Giao an 12 ki i (CB)

- Cách viết công thức cấu tạo và tên gọi của các hợp chất hữu cơ.. Về kĩ năng Rèn cho học sinh các kĩ năng: - Viết công thức cấu tạo và gọi tên các chất hữu cơ.. Viết công thức cấu tạo

Trang 1

- Cách viết công thức cấu tạo và tên gọi của các hợp chất hữu cơ

- So sánh cấu tạo và tính chất hóa học đặc trưng của các hợp chất hữu cơ: ankan, anken, ankin, ankađien, ancol, anđehit, axit cacboxylic…

2 Về kĩ năng

Rèn cho học sinh các kĩ năng:

- Viết công thức cấu tạo và gọi tên các chất hữu cơ

- Viết phương trình phản ứng hóa học chuyển hóa giữa các loại chất hữu cơ

- Phát triển năng lực tự học, biết lập bảng tổng kết kiến thức, biết cách tóm tắt nội dung chính của từng bài và từng chương

II CHUẨN BỊ

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án

- Bài tập

2 Chuẩn bị của học sinh

Ôn tập các kiến thức hữu cơ trọng tâm trong chương trình hóa học lớp 11

III TRỌNG TÂM

- Cấu tạo các loại hợp chất hữu cơ

- Tên gọi các hợp chất hữu cơ

- Mối quan hệ chuyển hóa giữa các hợp chất hữu cơ

IV PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHÍNH

- Hoạt động nhóm nhỏ

- Dùng bài tập để củng cố các kiến thức lí thuyết

V TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY

Hoạt động 1 Viết công thức cấu tạo các hợp chất hữu cơ

- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm HS: viết

công thức cấu tạo của các chất hữu cơ (bài 1

trong phiếu bài tập):

- HS các nhóm chuẩn bị bài tập viết công

thức cấu tạo của các hợp chất hữu cơ

- GV tổ chức cho HS lên bảng viết công thức

Trang 2

2

- Từ công thức cấu tạo của các chất, GV yêu

cầu HS nêu công thức tổng quát và đặc điểm

cấu tạo của từng loại chất hữu cơ

- Đặc điểm: chứa nhóm -COOH

Hoạt động 2 Gọi tên các hợp chất hữu cơ

- GV tổ chức cho HS gọi tên các hợp chất

hữu cơ

- HS gọi tên các chất

II TÊN GỌI HỢP CHẤT HỮU CƠ

Hoạt động 3 Mối quan hệ giữa các hợp chất hữu cơ

- GV dùng kĩ thuật khăn trải bàn tổ chức cho

HS chuẩn bị bài tập viết phương trình phản

ứng thực hiện sơ đồ biến hóa (bài 2 trong

+ Ôn tập về các hợp chất hữu cơ lớp 11

+ Chuẩn bị bài este

- HS ghi bài về nhà

Trang 3

3

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 01

Bài 1 Viết công thức cấu tạo và gọi tên các chất:

Bài 2 Viết phương trình phản ứng thực hiện sơ đồ biến hoá:

2 C2H5OH, CH3CHO, CH3COOH

3 C3H7OH, C3H5(OH)3, CH2 = CH – COOH, C3H7COOH

Bài 4 Giải các bài toán sau:

1 Đốt cháy m gam một hiđrocacbon A thu được 13,2 gam CO2 và 7,2 gam H2O

- Xác định dãy đồng đẳng của A

- Tìm công thức phân tử của A

- Tính % khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp

4 Cho 10 gam hỗn hợp HCHO và HCOOH tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 thu được 108 gam Ag Tính khối lượng từng chất trong hỗn hợp

Trang 4

- Khái niệm este

- Công thức chung của este no, đơn chức, mạch hở

- Cách viết đồng phân este

- Tên gọi của este

- Tính chất vật lí của este

- Tính chất hóa học chung của este

- Phản ứng điều chế một số este thường gặp

b Học sinh hiểu:

- Mối liên hệ giữa cấu tạo của este và sản phẩm của phản ứng thủy phân este

- Nguyên nhân gây ra các phản ứng ở gốc hiđrocacbon

- Nguyên nhân khiến este có nhiệt độ sôi thấp hơn so với axit và ancol tương ứng

- Từ công thức cấu tạo biết cách gọi tên và ngược lại từ tên gọi viết được công thức cấu tạo của một số este đơn giản

- Viết phương trình hóa học minh họa tính chất của este

- Giải thành thạo các bài toán về este

- Giáo án

- Dầu chuối

- Ôn tập về phản ứng este hóa giữa axit và ancol

- Đọc trước nội dung bài este ở nhà

- Viết cấu tạo và gọi tên este

- Viết phản ứng minh họa tính chất hóa học của este

- Thuyết trình

- Đàm thoại, gợi mở

Hoạt động 1 Tìm hiểu khái niệm este

Trang 5

loại axit, chất (2) có nhóm OR’

- GV thông báo: chất (1) thuộc loại axit, chất

(2) thuộc loại este Vậy este là gì?

- HS nêu khái niệm este

- GV bổ sung

- GV giới thiệu sơ lược cách phân loại este

- HS nắm được một số cơ sở phân loại este

thường gặp

- GV thông báo với HS: thiết lập công thức

tổng quát của este cũng tương tự cách thiết

lập công thức tổng quát của axit cacboxylic

Lập công thức tổng quát của este no, đơn

chức, mạch hở?

- HS lập công thức tổng quát

- GV lưu ý điều kiện tồn tại công thức

I KHÁI NIỆM, ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP

1 Khái niệm

- Este là hợp chất hữu cơ thu được khi thay thế nhóm –OH trong nhóm cacboxyl -COOH bằng nhóm OR’

- Công thức tổng quát của este no, đơn chức, mạch hở: CnH2nO2 (n ≥ 2)

Hoạt động 2 Viết đồng phân của este

- GV hướng dẫn HS cách viết đồng phân của

este no, đơn chức, mạch hở

- HS nắm được cách viết đồng phân của este

- GV hướng dẫn HS viết đồng phân của este

Hoạt động 3 Tìm hiểu cách gọi tên este

- GV nêu cấu trúc tên gọi của este và lấy ví

dụ gọi tên các este C2H4O2, C3H6O2

- HS nắm được cấu trúc tên gọi của este và

tìm hiểu các ví dụ

- GV tổ chức cho HS gọi tên các đồng phân

este C4H8O2

- HS vận dụng

- GV gọi HS viết công thức cấu tạo của các

este có tên gọi:

(1) Vinyl axetat

(2) Phenyl fomiat

(3) Metyl benzoat

- HS vận dụng gọi tên

3 Tên gọi của este RCOOR’

Tên este = tên R’ + tên axit (ic  at)

Chú ý: nếu là este của axit fomic thì có thể chuyển thành fomat hoặc fomiat

Trang 6

6

- GV chữa bài và tổng kết

Hoạt động 4 Tìm hiểu các tính chất vật lí của este

- GV giới thiệu mẫu dầu chuối

- HS quan sát mẫu este

- GV thực hiện thí nghiệm hòa tan dầu chuối

- GV: vì sao este có nhiệt độ sôi thấp hơn so

với axit và ancol có khối lượng tương ứng?

- HS: trả lời

- GV khẳng định: este có nhiệt độ sôi thấp vì

các phân tử este không tạo được liên kết

hiđro với nhau

II TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Este thường là chất lỏng nhẹ hơn nước và ít

tan trong nước

- Có khả năng hòa tan nhiều chất hữu cơ khác

- Este có mùi thơm đặc trưng của trái cây

- Este có nhiệt độ sôi thấp hơn so với các axit

và rượu có khối lượng phân tử tương đương

Hoạt động 5 Tìm hiểu các tính chất hoá học của este

- GV hướng dẫn HS viết phương trình tổng

quát của phản ứng thủy phân và phản ứng xà

- GV gọi HS viết phản ứng đốt cháy este

C2H4O2 và este no, đơn chức, mạch hở

- GV nhấn mạnh: đốt cháy este no, đơn chức,

III TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1 Phản ứng thủy phân

RCOOR’ + H2O H2SO4,t

0

⇔ RCOOH + R’OH (axit) (ancol)

 Phản ứng thủy phân este trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch

2 Phản ứng xà phòng hóa

RCOOR’ + NaOH → RCOONa + R’OH t0

 Phản ứng xà phòng hóa là phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm Đây là phản ứng một chiều

Trang 7

7

mạch hở luôn thu được H2O và CO2 với số

mol bằng nhau và ngược lại

- GV thông báo: ngoài 2 phản ứng trên, tùy

thuộc vào cấu tạo este còn có thể có các phản

ứng khác

- HS nắm được các phản ứng khác cuả một số

este

Hoạt động 6 Tìm hiểu phương pháp điều chế este

- GV thông báo để điều chế este thông

thường sử dụng phản ứng este hóa giữa axit

và ancol

- HS nắm được phương pháp điều chế este

- Em hãy viết phản ứng tổng quát điều chế

este từ axit và ancol đơn chức?

Hoạt động 7 Tìm hiểu các ứng dụng của este

- GV cho HS đọc SGK nêu ứng dụng của

Hoạt động 8 Củng cố, luyện tập và giao bài về nhà

- GV nhắc lại các kiến thức trọng tâm của

+ Ôn tập các kiến thức về este

+ Giải bài tập trong SGK

+ Chuẩn bị nội dung bài lipit

Trang 8

- Khái niệm về lipit, cách phân loại lipit và chất béo

- Cách viết đồng phân và gọi tên một số chất béo đơn giản

- Tính chất và các ứng dụng của chất béo

- Bản chất của chất béo là este ba chức nên chất béo cũng có các tính chất tương tự este

- Tuỳ thuộc vào axit béo tạo nên chất béo mà chất béo có thể tồn tại ở trạng thái lỏng hoặc trạng thái rắn

- Phản ứng chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn

- Biết quan sát thí nghiệm và mô hình phân tử để rút ra nhận xét về cấu tạo của chất béo

- Vận dụng mối quan hệ giữa cấu tạo và tính chất để suy luận các tính chất của chất béo

- Rèn luyện kĩ năng viết phương trình phản ứng

- Giáo án

- Các mẫu: mỡ lợn, dầu ăn, sáp ong, dung dịch NaOH và nước cất

- Ôn tập bài este

- Đọc trước nội dung bài lipit

- Tính chất của chất béo

- Phân biệt chất béo với este nói chung

- Nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa

Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ

- GV gọi 3 HS lên bảng kiểm tra bài cũ:

Trang 9

9

+ HS2: Đốt cháy 3,7 gam este A thu được

3,36 lit CO2 (đktc) và 2,7 gam H2O Tìm

công thức phân tử của este

+ HS3: Tìm công thức cấu tạo đúng của

este C4H8O2 biết khi cho 8,8 gam este này tác

dụng vừa đủ với dung dịch NaOH thì thu

được 8,2 gam muối

- HS lên bảng

- GV tổ chức chữa bài

- HS nhận xét

- GV tổng kết và cho điểm

Hoạt động 2 Tìm hiểu khái niệm và cách phân loại lipit

- GV yêu cầu HS đọc SGK nêu khái niệm

lipit

- HS đọc SGK trả lời

- GV thông báo: tên gọi lipit xuất phát từ

tiếng Hi lạp lipos có nghĩa là chất béo Lipit

là một thành phần của tế bào sống và được

chia thành 2 loại: lipit đơn giản và lipit phức

tạp Lipit đơn giản gồm

I KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI

1 Khái niệm

Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong cơ thể sống không tan trong nước nhưng tan nhiều trong các dung môi hữu cơ

2 Phân loại

Lipit gồm nhiều loại như: chất béo, sáp, steroit và photpholipit…

Hoạt động 3 Tìm hiểu khái niệm chất béo

- GV viết công thức tổng quát của chất béo,

yêu cầu HS nêu bảng chất hoá học của chất

béo, ancol tạo thành chất béo

- HS: trả lời

- GV bổ sung: axit tạo nên chất béo thường là

các axit béo (có mạch C thẳng và số nguyên

tử C chẵn)

- GV giới thiệu công thức và tên gọi của một

số axit béo thường gặp

- HS nắm được một số axit béo thường gặp

- GV hướng dẫn HS 2 cách gọi tên chất béo

và lấy ví dụ minh hoạ

- HS nắm được cách gọi tên

- GV viết công thức của các chất béo, yêu cầu

HS gọi tên theo 2 cách

- Công thức tổng quát:

- Một số axit béo thường gặp:

C15H31COOH: axit panmitic

C17H35COOH: axit stearic

C17H33COOH: axit oleic

C17H31COOH: axit linoleic

- Cách gọi tên (nếu 3 gốc R1, R2, R3 giống nhau):

+ Cách 1:

Tri + tên axit (ic → oyl) + glixerol + Cách 2:

Tri + tên axit (ic → in)

- Trong tự nhiên, chất béo là thành phần

Trang 10

10

chính của mỡ lợn, bò, gà… của dầu lạc, vừng, oliu…

Hoạt động 4 Tìm hiểu tính chất vật lí của chất béo

- GV giới thiệu 2 mẫu chất béo: dầu, mỡ và

tiến hành thí nghiệm thử tính tan của chất béo

trong nước

- HS quan sát hiện tượng

- GV: từ hiện tượng quan sát được, nêu tính

chất vật lí của chất béo?

- HS: trả lời

- GV bổ sung: chất béo tồn tại ở thể lỏng hay

rắn tuỳ thuộc vào gốc hiđrocacbon không no

hoặc no Chất béo không tan trong nước

nhưng tan nhiều trong các dung môi hữu cơ

Hoạt động 5 Tìm hiểu các tính chất hoá học của este

- GV: bản chất của chất béo là este Em có dự

đoán gì về tính chất hoá học của chất béo?

- HS: trả lời

- GV khẳng định: Chất béo là este nên cũng

có các phản ứng tương tự este, trong đó phản

ứng đặc trưng là phản ứng thuỷ phân và phản

ứng xà phòng hoá

- GV gọi HS viết phương trình phản ứng thuỷ

phân và xà phòng hoá đối với (RCOO)3C3H5

- GV: Dựa vào cấu tạo của gốc hiđrocacbon

trong chất béo lỏng và chất béo rắn, nêu cách

chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn?

- HS: trả lời

- GV gọi HS viết phương trình:

(C17H33COO)3C3H5 + H2

- HS viết phương trình phản ứng

- GV giải thích nguyên nhân khiến dầu mỡ để

lâu ngày thường có mùi hôi khó chịu: do liên

kết đôi C = C bị oxi hoá thành anđehit tạo

mùi hôi

3 Tính chất hoá học

a Phản ứng thuỷ phân

→ Ancol tạo thành trong phản ứng thuỷ phân

và xà phòng hoá chất béo là glixerol

Trang 11

11

- GV giới thiệu sự chuyển hoá của chất béo

trong cơ thể: ở ruột non, chất béo thuỷ phân

thành glixerol và axit nhờ xúc tác enzim Sau

đó axit, glixerol được hấp thụ vào thành ruột,

ở đó chúng lại kết hợp với nhau thành chất

béo rồi được máu vận chuyển đến các tế bào

Chất béo được oxi hoá chậm thành CO2 và

H2O nhờ các phản ứng sinh hoá phức tạp để

cung cấp năng lượng cho cơ thể Chất béo

chưa sử dụng được tích luỹ trong các mô mỡ

- Nguyên liệu tổng hợp các chất cần thiết cho

Trang 12

12

BÀI 3 LUYỆN TẬP: ESTE – LIPIT

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức

Tiết học củng cố cho học sinh các kiến thức về:

- Tính chất hoá học của este, chất béo

- Phương pháp điều chế este

- Giáo án

- Phiếu bài tập

- Ôn tập các bài: este, lipit

- Chuẩn bị nội dung bài luyện tập và làm bài tập

Dùng bài tập để củng cố kiến thức và rèn luyện kĩ năng

Hoạt động 1 Ôn tập về phản ứng thuỷ phân và phản ứng xà phòng hoá

- GV gọi HS viết 4 phương trình:

0

→ C3H5(OH)3 + 3RCOONa

Trang 13

Hoạt động 2 Ôn tập về phản ứng cháy

- GV gọi HS viết phản ứng đốt cháy este no,

đơn chức, mạch hở

- HS viết phản ứng

- GV: nêu đặc điểm của phản ứng đốt cháy

este no, đơn chức, mạch hở?

- HS trả lời

- GV mở rộng: nếu đốt cháy một este cho:

nCO2 - nH2O = neste

thì đó là este no, 2 chức CnH2n-2O4 hoặc este

không no, 1 liên kết đôi C = C, đơn chức,

II PHẢN ỨNG CHÁY

- Phản ứng đốt cháy este no, đơn chức, mạch hở:

- GV nhắc lại các kiến thức trọng tâm

- HS nắm lại các kiến thức trọng tâm

Trang 14

14

Dạng 1 Bài tập về phản ứng đốt cháy

Bài 1 Đốt cháy hoàn toàn 7,4 gam một este thu được 6,72 lit CO2 (đktc) và 5,4 gam H2O Tìm công thức phân tử của este

Bài 2 Đốt cháy 4,4 gam một este no, đơn chức, mạch hở thu được 4,48 lit CO2 và 3,6 gam

H2O Tìm công thức phân tử của este

Bài 3 Đốt cháy 3,7 gam một este no, đơn chức, mạch hở thu được 3,36 lit CO2 (đktc) Tìm công thức phân tử của este

Bài 4 Đốt cháy hoàn toàn một este no, đơn chức, mạch hở cần 11,2 lit O2 (đktc) và thu được 7,2 gam H2O Tìm công thức phân tử của este

Dạng 2 Bài tập về phản ứng xà phòng hoá

Bài 1 Xà phòng hoá hoàn toàn 7,4 gam một este đơn chức cần vừa đủ 50ml dung dịch NaOH

2M thu được 6,8 gam muối Tìm công thức cấu tạo của este

Bài 2 Xà phòng hoá hoàn toàn 4 gam một este đơn chức thu được 4,1 gam muối và 2,3 gam

ancol Cho biết kiềm tham gia phản ứng là NaOH Tìm công thức cấu tạo của este

Bài 3 Đun nóng 10,2 gam một este A (có tỉ khối so với H2 là 51) thu được 8,2 gam muối Tìm công thức phân tử phù hợp với A cho biết A thuộc loại este đơn chức

Bài 4 Thực hiện phản ứng xà phòng hoá giữa 8,8 gam este C4H8O2 với 200ml dung dịch KOH 1M Sau phản ứng, cô cạn dung dịch thu được 15,4 gam chất rắn Tìm công thức cấu tạo của este

Dạng 3 Bài toán hỗn hợp este

Bài 1 Đốt cháy 4,6 gam hỗn hợp 2 este đơn chức mạch hở, no là đồng đẳng kế tiếp thu được

6,72 lit CO2 (đktc)

1 Tìm công thức của 2 este

2 Tính % khối lượng của mỗi este trong hỗn hợp

Bài 2 Đốt cháy 12,5 gam hỗn hợp C3H6O2 và C4H8O2 thu được 12,32 lit CO2 (đktc) Tính % khối lượng từng chất trong hỗn hợp

Bài 3 Cho 12,5 gam hỗn hợp HCOOC2H5 và HCOOC3H7 phản ứng vừa đủ với V lit dung dịch NaOH 1M thu được 10,2 gam muối

1 Tính V

2 Tính % khối lượng mỗi este trong hỗn hợp ban đầu?

Bài 4 Cho 13,4 gam hỗn hợp 2 este đơn chức tác dụng vừa đủ với dung dịch NaOH thu được

13,6 gam một muối và 7,8 gam hỗn hợp 2 ancol là đồng đẳng liên tiếp

1 Tính khối lượng NaOH đã dùng

2 Tìm công thức cấu tạo của 2 este

3 Tính khối lượng của mỗi este trong hỗn hợp

Trang 15

- Giáo án

- Phiếu bài tập

- Ôn tập lí thuyết este – lipit

- Chuẩn bị trước bài tập trong phiếu bài tập

Kĩ năng giải bài tập về phản ứng cháy, phản ứng xà phòng hoá và bài toán hỗn hợp este

Dùng bài tập để củng cố lí thuyết

Hoạt động 1 Làm bài tập về phản ứng cháy

- GV nhắc lại các chú ý khi giải bài tập về

phản ứng đốt cháy este no, đơn chức, mạch

hở

- HS nắm lại các đặc điểm của phản ứng đốt

cháy

- GV tổ chức cho HS các nhóm thảo luận về

các bài tập trong phiếu bài tập

- HS thảo luận theo nhóm

- GV tổ chức cho HS các nhóm lên bảng chữa

bài tập

- HS lên bảng chữa bài

I BÀI TẬP VỀ PHẢN ỨNG CHÁY

Trang 16

16

- GV tổng kết

Hoạt động 2 Làm bài tập về phản ứng xà phòng hoá

- GV hướng dẫn HS phương pháp giải bài tập

về phản ứng xà phòng hoá este đơn chức:

+ Đặt công thức este: RCOOR’

+ Viết phương trình phản ứng

+ Tính theo phương trình

Chú ý:

+ neste = nNaOH = nmuối = nancol

+ mchất rắn = mmuối + mNaOH dư

- HS nắm được cách giải

- GV tổ chức cho HS lên bảng chữa bài tập

trong phiếu bài tập

- HS lên bảng

- GV chữa bài và tổng kết

II BÀI TẬP VỀ PHẢN ỨNG XÀ PHÒNG HOÁ

- HS nắm lại các kiến thức trọng tâm

- GV giao bài về nhà:

+ Hoàn thành bài tập trong phiếu bài tập

+ Chuẩn bị bài glucozơ

Trang 17

- Khái niệm, phân loại cacbohiđrat

- Công thức cấu tạo dạng mạch hở và mạch vòng, tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên và ứng dụng của glucozơ

- Glucozơ có tính chất hoá học của anđehit và ancol đa chức có các nhóm OH liền kề

- Glucozơ không phải loại đường vẫn được sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày

- Cấu tạo của hợp chất hữu cơ quyết định tính chất hoá học của nó

Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng:

- Viết công thức cấu tạo dạng mạch hở của glucozơ

- Viết phương trình, sơ đồ phản ứng minh hoạ tính chất hoá học của glucozơ

- Phân biệt glucozơ với anđehit và ancol đa chức

- Giải bài tập về phản ứng tráng gương và phản ứng lên men

- Giáo án

- Mẫu glucozơ

- Hoá chất và dụng cụ tiến hành các thí nghiệm hoặc video nghiên cứu tính chất hoá học của glucozơ

- Ôn tập tính chất của anđehit và ancol đa chức

- Đọc trước nội dung của bài ở nhà

- Cấu tạo dạng mạch hở của glucozơ

- Tính chất hoá học của glucozơ

- Nêu vấn đề

- Trực quan sinh động

Trang 18

18

Hoạt động 1

- GV hướng dẫn HS đọc SGK nêu khái niệm

cacbohiđrat

- HS đọc SGK nêu khái niệm

- GV phân tích khái niệm trên các khía cạnh:

+ Tạp chức: chứa các nhóm chức khác

loại

+ Buộc phải chứa nhóm –OH, nhóm còn

lại có thể là –CHO hoặc –CO–

+ Được viết dưới dạng Cn(H2O)m nên gọi

là cacbohiđrat

- HS hiểu rõ về khái niệm

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu cách phân loại

cacbohiđrat

- HS nắm được các loại cacbohiđrat

- GV: tại sao tinh bột và xenlulozơ không

phải là đồng phân của nhau?

- HS: trả lời

- GV giới thiệu các tên gọi khác của

cacbohiđrat như gluxit, saccarit

- HS biết được một số tên gọi khác của

cacbohiđrat

- Khái niệm: cacbohiđrat (còn gọi là gluxit hay saccarit) là những hợp chất hữu cơ tạp chức trong phân tử đồng thời chứa nhóm hiđroxyl (-OH) và nhóm cacbonyl (-CHO hoặc -CO-) có dạng Cn(H2O)m

- Phân loại: 3 loại:

+ Monosaccarit: C6H12O6 {glucozơ

fructozơ + Đisaccarit: C12H22O11 {saccarozơmantozơ + Polisaccarit: (C6H10O5)n { tinh bột

xenlulozơ

Chú ý: Tinh bột và xenlulozơ không phải là

đồng phân của nhau

Hoạt động 2 Tìm hiểu tính chất vật lí và trạng thái tự nhiên của glucozơ

- GV giới thiệu mẫu glucozơ GV gọi HS

quan sát và nêu tính chất vật lí

- HS quan sát mẫu glucozơ và trả lời

- GV tổ chức cho HS làm thí nghiệm hoà tan

glucozơ trong nước, nếm vị của glucozơ

- HS làm thí nghiệm, nêu đặc điểm tính tan

và vị của glucozơ

- GV gọi HS đọc SGK nêu trạng thái tự nhiên

của glucozơ

- HS đọc SGK

- GV bổ sung: glucozơ có nhiều trong quả

nho chín nên được gọi là đường nho Trên thị

trường nó còn có tên gọi khác là đường đơn

- GV từ hàm lượng glucozơ trong máu người

liên hệ với bệnh tiểu đường và những bệnh

nhân suy nhược phải tiếp đường

A GLUCOZƠ

I Tính chất vật lí và trạng thái tự nhiên

- Glucozơ là chất rắn, không màu, vị ngọt, dễ tan trong nước

- Glucozơ có mặt trong hầu hết các bộ phận của cây (nhất là trong quả chín) Hàm lượng glucozơ trong máu người là 0,1%

Hoạt động 3 Tìm hiểu về cấu tạo phân tử glucozơ

- GV viết công thức cấu tạo dạng mạch hở

của glucozơ

- HS nắm được cấu tạo mạch hở

- GV: nêu các cơ sở thực nghiệm để tìm ra

II Cấu tạo phân tử

- CTPT: C6H12O6

- CTCT:

+ Mạch hở:

Trang 19

- HS viết cấu tạo thu gọn của glucozơ

- GV thông báo: trong dung dịch, glucozơ

chủ yếu tồn tại ở dạng mạch vòng (chiếm

99,1%) Mạch vòng của glucozơ có thể có 2

dạng là dạng  và dạng 

CH2OH[CHOH]4CHO + Mạch vòng:

 - glucozơ glucozơ  - glucozơ

- Dữ liệu thực nghiệm tìm công thức cấu tạo dạng mạch hở:

+ Khử hoàn toàn glucozơ cho hexan Vậy 6 nguyên tử C của phân tử glucozơ tạo thành 1 mạch dài

+ Phân tử glucozơ cho phản ứng tráng bạc, vậy trong phân tử có nhóm -CH=O

+ Phân tử glucozơ tác dụng với Cu(OH)2

cho dung dịch màu xanh lam, vậy trong phân

tử có nhiều nhóm -OH ở vị trí kề nhau

+ Glucozơ tạo este chứa 5 gốc axit

CH3COO- khi phản ứng với anhiđrit axetic, vậy trong phân tử có 5 nhóm -OH

Hoạt động 4 Tìm hiểu các tính chất hoá học của glucozơ

- GV: dựa vào cấu tạo của glucozơ ở dạng

mạch hở, em hãy dự đoán tính chất hóa học

của glucozơ?

- HS trả lời

- GV khẳng định: Glucozơ có cả tính chất của

rượu đa chức và tính chất của anđehit Em

hãy nêu các phản ứng chứng minh?

- GV giới thiệu với HS các video thí nghiệm

(hoặc làm thí nghiệm trực tiếp)

- HS quan sát thí nghiệm

- GV: nêu các thuốc thử nhận biết glucozơ?

- HS: trả lời

- GV tổ chức cho HS các nhóm thảo luận tìm

biện pháp tối ưu để phân biệt các dung dịch

riêng biệt không màu: CH3CHO, C3H5(OH)3

và glucozơ

III Tính chất hoá học

1 Tính chất của anđehit

a Phản ứng tráng bạc

RCHO + 2AgNO3 + 3NH3 + H2O  2Ag +

2 Tính chất của ancol đa chức

3 Phản ứng lên men

CH OH2

H H H

H H

HO OH

OH

O C

1 2 3 4 5 6

1 2 3 4 5

6

CH OH2

H H

H HO

OH OH

OH

1 2 3 4 5 6

Trang 20

- GV giới thiệu: ngoài các phản ứng trên,

glucozơ còn có phản ứng lên men

- HS nắm được phản ứng lên men của

glucozơ

- GV bổ sung: quá trình lên men phải được

thực hiện với sự có mặt của một loại vi khuẩn

đặc biệt có tên là saccharomyces cerevisae

Thực chất của quá trình lên men là một chuỗi

nhiều phản ứng phức tạp nối tiếp nhau nhờ

tác dụng của men zimaza có trong cơ thể con

men Ngoài phản ứng lên men tạo ancol

etylic, glucozơ còn có phản ứng lên men tạo

Hoạt động 5 Tìm hiểu cách điều chế và ứng dụng của glucozơ

- GV: nêu phương pháp điều chế glucozơ?

- HS trả lời

- GV giới thiệu phản ứng thuỷ phân, lưu ý

điều kiện để phản ứng xảy ra

- GV nhắc lại các kiến thức trọng tâm về

- GV giao bài về nhà: Làm bài tập 3, 6;

Chuẩn bị nội dung phần Fructozơ

Trang 21

- Cấu tạo dạng mạch hở, tính chất vật lí và ứng dụng của fructozơ

- Tính chất hoá học của fructozơ

Học sinh được rèn luyện các kĩ năng:

- Viết phương trình hoặc sơ đồ phản ứng

- Nhận biết, phân biệt các chất

- Giải một số bài tập cơ bản

- Giáo án

- Bài tập

- Ôn tập tính chất của glucozơ

- Đọc và chuẩn bị trước nội dung phần bài học ở nhà

- Cấu tạo dạng mạch hở của fructozơ

- So sánh cấu tạo và tính chất hoá học của fructozơ với glucozơ

- Nêu và giải quyết vấn đề

Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ

Trang 22

22

- HS nhận xét

- GV tổng kết và cho điểm

Hoạt động 2 Tìm hiểu về cấu tạo, trạng thái tự nhiên và tính chất của fructozơ

- GV giới thiệu công thức phân tử và công

thức cấu tạo của fructozơ

- HS nắm được các công thức của fructozơ

- GV: so sánh cấu tạo của glucozơ và

- GV thông báo: trong môi trường kiềm,

fructozơ chuyển hoá thành glucozơ vì vậy mà

dù cấu tạo của fructozơ không có nhóm chức

CHO nhưng fructozơ vẫn có phản ứng tráng

bạc và phản ứng với Cu(OH)2 đun nóng

- HS nắm được sự chuyển hoá của fructozơ

trong môi trường kiềm

- GV: nêu các phản ứng minh hoạ tính chất

của fructozơ và hiện tượng đi kèm?

- GV tổ chức cho HS làm bài tập 1, 5b (25 –

SGK) và một số bài trong phiếu bài tập

- HS làm bài tập

- GV hướng dẫn HS cách giải bài tập có liên

quan đến yếu tố hiệu suất

- HS nắm được cách giải của dạng bài tập có

gắn với yếu tố hiệu suất

- GV gọi HS lên bảng chữa bài tập

- GV giao bài về nhà:

+ Học lí thuyết glucozơ và fructozơ

+ Làm bài tập trong phiếu bài tập

Trang 23

23

Bài 1 Hoà tan 36 gam fructozơ vào nước thành 100ml dung dịch Tính nồng độ mol/lit của

dung dịch thu được?

Bài 2 Cho 27 gam glucozơ tham gia phản ứng tráng bạc với hiệu suất 100% Tính khối lượng

Ag thu được sau phản ứng?

Bài 3 Cho m gam glucozơ tráng bạc với hiệu suất 80% thu được 10,8 gam Ag sau phản ứng

Tính m?

Bài 4 Lên men 54 gam glucozơ với hiệu suất phản ứng đạt 75% Tính khối lượng ancol thu

được sau phản ứng?

Bài 5 Tính khối lượng glucozơ cần dùng để khi lên men với hiệu suất 80% thì thu được 9,2

gam ancol etylic?

Bài 6 Lên men glucozơ với hiệu suất 80% rồi cho toàn bộ khí sinh ra đi qua dung dịch nước

vôi trong dư thu được 40 gam kết tủa TÍnh khối lượng glucozơ đã dùng?

Bài 7 Tính khối lượng sobitol thu được khi cho 24 gam glucozơ tham gia phản ứng với lượng

dư khí H2? Cho biết hiệu suất của phản ứng hiđro hoá đạt 75%?

Bài 8 Lên men 48 gam glucozơ rồi cho toàn bộ khí sinh ra đi qua dung dịch nước vôi trong

thu được 30 gam kết tủa và khối lượng dung dịch giảm 12,4 gam Tính hiệu suất của phản ứng lên men?

Bài 9 Cho m gam hỗn hợp glucozơ và fructozơ tham gia phản ứng tráng bạc thu được 43,2

gam Ag Tính m? Biết phản ứng tráng bạc xảy ra hoàn toàn

Bài 10 Lên men glucozơ với hiệu suất 80% thu được 4 lit cồn 900 Khối lượng riêng của

C2H5OH nguyên chất là 0,8gam/ml Tính khối lượng glucozơ đã tham gia phản ứng?

Trang 24

- Cấu trúc phân tử của saccarozơ, xenlulozơ, tinh bột và các tính chất điển hình của nó

- Tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên và ứng dụng của saccarozơ, xenlulozơ, tinh bột

- Tinh bột và xenlulozơ không phải là đồng phân của nhau

- Tính chất hoá học của chất phụ thuộc vào cấu tạo của chất đó

- Giáo án

- Tranh vẽ cấu tạo các chất

- Ôn tập về glucozơ và fructozơ

- Chuẩn bị nội dung bài học ở nhà

Hoạt động 1 Hoạt động nhóm

- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm HS sử

dụng kĩ thuật khăn trải bàn tìm hiểu về cấu

tạo, tính chất vật lí, tính chất hoá học và trạng

thái tự nhiên của các chất saccarozơ, tinh bột

và xenlulozơ (mỗi nhóm HS nghiên cứu về 1

Trang 25

25

- HS thảo luận nhóm

- GV tổ chức cho đại diện các nhóm HS trình

bày

- Đại diện các nhóm HS trình bày nội dung

được phân công

- GV tổ chức thảo luận trong toàn lớp một số

câu hỏi:

+ Tại sao hồ tinh bột tạo được dung dịch

xanh tím khi tác dụng với iot nhưng khi đun

nóng thì màu xanh tím lại biến mất và khi để

nguội thì màu xanh tím lại xuất hiện trở lại?

+ Nêu sự chuyển hoá của tinh bột trong cơ

không dùng dung dịch loãng cho phản ứng

thuỷ phân xenlulozơ vì chỉ dung dịch này mới

hòa tan được xenlulozơ Trong tự nhiên, phản

ứng thủy phân cũng xảy ra ở động vật ăn cỏ,

cũng như động vật nhỏ hơn là mối ăn gỗ nhờ

enzim xenluloza

+ Xenlulozơ tác dụng với CS2 tạo thành

một dung dịch rất nhớt gọi là visco Khi bơm

dung dịch nhớt này qua những lỗ rất nhỏ

ngâm trong dung dịch H2SO4 loãng,

xenlulozơ được giải phóng ra dưới những

dạng dài và mảnh, óng mượt như tơ gọi là tơ

visco Xenlulozơ không phản ứng với

Cu(OH)2

→ Trong phân tử saccarozơ có các nhóm OH liền kề

- Tính chất vật lí: chất rắn, không màu, vị ngọt, dễ tan trong nước

II TINH BỘT

ở mắt xích này và nguyên tử C4 ở mắt xích kia qua cầu oxi, gọi là các liên kết [1-4] glicozit

+ Amilopectin có mạch xoắn lò xo, phân nhánh, phân tử khối lớn hơn amilozơ, khoảng 1000.000 đvC Phân tử amolipectin được cấu tạo bởi một số mạch amilozơ, các mạch này nối với nhau giữa nguyên tử C1 ở mắt xích đầu của mạch này với nguyên tử C6 ở mắt xích giữa của mạch kia, qua nguyên tử oxi, gọi là liên kết [1-6] glicozit

CH OH2

H H H H H

OH

1 2 3 4 5 6

CH OH2

1

2

4 5

6 OH

Trang 26

26

- Tính chất vật lí: Chất rắn vô định hình; Có màu trắng, không mùi, không vị; Không tan trong nước lạnh; Trong nước nóng, tinh bột trương phồng và tạo dung dịch keo

củ khoai tây tươi khoảng 20%

- Cấu tạo: xenlulozơ được cấu tạo từ các gốc

 - glucozơ liên kết với nhau thành phân tử

có khối lượng rất lớn khoảng 2.000.000u Nhiều mạch xenlulozơ ghép lại với nhau thành sợi xenlulozơ

- Tính chất vật lí: là chất rắn kết tinh hình sợi, màu trắng, không mùi, không vị, không tan trong nước và trong các dung môi hữu cơ thông thường

- Trạng thái tự nhiên: Xenlulozơ là thành phần chính tạo nên lớp màng tế bào thực vật,

là bộ khung của cây cối X có nhiều trong bông (95 - 98%), đay, gai, tre, nứa (50 - 80%), gỗ 40 - 50%)

- Ứng dụng: là nguyên liệu trực tiếp để làm dụng cụ gia đình, kéo sợi dệt vải…; làm nguyên liệu cho công nghiệp giấy; làm

Trang 27

27

nguyên liệu để sản xuất tơ visco, tơ axetat, chế tạo thuốc súng không khói và chế tạo phim ảnh

Hoạt động 2 Tìm hiểu về mantozơ

- GV: nêu công thức phân tử của mantozơ?

học của ancol đa chức có nhiều nhóm OH

liền kề, tính chất của anđehit và phản ứng

thuỷ phân của đisaccarit

- GV: em hãy nêu các phản ứng minh hoạ

tính chất hoá học của mantozơ?

+ Phản ứng thuỷ phân:

C12H22O11+ H2O  2C6H12O6

(glucozơ)

- GV tổ chức cho HS làm bài tập củng cố:

Bài 1 Bằng phương pháp hoá học phân

biệt các dung dịch không màu riêng biệt:

saccarozơ, mantozơ, etanol

Bài 2 Viết phương trình phản ứng thực

hiện sơ đồ biến hoá sau:

Tinh bột → glucozơ → etanol → axit axetic

→ etyl axetat → natri axetat

Trang 28

- Giáo án

- Phiếu bài tập số 04

- Ôn tập về saccarozơ, mantozơ, tinh bột và xenlulozơ

- Làm bài tập trong SGK

- So sánh điểm giống và khác nhau về cấu tạo và tính chất hoá học của từng cặp chất:

+ Saccarozơ và mantozơ

+ Tinh bột và xenlulozơ

- Giải bài toán về gluxit

Hoạt động 1

- GV giao nhiệm vụ cho từng nhóm học tập:

tổng hợp các kiến thức liên quan đến các chất

saccarozơ, mantozơ, tinh bột và xenlulozơ về:

+ Công thức phân tử

+ Đặc điểm cấu tạo

+ Phản ứng hoá học đặc trưng

A LÍ THUYẾT

Trang 29

Hoạt động 2 Chữa bài tập SGK

- GV tổ chức cho HS lên bảng làm các bài

1 Bài tập sách giáo khoa

Hoạt động 3 Làm bài trong phiếu bài tập

- GV phát phiếu bài tập số 04

- HS nhận phiếu bài tập

- GV tổ chức cho HS làm và lên bảng chữa

một số bài tập trong phiếu bài tập

- HS làm bài tập

- GV chữa bài

2 Bài tập trong phiếu bài tập

Hoạt động 4 Nhắc nhở và giao bài về nhà

- GV nhắc HS:

+ Ôn tập lí thuyết trọng tâm trong chương

+ Lập bảng tổng kết kiến thức về các

gluxit

+ Hoàn thành bài tập trong phiếu bài tập

+ Chuẩn bị nội dung bài luyện tập

Trang 30

Bài 4 Cho 86,4 gam hỗn hợp gồm glucozơ và mantozơ phản ứng với lượng dư dung dịch

AgNO3 trong NH3 thu được 64,8 gam Ag Tính % khối lượng của mỗi chất có trong hỗn hợp?

Dạng 2 Bài tập về phản ứng lên men

Bài 1 Tính khối lượng ancol etylic thu được khi lên men hoàn toàn 360 gam glucozơ?

Bài 2 Cho a gam glucozơ lên men với hiệu suất 80% thu dược 2,24 lit CO2 (đktc) Tính giá trị của a?

Bài 3 Cho m gam glucozơ lên men với hiệu suất 80% Toàn bộ lượng CO2 sinh ra được hấp thụ vào dung dịch nước vôi trong dư thu được 10 gam kết tủa Tính giá trị của m?

Bài 4 Lên men 1 tấn ngô chứa 65% tinh bột thì khối lượng ancol etylic thu được là bao

nhiêu? Cho biết phản ứng lên men đạt hiệu suất 65%

Bài 5 Cho 2,25 kg glucozơ chứa 20% tạp chất trơ lên men thành ancol etylic Trong quá trình

phản ứng, lượng ancol bị hao hụt 10% Tính khối lượng ancol thu được?

Bài 6 Lên men dung dịch chứa 300 gam glucozơ thu được 92 gam ancol etylic Tính hiệu

suất của phản ứng lên men?

Bài 7 Lên men m tấn tinh bột với hiệu suất 65% thu được 9,2 tấn ancol Tính giá trị của m?

Trang 31

31

BÀI 7 LUYỆN TẬP: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CACBOHIĐRAT

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức

Củng cố cho học sinh các kiến thức:

- Cấu tạo của các cacbohiđrat điển hình

- Tính chất hoá học đặc trưng của các cacbohiđrat

Rèn luyện cho học sinh:

- Tư duy phân tích, tổng hợp: từ cấu tạo của các gluxit suy luận, dự đoán tính chất hoá học của chúng

- Kĩ năng giải các dạng bài tập: tráng gương, lên men, nhận biết

- Giáo án

- Bài tập

- Bảng tổng kết kiến thức

- Ôn tập nội dung các bài trong chương

- Làm bài tập trong phiếu bài tập số 04

- Chuẩn bị nội dung bài luyện tập

Tính chất hoá học của các chất

Hoạt động nhóm nhỏ

V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1 Ôn tập lí thuyết

Trang 32

Hoạt động 2 Làm bài tập

- GV cùng HS chữa nhanh bài tập 1 (36) và 2

- HS nắm được các lưu ý khi giải bài toán có

yếu tố hiệu suất

B BÀI TẬP

1 Bài tập sách giáo khoa

Hoạt động 3 Làm bài tập

- GV tổ chức cho HS lên bảng làm bài tập

trong phiếu bài tập số 04

2 Bài tập trong phiếu bài tập

Hoạt động 4 Nhắc nhở và giao bài về nhà

Trang 33

33

BÀI 8 THỰC HÀNH: ĐIỀU CHẾ, THỬ TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

CỦA ESTE VÀ CACBOHIĐRAT

Rèn cho học sinh các kĩ năng:

- Kĩ năng làm thí nghiệm với các hoá chất hữu cơ

- Kĩ năng lắp dụng cụ thí nghiệm, quan sát và giải thích hiện tượng

- Kĩ năng viết bài tường trình thí nghiệm

- Dụng cụ:

+ Ống nghiệm, bát sứ nhỏ

+ Đũa thuỷ tinh, ống thuỷ tinh, nút cao su

+ Giá thí nghiệm, giá để ống nghiệm, đèn cồn, kiềng sắt

- Hoá chất: C2H5OH, CH3COOH, mỡ hoặc dầu thực vật, nước đá, dung dịch I2, hồ tinh bột

- Đọc trước nội dung bài thực hành

- Chuẩn bị tường trình thí nghiệm

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHÍNH

- Tiến hành thí nghiệm trực quan

IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIỜ THỰC HÀNH

Hoạt động 1 Công việc trước giờ thực hành

- GV nêu mục đích của giờ thực hành và các

yêu cầu đặt ra cho HS trong giờ thực hành

- HS nghe GV phổ biến

- GV lưu ý: các phản ứng hữu cơ thường xảy

ra chậm, do đó phải làm việc cẩn thận nhưng

khẩn trương

Trang 34

34

Hoạt động 2 Thảo luận nhóm về các thí nghiệm

- GV giao cho các nhóm HS thảo luận về 3

thí nghiệm với các nội dung:

+ Cách tiến hành

+ Dự đoán hiện tượng

+ Giải thích

- HS các nhóm thảo luận về các nội dung

được phân công

- GV tổ chức cho đại diện HS các nhóm trình

bày

- Đại diện HS các nhóm trình bày

- GV bổ sung và tổng kết

Thí nghiệm 1 Điều chế etyl axetat

- Tiến hành: Cho vào ống nghiệm khô 1ml ancol etylic; 1ml axit axetic nguyên chất và giọt H2SO4 đặc, lắc đều và đun cách thủy 5-6 phút trong nồi nước nóng 65-700c Làm lạnh rồi rót thêm vào ống nghiệm 2ml dung dịch NaCl bão hòa

- Hiện tượng: dung dịch có sự tách lớp

Thí nghiệm 2 Phản ứng xà phòng hoá

- Tiến hành: Cho vào bát sứ khoảng 1g mỡ (hoặc dầu thực vật) và 2-2,5ml dung dịch NaOH 40% Đun hỗn hợp sôi nhẹ và liên tục khuấy đều bằng đũa thủy tinh Thỉnh thoảng thêm vài giọt nước để giữ cho thể tích của hỗn hợp không đổi Sau 8 đến 10 phút rót thêm vào hỗn hợp 4-5ml dung dịch NaCl bão hòa

- Hiện tượng: Dung dịch thu được có sự tách lớp

và glixerol nhẹ hơn lớp muối nên nổi lên trên

Thí nghiệm 3 Phản ứng màu của hồ tinh bột

- Tiến hành: Cho vào ống nghiệm 2 ml hồ tinh bột 2% rồi thêm vào giọt dung dịch iot 0,05%, lắc Đun nóng dung dịch có màu ở trên rồi lại để nguội Cho vào ống nghiệm 2ml hồ tinh bột 2% rồi thêm vào giọt dung dịch iot 0,05%, lắc

- Hiện tượng: Iot tác dụng với hồ tinh bột tạo dung dịch màu xanh tím Khi đun nóng màu xanh tím biến mất, để nguội màu xanh tím lại xuất hiện trở lại

Trang 35

35

- Giải thích: Do cấu tạo đặc biệt, tinh bột hấp thụ iot cho sản phẩm màu xanh tìm Đun nóng dung dịch có màu ở trên, iot bị giải phóng ra khỏi phân tử tinh bột làm mất màu xanh lam Để nguội tinh bột lại hấp thụ iot ding dịch lại có màu xanh tím như cũ

Hoạt động 3 Làm thí nghiệm

- GV tổ chức cho các nhóm HS tiến hành các

thí nghiệm

- HS làm thực nghiệm

- GV gọi HS nêu hiện tượng thực tế quan sát

được, so sánh với hiện tượng dự đoán ban

đầu và giải thích

- HS trả lời

- GV kết luận

Hoạt động 4 Công việc sau buổi thực hành

- GV yêu cầu HS làm vệ sinh phòng thí

nghiệm

- HS dọn vệ sinh phòng thí nghiệm

- GV nhận xét kết quả giờ thực hành

- GV nhắc HS:

+ Hoàn thiện nội dung bài tường trình

+ Ôn tập lí thuyết chương 1, 2 và các dạng

bài tập trọng tâm để kiểm tra 45 phút

- GV giới thiệu với HS về nội dung và hình

thức của bài kiểm tra 45 phút

- HS nắm được nội dung và hình thức của bài

kiểm tra

Trang 36

36

BÀI KIỂM TRA 45 PHÚT SỐ 01

I MỤC TIÊU

Bài kiểm tra nhằm đánh giá những kiến thức mà học sinh đã thu nhận được và kĩ năng

mà học sinh đã được rèn luyện trong nội dung chương 1 và 2:

- Viết công thức cấu tạo và gọi tên

- Viết phương trình/sơ đồ phản ứng

- Giải bài tập tìm este, xác định công thức cấu tạo của este, bài tập về phản ứng thuỷ phân, phản ứng lên men và phản ứng tráng gương của các gluxit

- Giáo án

- Đề và đáp án, biểu điểm

- Ôn tập các kiến thức trọng tâm của chương 1 và 2

- Ôn tập cách giải của các dạng toán quan trọng trong 2 chương

III HÌNH THỨC KIỂM TRA

33 câu trắc nghiệm

IV ĐỀ, ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM

(đã có trong vở chấm – trả)

Trang 37

- Định nghĩa, công thức chung, đặc điểm cấu tạo và danh pháp của các amin điển hình

- Tính chất vật lí, quy luật biến đổi tính tan, nhiệt độ sôi của các amin

Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng:

- Viết công thức cấu tạo, gọi tên và xác định bậc của amin

- Dự đoán tính chất hoá học của amin

- Viết phương trình phản ứng minh hoạ tính chất hoá học của các amin

- Giải một số bài tập có liên quan

- Giáo án

- Bài tập

- Thí nghiệm minh hoạ tính chất của amin

- Ôn tập tính chất của NH3

- Đọc trước bài học ở nhà

- Đồng phân, danh pháp, xác định bậc của amin

- So sánh tính bazơ của các amin

- Các phản ứng hoá học minh hoạ tính chất của amin

- Sử dụng thí nghiệm trực quan

Hoạt động 1 Tìm hiểu về khái niệm và cách phân loại amin

- GV gọi HS nêu công thức của amoniac? I KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ DANH

Trang 38

38

- HS trả lời

- GV đưa ra công thức của một số amin

- HS quan sát công thức của các amin

- GV gọi HS so sánh điểm giống và khác

nhau giữa cấu tạo của amoniac với các amin

- HS so sánh

- GV gợi ý để HS thấy: các amin đều thu

được khi thay thế 1 hoặc nhiều nguyên tử H

trong phân tử NH3 bằng các gốc hiđrocacbon

Gọi HS nêu định nghĩa

- HS trả lời

- GV giới thiệu một số cơ sở phân loại amin:

theo bậc, dựa vào số nguyên tử N, dựa vào

gốc hiđrocacbon…

- HS nắm được các cơ sở phân loại amin

- GV giải thích rõ để HS hiểu: hiện nay liên

quan đến khái niệm hiđrocacbon thơm có 2

cách hiểu:

+ Chứa vòng benzen

+ N gắn trực tiếp với vòng benzen

- HS nắm được các cách hiểu về hiđrocacbon

thơm

- GV liệt kê công thức của một số amin no,

đơn chức, mạch hở; gọi HS lập công thức

tổng quát cho cả dãy

- HS quan sát các chất cụ thể và lập công

thức tổng quát

PHÁP

1 Khái niệm và phân loại

- Amin là những hợp chất hữu cơ có được khi thay thế một hoặc nhiều nguyên tử hidro trong phân tử NH3 bằng một hoặc nhiều gốc hiđrocacbon

- Phân loại amin:

+ Theo bậc: amin bậc I, bậc II, bậc III + Theo gốc hiđrocacbon: amin no, không

Hoạt động 2 Tìm hiểu cách viết các đồng phân của amin

- GV hướng dẫn HS cách viết đồng phân của

amin chia theo bậc

- HS nắm được cách viết đồng phân của

- GV yêu cầu HS về nhà viết công thức cấu

tạo của amin C7H9N (có chứa vòng benzen)

2 Đồng phân

Cách viết đồng phân của amin:

+ Amin bậc I: viết mạch C, trên đó đặt và

di chuyển nhóm –NH2 + Amin bậc II: chia số C của amin thành 2 nhóm, tạo mạch và gắn với –NH–

+ Amin bậc III: chia số C của amin thành 3 nhóm, tạo mạch và gắn với –N–



Hoạt động 3 Tìm hiểu cách gọi tên amin

- GV yêu cầu HS xem bảng 3.1 SGK từ đó

cho biết:

3 Danh pháp

a Cách gọi tên theo danh pháp gốc - chức

Trang 39

39

+ Cách gọi tên amin theo danh pháp gốc

-chức

+ Cách gọi tên theo danh pháp thay thế

- HS quan sát bảng, nêu cách gọi tên

- GV lấy ví dụ gọi tên một số amin đã được

viết cấu tạo ở trên

Tên gốc hidrocacbon gắn với N + amin

b Cách gọi tên theo danh pháp thay thế

N (N,N) - tên gốc hiđrocacbon + tên hiđrocacbon chính + chỉ số + amin

Hoạt động 4 Tìm hiểu tính chất vật lí của các amin

- GV yêu cầu HS nghiên cứu tính chất vật lí

II TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Các amin no đầu dãy (metyl, etyl) là những chất khí có mùi khai khó chịu, dễ tan trong nước Các amin đồng đẳng cao hơn là những chất lỏng hoặc rắn, độ tan trong nước giảm dần theo chiều tăng của khối lượng phân tử

- Anilin là chất lỏng, sôi ở 1840C, không màu rát độc, ít tan trong nước, tan trong etanol, benzen Để lâu trong không khí, anilin chuyển sang màu nâu đen vì bị oxi hóa bởi oxi không khí

Hoạt động 5 Tìm hiểu cấu tạo phân tử và tính chất hoá học

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu cấu tạo của

amin và chỉ rõ: trên nguyên tử N còn cặp e

chưa liên kết có khả năng nhận H+ nên các

amin đều có tính bazơ

- HS nắm được đặc điểm cấu tạo của amin

- GV giới thiệu quy luật so sánh tính bazơ của

1 Cấu tạo phân tử

Trên nguyên tử N của amin còn cặp e chưa liên kết dễ nhận thêm H+ thể hiện tính bazơ

2 Tính chất hoá học

+ Càng nhiều gốc hút e, mật độ e trên N càng giảm, khả năng nhận H+ càng yếu →

Trang 40

40

- HS tìm hiểu ví dụ

- GV tổng kết

tính bazơ càng mạnh

- GV nhắc lại kiến thức trọng tâm của bài

+ Viết công thức cấu tạo, gọi tên và xác

định bậc của các amin có công thức phân tử

C5H13N, C8H11N

+ Làm bài tập SGK

Định dạng
Số trang	101
Dung lượng	2,1 MB