NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG dạy các môn lý LUẬN CHÍNH TRỊ gắn với GIÁO dục GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG dân tộc CHO SINH VIÊN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ GẮN VỚI GIÁO DỤC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC CHO SINH VIÊN Võ Thị Yến * TÓM TẮT Quá trình hội nhập quốc tế đang tác động đến mọ

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY

CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ GẮN VỚI GIÁO DỤC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC CHO SINH VIÊN

Võ Thị Yến *

TÓM TẮT

Quá trình hội nhập quốc tế đang tác động đến mọi mặt đời sống xã hội nước ta, trong đó có ảnh hưởng không nhỏ đến việc giữ gìn, phát huy các giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam Ở các trường đại học, cao đẳng hiện nay, sinh viên ngày càng được nâng cao hiểu biết nhiều mặt, được trang bị kiến thức khoa học hiện đại, rèn luyện nhiều kĩ năng và tiếp nhận các trào lưu tư tưởng, lối sống mới Tuy nhiên, việc giáo dục giá trị truyền thống dân tộc chưa được quan tâm, một số sinh viên nhận thức lệch lạc và có những hành vi lối sống không phù hợp với yêu cầu của việc đào tạo nguồn nhân lực trẻ phát triển toàn diện Qua cuộc hội thảo này, chúng tôi

đề cập đến vấn đề kết hợp lồng ghép giảng dạy các môn Lý luận Chính trị với việc giáo dục giá trị truyền thống dân tộc nhằm định hướng về mặt nhận thức và thái độ của sinh viên trong việc hình thành và xây dựng lối sống mới phù hợp, đó chính là công việc thiết thực góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy các môn Lý luận Chính trị ở các trường đại học, cao đẳng hiện nay

* Thạc sĩ, Giảng viên Khoa Lý luận chính trị, Trường ĐH Ngân hàng TP Hồ Chí Minh

1 VÀI NÉT KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC CHO SINH VIÊN

Trong suốt chiều dài lịch sử mấy ngàn năm của dân tộc, các thế hệ người Việt Nam đã hun đúc, tạo nên nhiều truyền thống tốt đẹp được lưu truyền và trở thành những giá trị truyền thống của dân tộc, tiêu biểu như: Yêu nước, ý thức độc lập tự chủ, tinh thần đoàn kết, lao động cần cù, đấu tranh anh dũng bất khuất chống ngoại xâm, tôn sư trọng đạo, hiếu thảo, thuỷ chung…những giá trị truyền thống đó luôn được giữ gìn, phát huy, là cơ sở để dân tộc ta vượt qua mọi khó khăn thử thách, chiến thắng mọi kẻ thù, trường tồn và ngày càng phát triển Với mỗi cá nhân, những giá trị truyền thống của dân tộc được nhận thức, tiếp thu, chuyển hoá thành giá trị sống của mỗi người, là động lực để sống tốt, sống đẹp, phù hợp với chuẩn mực đạo đức của xã hội trong mỗi thời kì lịch sử

Sinh viên hiện nay có những điều kiện để rèn luyện, phấn đấu và ngày càng năng động, sáng tạo, nhiều sinh viên học tập đạt kết quả xuất sắc, tham gia nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, tạo ra những sản phẩm công nghệ có giá trị thực tiễn thiết thực Trong cuộc sống cá nhân, nhiều sinh viên tu dưỡng đạo đức tốt, kính trọng thầy, cô giáo, hiếu thảo với cha mẹ, có tinh thần đoàn kết, tương trợ bạn bè, biết tự lập, tham gia các hoạt động xã hội, gắn

bó cộng đồng Tuy nhiên bên cạnh đó, một bộ phận sinh viên tiếp thu một cách dễ dãi những yếu tố văn hoá từ bên ngoài, có những biểu hiện xói mòn giá trị đạo đức truyền thống, lối sống không lành mạnh, bỏ bê học hành, sa vào tệ nạn xã hội như: quan niệm lệch lạc trong tình yêu, sống bê tha buông thả, nghiện ngập, sống thiếu trách nhiệm, vô cảm, thậm chí còn cướp của, giết người chỉ vì có tiền để

ăn chơi Nguy hiểm hơn, có sinh viên bị kích động, lôi kéo bởi kẻ xấu, phản động gây rối, phá hoại sự ổn định chính trị, tác động tiêu cực đến chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta

Tình hình trên cho thấy một bộ phận sinh viên đang hướng tới một lối sống hiện đại mà các giá trị truyền thống dân tộc có phần

bị phai mờ, mất bản sắc, do đó cần đẩy mạnh công tác giáo dục giá trị truyền thống của dân tộc trong nhà trường, mà một trong những vấn đề chúng tôi quan tâm, đề cập ở đây là kết hợp lồng ghép giảng dạy các môn Lý luận Chính trị với việc giáo dục giá trị truyền thống dân tộc nhằm góp phần hình thành và định hướng xây dựng lối sống

mới cho sinh viên hiện nay Đây là công việc quan trọng, cần thiết, tuy nhiên việc giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho sinh viên ở các trường ĐH,CĐ hiện đang có những khó khăn và bất cập Có thể chỉ ra một số nét chủ yếu sau:

Thứ nhất, từ phía sinh viên, chưa có ý thức về việc học tập nắm bắt kiến thức toàn diện; ngay từ còn học ở phổ thông, phần lớn học sinh bị áp lực lớn trong việc lựa chọn ngành nghề, nếu học và thi các môn khoa học xã hội thì cơ hội việc làm được xem là “cánh cửa hẹp”, trong khi học và thi các môn khoa học tự nhiên lại rất

“rộng đường” sau khi ra trường Như vậy, học sinh cho rằng những kiến thức khoa học xã hội không liên quan đến nghề nghiệp và đời sống sau này, nên không mặn mà đối với việc học tập nắm bắt kiến thức về khoa học xã hội và không chú tâm về việc tìm hiểu về giá trị truyền thống dân tộc Bên cạnh đó, trong xu thế hội nhập, sự ảnh hưởng văn hóa từ bên ngoài và sự tiếp thu dễ dãi những tư tưởng, lối sống ngoại lai không phù hợp với thuần phong mĩ tục của dân tộc ta đã tác động tiêu cực, làm xói mòn các giá trị truyền thống dẫn đến ý thức kém, lý tưởng mờ nhạt, thiếu bản lĩnh, sinh viên không

có sức đề kháng trước sự cám dỗ và sa ngã

Thứ hai, điều kiện để sinh viên tiếp thu những kiến thức về giá trị truyền thống dân tộc cũng như vận dụng những giá trị đó trong đời sống hàng ngày có những khó khăn Ở trường đại học, sinh viên chủ yếu tập trung học các môn chuyên ngành, thời gian dành cho những môn học về khoa học xã hội rất ít, điều đó thể hiện trong cấu trúc chương trình đào tạo, những môn học chính thức có nội dung liên quan kiến thức khoa học xã hội, có thể giáo dục giá trị truyền thống dân tộc chỉ có các môn Lý luận chính trị (số tiết bị cắt giảm nhiều so với trước); còn các môn Xã hội học, Tâm lý học, Cơ

sở văn hóa Việt Nam…lại là môn tự chọn Bên cạnh đó, việc dạy và học các môn Lý luận Chính trị cũng như các môn khoa học xã hội

tự chọn khác vẫn chưa thoát lối dạy – học theo cách lý thuyết suông, không sinh động, gây sự chán nản của sinh viên đối với việc học tập những môn học này Điều này càng làm cho sinh viên khó tiếp cận với kiến thức khoa học xã hội hơn cũng như những nội dung về giá trị truyền thống dân tộc, vì vậy việc cung cấp kiến thức về truyền thống dân tộc cho sinh viên thông qua các môn học này còn nhiều hạn chế

Thứ ba, công tác giáo dục truyền thống dân tộc cho sinh viên thông qua các hoạt động khác trong nhà trường chưa thực hiện tốt, các hoạt động ngoại khoá như phong trào “Mùa hè xanh”, “Sinh viên Tình nguyện”,… tuy rất thiết thực, nhưng chỉ mang tính phong trào, chứ chưa chú trọng hoạt động để nâng cao nhận thức, hiểu biết

về các vấn đề xã hội và giáo dục truyền thống dân tộc gắn liền với học tập, truyền thụ kiến thức qua các bài học căn bản, có tính chuyên môn, khoa học

Thứ tư, sự phối hợp giữa các bộ phận trong nhà trường chưa gắn kết, các trường ĐH,CĐ chưa thực sự quan tâm đến vấn đề giáo dục truyền thống cho sinh viên Các hoạt động giáo dục rất thưa thớt, nội dung khô cứng, hình thức không sinh động, thiếu sự hấp dẫn, không thu hút được sự tham gia của sinh viên Trên thực tế, sinh viên ngày càng quên dần những kiến thức khoa học xã hội nền tảng, nhất là kiến thức về lịch sử dân tộc, nhiều sinh viên không mặn mà tham gia các cuộc thi kiến thức thuộc lĩnh vực khoa học xã hội, như: Olympíc các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh của Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức trước đây (hiện nay ở TP

Hồ Chí Minh, hai năm một lần, có cuộc thi “Tầm nhìn xuyên thế kỷ” do Thành đoàn TP Hồ Chí Minh hoặc Đảng ủy khối các trường đại học, cao đẳng tổ chức, cũng có nội dung thi tương tự)

Có thể nói, việc giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho sinh viên ở các trường ĐH,CĐ còn nhiều bất cập chưa được coi trọng và đôi khi chỉ là hình thức, trong quá trình thực hiện việc giáo dục tư tưởng nhận thức về giá trị truyền thống, chúng ta làm chưa tốt và chưa có hiệu quả Với suy nghĩ và tâm huyết của một nhà giáo, chúng tôi nhận thấy, việc giáo dục nhận thức về giá trị truyền thống và giáo dục lối sống mới cho sinh viên, có thể thực hiện bằng

nhiều phương thức, trong đó kết hợp lồng ghép giảng dạy các môn

Lý luận Chính trị với việc giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho sinh viên là vấn đề rất thiết thực

2 NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ GẮN VỚI GIÁO DỤC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN

Việc giảng dạy các môn Lý luận Chính trị gắn với giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho sinh viên được nhìn nhận từ những yếu tố sau:

Một là, các môn Lý luận Chính trị có ưu thế để giáo dục giá trị truyền thống dân tộc, xây dựng lối sống tích cực cho sinh viên so với các môn học khác, bởi vì nội dung kiến thức của các môn học này là trang bị thế giới quan và nhân sinh quan của chủ nghĩa Mác – Lênin, hệ tư tưởng mới, tiến bộ của thời đại Và không chỉ trang bị thế giới quan, phương pháp luận mà còn gắn tri thức khoa học với

tư tưởng, tình cảm và thái độ, hành vi của con người Việt Nam mới với lối sống văn hóa “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”

Hai là, các môn Lý luận Chính trị với tư cách là môn học ở bậc đại học tiếp nối môn Đạo đức và môn Giáo dục công dân ở phổ thông, vì vậy có thể thông qua việc dạy các môn Lý luận Chính trị

để tiếp tục phát triển những nội dung học tập về các giá trị truyền thống dân tộc cho sinh viên trong môi trường giáo dục đại học, qua

đó việc giảng dạy các nội dung về giá trị truyền thống cho sinh viên được thực hiện một cách bài bản, trực tiếp và liên tục

Ba là, các môn Lý luận Chính trị là môn khoa học xã hội – nhân văn, có mối liên hệ gần gũi, chặt chẽ với các môn khoa học xã hội khác và tạo ra mối liên thông kiến thức, hiểu biết xã hội, nên rất thuận lợi cho việc kết hợp lồng ghép truyền thụ kiến thức các môn

Lý luận chính trị với nội dung hiểu biết và giáo dục các giá trị truyền thống trong quá trình giảng dạy

Bốn là, các môn Lý luận Chính trị, cung cấp cơ sở nền tảng lí luận khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trên nền tảng đó sinh viên vận dụng giải thích những vấn đề mà thực tiễn đời sống đặt ra, trong đó có việc vận dụng những kiến thức đã học cùng với hiểu biết về những giá trị truyền thống vào việc định hướng xây dựng lối sống mới tích cực; hiểu và nắm được chủ trương đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước

để chấp hành, thực hiện tốt

Để nâng cao chất lượng giảng dạy các môn Lý luận Chính trị gắn với giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho sinh viên đạt hiệu quả cần xuất phát từ những vấn đề sau:

- Nắm vững quan điểm của Đảng về xây dựng nền văn hoá Việt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” trong hoạt động giáo dục con người mới, lối sống mới cần đảm bảo cho sự phát triển hài hoà các tính chất văn minh tiến bộ, khoa học hiện đại gắn với sự gìn

giữ, phát huy những giá trị truyền thống mang bản sắc dân tộc Do

đó, việc giáo dục truyền thống dân tộc cho toàn xã hội, nhất là cho thế hệ trẻ nói chung, sinh viên nói riêng là một yêu cầu có tính khách quan để thực hiện mục tiêu của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa

xã hội Việt Nam

- Mục tiêu của nền giáo dục Việt Nam là nhằm xây dựng những con người mới, phát triển toàn diện, do đó sinh viên không chỉ nắm kiến thức khoa học chuyên ngành, mà còn phải được trang

bị các kiến thức các khoa học khác, hiểu biết xã hội, được giáo dục

về tư tưởng, rèn luyện lối sống, giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp và phù hợp với những chuẩn mực mới của xã hội Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới hiện nay Vì vậy, việc giáo dục các giá trị truyền thống phải được xem là cơ sở cần thiết góp phần hình thành

tư tưởng, lối sống của sinh viên trong xã hội hiện đại để thực sự trở thành những con người mới, phát triển toàn diện

- Trong xu thế hội nhập, sinh viên nói được tiếp cận, học hỏi những cái hay, tiến bộ trong cách suy nghĩ, cách sống văn minh, tạo nên phong cách sống chủ động, tự tin và sáng tạo Tuy nhiên, việc tiếp thu những cái mới từ bên ngoài phải được chọn lọc trên cơ sở giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống Do đó, việc giảng dạy

các môn dạy các môn Lý luận Chính trị gắn với giáo dục giá trị

truyền thống dân tộc giúp sinh viên biết cách học hỏi cái mới bên ngoài theo tinh thần “gạn đục, khơi trong”

- Những nội dung giáo dục truyền thống dân tộc cho sinh viên được đưa vào hoạt động giảng dạy các môn Lý luận chính trị phải phù hợp, coi trọng nội dung, tránh khô khan gượng ép, nhưng cũng không sáo rỗng, hình thức

- Đổi mới PPDH các môn Lý luận chính trị để lồng ghép, kết hợp giáo dục các giá trị truyền thống một cách tự nhiên, vừa nâng cao chất lượng học tập tiếp thu thức môn học đầy đủ, vừa khéo léo

để đưa các nội dung dục các giá trị truyền thống phù hợp, vừa sức, giúp khơi niềm đam mê học tập môn học của sinh viên thấy được sự

bổ ích trong kiến thức của các môn học, không xa lạ

- Trong quá trình thực hiện, giảng viên vừa là người truyền thụ kiến thức môn học, là chỗ dựa của niềm tin tri thức; đồng thời còn là người truyền cảm xúc, tạo dựng thái độ trân trọng các giá trị

truyền thống dân tộc Chính năng lực chuyên môn và phẩm chất của Thầy, Cô là bài học quý mà sinh viên tiếp nhận và vận dụng học hỏi, làm theo trên cơ sở yêu thích môn học và kính trọng cũng như điều chỉnh, định hướng thái độ, hành vi lối sống của mình

Như vậy, việc giảng dạy các môn dạy các môn Lý luận

Chính trị gắn với giáo dục giá trị truyền thống dân tộc nhằm giúp cho sinh viên có sự hiểu biết cần thiết, rèn luyện bản lĩnh vượt qua những thách của cuộc sống, định hướng thái độ, hành động đúng trong các mối quan hệ, tạo lập lối sống phù hợp với những chuẩn mực của xã hội hiện tại

3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN

Thứ nhất, tổ chức Đảng lãnh đạo định hướng về nội dung giáo dục các giá trị truyền thống trong nhà trường, Ban giám hiệu chỉ đạo các phòng, ban chức năng, nhất là Đoàn thanh niên, Hội sinh viên kết hợp với phòng CTCT - SV tổ chức hiệu quả các hoạt động giáo dục truyền thống đến sinh viên và xem đây là một nội dung trong kế hoạch đào tạo của nhà trường

Thứ hai, nâng cao hiệu quả của việc giảng dạy các môn Lý luận chính trị, lồng ghép phù hợp những nội dung giáo dục giá trị truyền thống, giúp các em nắm bắt vững kiến thức khoa học và hiểu

rõ hơn những giá trị nhân văn của các môn khoa học có tính lý luận sâu sắc này Đồng thời giúp sinh viên nhận thấy được những giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam không chỉ là những giá trị mang bản sắc riêng của dân tộc ta mà còn gắn bó với những giá trị tiến bộ của văn minh nhân loại

Thứ ba, tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống cho sinh viên nhân các sự kiện, các ngày kỷ niệm lớn của đất nước theo chủ đề phù hợp Theo định kỳ, phối hợp với các cơ quan tuyên giáo trên địa bàn tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, báo cáo thời sự giúp cho sinh viên tìm hiểu những giá trị truyền thống được đề cập trong báo cáo hay tiếp cận thông tin với những vấn đề xã hội mà các

em quan tâm, nâng cao kiến thức lịch sử, văn hoá của dân tộc và hiểu biết tình hình thực tế của xã hội

Thứ tư, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về truyền thống dân tộc, gắn với các cuộc thi về kỹ năng chuyên môn, chuyên ngành của nhà

trường với cấu trúc và nội dung phù hợp, hình thức sinh động để sinh viên vừa được giáo dục truyền thống dân tộc vừa rèn luyện kỹ năng chuyên ngành của mình nhằm đạt được nội dung giáo dục toàn diện

Thứ năm, giảng viên dạy các môn Lý luận Chính trị cần nâng cao ý thức trách nhiệm của mình trong công tác, không chỉ trong việc giảng dạy môn học mà còn đảm đương nhiệm vụ giáo dục sinh viên trong việc dạy tích hợp, lồng ghép kiến thức các môn Lý luận Chính trị gắn với giáo dục sinh viên tìm hiểu các giá trị truyền thống dân tộc Thiết kế bài giảng có nội dung giáo dục các giá trị truyền thống và có nội dung đánh giá kết quả học tập bộ môn của sinh viên

- Kiến nghị

+ Duy trì kỳ thi Olympíc các môn khoa học Mác – Lê nin và

Tư tưởng Hồ Chí Minh do Bộ tổ chức (như những năm trước đây), đồng thời cải tiến nội dung của Hội thi này, có phần thi về các giá trị truyền thống dân tộc giúp cho sinh viên có nhiều cơ hội để tìm hiểu sâu sắc hơn về truyền thống dân tộc và giao lưu học hỏi lẫn nhau

+ Tổ chức tổng kết đánh giá “cuộc vận động học tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh” và tiếp tục đẩy mạnh phong trào này trong sinh viên (trên thực tế việc tổng kết, đánh giá phong trào này chỉ thực hiện trong tổ chức Đảng, chính quyền) Trên cơ sở đó, tìm

ra các gương sinh viên điển hình nhân rộng và tạo nên phong trào rộng rãi, thiết thực để sinh viên cả nước học tập, thực hiện trong thời gian tới

KẾT LUẬN

Giảng dạy các môn Lý luận Chính trị kết hợp với giáo dục giá trị truyền thống cho sinh viên hiện nay là vấn đề cần thiết, cần được nhận thức đúng đắn, trên cơ sở nắm bắt các yêu cầu, nguyên tắc và mục tiêu giáo dục toàn diện Điều quan trọng là phải xem việc giáo dục giá trị truyền thống dân tộc cho sinh viên là nhiệm vụ chính trị của nhà trường, của các Thầy, Cô giáo, nhất là giảng viên dạy các môn Lý luận Chính trị, môn học có ưu thế nhất để kết hợp giảng dạy với giáo dục giá trị truyền thống nói riêng, giáo dục chính trị tư tưởng và lối sống cho sinh viên nói chung Muốn thực hiện có

hiệu quả công việc này, đòi hỏi người giảng viên vừa có kiến thức vững, có phương pháp truyền đạt, vừa có năng lực, phẩm chất cần thiết để không chỉ hoàn thành công việc giảng dạy mà còn biết cách

để kết hợp giáo dục giá trị truyền thống, góp phần đào tạo ra những con mới phát triển toàn diện, “vừa hồng, vừa chuyên”, thích ứng với cuộc sống xã hội hiện đại trong quá trình hội nhập quốc tế hiện nay

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Duy Bắc (chủ biên), Sự biến đổi các giá trị văn hóa trong bối

cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, NXB Từ điển

bách khoa và Viện văn hóa, Hà Nội, 2008

2 Nguyễn Trọng Chuẩn, Nguyễn Văn Huyên (chủ biên), Giá trị truyền

thống trước những thách thức toàn cầu hoá, NXB Chính trị quốc gia, Hà

Nội, 2002

3 Đảng Cộng sản Việt Nam Tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu các

văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, NXB Chính trị

quốc gia, Hà Nội, 2011

4 Trần Văn Giàu, Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam,

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1980

5 Ngô Đức Thịnh (chủ biên), Những giá trị truyền thống Việt Nam, NXB

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010