NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG dạy lý LUẬN CHÍNH TRỊ ở đại học QUỐC GIA THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Cung Thị Tuyết Mai* Ở nước ta hiện nay, tri thức lý luận chính trị cần được giảng dạy, giáo dụ

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Cung Thị Tuyết Mai*

Ở nước ta hiện nay, tri thức lý luận chính trị cần được giảng dạy, giáo dục cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng, bao gồm: (1) Chủ nghĩa Mác – Lênin (Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học); (2) Tư tưởng Hồ Chí Minh; (3) Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam Những tri thức lý luận chính trị này góp phần quan trọng hình thành thế giới quan khoa học, phương pháp luận biện chứng duy vật và nhân sinh quan cách mạng cho sinh viên

1 Khái quát tình hình giảng dạy, học tập lý luận chính trị ở Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

Trong những năm qua, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh đã tổ chức quá trình giảng dạy, học tập các môn Lý luận chính trị theo đúng quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho 51.000 sinh viên chính quy, hơn 30.000 sinh viên vừa học vừa làm và gần 8.000 học viên sau đại học Tất cả giảng viên và đa số sinh viên thực hiện đúng và đủ quy trình giảng dạy, nghiên cứu, học tập và thi cử

Kết quả học tập môn Lý luận chính trị, tính theo điểm thi bình quân lần đầu là khả quan: có 85% người học đạt điểm trung bình trở lên; trong đó có 30% đạt loại khá và 10% đạt loại giỏi Tuy nhiên, vẫn có “một bộ phận không nhỏ sinh viên không hứng thú với các môn học Lý luận chính trị, học chỉ vì đó là môn bắt buộc và chỉ cần điểm trung bình và đủ số tín chỉ cần thiết”1 Trên thực tế và xét về

* Tiến sĩ, Phó Giám đốc Trung tâm Lý luận chính trị, ĐHQG-HCM

thực chất, chất lượng giảng dạy, học tập các môn Lý luận chính trị không cao, chưa đáp ứng được yêu cầu của Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Tình trạng trên có nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân trực tiếp và chủ yếu là:

Thứ nhất, nội dung, chương trình và giáo trình giảng dạy của Bộ

Giáo dục và Đào tạo không đồng bộ, ở một số môn học còn thiếu tính khoa học và yếu về chất lượng Cụ thể là “Việc “ghép” ba môn học trước đây thành một môn không chỉ tạo ra sự hiểu lầm về việc xóa bỏ một số môn khoa học (Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học) mà còn tạo ra sự hoài nghi về nền tảng tư tưởng của Đảng và trên thực tế trong hệ thống giáo dục quốc dân một số môn này dần bị bỏ… Việc phân công giảng viên được đào tạo từng chuyên ngành trong 3 môn trước đây phải đảm nhiệm dạy môn “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” làm cho chất lượng bài giảng giảm sút, người giảng e ngại, không tự tin…”2 Hơn nữa, “Việc chuyển phần lớn nội dung lý luận về thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam sang môn “Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam” đã làm cho môn Chủ nghĩa xã hội khoa học không gắn được với thực tiễn, không còn điều kiện phát triển, gây ra tư tưởng nghi ngờ về con đường đi lên chủ nghĩa

xã hội… Phân chia các môn học theo kiểu tách việc học lý luận thuần túy (môn học “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” và môn “Tư tưởng Hồ Chí Minh”) với biểu hiện thực tiễn của nó (môn “Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam”) làm cho sinh viên không thấy được mối liện hệ chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn; vừa tạo cảm giác về tính giáo điều, kinh viện của chủ nghĩa Mác – Lênin, vừa không thấy được cơ sở lý luận của đường lối cách mạng của Đảng ta”3 Trong khi đó, giáo trình “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” viết mang tính “lắp ghép cơ học”, đơn giản, sơ sài, thiếu một số nội dung cơ bản, thậm chí có một số kiến thức sai về mặt khoa học và lịch sử

1

ĐHQG-HCM, Báo cáo tình hình công tác đào tạo Lý luận chính trị (số

507B/ĐHQG-BC, ngày 29/3/2013, gửi Ban Tổ chức Trung ương Đảng), tr.4

2 Ban Tuyên giáo Trung ương, Đề án “Đổi mới giảng dạy, học tập các môn Lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân”, Hà Nội, 2013, tr.9

3

Thứ hai, “Cách thức và phương pháp quản lý của Bộ Giáo dục

và Đào tạo đối với đội ngũ giảng viên và công tác đào tạo lý luận chính trị thiếu khoa học, mang tính quan liêu, hành chính và áp đặt

từ trên xuống (biểu hiện cụ thể ở việc xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo và cách thức, nội dung, phương pháp tổ chức các lớp tập huấn hàng năm) Vì vậy, làm ảnh hưởng đến hoạt động giảng dạy, học tập và chất lượng đào tạo”4

Thứ ba, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh hiện có 72 giảng

viên lý luận chính trị; trong đó có 8 phó giáo sư tiến sĩ, 33 tiến sĩ, 31 thạc sĩ Số phó giáo sư tiến sĩ được đào tạo ở Liên xô, có trình độ chuyên môn tốt, có năng lực và kinh nghiệm nghiên cứu, giảng dạy; song số này đã lớn tuổi (trên 60 tuổi), sức khỏe giảm dần, chỉ 5 năm nữa sẽ nghỉ hưu Đa số tiến sĩ và thạc sĩ trẻ, được đào tạo ở trong nước, có trình độ chuyên môn khá, song còn thiếu năng lực và kinh nghiệm nghiên cứu, giảng dạy, lại gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống Hiện nay, “Đội ngũ giảng viên lý luận chính trị của ĐHQG-HCM đang gặp một số khó khăn: đa số có thu nhập và mức sống thấp (dưới mức trung bình của xã hội); có sự “hụt hẫng” về tuổi tác, tri thức, năng lực, phương pháp và kinh nghiệm giữa số cán bộ lớn tuổi và số trẻ (khoảng 5 năm tới số phó giáo sư tiến sĩ nghỉ hưu sẽ tạo ra khó khăn lớn cho đào tạo chuyên ngành và đào tạo sau đại học các môn lý luận chính trị)”5

2 Những giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng giảng dạy và đào tạo lý luận chính trị ở Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

Một là, đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng

dạy lý luận chính trị

- Đối với sinh viên không chuyên lý luận chính trị, cần giảng dạy các nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học); Tư tưởng Hồ Chí Minh (chú trọng: tư tưởng triết học, tư tưởng

4 Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, sđd, tr.5

5 Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, Báo cáo tình hình công tác đào tạo lý luận chính trị (số 865/ĐHQG-HCM-BC, ngày 22/5/2013, gửi Ban Tuyên giáo Trung ương, tr.3

đạo đức, tư tưởng văn hóa,…); Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam (chú trọng: đường lối đổi mới và hội nhập quốc

tế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa) Trong mỗi môn học và mỗi học phần cần cập nhật những vấn đề mới và sử dụng phương pháp thích hợp với từng đối tượng người học

- Đối với sinh viên chuyên ngành lý luận chính trị, cần học đủ 5 môn lý luận chính trị: Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Lịch

sử Đảng Cộng sản Việt Nam Đồng thời, phải học lịch sử các môn học và một số tác phẩm kinh điển gắn liền với nội dung môn học

- Đối với cao học, nghiên cứu sinh không chuyên lý luận chính trị, cần học một số chuyên đề lý luận chính trị gắn với những thành tựu của khoa học hiện đại và với những vấn đề lý luận chính trị mới của thời đại Đồng thời, phải học một số tác phẩm kinh điển tiêu biểu (không học lại kiến thức đã học ở bậc đại học)

- Đối với cao học, nghiên cứu sinh chuyên lý luận chính trị, cần học sâu vào những giá trị đích thực của Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng

Hồ Chí Minh, Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam gắn liền với những đặc điểm mới của thời đại, với những thành tựu của khoa học hiện đại và với những vấn đề quan trọng của sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế Đồng thời, phải nghiên cứu sâu

về lịch sử của từng môn học, về những tác phẩm kinh điển lớn và cập nhật tri thức hiện đại (về toàn cầu hóa, cách mạng khoa học-công nghệ, kinh tế tri thức, phát triển bền vững và những vấn đề toàn cầu, tiến bộ xã hội, …)

Hai là, gắn giảng dạy, đào tạo với nghiên cứu khoa học Đại học

Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh cần phải có “Chương trình nghiên cứu lý luận chính trị đến năm 2020” Trong đó chú trọng các vấn đề: (1) Nghiên cứu những giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay và việc ứng dụng chúng trong thực tiễn đổi mới và hội nhập quốc tế; (2) Nghiên cứu về chủ nghĩa

tư bản và chủ nghĩa xã hội hiện đại, về mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam trong bối cảnh hiện đại; (3) Nghiên cứu cương lĩnh, đường lối và các quyết sách của

Đảng trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế; (4) Nghiên cứu

về hệ giá trị truyền thống dân tộc và những tinh hoa văn hóa nhân loại; (5) Nghiên cứu về con người và phát triển nguồn nhân lực (nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao) phục vụ cho đổi mới và hội nhập quốc tế

Ba là, tiếp tục đổi mới công tác cán bộ, đào tạo và phát triển đội

ngũ giảng viên lý luận chính trị vừa “hồng” vừa “chuyên” Trước hết, ĐHQG-HCM cần xây dựng và thực hiện 2 chương trình:

“Chương trình đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên lý luận chính trị đến năm 2020” và “ Chương trình bồi dưỡng, nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục ở các tỉnh phía Nam”

Bốn là, cần thành lập Hội đồng khoa học lý luận chính trị của

ĐHQG-HCM, tổ chức lại các khoa, bộ môn lý luận chính trị; trước mắt tập trung đầu tư phát triển Trung tâm Lý luận chính trị (trở thành “đầu mối” tổ chức, quản lý toàn bộ hoạt động giảng dạy và nghiên cứu lý luận chính trị của ĐHQG-HCM) và Khoa triết học (trường Đại học KHXH&NV)

Năm là, xây dựng Quy chế hoạt động lý luận chính trị

ĐHQG-HCM; bảo đảm thực hiện đúng và đủ chế độ, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với công tác lý luận chính trị và đội ngũ giảng viên lý luận chính trị Tạo điều kiện thuận lợi (về vật chất, kinh phí và cơ chế, chính sách) để tất cả giảng viên lý luận chính trị được tham gia tập huấn và tham gia khảo sát thực tế mỗi năm; đồng thời hàng năm

có đoàn giảng viên lý luận chính trị đi học tập, trao đổi ở nước ngoài

Tóm lại, để nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị ở

ĐHQG-HCM, Đảng và Nhà nước cần có cơ chế chính sách đúng và

đủ đối với công tác lý luận chính trị và đội ngũ giảng viên lý luận chính trị; Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh cần tạo điều kiện (kinh phí, vật chất, tinh thần) thuận lợi tối đa để phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng giảng dạy; Đồng thời, các giảng viên lý luận chính trị phải chủ động học tập, nghiên cứu, rèn luyện, phấn đấu vươn lên trở thành những nhà khoa học, nhà giáo giỏi trong công tác lý luận chính trị