Vận dụng các kỹ thuật đánh giá tích cực trong dạy học môn toán lớp 6 tại trường thực hành sư phạm sóc trăng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ QUÁCH MỸ QUYÊN VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TR

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUÁCH MỸ QUYÊN

VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC

TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6

TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 4 6 1 0

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUÁCH MỸ QUYÊN

VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TRƯỜNG

THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

Tp Hồ Chí Minh, tháng 10/2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUÁCH MỸ QUYÊN

VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TRƯỜNG

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Họ & tên: Quách Mỹ Quyên Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 04/12/1985 Nơi sinh: Sóc Trăng

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: 121, tỉnh lộ 934, ấp Hòa Mỹ, thị trấn Mỹ Xuyên, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng

Điện thoại cơ quan:

Điện thoại nhà riêng:

Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: “Cải tiến hoạt động đánh giá trong dạy

học toán hình học lớp 8 theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh”

Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng

Người hướng dẫn: TS Nguyễn Dương Hoàng

III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC:

Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm

Từ 09/2007

đến nay

Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng

Cán bộ phòng Tổ chức cán bộ Kiêm nhiệm giảng dạy bộ môn Toán tại Trường Thực hành Sư phạm Sóc Trăng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2015

Người cam đoan

Quách Mỹ Quyên

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, người nghiên cứu đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ Trước hết, người nghiên cứu xin chân thành cảm ơn PGS.TS Dương Thị Kim Oanh, giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

đã chỉ bảo và hướng dẫn tận tình từ khi người nghiên cứu bắt đầu thực hiện chuyên

đề 1 cho đến luận văn Ngoài ra, người nghiên cứu xin cám ơn:

Quý Thầy, Cô tham gia giảng dạy lớp Cao học ngành Giáo dục học khóa

2013 - 2015 đã hết lòng truyền đạt những tri thức khoa học và chia sẻ những kinh nghiệm quý báu về các lĩnh vực chuyên môn, đó là nền tảng vững chắc để người nghiên cứu thực hiện đề tài này

Ban Giám hiệu, các Thầy, Cô Trường Cao đẳng Sư phạm và Trường Thực hành Sư phạm Sóc Trăng cùng các em học sinh lớp 6 tại Trường đã giúp đỡ, hỗ trợ, hợp tác trong quá trình khảo sát và thực nghiệm sư phạm, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghiên cứu hoàn thành luận văn đúng thời gian quy định

Tất cả bạn bè, anh, chị, em học viên cao học ngành Giáo dục học, Lý luận và Phương pháp dạy học khóa 2013 - 2015 đã động viên, giúp đỡ người nghiên cứu trong suốt thời gian học tập

TP Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2015

Quách Mỹ Quyên

TÓM TẮT

Trong quá trình dạy học, đánh giá không chỉ đơn thuần chú trọng vào kết quả học tập mà phải vì sự tiến bộ của người học và phải được xem như là quá trình học tập Thực hiện nghiêm túc quá trình đánh giá, đặc biệt là vận dụng linh hoạt các phương pháp, kỹ thuật đánh giá còn giúp cho chúng ta nhanh chóng hoàn thiện tối

ưu quá trình dạy học, kiểm chứng chất lượng hiệu quả giờ học và trình độ nghề nghiệp của giáo viên, đồng thời giúp cho người học nhận biết những chỗ hổng kiến thức mà họ chưa nắm rõ

Môn Toán thuộc khoa học tự nhiên có tính logic, tính trừu tượng cao và thực tiễn phổ dụng Mục tiêu dạy học Toán Trung học cơ sở tập trung vào việc phát triển

tư duy và năng lực cho học sinh Hoạt động đánh giá hiện nay tại Trường Thực hành Sư phạm Sóc Trăng còn mang tính hình thức, thiên nhiều về kinh nghiệm, thói quen; phương pháp đánh giá chưa đa dạng, chưa đảm bảo được các kỹ thuật đánh giá cần thiết

Xuất phát từ những lý do trên, người nghiên cứu thực hiện đề tài “Vận dụng

các kỹ thuật đánh giá tích cực trong dạy học môn Toán lớp 6 tại Trường Thực hành Sư phạm Sóc Trăng”

Luận văn được thực hiện từ tháng 02 năm 2015 đến tháng 8 năm 2015 tại Trường Thực hành Sư phạm Sóc Trăng Nội dung luận văn có cấu trúc như sau:

Mở đầu

Trình bày lý do chọn đề tài, đề ra mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, xác định đối tượng và khách thể nghiên cứu, lập giả thuyết và phạm vi nghiên cứu, lựa chọn các phương pháp nghiên cứu để thực hiện đề tài

Chương 1: Cơ sở lý luận về kỹ thuật đánh giá tích cực trong dạy học

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kỹ thuật đánh giá tích cực trong dạy học; khái quát về đánh giá kết quả học tập; trình bày quan điểm đánh giá tích cực trong dạy học; làm nổi bật mối quan hệ giữa đánh giá và các thành tố của QTDH; tổng hợp một số kỹ thuật đánh giá tích cực trong dạy học

Chương 2: Thực trạng công tác đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 6 tại

vụ học tập mà giáo viên giao

Chương 3: Vận dụng các kỹ thuật đánh giá tích cực trong dạy học môn Toán

Phân tích, đánh giá và rút ra kết luận về kết quả thực nghiệm

Kết luận và kiến nghị: Trình bày những kết quả đạt được của đề tài và đề ra một số hướng gợi mở để có thể phát triển đề tài

Maths is a natural, scientific subject which is logical, high abstract, real and popular The purpose of teaching Maths in secondary shool is to develop pupils’ thoughts and abilities Currently, assessment activities at the Soc Trang Pedagogical Practice school are still superficial, experienced and routine - minded Assessment methods are not varied and assessment techniques are not guaranteed

From the above reasons, the reseacher has made the subject “Applying the positive assessment techniques in teaching Maths grade 6 at Soc Trang Pedagogical Practice school”

The thesis was carried out from February 2015 to August 2015 at Soc Trang Pedagogical Practice school The contents of the thesis are structured as follows:

Beginning

Presenting the reasons to select the topic, proposing the research objectives and research tasks, determining the objects and the subjects for research, setting research supposition and scope of the reseach and choosing the research methods to implement the project

Chapter 1: Theoretical basic related to positive assessment techniques in

teaching

Systematizing theoretical basic of positive assessment techniques in teaching; overviewing the assessment of learning outcomes; presenting positive assessment viewpoints in teaching; highlighting the relationship between the

assessment and the elements of the teaching process; summarizing in general some positive assessment techniques in teaching

Chapter 2: Reality of learning outcomes assessment in Maths grade 6 at Soc

Trang Pedagogical Practice school

Clarifying some principles when applying the positive assessment techniques

in teaching Maths grade 6 at Soc Trang Pedagogical Practice school

Introducing briefly about Soc Trang Pedagogical Practice school and the curriculum of Maths grade 6

Researching the reality of assessment of learning outcomes in Maths grade 6

at Soc Trang Pedagogical Practice school including basic contents: the reality of teachers’ recognization about the roles of assessment in teaching Maths grade 6, reality of learning outcomes assessment in Maths grade 6 at Soc Trang Pedagogical Practice school, the reasons of limiting in learning outcomes assessment in Maths grade 6, the pupils’ attitudes in learning Maths grade 6 at Soc Trang Pedagogical Practice school, the reasons why pupils like or dislike learning Maths grade 6 at Soc Trang Pedagogical Practice school, the actions of pupils when teacher hands class exercises and homeworks over to them, the abilities that pupils have achieved as they carried out the learning tasks which teacher had handed over to them

Chapter 3: Applying the positive assessment techniques in teaching Maths

grade 6 at Soc Trang Pedagogical Practice school

Clarifying some rules in applying the positive assessment techniques in teaching Maths grade 6 at Soc Trang Pedagogical Practice school

Content structures of teaching Maths grade 6 are being applied the positive assessment techniques Designing pedagogic practical lesson plans, at the same time with teaching and comparing the experiments between class 6A and 6B

Analyzing, evaluating and giving the conclusions about the experimental results

Conclusions and Recommendation: Presenting the achieved results of

thesis and introducing some recommendations to develop the thesis

MỤC LỤC

Lý lịch khoa học i

Lời cam đoan iii

Lời cảm ơn iv

Tóm tắt v

Abstract vii

Mục lục ix

Danh sách chữ viết tắt xii

Danh sách các bảng xiii

Danh sách các hình xv

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Đối tượng nghiên cứu 3

3 Mục tiêu nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Khách thể nghiên cứu 3

6 Giả thuyết nghiên cứu 3

7 Phạm vi nghiên cứu 3

8 Phương pháp nghiên cứu 3

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 4

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

8.3 Phương pháp thống kê toán học 5

9 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC 6

1.1 TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Tại Việt Nam 10

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 15

1.2.1 Đánh giá 15

1.2.2 Tính tích cực 16

1.2.3 Kỹ thuật 17

1.2.4 Kỹ thuật đánh giá tích cực 17

1.2.5 Vận dụng các kỹ thuật đánh giá tích cực 18

1.3 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP 18

1.3.1 Mục đích của đánh giá kết quả học tập 18

1.3.2 Chức năng của đánh giá kết quả học tập 19

1.3.3 Nguyên tắc đánh giá 20

1.3.4 Quan điểm đánh giá tích cực trong dạy học 21

1.4 MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐÁNH GIÁ VÀ CÁC THÀNH TỐ CỦA QUÁ TRÌNH DẠY HỌC 23

1.5 CÁC DẠNG ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC 25

1.6 KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC 26

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 37

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG 38 2.1 KHÁI QUÁT VỀ TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG 38

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 38

2.1.2 Chức năng - nhiệm vụ 39

2.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy và nhân sự 40

2.1.4 Cơ sở vật chất 41

2.2 SƠ LƯỢC CHƯƠNG TRÌNH MÔN TOÁN LỚP 6 41

2.2.1 Mục đích của môn Toán ở trường Trung học cơ sở 41

2.2.2 Đánh giá trong bộ môn Toán 42

2.2.3 Nội dung chương trình môn Toán lớp 6 43

2.3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG 51

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 68

Chương 3 VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG 70

3.1 NGUYÊN TẮC VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG 70

3.2 CẤU TRÚC NỘI DUNG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6 THEO HƯỚNG VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC 71

3.3 THIẾT KẾ GIÁO ÁN VẬN DỤNG CÁC KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6 TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH SƯ PHẠM SÓC TRĂNG 90

3.4 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 98

3.4.1 Mục đích thực nghiệm 98

3.4.2 Đối tượng thực nghiệm 98

3.4.3 Nội dung thực nghiệm 98

3.4.4 Phương pháp thực nghiệm 99

3.4.5 Phân tích kết quả thực nghiệm 100

3.4.6 Đánh giá kết quả thực nghiệm 113

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 115

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 117

TÀI LIỆU THAM KHẢO 121

PHỤ LỤC 125

DANH SÁCH CÁC BẢNG

BẢNG TRANG

Bảng 1.1 So sánh quan điểm đánh giá truyền thống và tích cực 22

Bảng 1.2 Phiếu đánh giá Rubric 30

Bảng 2.1 Bảng thống kê trình độ theo chức danh nghề nghiệp 40

Bảng 2.2 Danh sách giáo viên tham gia giảng dạy môn Toán 41

Bảng 2.3 Phân phối chương trình môn Toán lớp 6 48

Bảng 2.4 Thái độ của học sinh trong giờ học môn Toán lớp 6 60

Bảng 2.5 Lý do học sinh thích học môn Toán 61

Bảng 2.6 Lý do học sinh không thích học môn Toán 62

Bảng 2.7 Hành động của HS khi GV giao bài tập trên lớp 63

Bảng 2.8 Hành động của HS khi GV giao bài tập về nhà 64

Bảng 2.9 Những năng lực của HS được hình thành khi thực hiện nhiệm vụ học tập mà GV giao 65

Bảng 3.1 Cấu trúc mục tiêu, nội dung, phương pháp và đánh giá KQHT môn Toán lớp 6 72

Bảng 3.2 Tên bài thiết kế dạy thực nghiệm 91

Bảng 3.3 Thái độ của HS trong giờ học môn Toán 101

Bảng 3.4 Những hoạt động của HS trong giờ học môn Toán 102

Bảng 3.5 Ý kiến của HS về thời gian để hiểu và làm được bài tập 103

Bảng 3.6 Mức độ tiếp thu kiến thức của HS sau khi học xong một bài

môn Toán 104

Bảng 3.7 Những năng lực của HS được phát triển khi học môn Toán 105

Bảng 3.8 Mức độ đánh giá KQHT của HS mà GV thực hiện trong 1 tiết học 106

Bảng 3.9 Giáo viên được mời dự giờ tiết dạy 107

Bảng 3.10 Bảng phân phối tần suất điểm số của 3 bài kiểm tra ở lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 109

Bảng 3.11 Bảng mô tả số thống kê của 2 mẫu ở 3 bài kiểm tra của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 111 Bảng 3.12 Biểu thị kết quả của t và t qua 3 bài kiểm tra của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 113

DANH SÁCH CÁC HÌNH

HÌNH TRANG

Hình 1.1 Quan hệ giữa các thuật ngữ kiểm tra, đo lường và đánh giá 15

Hình 1.2 Mối quan hệ giữa đánh giá với các thành tố của quá trình dạy học 23

Hình 1.3 Mối quan hệ của đánh giá với phương pháp dạy học 25

Hình 1.4 Biểu đồ Ven 31

Hình 1.5 Sơ đồ xương cá 31

Hình 1.6 Biểu đồ K-W-L-H 32

Hình 1.7 Đề cương trống (Graph) 32

Hình 1.8 Bánh xe khái niệm 32

Hình 1.9 Mô hình minh họa kỹ thuật “Sàng lọc” 33

Hình 1.10 Mô hình minh họa kỹ thuật “Tia chớp” 34

Hình 1.11 Mô hình minh họa kỹ thuật “Bài tập 3-2-1” 35

Hình 2.1 Toàn cảnh Trường Thực hành Sư phạm Sóc Trăng 38

Hình 2.2 Sơ đồ tổ chức Trường Thực hành Sư phạm Sóc Trăng 40

Hình 2.3 Tiết dạy trong giờ học bình thường của cô Tạ Thị Bé Nhí ở lớp 6A 55

Hình 2.4 Học sinh thực hiện báo cáo công việc trong giờ học ở lớp 6A 55

Hình 2.5 Tiết dạy trong giờ thao giảng giáo viên giỏi của cô Tô Đình Anh Thư ở lớp 6B 56

Hình 2.6 Giáo viên dự giờ cô Tô Đình Anh Thư ở lớp 6B 56

Hình 2.7 Mẫu phiếu học tập được cô Thư sử dụng trong tiết dạy 56

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hiện nay, nhân loại đã bước sang thế kỉ XXI - thế kỉ của ánh sáng khoa học

kỹ thuật, của nền kinh tế tri thức, của sự tiến bộ và phát triển Cũng như bất kỳ một quốc gia nào khác, Việt Nam đang chuyển mình ngày càng mạnh mẽ để hòa nhập với sự phát triển không ngừng của thế giới Với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2020, Chính phủ Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó tập trung phát triển giáo dục, đào tạo là quốc sách hàng đầu Điều này được thể hiện cụ thể qua Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4

tháng 11 năm 2013 của Ban Chấp hành Trung ương về “Đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”

Đổi mới giáo dục liên quan đến mọi mặt dạy học và giáo dục Cũng như các thành tố khác của QTDH, đánh giá ảnh hưởng trực tiếp tới phương pháp dạy và học Tuy nhiên, thực tế dạy học cho thấy, đánh giá là một khâu chưa được coi trọng đúng mức, bộc lộ nhiều điểm yếu kém và lạc hậu Vì vậy, việc làm cần phải tập trung, nỗ lực nhiều nhất, đầu tư nhiều thời gian, trí tuệ, tiền bạc nhất chính là đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá Đây sẽ là động lực thúc đẩy các quá trình khác như đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới cách thức tổ chức hoạt động dạy học, đổi mới quản lý,…

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục và đào tạo cũng nêu rõ: “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi,

kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội”[32] Nhận thức được tầm quan