Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn vật liệu dệt may ở trường trung học kỹ thuật thực hành

Trong công cuộc đổi mới chương trình, dạy học theo tích hợp một số môn học nhằm hướng người học tiếp cận vấn đề một cách thực tế hơn và biết áp dụng vào thực tiễn, hay nói cách khác là d

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 4 6 5 4

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Họ & tên: VÕ THỊ KIM TUYẾN Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 19/03/1987 Nơi sinh: Quảng Ngãi Quê quán: Quảng Ngãi Dân tộc: Kinh

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc:

Điện thoại cơ quan: Điện thoại nhà riêng:

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:

1 Trung học chuyên nghiệp:

Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ ……/…… đến ……/ …… Nơi học:

Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp:

Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp:

Kế hoạch sản xuất

06/2012-06/2013

Công Ty May Mặc Thời Trang

SB Ngọc Trai, 18 Tăng Nhơn Phú B, Q9 Tp Hcm

Tổ trưởng tổ đào tạo tay nghề

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 08 năm 2015

Võ Thị Kim Tuyến

LỜI CẢM ƠN

Người nghiên cứu xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý Thầy Cô trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện, tận tình chỉ bảo và hướng dẫn người nghiên cứu hoàn thành xong luận văn Mặc dù có nhiều cố gắng nhưng do khả năng và kinh nghiệm nghiên cứu còn hạn chế nên khó tránh khỏi những sai sót, người nghiên cứu rất mong nhận được sự thông cảm và chia sẽ của quý Thầy Cô

Tp.HCM, tháng 8 năm 2015

Võ Thị Kim Tuyến

TÓM TẮT LUẬN VĂN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong công cuộc cải cách giáo dục đã và đang diễn ra thì: Đại hội XI đặt vấn

đề “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục” Trong công cuộc đổi mới chương trình, dạy học theo tích hợp một số môn học nhằm hướng người học tiếp cận vấn đề một cách thực tế hơn và biết áp dụng vào thực tiễn, hay nói cách khác là dạy học theo hướng tiếp cận năng lực

Với lý do trên, tôi chọn đề tài “Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học môn Vật liệu Dệt May ở Trường Trung học Kỹ thuật Thực hành”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề vào dạy học môn Vật liệu Dệt May ở Trường Trung học Kỹ thuật Thực hành nhằm nâng cao chất lượng học tập( Khả năng thuyết trình và làm việc nhóm) của học sinh

3 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học

chương 2 môn Vật liệu Dệt May ở Trường Trung học Kỹ thuật Thực hành

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy môn Vật liệu Dệt may ở Trường Trung học

Kỹ thuật Thực hành cho 34 học sinh ngành Công nghệ May lớp học 14Đ09

- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ nghiên cứu chương 2 “Vật liệu May” môn Vật

liệu Dệt May ở Trường Trung học Kỹ thuật Thực hành

4 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu vận dụng dạy học giải quyết vấn đề vào dạy học môn Vật Liệu Dệt May thì sẽ phát huy được khả năng thuyết trình và làm việc nhóm để giải quyết vấn đề

trong học tập của học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học giải quyết vấn đề

- Nghiên cứu giáo trình môn Vật liệu Dệt May

- Xây dựng các tình huống có vấn đề trong phần 2 “Vật liệu may” môn Vật liệu

Dệt May

- Thiết kế các giáo án dạy học chương 2 “Vật liệu May” môn Vật liệu Dệt May

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề vào dạy học môn Vật Liệu Dệt May

6 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu tài liệu

- Nghiên cứu thực nghiệm

- Nghiên cứu thống kê toán học

7 Cấu trúc luận văn

- Mở đầu

- Nội dung gồm 3 chương

+ Chương 1: Cơ sở lý luận của dạy học giải quyết vấn đề

+ Chương 2: Thực trạng dạy học môn Vật liệu Dệt May ở trường Trung học Kỹ

thuật Thực hành thuộc trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp HCM

+ Chương 3: Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề dạy học chương 2 môn Vật liệu Dệt May

- Bài 1: Phân loại nguyên phụ liệu - Sản phẩm may mặc

- Bài 2: Vải dệt thoi

- Bài 3: Vải dệt kim

- Bài 4: Quá trình hoàn chỉnh sản phẩm

- Bài 5: Phương pháp nhận biết- Bảo quản - Lựa Chọn vải và sản phẩm vải Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài: Mở rộng phạm vi của đề tài, không chỉ

ở một chương mà là toàn bộ môn học

ABSTRACT

1 Why choose topic

In the education reform has been going on then: XI Congress questioning

"Innovation basic and comprehensive education." During the renovation program, integrated learning some subjects aimed learners approach the problem in a more practical and applied to practical know, in other words, learning is the power approach force

I choose the topic "Applying problem-solving teaching to teach Textile Materials at Technical Practical High School

2 Research purpose

Applying problem-solving teaching to teach Textile Materials at Technical Practical High School order to improve the learning quality of students

3 Objects, festivities and scope of research

Study Subjects: Problem solving Teaching in the teaching Textile Materials at

Technical Practical High School

Study Objects: The process of teaching subjects Textile Materials at Technical

Practical High School to 34 students of class 14D02 of “Sewing techonoly”

Study scope: In this study, we focus on teaching chapter 2, "Textile Materials" at

Technical Practical High School

4 Research hypothesis

Applying problem solving teaching in teaching “Textile Materials” will enhauce students abilities in decision making and reporting in learning

5 Research task

- Study of the theoretical basis of problem solving teaching

- Study the curriculum of Textile Materials

- Develop problematic situations in chaper 2, "Textile Materials"

- Designing lesson plans of chapter 2,"Textile Materials"

- Cary out empirical experiment pedagogy to evaluate the effectiveness of applying problem solving in teaching of Textile Materials

- Thesis’content includes 3 chapters

+ Chapter 1: Rationale of teaching problem solving

+ Chapter 2: Applying problem-solving teaching subjects teaching materials

+ Chapter 3: Emperical experiment

- Conclusion

Conclusions and recommendations

Contributing further clarified the rationale of problem solving teaching of Textile Materials" at Technical Practical High School

Applying problem-solving teaching to teach Textile Materials to improve the quality of student learning in subjects and situations associated with this viecsau, namely 5 lessons:

- Lesson 1: Classification of materials - Garments

- Lesson 2: Woven

- Lesson 3: Fabrics

- Lesson 4: The complete product

- Lesson 5: Method recognized know- preserving - choice of fabrics and textile products

Research Next topic: Extending the scope of the topic, not only in one chapter but the whole subject “Textile Materials”

MỤC LỤC

LÝ LỊCH KHOA HỌC i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

TÓM TẮT LUẬN VĂN iv

MỞ ĐẦU iv

ABSTRACT vi

MỤC LỤC viii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT xii

DANH SÁCH CÁC BẢNG xiii

DANH SÁCH CÁC HÌNH xiv

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Đối tượng, khánh thể và phạm vi nghiên cứu 3

4 Giả thuyết nghiên cứu 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

Chương 1CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 6

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 6

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước 8

1.2 Các khái niệm 9

1.2.1 Vấn đề 9

1.2.2 Tình huống 10

1.2.3 Tình huống có vấn đề 10

1.3 Dạy học giải quyết vấn đề 11

1.3.1 Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề 11

1.3.2 Đặc trưng của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề vào dạy học môn học 12

1.3.3 Những giai đoạn có mục đích chuyên biệt trong quá trình dạy học theo phương pháp giải quyết vấn đề 12

1.3.4 Các hình thức tổ chức dạy học theo phương pháp giải quyết vấn đề 13

1.3.5 Các mức độ của dạy học giải quyết vấn đề 14

1.3.6 Phương pháp nghiên cứu tình huống trong dạy học giải quyết vấn đề 15

1.4 Các loại tình huống có vấn đề 17

1.4.1 Tình huống nghịch lý và bế tắc 17

1.4.2 Tình huống lựa chọn 18

1.4.3 Tình huống “Tại sao” 18

1.5 kết luận chương 1 18

Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN VẬT LIỆU DỆT MAY Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬT THỰC HÀNH THUỘC TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM 19

2.1 Vài nét về trường Trung học Kỹ thuật Thực hành thuộc trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp HCM 19

2.1.1 Lịch sử hình thành 19

2.2 Đề cương chi tiết của môn vật liệu dệt may 22

2.3 Mục tiêu dạy học của chương 2 “Vật liệu May” 24

2.4 Nội dung kiến thức của chương 2 24

2.4.1 Bài 1: Phân loại nguyên phụ liệu - Sản phẩm may mặc 24

2.4.1.1 Khái quát chung về vải 25

2.4.1.2 Vải không dệt 25

2.4.1.3 Vật liệu da 26

2.4.2 Bài 2: Vải dệt thoi 26

2.4.2.1 Một số định nghĩa 26

2.4.2.2 Các kiểu dệt cơ bản 27

2.4.3 Bài 3: Vải dệt kim 27

2.4.3.1 Vải dệt kim đan ngang 27

2.4.3.2 Vải dệt kim đan dọc 28

2.4.4 Bài 4: Quá trình hoàn chỉnh sản phẩm 29

2.4.4.1 Đốt đầu xơ 29

2.4.4.2 Giũ hồ 29

2.4.4.3 Nấu vải 29

2.4.4.4 Nhuộm 30

2.4.4.5 In hoa 30

2.4.5 Bài 5: Phương pháp nhận biết- Bảo quản - Lựa chọn vải và sản phẩm vải

31

2.4.5.1 Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải sợi bông 31

2.4.5.2 Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải sợi len 31

2.4.5.3 Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải tơ tằm 31

2.4.5.4 Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải vitco 32

2.4.5.5 Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải polieste 32

2.5 Thực trạng dạy học chương 2 “Vật liệu May” môn Vật liệu Dệt May 32

2.5.1 Phân tích đánh giá kết quả khảo sát phiếu phỏng vấn học sinh 33

2.5.2 Phân tích đánh giá kết quả khảo sát phiếu trao đổi ý kiến với giảng viên dạy môn Vật liệu Dệt May 34

2.5.3 Những kết luận về thực trạng 34

2.6 Kết luận chương 2 35

Chương 3 36

VẬN DỤNG DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ DẠY HỌC CHƯƠNG 2 MÔN VẬT LIỆU DỆT MAY 36

3.1 Khả năng vận dụng dạy học giải quyết vấn đề ở chương 2 “Vật liệu May” 36 3.2 Một số tình huống có vấn đề điển hình trong dạy học chương 2 “Vật liệu May” 36

3.2.1 Tình huống lựa chọn 36

3.2.1.1 Tình huống1 (Mức độ 1): Phân loại nguyên, phụ liệu 36

3.2.1.2 Tình huống 2 (Mức độ 1): Phân biệt các loại kiểu dệt kim đan ngang 37

3.2.1.3 Tình huống 3 (Mức độ 1): Quá trình hoàn chỉnh sản phẩm 37

3.2.2 Tình huống tại sao 38

3.2.2.1 Tình huống 4 (Mức độ 2): Xác định canh sợi 38

3.2.2.2 Tình huống 5 (Mức độ 2): Phương pháp nhận biết, sử dụng –bảo quản vải và sản phẩm vải 38

3.2.2.3 Tình huống 6 (Mức độ 2): Nhận biết sợi pha từ bông và polieste 38

3.3 Xây dựng tiến trình dạy học một số bài ở chương 2 “Vật liệu May” 39

Bài học số 1: Phân loại nguyên phụ liệu - Sản phẩm may mặc 39

3.3.1 Mục tiêu của bài học 39

3.3.2 Chuẩn bị 39

3.3.3 Phương tiện dạy học 39

3.3.4 Vấn đề được sử dụng 39

3.3.5 Thực hiện bài học 41

3.4 Thực nghiệm sư phạm 45

3.4.1 Mục đích của thực ngiệm sư phạm 45

3.4.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 46

3.4.3 Đối tượng của thực nghiệm sư phạm 46

3.4.4 Phương pháp thực nghiệm 46

3.4.5 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 47

3.4.5.1 Đánh giá định tính 47

3.4.5.2 Đánh giá định lượng 50

3.5 Kết luận chương 3 54

KẾT LUẬN CHUNG 55

TÀI LIỆU THAM KHẢO 57

PHỤ LỤC 1 59

PHỤ LỤC 2 61

PHỤ LỤC 3 63

PHỤ LỤC 4 88

PHỤ LỤC 5 89

MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 89

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Các kiểu phương pháp tình huống 16

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát phiếu phỏng vấn học 33

Bảng 3.1 Điểm quá trình 50

Bảng 3.2 Thống kê các điểm số kết quả bài kiểm tra 51

Bảng 3.3 Phân phối tần suất 51

Bảng 3.4 Phân phối tần suất lũy tích 52

Bảng 3.5 Tham số thống kê 53

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Đồ thị 3.1 Phân phối tần suất 52

Đồ thị 3.2 Phân bố tần suất lũy tích 53

Giáo dục nước ta đang hoạt động giảng dạy theo phương pháp thuyết trình, làm mẫu là đại đa số, vì chương trình quá nặng đòi hỏi người dạy phải chạy theo chương trình đã quy định Do đó, người học luôn ở trong trạng thái thụ động: Lười phát biểu, ít góp ý kiến xây dựng bài và kết quả sau này là khi ra trường tham gia hoạt động ngoài xã hội không có kỹ năng giao tiếp tốt, không giải quyết được các tình huống trong cuộc sống và nghề nghiệp một cách tinh tế, đặc biệt là những lao động chuyên nghiệp có trình độ tay nghề như các sinh viên trường trung học kỹ thuật thực hành Người học ở trường vào làm việc ở các doanh nghiệp phải có khả năng giải quyết các tình huống có vấn đề trong chuyên môn tốt hơn những công nhân lao động lâu năm, có như vậy thì người sử dụng lao động mới tuyển vào làm việc và trả mức lương khá Nhiều sinh viên ra trường không tìm được việc làm vì thiếu các kỹ năng giải quyết tình huống, từ khâu phỏng vấn các nhà sử dụng lao động đã thấy được điểm yếu của các sinh viên Trong thực tế, nhiều công ty họ yêu cầu người lao động không chỉ giỏi ở chuyên môn mà phải biết nhìn nhận vấn đề và

xử lý vấn đề

Trong công cuộc cải cách giáo dục đã và đang diễn ra thì: Đại hội XI đặt vấn

đề “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục” Trong công cuộc đổi mới chương trình, dạy học theo tích hợp một số môn học nhằm hướng người học tiếp cận vấn đề một cách thực tế hơn và biết áp dụng vào thực tiễn, hay nói cách khác là dạy học theo hướng tiếp cận năng lực

Trong một xã hội đang phát triển nhanh theo cơ chế thị trường, cạnh tranh

gay gắt thì phát hiện sớm và giải quyết hợp lý những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn là một năng lực đảm bảo sự thành công trong cuộc sống Vì vậy, tập dượt cho học sinh biết phát hiện, đặt ra và giải quyết những vấn đề gặp phải trong học tập, trong cuộc sống của cá nhân, gia đình và cộng đồng không chỉ có ý nghĩa ở tầm phương pháp dạy học mà phải được đặt như một mục tiêu giáo dục và đào tạo Dạy học GQVĐ là một hướng tiếp cận phù hợp với triết lý về khoa học và giáo dục hiện đại đáp ứng tốt những yêu cầu về giáo dục thế kỉ 21 Dạy học truyền thống thì chỉ lo chất đầy - càng đầy càng t ốt - kho kiến thức cho người học, vì kiến thức được xem như là của báu

đã được chuẩn bị sẵn, người học chỉ cần chiếm giữ được nhiều càng tốt Dạy học theo cách "Giải quyết vấn đề" thì kiến thức mà người học cần có để giúp người học giải quyết được vấn đề do chính các em tìm ra, sáng t ạo ra qua một tiến trình tìm hiểu vấn đề, đặt vấn đề, tưởng tượng các mối liên quan, đặt giả thuyết và so sánh, đánh giá các giả huyết, lựa chọn giả thuyết thích hợp, rồi tiếp đó d ùng các kiến thức đã có cùng với các giả thuyết mới để đề xuất các lời giải, đánh giá các lời giải cho đến khi tìm được lời giải thoả đáng, có thể chấp nhận được Như vậy,

"Giải quyết vấn đề" thực tế là một quá trình sáng tạo của người học, người học phải tự mình vận dụng các năng lực trí tuệ của mình để liên tục tưởng tượng, tìm kiếm, sáng tạo, để rồi có được cái cảm giác là t ự mình sáng t ạo ra cái kiến thức

mà mình cần có, chứ kiến thức không phải là cái mà mình được hưởng sẵn từ đâu

đó một cách thụ động Vai trò của người thầy không phải vì thế mà bị coi nhẹ, mà như J Dewey xác định, đó là vai trò của người đồng hành như một người bạn có kinh nghiệm, khuyên nhủ, hướng dẫn, và cho người học biết những gì mà thầy biết

về vấn đề đ ược đặt ra; có nghĩa là người thầy không đóng vai trò là người rao giảng và truyền thụ hững "niềm tin chân lý" đã có sẵn, mà là người bạn cùng với học trò chia sẻ những vui buồn trên con đường cùng tìm kiếm những kiến thức trong một tiến trình sáng tạo Học theo cách đó người học sẽ có được biết tìm kiếm và sáng tạo, có khả năng chủ động tự tìm kiếm kiến thức và giải pháp cho những bài toán mà mình có thể gặp phải trong cuộc đời, người dậy có thêm nhiều khả năng truyền thụ cho người học nhiều loại hiểu biết, cả những hiểu biết đã