giáo án chuẩn từ tiết 154 -157
Trang 1Tiết 154 - Tiếng Việt
TỔNG KẾT VỀ NGỮ PHÁP ( Tiếp theo )
1 Mục tiêu
a Về kiến thức
- Hệ thống được những kiến thức về câu ( các thành phần câu, các kiểu câu, biến đổi câu) đã học từ 6-9
b Về kỹ năng
- Rèn kĩ năng tổng hợp, hệ thống hoá kiến thức về câu
- Nhận biết và sử dụng thành thạo những kiểu câu đã học
c Về thái độ
- Có thái độ học tập đúng đắn
2 Chuẩn bị của GV và HS
a Chuẩn bị của giáo viên: SGK, SGV, Bảng phụ
b Chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài, soạn bài.
3 Tiến trình bài dạy.
a KTBC (Giáo viên thực hiện trong tiết học)
b Bài mới
* Giới thiệu bài (1’)
Tiết học trước các em đã được hệ thống hóa kiến thức về từ loại, cụm từ Hôm nay chúng ta sẽ hệ thống hóa các kiến thức về thành phần câu và các kiểu câu
* Nội dung:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
? Kể tên các thành phần
chính và các dấu hiệu
nhận biết chúng?
( Gợi ý: Chủ ngữ và vị
ngữ)
- HS: Thảo luận nhớ lại
kiến thức cũ
- Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải có mặt để
câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt được ý
trọn vẹn
- Vị ngữ là thành phần chính của câu có khả
năng kết hợp với các phó
từ chỉ quan hệ và trả lời cho các câu hỏi: làm gì,
C THÀNH PHẦN CÂU
I Thành phần chính và thành phần phụ (6’)
1 Hệ thống kiến thức cơ bản
Ngày soạn: 16/4/2016 Ngày giảng 9AB:20/4/2106
9C: 18 /4/2016
Trang 2? Có những thành phần
phụ nào? Các dấu hiệu
nhận biết chúng?
Gọi học sinh đọc bài
? Có mấy thành phần
biệt lập? Hãy kể tên?
? Hãy cho biết mỗi từ ngữ
in đậm là thành phần gì
của câu?
? Thế nào là câu đơn?
làm sao, như thế nào, là
gì,…
- Chủ ngữ là thành phần chính của câu nêu tên sự
vật, hiện tượng có hoạt động đặc điểm, trạng thái… được miêu tả ở vị
ngữ Chủ ngữ thường trả
lời cho các câu hỏi: ai?
con gì? cái gì?
* Những thành phần phụ:
- Trạng ngữ đứng ở đầu câu, cuối câu hoặc giữa câu
- Khởi ngữ
* HS: thảo luận nhóm ->
Đại diện nhó trả lời
- HS: Hoàn thiện vào vở
- Thành phần tình thái
- Thành phần cảm thán
- Thành phần gọi đáp
- Thành phần phụ chú
* HS; thảo luận cặp đôi trả lời cặp đôi khác nhận xét
HS: Nhắc lại
2 Luyện tập
a Đôi càng tôi / mẫm bóng
CN VN
b Sau một hội trống thúc vang dội cả lòng tôi, TN
/ mấy người học trò cũ/ đến
CN VN
sắp hàng… lớp
c Còn…… tráng bạc, nó/
KN CN vẫn là bạn… độc ác
VN
II Thành phần biệt lập (6’)
1 Hệ thống kiến thức cơ bản
2 Luyện tập
a Có lẽ: tình thái
b Ngẫm ra: tình thái
c Dừa xiêm…hồng: phụ chú
d Bẩm: gọi đáp Có khi: tình thái
e Ơi: gọi đáp
D CÁC KIỂU CÂU
I Câu đơn (6’)
1 Những kiến thức cơ bản
Trang 3Gọi học sinh đọc bài tập
? Tìm chủ ngữ và vị ngữ?
GV chốt
? Câu nào là câu đặc biệt?
GV chốt
GV: Yêu cầu HS hệ thống
lại kiến thức cơ bản:
- Câu ghép
- Cách nối các vế trong
câu ghép
? Tìm các câu ghép và
các kiểu quan hệ về nghĩa
- HS đọc
- HS: Xác định
- Làm trên bảng
- HS khác nhận xét bổ sung
- HS: Đọc bài tập
- Thảo luận đại diện trả lời
- HS nhớ lại và trình bày
* HS làm việc độc lập
2 Bài tập
* Bài tập 1
a Nhưng nghệ sĩ // không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ
b Không, lời gửi của Nguyễn Du, một Tôn- xtôi// cho nhân loại phức tạp hơn, cũng phong phú và sâu sắc hơn
c Nghệ thuật// là tiếng nói của tình cảm
d Tác phẩm// vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghế sĩ mang trong lòng
e Anh// thứ Sáu và cũng tên Sáu
* Bài tập 2
a Có tiếng nói léo xéo ở gian trên
Tiếng mụ chủ
b Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi.
c Những ngọn điện … thần tiên
- Hoa trong công viên.
- Những quả bóng… phố
- Tiếng reo… đầu
- Chao ôi, … đó
II Câu ghép (10’)
1 Hệ thống kiến thức cơ bản
2 Luyện tập
* Bài tập 1,2
a Anh gửi vào tá phẩm một
Trang 4giữa các câu ghép?
? Quan hệ về nghĩa giữa
các vế trong những câu
ghép là q/h gì?
? Từ mỗi cặp câu đơn sau
đây, hãy tạo ra những câu
ghép theo y/c?
? Thế nào là rọn gọn câu?
? Cách chuyển đổi câu
chủ dộng thành câu bị
động động?
? Xác định câu rút gọn?
Trả lời HS khác nhận xét
- Đọc yc, làm bài
- HS: Ghi vào vở
- HS : Làm theo yêu cầu
Hs
- Câu rút gọn:
+ Quen rồi + Ngày nào ít: ba lần
lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình… chung quanh (Quan hệ bổ sung)
b Nhưng… choáng (Quan
hệ nguyên nhân – K/quả)
c ông lão… cả lòng (Quan
hệ bổ sung)
d còn nhà… kỳ lạ (Quan hệ nguyên nhân – k/quả)
e Để người con gái… cô gái (Quan hệ mục đích)
Bài tập 3
a Quan hệ tương phản
b Quan hệ bổ sung, đồng thời
c Quan hệ điều kiện – giả thiết
Bài tập 4
- Vì quả bom tung lên và nổ trên không nên hầm của Nho bị sập
- Quả bom tung lên và nổ trên không Hầm của Nho
bị sập
- Nếu quả bom tung lên và
nổ trên không thì hầm của Nho bị sập
- Quả bom nổ khá gần nhưng hầm của Nho không
bị sập
- Quả bom nổ khá gần Hầm cuả Nho không bị sập
- Hầm của Nho không bị sập, tuy quả bom nổ gần
III Biến đổi câu (7’)
1 Kiến thức cơ bản
- Câu rút gọn
- Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
2 Bài tập
* Bài tập 1
+ Quen rồi + Ngày nào ít: ba lần
Trang 5? Những câu nào vốn là
một bộ phận của câu đứng
trước được tách ra? Tg
tách như vậy là để làm gì?
? Chuyển đổi các câu sau
thành câu bị động?
GV: Làm mẫu:
a) Đồ gốm được người thợ
thủ công làm ra khá sớm
GV: Yêu cầu học sinh
nhắc lại các kiểu câu chia
theo mđ nói
? Xác định các kiểu câu
và chức năng ?
GV: yêu cầu HS làm theo
nhóm:
Nhóm 1: Bài 1
Nhóm 2: bài tập 2/a
Nhóm 3: bài tập 2/b
- HS : Trả lời theo sự phát vấn của GV
- HS : Làm dưới sự hướng dẫn của GV
- Một cây cầu lớn sẽ được tỉnh ta bắc qua tại khúc sông này
- Những ngôi đền ấy đã được người ta dựng lên
từ hàng trăm năm trước
- Câu nghi vấn
- Câu cầu khiến
- Câu cảm thán
- Câu trần thuật
* HS : Thảo luận theo nhóm-> Đại diện nhóm trả lời
* HS : Tự ghi đáp án
* Bài tập 2
a và làm việc có khi suốt đêm
b Thường xuyên
c Một dấu hiệu chẳng lành
- Tác giả tách câu như vậy
để nhấn mạnh nội dung của
bộ phận được tách ra
* Bài tập 3
a) Đồ gốm được người thợ thủ công làm ra khá sớm
b) Một cây cầu lớn sẽ được tỉnh ta bắc qua tại khúc sông này
c) Những ngôi đền ấy đã được người ta dựng lên từ hàng trăm năm trước
IV Các kiểu câu ứng với những mục đích giao tiếp khác nhau (7’)
1 Hệ thống kiến thức cơ bản
2 Bài tập
* Bài tập 1
- Câu nghi vấn trong đoạn trích :
+ Ba con, sau con không nhận ? (để hỏi)
+ Sao con biết là không phải ? (để hỏi)
* Bài tập 2
- Ở nhà trông em nhá (ra lệnh)
- Đừng có đi đâu đấy (ra lệnh)
- Thì má cứ kêu đi (yêu cầu)
- Vô ăn cơm (để mời) Chú ý : câu : cơm chín rồi
là câu trần thuật được dùng
Trang 6? Hình thức của kiểu câu
nào đc sử dụng trong câu
nói của anh Sáu? Chỗ nào
của tg xác nhận điều đó?
- Chốt
HS trả lời
làm câu nghi vấn
Bài tập 3
- Sao mày cứng đầu quá vậy hả?
-> Hình thức: Câu nghi vấn nhưng không dùng để hỏi
mà dùng để bộc lộ cảm xúc (giận và hét)
c Củng cố, luyện tập (2’)
- Gv hệ thống kiến thức của bài
h Hướng dẫn HS học ở nhà (1’)
- Học Nd bài
- C/bị bài KT Văn (phần truyện)
* Rút kinh nghiệm
Thời gian:
Nội dung:
Phương pháp:
Ngày soạn: 16/4/2016 Ngày giảng 9AB:21/4/2106
9C:20/4/2016
Tiết 155 KIỂM TRA VĂN ( PHẦN TRUYỆN)
1 Mục tiêu
a Về kiến thức.
- Kiểm tra đánh giá việc nắm kiến thức các tác phẩm truyện VN hiện đại ở lớp 9
b Về kĩ năng.
- Tiếp tục rèn luyện kỹ năng tóm tắt truyện, phân tích tác phẩm truyện
c Về thái độ.
- Giáo dục học sinh ý thức học tập nghiêm túc bộ môn
2 Nội dung.
* Lớp 9AB
a.Ma trận đề.
Cấp độ
Nội dung
Chiếc
Lược ngà
Nắm được tình huống của đoạn trích
Số câu:
Số điểm
Số câu:1
Số điểm: 1
Số câu:1
Số điểm: 1
Trang 7TL % TL 100% TL 10%
dung cốt truyện
Số câu:
Số điểm:
TL %
Số câu:1
Số điểm: 2
TL 100%
Số câu:1
Số điểm: 2
TL 20% Những
ngôi sao
xa xôi
Nêu được nội dung
và nghệ thuật
Số câu:
Số điểm:
TL %
Số câu:1
Số điểm: 1
TL 100 %
Số câu:1
Số điểm: 1
TL 10% Các tác
phẩm
truyện
hiện đại
ngữ văn
9
- Nêu được ngôi kể
- Nêu được tác giả tác phẩm, nhân vật, khái quát về nhân vật
Nêu cảm nghĩ
về nhân vật trong truyện đã học
Số câu:
Số điểm
TL %
Số câu:1
Số điểm: 4
TL 100 %
Số câu:1
Số điểm: 2
TL 20 %
Số câu:2
Số điểm: 6
TL 60%
Số điểm: 5
TL 50%
Số câu:2
Số điểm: 3
TL 30%
Số câu:1
Số điểm: 2
TL 20%
Số câu:5
Số điểm: 10
TL 100%
b.Đề bài
Câu 1(1đ): Nêu tình huống của truyện ngắn "Chiếc lược ngà "là gì?
Câu 2 (1đ) Nêu nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi
của Lê Minh Khuê?
Câu 3 (1 đ) Kể tên những truyện hiện đại Việt Nam được kể theo ngôi thứ
nhất?
Câu 3 ( 2đ): Tóm tắt truyện ngắn "Bến quê" của Nguyễn Minh Châu bằng 1
đoạn văn từ 7 đến 8 dòng
Câu 4 (5 đ) Phát biểu cảm nghĩ của em về một nhân vật văn học trong phần
truyện ngắn Việt Nam hiện đại ở lớp 9
* Lớp 9C.
Trang 8a Ma trận đề
Chiếc
Lược
ngà
Nêu được tình huống của đoạn trích
Số câu:
Số điểm
TL %
Số câu:1
Số điểm: 1
TL 100%
Số câu:1
Số điểm: 1
TL 10%
Số câu:
Số điểm:
TL %
Số câu:1
Số điểm: 1
TL 100%
Số câu:1
Số điểm: 2
TL 20%
Làng Hoàn cảnh sáng tác
Số câu:
Số điểm:
TL %
Số câu:1
Số điểm: 1
TL 100 %
Số câu:1
Số điểm: 1
TL 10% Những
ngôi sao
xa xôi
Tóm tắt truyện
Số câu:1
Số điểm:
1
TL 100%
Số câu:1
Số điểm: 2
TL 100%
Các tác
phẩm
truyện
hiện đại
ngữ văn
9
- Nêu được ngôi kể
- Nêu được tác giả tác phẩm, nhân vật, khái quát về nhân vật
Nêu cảm nghĩ
về nhân vật trong truyện đã học
Số câu:
Số điểm
TL %
Số câu:1/2
Số điểm: 4
TL 100 %
Số câu:1
Số điểm: 2
TL 20 %
Số câu:2
Số điểm: 6
TL 60%
Số điểm: 5
Số câu:2
Số điểm: 3
Số câu:1/2
Số điểm: 2
Số câu:5
Số điểm:
Trang 9TL 50% TL 30% TL 20% 10
TL 100%
b.Đề bài
Câu 1 (1đ): Truyện ngắn "Làng” của Kim Lân được sáng tác trong thời kì
nào?
Câu 2 (1đ): Kể tên những truyện hiện đại Việt Nam được kể theo ngôi thứ
nhất?
Câu 3 (3đ): Tóm tắt truyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê
bằng 1 đoạn văn từ 7 đến 10 dòng
Câu 4 (1 đ) Truyện ngắn Bến quê nhắc nhở ta điều gì?
Câu 5 (5đ): Phát biểu cảm nghĩ của em về một nhân vật văn học trong phần
truyện ngắn Việt Nam hiện đại ở lớp 9
3 ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
* Lớp 9AB.
Câu 1: (1đ)
Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến mãi đến khi con gái lên 8 tuổi ông mới có dịp
về nhà thăm con Bé Thu không nhận ra cha vì vết sẹo trên mặt làm cho ông không giống với người trong ảnh chụp mà em biết, cho nên em đối sử với ba như người xa
lạ Đến lúc Thu nhận ra ba, tình cảm cha con thức dậy thật mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi Ở nơi căn cứ, người cha dành hết tình cảm thương nhớ, yêu quý con vào việc làm một chiếc lược ngà để tặng cho cô con gái bé bỏng Trong một trận càn ông đã hi sinh, trước lúc nhắm mắt ông đã kịp trao chiếc lược ngà cho anh Ba- người bạn- với lời hứa sẽ đưa tận tay cho cháu
Câu 2 : (1đ)
* Nghệ thuật:
- Nét đặc sắc nổi bật là nghệ thuật xây dựng tâm lý nhân vật: Chủ yếu là miêu tả
- Chọn ngôi kể phù hợp- cũng là nhân vật chính( tạo đk thuận lợi để miêu tả thế giới nội tâm, tạo điểm nhìn phù hợp để miêu tả hiện thực)
- Ngôn ngữ và giọng điệu: Ngôn ngữ trần thuật phù hợp với nhân vật kể chuyện, giọng thoải mái trẻ trung có chất nữ tính, lời kể những câu ngắn nhịp nhanh, tạo không khí khẩn trương trong hoàn cảnh chiến đấu Những đoạn hồi tưởng, nhịp
kể chậm lại gợi nhớ một thời niên thiếu hồn nhiên
- Tác giả tỏ ra am hiểu: miêu tả quan sát tinh tế tâm lý nhân vật, cảm giác, suy nghĩ, ước mơ
* Nội dung:
- Tâm hồn trong sáng, tinh thần lạc quan, dũng cảm của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ cứu nước
Câu 3: Những truyện được kể theo ngôi thứ nhất: Chiếc lược ngà, những ngôi sao xa xôi
Câu 4: (2đ)
Trang 10Nhân vật Nhĩ trong truyện từng đi khắp mọi nơi trên trái đất, cuối đời anh bị cột chặt vào giường bệnh bởi một căn bệnh hiểm nghèo, đến nỗi không thể dịch chuyển được vài phân trên chiếc giường hẹp kê bên cửa sổ
Thời điểm đó, anh phát hiện ra vùng đất bên kia sông, nơi bến quê quen thuộc, một vẻ đẹp bình dị mà hết sức quyến rũ
Nhận được sự chăm sóc ân cần của vợ, Nhĩ mới cảm nhận được sự vất vả, tần tảo, tình yêu & đức hi sinh thầm lặng của người vợ Anh khao khát được đặt chân lên
bờ bãi bên kia sông, cái miền đất gần gũi đã trở nên xa vời với anh Nhân vật đã chiêm nghiệm được cái quy luật đầy nghịch lí của đời người
( con người trên đường đời khó tránh khỏi những khó khăn trắc trở ,con người phải trải nghiệm trong cuộc sống mới cảm nhận hết được những bí ẩn đẹp đẽ trong cái bình dị đơn sơ) giống như niềm say mê pha lẫn nỗi ân hận, đau đớn mà lời lẽ không bao giờ giải thích hết được
Câu 4 (5 đ)
Học sinh chọn bất cứ nhân vật văn học nào mà mình yêu thích để phát biểu
cảm nghĩ của mình về nhân vật ấy
Yêu cầu:
- Cảm nghĩ phải hướng vào những nét phẩm chất tiêu biểu của nhân vật
- Cảm nghĩ phải chân thành, sâu sắc, tự nhiên, tránh hời hợt chung chung
* Lớp 9C.
Câu 1(1đ): Thời kì kháng chiến chống Mĩ.
Câu 2(1đ): Những truyện được kể theo ngôi thứ nhất: Chiếc lược ngà, Những
ngôi sao xa xôi
Câu 3:(2 đ)
- Tóm tắt đoạn trích:
Ba nữ thanh niên xung phong làm thành một tổ trinh sát mặt đường tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn gồm ba cô gái rất trẻ: Định - Nho - Chị Thao (lớn tuổi hơn một chút)
Nhiệm vụ của họ là quan sát địch ném bom - đo khối lượng đất đá phải san lấp
do bom địch gây ra - đánh dấu những vị trí bom chưa nổ và phá bom Họ ở trong một cái hang dưới chân cao điểm - tách xa đơn vị Cuộc sống gian khổ khó khăn nhưng
họ vẫn có những nét vui vẻ hồn nhiên của tuổi trẻ, mơ mộng, yêu thương, gắn bó trong tình đồng đội Truyện tập trung miêu tả nhân vật Phương Định - nhân vật chính
- cô gái giàu cảm xúc, mơ mộng, hồn nhiên luôn nhớ về những kỷ niệm của tuổi thiếu
nữ, gia đình, thành phố thân yêu Phần cuối tập trung miêu tả hành động và tâm trạng của các nhân vật trong một lần phá bom - Nho bị thương và sự lo lắng chăm sóc của hai người đồng đội
Câu 4 (1 đ)
- Cuộc sống, số phận con người chứa đầy bất thường, nghịch lí, vượt ra ngoài những dự định và toan tính của con người
- Trên đường đời, con người chúng ta khó lòng tránh khỏi những vòng vèo hoặc chùng chình, để rồi vô tình không nhận ra những vẻ đẹp bình dị, gần gũi của cuộc sống