Bài giảng thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện
Trang 1Kiểm tra bài cũ
Thế nào là văn nghị luận?
- Văn nghị luận là loại văn bản dùng lí lẽ, chứng
cứ, luận điểm để bàn bạc, trao đổi, chứng minh nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, một quan điểm nào đó thuộc lĩnh vực đời sống xã hội hoặc văn học nghệ thuật
- Để có đủ căn cứ làm rõ luận quan điểm, thái
độ của người nói, người viết trước các vấn đề, văn bản nghị luận thường sử dụng hệ thống luận điểm
rõ ràng, luận cứ thuyết phục.
Trang 2TIẾT 108 TLV
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN
Trang 4LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN
Hỡi đồng bào toàn quốc !
Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta đã nhân nhượng Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa !
Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !
Giờ cứu nước đã đến Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước.
Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta !
Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !
Kháng chiến thắng lợi muôn năm !
Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946
Hồ Chí Minh
Trang 6LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN
Hỡi đồng bào toàn quốc !
Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa !
Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !
Giờ cứu nước đã đến Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước.
Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta !
Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !
Kháng chiến thắng lợi muôn năm !
Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946
Hồ Chí Minh
Hỡi đồng bào toàn quốc !
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !
Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !
Kháng chiến thắng lợi muôn năm !
Hỡi đồng bào !
Trang 8- Giọng điệu tha thiết, sôi sục
Các từ ngữ, câu, biện pháp nghệ thuật có giá trị biểu cảm
Bộc lộ cảm xúc: Tinh thần quyết tâm kháng chiến bảo vệ Tổ quốc của chủ tịch Hồ Chí Minh.
Tác dụng: Khơi dậy, động viên, cổ vũ tình thần yêu nước chống giặc ngoại xâm
Trang 10Đoạn văn có yếu tố biểu cảm trong Hịch tướng
sĩ ( Trần Quốc Tuấn).
…Huống chi ta cùng các ngươi sinh phải thời loạn lạc, lớn gặp buổi gian nan Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi
cú diều mà sỉ mắng triều đình , đem thân dê chó
mà bắt nạt tể phụ, thác mệnh Hốt Tất Liệt mà
đòi ngọc lụa, để thỏa lòng tham khôn cùng, giả hiệu Vân Nam Vương mà thu bạc vàng, để vét của kho có hạn Thật khác nào như đem thịt mà nuôi hổ đói, sao khỏi tai vạ về sau!
… Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối ;
ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uồng máu quân thù Dẫu trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng vui lòng.
Bộc lộ cảm xúc: Lòng căm thù giặc sâu sắc, ý chí chiến đấu của Trần Quốc Tuấn.
Tác dụng: Khơi dậy, động viên, cổ vũ tình thần yêu nước chống giặc ngoại xâm
Trang 12(1) (2)
Thấy sứ giặc đi lại ngoài đường, sỉ
mắng triều đình, bắt nạt tể phụ Ngó thấy sứ giặc đi lại ngoài đường , uốn lưỡi cú nghênh diều mà sỉ ngang
mắng triều đình, đem thân dê chó bắt nạt tể phụ.
Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi sẽ bị bắt Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi sẽ bị bắt ,
đau xót biết chừng nào!
Những câu văn không có yếu tố
biểu cảm ( Câu văn chỉ đúng mà
chưa hay)
Những câu văn có yếu tố biểu cảm ( có từ ngữ in nghiêng – câu văn không chỉ đúng mà còn hay, gợi tình cảm ở người đọc người nghe)
Trang 14Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
-Tác động mạnh
mẽ tới tình cảm -Hay hơn
Tác dụng
- Cần có cảm xúc
- Biết diễn đạt bằng phương tiện ngôn ngữ
có tính biểu cảm cao.
- Biết chọn lọc, sử dụng phù hợp, không lạm dụng yếu tố biểu cảm
Yêu cầu khi sử dụng yếu tố biểu cảm
Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
- Tác động mạnh
mẽ tới tình cảm.
- Hay hơn
Tác dụng
Trang 18Đoạn trích “Thuế máu ”
Khi đại bác đã ngấy thịt đen, thịt vàng rồi thì những lời tuyên bố tình tứ của các ngài cầm quyền nhà ta bỗng dưng im bặt như có phép lạ, và cả người
“Lê-Gơ-Rô” lẫn người “An nam mít ” mặc nhiên trở lại “giống người bẩn thỉu”.
Để ghi nhớ công lao người lính An Nam, chẳng phải người ta đã lột hết tất
cả của cải của họ, chiếc đồng hồ bộ quần áo mới toanh mà họ bỏ tiền túi ra mua, đến các vật kỷ niệm đủ thứ trước khi đưa họ đến Mác – xây xuống tàu
về nước đó sao? Chẳng phải người ta đã giao họ cho bọn súc sinh kiểm soát và đánh đập họ vô cớ đó sao? Chẳng phải người ta đã cho họ ăn như cho lợn ăn
và xếp họ như xếp lợn dưới hầm tầu ẩm ướt, không giường nằm không ánh sáng thiếu không khí đó sao ? Về đến xứ sở, chẳng phải họ đã được một quan cai trị biết ơn đón chào nồng nhiệt bằng một bài diễn văn yêu nước : “các anh
đã bảo vệ tổ quốc, thế là tốt Bây giờ,chúng tôi không cần đến các anh nữa, cút
đi !” đó sao?
Tìm những từ ngữ, câu, biện pháp nghệ thuật nói lên thái độ,
tình cảm của tác giả?
Trang 20Yếu tố biểu cảm Biện pháp biểu cảm Tác dụng biểu cảm
biển để bảo vệ tổ quốc
của các loài thủy quái
- Phơi bày giọng điệu dối trá của thực dân, tạo hiệu quả mỉa mai.
- Thể hiện thái độ khinh bỉ sâu sắc đối với giọng điệu tuyên truyền của bọn thực dân tạo hiệu quả về
biếm sâu cay
Trang 22Bài tập 2 : Đọc đoạn văn nghị luận sau (SGK trang 97, 98) và cho biết: Những cảm xúc gì được biểu hiện qua đoạn văn? Tác giả đã làm như thế nào
để những đoạn văn đó không chỉ có sức thuyết phục mà còn gợi cảm?
* Tình cảm ấy thể hiện:
- Câu văn thể hiện nỗi buồn, thái độ bất bình: “Sự học mà đã hạ xuống là học “tủ” thì chúng tôi cũng không còn cần làm việc cùng các bạn nữa”.
- Câu văn mang giọng điệu mỉa mai: “Sao không có một “hãng” nào đó…”
* Những cảm xúc biểu hiện qua đoạn văn:
- Những dằn vặt và sự khổ tâm của một nhà giáo trước một thực tế đáng buồn diễn ra trong đời sống giáo dục nước nhà trước đây.
Trang 24Bài tập 3/98
Hãy thêm yếu tố biểu cảm vào đoạn văn sau.
Học vẹt là nhắc đi nhắc lại phần kiến thức cần nắm nhiều lần giống như con vẹt tập nói tiếng người Học vẹt là lối học thuộc lòng một các vô thức Người học không hề biết gì về bản chất của vấn đề Học vẹt khiến người học không phát triền được năng lực suy nghĩ.Học tủ là cách học mà người học tự ý chọn cho mình một phần kiến thức nhất định và chỉ tập trung cũng như đầu tư tâm sức vào đó Nguyên nhân do lười, do sở thích,
do thông tin sai lẹch ảnh hưởng trước mỗi kì thi Đây là cách học đối phó vì nhiều người chưa xác định được mục đích đúng
đắn của việc học Chính vì vậy,chúng ta không nên học vẹt và
học tủ
Trang 26Học vẹt khiến người học không phát triền được năng lực suy nghĩ Học
tủ là cách học mà người học tự ý chọn cho mình một phần kiến thức nhất định và chỉ tập trung cũng như đầu tư tâm sức vào đó.
Nguyên nhân do lười, do sở thích, do thông tin sai lệch ảnh hưởng trước mỗi kì thi Không ít bạn cũng rơi vào cảnh bị “tủ đè” thật là thảm Đây là cách học đối phó vì nhiều người chưa xác định được mục đích đúng đắn của
việc học Chính vì vậy, chúng ta hãy dừng lại đi cách học vẹt và học tủ bạn