Bằng hiểu biết lịch sử, em hãy cho biết đoạn văn trên nói về thời kỳ nào trong cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh?. SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬTTRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I – MỨC Đ
Trang 1III CHUẨN BỊ CỦA GV&HS
- GV: + Thiết kế giáo án, phiếu học tập
+ Những mẩu truyện về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ ở nước ngoài
- HS: + Đọc văn bản, soạn bài
+ Sưu tầm những mẩu truyện về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ ở nước ngoài
IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra: (5p) Kiểm tra sách vở của HS
3 Bài mới
HĐ1 Hướng dẫn HS đọc văn bản, và tìm hiểu
Trang 2Văn bản có thể chia làm mấy phần?
HĐ2 Tìm hiểu về sự tiếp thu văn hoá nhân loại
của Hồ Chí Minh (28p)
- HS đọc từ đầu đến "rất hiện đại"
GV? Hồ Chí Minh đã làm thế nào để tìm ra văn
hoá thế giới?
HS: Đi nhiều nước, tiếp xúc với nhiều văn hoá
phương Đông, phương Tây
GV? Theo em, việc đi nhiều nước có tất yếu đem
đến vốn hiểu biết văn hoá các nước không?
HS: Không, phải có sự tìm hiểu, tiếp thu
- HS kể một vài mẩu chuyện về đời hoạt động của
Hồ Chí Minh ở nước ngoài
( 2 HS kể)
GV? Việc tiếp xúc nhiều nước trên thế giới đã
cho người vốn kiến thức như thế nào?
HS: Vốn trí thức sâu rộng
GV? Để có vốn kiến thực sâu rộng ấy, Người đã
làm những gì?
GV? SGK chỉ nói "Người đã làm nhiều nghề"
theo em được biết thì Bác Hồ đã làm những nghề
GV? Bằng hiểu biết lịch sử, em hãy cho biết đoạn
văn trên nói về thời kỳ nào trong cuộc đời hoạt
động của Hồ Chí Minh?
HS: Thời kỳ hoạt động ở nước ngoài
GV? Ở đoạn văn này tác giả sử dụng nghệ thuật
gì?
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Sự tiếp thu văn hoá nhân loại của Hồ Chí Minh.
- Nắm vững phương tiện giao tiếp: ngôn ngữ
- Qua lao động mà học hỏi
- Học hỏi, tìm hiểu đến mức sâu sắc
- Tiếp thu cái đẹp ,cái hay, phê phán cái xấu, cái tiêu cực
- Tiếp thu có chọn lọc, không ảnhhưởng một cách thụ động
=> Tiếp thu những ảnh hưởng quốc tế trên nền tảng văn hoá dântộc
Trang 3GV? Trong cuộc sống hiện nay, với xu thế hội
nhập thế giới và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
Theo em, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa
* Chuẩn bị tiết sau: - Đọc và soạn tiếp bài
- Sưu tầm các câu truyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Ngày soạn: 24.8.2010
Ngày giảng: 25.8.2010
Trang 4III CHUẨN BỊ CỦA GV&HS
- GV: Soạn bài, Phiếu học tập, tranh ảnh về đời sống giản dị của Bác Hồ
- HS: Đọc đoạn văn bản, soạn bài
IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra: (5p)
? Cách tiếp thu văn hoá nhân loại của Hồ chí Minh? Từ phong cách Hồ Chí Minh, em rút ra bài học gì khi tiếp thu văn hoá thế giới ?
Trả lời: Nắm vững phương tiện giao tiếp: ngôn ngữ
Tiếp thu có chọn lọc, không ảnh hưởng một cách thụ động
-> Tiếp thu những ảnh hưởng quốc tế trên nền tảng văn hoá dân tộc
GV? Văn bản đó nói tới đức tính giản dị của Bác
trên những phương diện nào?
HS: Ăn, ở, lối sống, nói và viết
HĐ2 Tìm hiểu lối sống giẩn dị của Hồ Chí Minh
(19p)
-HS đọc”Lần đầu tiên trong lịch sử…” đến hết.
GV? Đoạn văn này nói tới thời kỳ nào trong
cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh?
HS: Ở trong nước với cương vị lãnh đạo cao
nhất của Đảng
II TÌM HIỂU VĂN BẢN ( tiếp )
1 Sự tiếp thu văn hoá nhân loại của Hồ Chí Minh
2.Lối sống giảm dị, thanh cao của Hồ Chí Minh
Trang 5=>Sự nhất quán
GV? Đoạn văn này đề cập đến vấn đề gì?
HS: Lối sống bình dị của Hồ Chí Minh
GV? Lối sống bình dị, rất Việt Nam, rất phương
Đông của Hồ Chí Minh được biểu hiện như thế
nào?
GV? Hãy đọc một vài câu thơ, kể những mẩu
chuyện nói về đức tính gản dị của Bác
HS quan sát một số bức tranh về đời sống giản dị
của Bác
GV? Em hãy hình dung các vị nguyên thủ quốc
gia cùng thời với Bác -> So sánh
HS: Vì sao có thể nói ở Bác Hồ có sự thống nhất
dân tộc và nhân loại?
HS thảo luận nhóm đôi: Vì sao nói lối sống của
Bác là sự kết hợp giữa giản dị và thanh cao?
Đại diện trình bày - nhận xét
GV? Cảm nhận của em về những điểm đã tạo
nên vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh
HĐ3 Tìm hiểu nghệ thuật (5p)
GV? Những biện pháp nghệ thuật nổi bật trong
bài?
HS:Nghệ thuật đối lập: Vĩ nhân và giản dị; am
hiểu mọi nền văn hoá nhân loại mà rất giản dị,
rất Việt Nam
HS đọc ghi nhớ
HĐ4 Luyện tập (7p )
Kể chuyện về lối sống giản dị của Bác Hồ
- Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ
- Học bài và nội dung phần ghi nhớ
- Sưu tầm các câu chuyện, bài thơ, bài hát nói về Bác Hồ
* Chuẩn bị tiết sau: Đọc trước bài: Các phương châm hội thoại
Ngày soạn: 25.8.2010
Ngày giảng: 26.8.2010
Trang 6
- Nhận biết và phân tích được cách sử dụng phương châm về lượng và
phương châm về chất trong 1 tình huống giao tiếp cụ thể
- Vân dụng phương châm về lượng, phương châm về chất trong hoạt động giao tiếp
III – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: SGK, SGV, bảng phụ ghi ví dụ 1 và đáp án bài tập 1,bt5, nội dungbt2
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
HĐ1: Tìm hiểu phương châm về lượng (13p)
HS đọc VD (SGK-8)
GV treo bảng phụ ghi ví dụ
HS đọc lại lời thoại trên bảng phụ
GV? Câu trả lời của Ba có đáp ứng điều mà An
muốn biết không? Vì sao?
HS: không - vì câu nói của Ba không mang đầy
đủ nội dung mà An cần biết ("Bơi" là di chuyển
trong nước hoặc trên mặt nước bằng cử động của
cơ thể, trong nghĩa của từ bơi đã có "ở dưới
nước")
GV? Bạn An muốn biết điều gì?
HS: địa điểm bơi cụ thể
GV: Câu trả lời của Ba đáp ứng ít hơn hay nhiều
hơn câu hỏi của An?
HS: ít hơn (không có nội dung)
GV? Theo em Ba của An cần trả lời như thế nào?
HS: ở bể bơi thành phố, ở sông, biển
GV? Nói mà không có nội dung như vậy có thể
coi là câu nói bình thường không?
HS: Không
I
PHƯƠNG CHÂM VỀ LƯỢNG.
* Ví dụ 1(SGK-8)
Trang 7GV?Từ VD trên, em rút ra bài học gì trong giao
GV: Vì sao truyện lại gây cười?
HS: Hỏi thừa và trả lời thừa
GV? Lẽ ra anh "lợn cưới" phải hỏi như thế nào
để người nghe hiểu?
HS: Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây
không?
GV? Anh "áo mới" cần trả lời ra sao?
HS: Tôi không thấy con lợn nào chạy qua đây
cả?
GV? Câu hỏi của anh "lợn cưới" và câu trả lời
của anh "áo mới" như vậy có đúng không? Câu
hỏi và câu trả lời nhiều hơn hay ít hơn so với yêu
cầu?
HS: Không, nhiều hơn
GV? Từ đó em rút ra kết luận gì?
GV? Phương châm về lượng được thể hiện ntn
khi giao tiếp?
HS đọc ghi nhớ
HĐ2.Tìm hiểu phương châm về chất (8p)
GV gọi 3 HS đọc VD: 1em đọc lời dẫn, 1 em đọc
anh chàng 1, 1 em đọc anh chàng 2
GV? Trong truyện cười tác giả phê phán điều gì?
HS: Phê phán người nói khoác
GV? Như vậy cần tránh điều gì khi giao tiếp?
GV: Dùng bảng phụ ghi 2 tình huống
- Nếu không biết chắc chắn một tuần nữa lớp
mình cắm trại thì em có thông báo điều đó cho
các bạn cùng lớp không? Vì sao?
- Nếu không biết chắc chắn vì sao bạn mình nghỉ
học thì em có trả lời thầy cô và bạn bè là bạn
nghỉ ốm không? Vì sao?
HS: Không, vì em không biết chính xác, không
có bằng chứng xác thực)
GV? Trong giao tiếp cần tránh điều gì? Em rút ra
bài học gì qua các tình huống trên?
*Ghi nhớ: (SGK - 10)
III LUYỆN TẬP
Bài tập 1: SGK - 10)
Trang 8HS đọc và nêu yêu cầu bài tập 1.
- Nhóm nhận nhiệm vụ, bầu nhóm trưởng, thư
ký, giao trách nhiệm cho các thành viên
- Từng cá nhân làm việc độc lập, trao đổi ý kiến
thảo luận trong nhóm
- Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của
nhóm
Bước 3: Thông báo kết quả
- Các nhóm 1,2 lần lượt báo cáo kết quả
- Các nhóm khác bổ sung, thống nhất ý kiến
Bước 4: Kết luận vấn đề:
GV tóm tắt kết quả thảo luận của học sinh (có thể
dùng bảng phụ kết luận) đánh giá quá trình làm
việc và đặt vấn đề tiếp theo
HS đọc nội dung, yêu cầu bài tập 2
GV dùng bảng phụ ghi nội dung bài tập
GV gọi HS lên bảng điền từ ngữ thích hợp vào
chỗ trống?
HS + GV nhận xét, sửa sai
GV? Phương châm hội thoại của những cách nói
trên là gì?
HS đọc yêu cầu bài tập 3
HS đọc truyện: Có nuôi được không?
? Phương châm hội thoại nào đã không được
tuân thủ?
HS thảo luận nhóm đôi
Gv gọi 1 vài nhóm trả lời, nhận xét
GV kết luận
HS đọc yêu cầu, nội dung BT4
? Giải thích vì sao người nói đôi khi dùng những
cách diễn đạt như vậy?
a Trong nhiều trường hợp vì một
lý do nào đó người nói muốn đưa
ra một nhận định, hay một thông tin nhưng chưa có bằng chứng
Trang 9HS thảo luận theo nhóm bàn
4 Củng cố: (2p)
? Có mấy phương châm hội thoại? Vận dụng các phương châm đó vào giao tiếp ntn?
Trả lời:
HS: Có 2 phương châm hội thoại:
- Khi giao tiếp, cần nói có nội dung, không nói thiếu, nói thừa-> phương châm về lượng
- Khi giao tiếp đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằngchứng xác thực -> phương châm về chất
5 Hướng dẫn học ở nhà: (2p)
* Hướng dẫn học ở nhà:
- Học bài và xem lại bài tập, làm bài tập 1,2 trong sách bài tập Ngữ văn 9
* Chuẩn bị tiết sau: Ôn tập văn bản thuyết min
Ngày soạn: 29.8.2010
Ngày giảng: 30.8.2010
Tiết4
Trang 10SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu vai trò của 1 số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
- Tạo lập được văn bản thuyết minh có sử dụng 1 số biện pháp nghệ thuật
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Văn bản thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng
- Vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong bài văn thuyết minh
2 Kĩ năng
- Nhận ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong các văn bản thuyết minh
- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh
III – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: SGK, bảng phụ ghi đáp án bt 1
- Học sinh: SGK, bảng nhóm
IV – CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra: (5p)
- Kiểm tra bài cũ: ? Văn bản thuyết minh là gì?
Trả lời: Là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cungcấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện tượng và sự vật trong
tự nhiên, xã hội
3 Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
HĐ1 Hướng dẫn ôn tập (5p)
GV: Gọi HS nhắc lại nội dung VB thuyết minh
GV? Văn bản thuyết minh có đặc điểm gì?
HS: Tri thức, khách quan, phổ thông, hữu ích
GV? ở lớp 8 đã học những phương pháp thuyết
minh nào?
HS: Phương pháp định nghĩa, phân loại, nêu ví
dụ, liệt kê, nêu ví dụ, so sánh
GV? Em hãy tìm câu văn khái quát sự kỳ lạ của
I ÔN TẬP VĂN BẢN THUYẾT MINH.
II VĂN BẢN THUYẾT MINH CÓ
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT.
Đọc văn bản; Hạ Long - đá vànước
Trang 11vịnh Hạ Long?
HS: “Chính nước làm cho đá sống dậy, làm cho
đã vốn bất động và vô tri… có tâm hồn”
GV? Văn bản có cung cấp 1 cách khách quan về
đối tượng không?
HS: Có
GV? Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết minh bằng
cách đo đếm, liệt kê không?
HS: Có
GV? Vấn đề sự kì lạ của Hạ Long là vô tận,
được tác giả thuyết minh bằng cách nào?
HS: Liệt kê, nhân hoá, tưởng tượng, liên tưởng
GV? Tìm những câu văn sử dụng biện pháp
nhân hoá, tưởng tượng, liên tưởng?
HS hoạt động 6 nhóm (5p)
Nhóm 1, 2 trình bày kết quả
Các nhóm khác nhận xét
GV dùng bảng phụ kết luận
- Nhân hoá: và cái thập loại chúng sinh Đá
chen chúc khắp vịnh Hạ Long kia già đi, trẻ lại
trang nghiêm hơn… vui hơn
- Tưởng tượng:…có thể để mặc cho con thuyền
của ta mỏng như lá tre tự nó bập bềnh lên xuống
theo con triều…đảo đá
GV? Việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó
có tác dụng gì?
HS: làm nổi bật sự kì lạ vô tận của Hạ Long,
gây hứng thú cho người đọc
GV? Để làm bài văn thuyết minh có sức hấp
dẫn cần vận dụng các biện pháp nghệ thuật nào
* Ghi nhớ: Sgk/13
III LUYỆN TẬP.
Bài tập 1: (SGK-13)
a Văn bản có tính chất thuyếtminh
- Tính chất thuyết minh thể hiện
ở chỗ giới thiệu loài ruồi rất có
b Sử dụng các biện pháp nghệthuật thuyết minh, nhân hoá
Trang 12c Các biện pháp nghệ thuật gâyhứng thú cho người đọc.
4 Củng cố (2p) ? Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
có tác dụng gì?
Trả lời: Góp phần làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh, gây hứng thú
cho người đọc
5 Hướng dẫn học ở nhà : (2p)
* Hướng dẫn học ở nhà:- Học phần ghi nhớ.- Làm bài tập 2, 3 4 SGK/15
* Chuẩn bị tiết sau: đọc trước bài và trả lời câu hỏi bài luyện tập
Ngày soạn: 30.9.2010
Ngày giảng: 01.9.2010
Tiết 5
Trang 13LUYỆN TẬP
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Nắm được cách sử dụng 1 số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Cách làm bài thuyết minh về 1 thứ đồ dùng (cái quạt, cái bút, cái kéo,…)
- Tác dụng của 1 số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
2 Kĩ năng
- Xác định yêu cầu của đề bài thuyết minh về 1 đồ dùng cụ thể
- Lập dàn ý chi tiết và viết phần mở bài cho bài văn thuyết minh (có sử dụng
GV?Vậy nội dung cần thuyết minh là gì?
HS: Cấu tạo, đặc điểm, lịch sử ra đời,
- Hướng dẫn HS lập dàn bài chung cho
bài văn giới thiệu đồ dùng
GV dùng bảng phụ
I TÌM HIỂU ĐỀ, TÌM Ý, LẬP DÀN Ý.
Đề bài: thuyết minh về một đồ dùng: cái
quạt (cái bút, cái kéo, chiếc nón)
II LẬP DÀN BÀI
* Mở bài: Giới thiệu về đồ dùng
* Thân bài: trình bày về lịch sử hình
Trang 14HS thảo luận: Sử dụng biện pháp nghệ
thuật nào cho phù hợp và sử dụng như thế
nào?
HS: So sánh, miêu tả- Khi giới thiệu về
đặc điểm của đối tượng.
HĐ3 HS luyện viết đoạn văn thuyết
minh có sử dụng các yếu tố nghệ thuật
- Mở bài: Giới thiệu đối tượng thuyết minh
- Thân bài: Trình bày cấu tạo, các đặc điểm nổi bật, lợi ích…của đối tượng
- Kết bài: Bày tỏ thái độ đối với đối tượng
5 Hướng dẫn học ở nhà (4p)
* Hướng dẫn học ở nhà
- Viết phần thân bài và kết bài cho đề bài đã luyện tập trên lớp
* Chuẩn bị tiết sau: Văn bản: “Đấu tranh cho một thếgiới hoà bình”
Ngày soạn: 02.9.2010
Ngày giảng: 03.9.2010
Tiết 6
Trang 15
ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HOÀ BÌNH
+ Truyền thống và hiện đại
+ Tinh hoa văn hoá nhân loại với dân tộc
+ Giản dị, thanh cao
3 Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
HĐ1 Hướng dẫn HS đọc văn bản và tìm hiểu
GV?Bài văn nghị luận về vấn đề gì?
HS: Đấu tranh vì một thế giới hoà bình
I ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1 Đọc
2 Chú thích
II TÌM HIỂU VĂN BẢN.
Trang 16thống luận điểm như thế nào?
HS:
- Luận đề: Đấu tranh cho một thế giới hoà bình
- Luận điểm 1: nguy cơ chiến tranh hạt nhân
- Luận điểm 2: nhiệm vụ cấp bách của toàn nhân
loại là đấu tranh loại bỏ nguy cơ đó
GV? Luận điểm cơ bản được triển khai trên hệ
thống luận cứ như thế nào?
HS: Hệ thống luận cứ:
+ Kho vũ khí hạt nhân đang tàng trữ và khả năng
huỷ diệt nó
+ Cuộc chạy đua vũ trang làm mất đi khả năng cải
thiện đời sống của hàng tỉ người
+ Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại ý trí loài
người
+ Nhiệm ngăn chặn chiến tranh hạt nhân Đấu
tranh cho một thế giới hoà bình
GV? Mở đầu bài viết, tác giả nêu vấn đề gì?
HS: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân
GV? Việc bắt đầu bài viết bằng xác định thời gian
cụ thể ( Hôm nay ngày ) có ý nghĩa như thế nào?
HS: Rõ tính chất hiện thực và sự khủng khiếp của
nguy cơ này.
GV? Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đã được tác giả
chỉ ra như thế nào?
GV? Em có nhận xét gì về cách vào đề của tác
giả? Tác dụng của cách vào đề đó?
HS: Trực tiếp cho thấy tính chất hệ trọng của vấn
đề
HĐ3: Luyện tập (7p)
GV? Em có suy nghĩ gì về nguy cơ chiến tranh hạt
nhân đe doạ cs của loài người trên trái đất? Em
phải làm gì để ngăn chặn nguy cơ đó?
HS suy nghĩ trả lời, nhận xét, trao đổi
1 Nguy cơ chiến tranh hạt nhân.
- 4 tấn thuốc nổ hiện có:+ Sẽ làm biến mất 12 lần mọi dấu vết sự sống
+ Tiêu diệt tất cả hành tinh xoay quanh mặt trời và 4 hành tinh nữa
-> Cách vào đề trực tiếp chứng cứ rõ ràng ->Tính chất hệ trọng của vấn đề
* Luyện tập: