-Bác không chịu ảnh hưởng một cách thụ động I / Đọc- hiểu văn bản 1/ Chú thích sgk 2 / Đọc văn bản 3/ Thể loại: thuyết minh-nghị luận văn bản nhậtdụng II / Phân tích văn bản 3.1 / Sự
Trang 1TUẦN : 01 Ngày soạn : ……/……/2008
Văn bản : PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
( Lê Anh Trà)
I/ Mục tiêu cần đạt
-Giúp hs :
+Thấy được vể đẹp trong phong cách HCM là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại , dântộc và nhân loại , thanh cao và giản dị
+Từ lòng kính yêu và tự hào về Bác , hs có ý thức tu dưỡng học tập rèn luyện theo gương Bác
+Tích hợp với Tiếng Việt ở bài “Các phương châm hội thoại”
+Rèn kĩ năng đọc và tìm hiểu , phân tích văn bản nhật dụng
II / Chuẩn bị
1.GV: -Soạn giáo án
-Những tư liệu liên quan đến tính giản dị của Bác
2.HS: đọc văn bản và soạn bài ; sưu tầm, nghiên cứu tranh ảnh, tài liệu về Bác
III / Tiến trình tổ chức hoạt động day – học
A / Ổn định tổ chức : kiểm tra sỉ số
B / Kiểm tra bài cũ : kiểm tra sự chuẩn bị của HS
C/ Bài mới
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
HCM không những là nhà yêu nước , nhà cách mạng vĩ đại mà còn là danh nhân văn hóa thế giới ,vẻ đẹp văn hoá chính lànét nổi bật trong phong cách HCM
Hoạt động 2 Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản
Hs đọc chú thích
Gv hướng dẫn đọc: giọng chậm rãi,bình tĩnh,
khúc chiết Gv đọc mẫu một đoạn
Hs đọc – nhận xét
Vbản này thuộc kiểu văn bản gì ?
Hoạt động 3: Hướng dẫn phân tích văn bản
Hỏi: Trong cuộc đời hoạt động của mình HCM
đã tiếp xúc ,tiếp thu các nền văn hoá như thế
nào?
? Uyên thâmcó nghĩa là gì ?
? Thái độ tiếp thu văn hoá các nước của Bác
như thế nào?
-Bác không chịu ảnh hưởng một cách thụ động
I / Đọc- hiểu văn bản
1/ Chú thích (sgk)
2 / Đọc văn bản
3/ Thể loại: thuyết minh-nghị luận (văn bản nhậtdụng )
II / Phân tích văn bản
3.1 / Sự tiếp thu văn hoá nhân loại của HCM đểtạo nên phong cách HCM
-Người đã từng đặt chân đến nhiều vùng đất khácnhau trên thế giới
-Người thông thạo nhiều ngoại ngữ nên có khảnăng giao tiếp với nhiều người, nhiều nền văn hoákhác nhau của P Đông ,P Tây
-Người học hỏi ,tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật đếnmức uyên thâm
-Tiếp thu một cách có chọn lọc tinh hoa văn hoánhân loại
-Tiếp thu văn hoá nhân loại nhưng không làm mất
Trang 2mà biết chọn lọc cái đẹp , cái hay
-Trên nền tảng văn hoá dân tộc mà tiếp thu
những ảnh hưởng quốc tế
? Sự tiếp thu ấy đã đem lại kết quả gì?
-Gv : Đây chính là nét nhân loại tính hiện đại
trong phong cách HCM
- Dù tiếp xúc với nhiều nền văn hoá tiên tiến
của nhân loại nhưng Bác có một lối sống rất
giản dị
? Lối sống giản dị của Bác thể hiện ở những
điểm nào ?
? Aùo trấn thủ?
? Tác giả sử dụng biện phát nghệ thuật gì ?
tác dụng ?
? Ở lớp 7 em đã học những văn bản nào nói
về lối sống giản dị của Bác ?
-Văn bản : Đức tính giản dị của Bác
? Vậy văn bản này chỉ đề cập đến đức tính
giản dị của Bác hay còn đề cập đến vấn đề
nào khác?
- Nói đức tính giản dị của Bác là nói về
phong cách sống , phong cách HCM mà cốt
lõi là vẻ đẹp văn hoá đựoc kết hợp hài hoà
giữa văn hoá dân tộc và văn hóa nhân loại
- Gv :Trong thực tế yếu tố nhân loại và dân
tộc , truyền thống và hiện đại luôn có xu
hướng loại trừ nhau Nhưng Bác lại kết hợp
hài hoà những yếu tố ấy bởi nhờ cóbản lĩnh ý
chí của người chiến sỹ cách mạng và tình cảm
cách mạng
? Cách sống giản dị của Bác có phải là lối
sống khắc khổ , khác người không ?
- Không tự thần thánh hoá , không tự làm cho
khác đời , không phải là lối sống khắc khổ mà
là lối sống có văn hoá đã trở thành quan niệm
thẩm mỹ , cái đẹp là sự giản dị tự nhiên ,
thanh cao
? Cách sống của Bác gợi cho ta nhớ đến
những nhà hiền triết nào ?
- Nguyễn Trãi , Nguyễn Bỉnh Khiêm đây là
bản sắc dân tộc
=>Tạo ra một nhân cách , một phong cách rất VN ,rất phương Đông nhưng cũng rất mới , rất hiện đại
2 / Lối sống giản dị thanh cao của HCM
- Nơi ở , nơi làm việc :+ Nhà sàn nhỏ cạnh ao , đơn
sơ + có phòng khách , làmviệc và phòng ngủ
- Trang phục : bộ quần áo bà ba nâu , áo trấn thủ ,dép lốp hết sức đơn sơ
- Ăn uống đạm bạc : cá kho , rau luộc ,dưa ghém…
=>Liệt kê và bình luận : tạo sức thuyết phục
- Lối sống giản dị , thanh cao
Trang 3ba nhân cách lớn ,ba nhà văn hoá có lối sống
vừa thanh cao vừa giản dị
?Sự so sánh đó nói lên điều gì?
- Cho thấy Bác rất P Đông ,gắn bó sâu sắc với
vẻ đẹp tinh thần dân tộc
Hoạt động 4.Tổng kết
? Tìm những nét tiêu biểu về nt ?
- Kể và bình luận < hs tìm >
- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu có liệt kê
- Sử dụng những từ Hán –Việt tạo sự gần gũi
với các hiền triết
- Nt so sánh ,đối lập nhằm làm nổi bật vẻ đẹp
phong cách văn hoáHCM
? Qua phân tích hãy cho biết nội dung chính
của văn bản ?
- Hs tự làm
II/ Tổng kếtù < ghi nhớsgk>
IV/ Luyện tập (sgk)
D / Củng cố
? Em hiểu gì về phong cách HCM ?
Đ/ Dặn dò
- Làm luyện tập
- Soạn văn bản tiếp theo
………
TUẦN : 01 Ngày soạn : ……/……/2008
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
I / Mục tiêu cần đạt
- Giúp hs
+ Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất
+Biết vận dụng phương châm này trong giao tiếp
-Tích hợp với văn bản :Lợn cưới áo mới
II / Chuẩn bị :Soạn bài
III / Tiến trình tổ chức hoạt động day – học
-Địa điểm Ba học bơiở sông hay hồ , hồ nào?
?Vậy Ba trả lời : Học ở dưới nước, thì câu trả lời
I / Phương châm về lượng
1/ Ví dụ:
Vdụ1:- An :Cậu học bơi ở đâu ? -Ba :Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn đâu
Trang 4có đáp ứng điều An muốn hỏi không ?
-Không Vì nội dung mà An cần biết không phải
? Từ vd trên hãy cho biết bài học trong giao tiếp
Cần nói cho có nội dung ,không thiếu
Hs đọc
? Vì sao truyện lại gây cười ?
-Các nhân vật nói nhiều hơn những điều cần nói
?Người có lợn cưới và áo mới phải hỏi và trả lời
như thế nào để người nghe đủ biếtđiều cần hỏi
và trả lời?
-Hỏi: bác có thấy con lợn nào chạy qua đây
không ?
-Trả lời: nãy giờ tôi chẳng thấy con lợn nào
chạy qua đây cả
? Vậy cần phải tuân thủ yêu cầu gì khi giao
tiếp?
-Trong giao tiếp không cần nói nhiều hơn những
điều cần nói
? Từ vd 1 và vd 2 hãy cho biết khi giao tiếp ta
cần tuân thủ những điều gì để đảm bảo phương
châm về lượng ?
- Hs đọc ghi nhớ sgk
Hoạt động 2: Tìm hiểu phương châm về chất
- Hs đọc ,tóm tắt câu chuyện
?Truyện phê phán những điều gì ?
- Tính nói khoác
? Vậy trong giao tiếp điều gì cần tránh ?
- Không nên nói những điều mà mình không tin
là thật
? Nếu không chắc bạn mình nghỉ học thì em có
trả lời vói thầy cô là bạn ấy nghỉ học vì ốm
không?
- Không
? Vậy trong giao tiếp ta cần tránh những điều gì?
- Đừng nói những điều mà mình không có bằng
chứng xác thực
? Từ 2 vd trên khi giao tiếp ta cần tuân thủ
Vdụ2 <sgk > Lợn cưới ,áo mới -Bác có thấy con lơnï cưới của tôi chạy quađây không?
- Từ lúc tôi mặc áo mới này tôi chẳng thấy conlợn nào chạy qua đây cả
2/ Kết luận :ghi nhớ <sgk>
-Cần nói cho có nội dung -Nói không thiếu ,không thừa
II / Phương châm về chất
1/ Ví dụ : Quả bí khổng lồ
Trang 5những điều gì ?
Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 3: Hướng dẫn hs làm luyện tập
?Dựa vào phương châm về lượng để phân tích
lỗi về lượng trong những câu sau:
-Thừa cụm từ (nuôi ở nhà ) vì gia súc đã hàm
chứa nghĩ là thú nuôi trong nhà
-Thừa cụm từ (có hai cánh )vì tất cả các loại
chim đều có hai cánh
- Hs chép và làm vào vở bài tập
Vi phạm phương châm vềlượng
? Giải thích tại sao người noí hay dùng những
cụm từ này:
2/ Kết luận <ghi nhớ sgk >
Đừng nói những điều mà mình không tin là đúnghay không có bằng chứng xác thực
II / Luỵện tập
Bài tập 1 : Phân tích lối diễn đạt a/ Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà b/ Eùn là một loài chim có hai cánh
Bài tập 2 : Điền từ thích hợp a/ nói có sách mách có chứng b/ nói dối
c/ nói mò d/ nói nhăng noi cuội e/ nói trạng
Phương châm về chấtBài tập 3 :
-Rồi có nuôi đựoc không ? Bài tập 4 :
a/ Như tôi được biết, tôi tin rằng…
Để đảm bảo phương châm về lượng
Báo cho người nghe biết được tính xácthực của nhận định hoặc thông tin mà mìnhđưa ra chưa được kiểm nghiệm chưa đượckiểm chứng
b/ Như tôi đã trình bày, như mọi người đã biết …
Đe åđảm bảo phương châm về lượng Nhằmbáo cho người nghe biết việc nhắc lại nộidung cũ là do chủ ý của người nói
TUẦN : 01 Ngày soạn : ……/……/2008
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I/ Mục tiêu cần đạt : Giúp hs :
+ Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh , làm cho văn bản thuyếtminh sinh động , hấp dẫn
+ Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh
Trang 6II / chuẩn bị
- Hs xem lại kiểu văn bản thuyết minh ở lớp 8
III / Tiến trình hoạt động day – học
A/ Ổn định tổ chức
B / Kiểm tra bài cũ
C/ Bài mới
Hoạt động 1 :Ôn lại kiến thức về kiểu VB thuyết minh
?Văn bản thuyết minh là gì ?
-Là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời
sống sống nhằm cung cấp tri thức ( hiểu biết ) về đặc điểm,
tính ctính chất, nguyên nhân của các hiện tượng sự vật trong
tự nhiên xã hội bằng phương thúc trình bày , giới thiệu, thiệu,
giải thích
? Đặc điểm chủ yếu của văn bản thuyết minh là gì ?
- Tri thức khách quan, phổ thông , xác thực
? Các phương pháp thuyết minh là gì ?
- Phương pháp :Nêu định nghĩa , giải thích ,liệt kê ,
nêu vd , dùng số liệu , so sánh , phân tích , phân loại …
Hoạt động 2 Đọc và nhận xét văn bản có sử dụng
BPNT
- Hs đọc văn bản
? Văn bản thuyết minh đặc điểm của đối tượng nào ?
? Văn bản có cung cấp tri thức khách quan về đối
tượng không ?
- Có Đó là đá , nước làm nên vẻ đẹp của vịnh Hạ
Long
? Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết minh bằng cách liệt
kê , đo đếm không ?
- Thông thường người ta dùng phương pháp liệt kê
nhưng Nguyên Ngọc lại dùng phương pháp khác đó là
Đá và Nước đem đến cho du khách những cảm giác
thú vị nên không dùng phương pháp liệt kê mà dùng
tưởng tượng ,liên tưởng, miêu tả
? Vấn đề sự kỳ lạ của Hạ Long là vô tận được tác giả
thuyết minh bằng phương pháp nào ?
? Ngoài ra tác giả còn dùng biện pháp nghệ thuật nào
để cho bài văn sinh động ?
? Những biện pháp nhệ thuật này có tác dụng gì?
I / Tìm hiểu một số biêïn pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh ( thuyết minh sự vật hiện tượng một cách hình tượng , sinh động)
1/Ví dụ : văn bản Hạ Long Đá và Nước -Sự hấp dẫn kỳ diệu của Hạ Long
- Giải thích (giới thiệu ):-Nước tạo nên sự dichuyển
- Miêu tả so sánh :con thuyền mỏng nhưchiếc lá tre nó bập bềnh lên xuống
- Nhân hoá:Đa ùlà các thập loại chúng sinh
Trang 7? Như vậy tác giả đã trình bày được sự lỳ lạ củaHạ
Long chưa ?trình bày được nhờ biện pháp nào ?
- Nhân hoá , liên tưởng , miêu tả
? Các biện pháp NT có tác dụng như thế nào trong VB
thuyết minh?
? Sử dụng BPNT trong VB thuyết minh phải đảm bảo
yêu cầu gì?
- Sử dụng hợp lý ,không lạm dụng
Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 Hướng dẫn hs luyện tập
? Văn bản có tính chất thuyết minh không ?
(có phải là văn bản thuyết minh không ?)
- Truyện vui có tính chất thuyết minh
? Tính chất thuyết minh thể hiện ở điểm nào ?
? Những phương pháp thuyết minh nào được sử dụng?
? Bài thuyết minh này có gì đặc biệt ?
- Yếu tố thuyết minh , yếu tố nhệ thuật kết hợp
rất chặt chẽ
? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật nào ?
? Biện pháp nghệ thuật có tác dụng gì ?
- Gây hứng thú cho người đọc nhỏ tuổi vừa là truyện
vui vừa thêm tri thức
- Liên tưởng : tưởng tượng về những cuộcdạo chơi ( có thể )
=> Vịnh Hạ Long không chỉ là đá vànướcmà là một thế giới sống có hồn
=>Như một lời mời gọi du khách đến với HạLong
2 / Kết luận : ghi nhớ < sgk >
II / Luyện tập
Bài tập 1 :Ngọc Hoàng sử tội ruồi xanh
-Giới thiệu loài ruồi rất hệ thống :tính chấtchung về họ , giống , loài về các tập tínhsinh sống , sinh đẻ , đặc điểm cơ thể Cungcấp các kiến thức chung đáng tin cậy về loàiruồi , thức tỉnh ý thức giữ gìn về sinh chung ,phòng bệnh , ý thưcù diệt ruồi
- Phương pháp thuyết minh:
+ Định nghĩa :ruồi thuộc họ côn trùng haicách mắt lưới
+ Phân loại : các loại ruồi…
+ Số liệu : số vi khuẩn , số lượng sinh sảncủa các loài ruồi
+ Liệt kê : mắt lưói , chân có chất dính
Ht : như 1 bản tường thuật phiên toà Ctrúc : như biên bản 1 cuộc tranh luận pháplý
Nd : giống như 1 câu chuyện về loài ruồi-Biện pháp nghệ thuật :Nhân hoá , miêu tả…
TUẦN : 01 Ngày soạn : ……/……/2008
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
Trang 8I/ Mục đích cần đạt
- Giúp hs biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh để làm cho văn bảnthuyết minh thêm sinh động
- Rèn luyện tư tưởng của học sinh
II / Chuẩn bị
- Hs làm dàn ý về cái nón , cái quạt
- Viết phần mở bài
III / Tiến trình tổ chức hoạt động day – học
A / Ổn định tổ chức
B / Kiểm tra bài cũ
? Để một bài thuyết minh thêm sinh động , có hình tượng , người viết phải sử dụng những biện phápnghệ thuật nào ?
C/ Bài mới
Hoạt động 1 Kiểm tra việc chuẩn bị của hs
Hoạt động 2 Trình bày và thảo luận về cái quạt ,cái nón
2/ Yêu cầu
- Về nội dung : Nêu được công dụng , cấu tạo chủng loại ,lịch sử của cái quạt , cái nón
- Về hình thức : Vận dụng một số biện pháp nghệ thuật để làm cho bài viết tươi vui hấp dẫn
3 / Lập dàn y ùvề cái nón
Mb : Giới thiệu chung về chiếc nón
Tb : + Lịch sử chiếc nón
+ Cấu tạo của chiếc nón
+ Quy trình làm ra chiếc nón
+ Giá trị kinh tế , văn hoá , nghệ thuâït của chiếc nón
Kb : Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đòi sống hiện tại
4/ Hs từng tổ trình bầy –lớp góp ý nhận xét
- Gv nhận xét ,bổ sung
Hoạt động 3 Trình bày và thảo luận về cái quạt.
( Cách làm như trên)
TUẦN : 01 Ngày soạn : ……/……/2008
Văn bản : ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HOÀ BÌNH
( G Mác-Két )
I / MuÏc tiêu cần đạt
- Giúp hs
Trang 9+ Hiểu đựoc nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản : Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe doạ toàn bộsự sống trên trái đất , nhiệmvụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó , là đấu tranhcho một thế giói hoà bình
+ Thấy được nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể , xác thực , cách so sánh rõ ràng , giàusức thuyết phục , lập luận chặt chẽ
II / Chuẩn bị
- Soạn bài
- Những tư liệu liên quan đến chiến tranh hạt nhân
III/ Tiến trình tổ chức hoạt động daỵ – học
A/ Ổn định tổ chức
B / Kiểm tra bài cũ
? Em hiểu gì về phong cách HCM?
? Sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc với tinh hoa văn hoá nhân loại , giản dịvà thanh cao thể hiện như thế nào trong phong cách HCM ?
C/ Bài mới
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
Ngày nay chúng ta đang sống trong một thế giới mà trình độ khkt đang phát triển với một tốc độđáng kinh ngạc , những thành tựu của hôm nay rất có thể chỉ ngày mai đã thành lạc hậu Đã có những
ý kiến bị quan cho rằng trong khi các của cải xã hội tăng theo cấp số cộng thì dân số trái đất lại tăngtheo cấp số nhân , con người ngày càng đói khổ Tuy nhiên nhờ sự phát triển như vũ bão của khkt , củacải xã hội ngày càng dồi dào hơn , số người đói ngày càng giảm đi , song mặt trái của sự phát triển củakhkt thì hầu như rất ít người có thể nhận thức được Bài học hôm nay của nhà văn G.Mac-ket đã giónglên một hồi chuông cảnh tỉnh nhân loại trước nguy cơ đang hiện hữu của một cuộc chiến tranh hạt nhânthảm khốc
Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc- hiểu văn
bản
Hướng dẫn đọc , giọng đọc rõ ràng , dứt
khoát , đanh thép ,chú ý các từ Unicep , Pao
- Gv đọc mẫu đoạn 1.Hs đọc tiếp
- Lớp nhận xét
? Văn bản này thuộc loại văn bản gì ?
- Giải thích từ khó
? Đây là một loại văn bản nghị luận em hãy
nêu luận điểm và luận cứ của văn bản ?
Luận điểm :
- Chiến tranh hạt nhân là một thảm hoạ,
thảm khốc đang đe doạ toàn thể loài người
- Đấu tranh để loại bỏ nguy cơ ấy vì một
thế giới hoà bình là nhiệm vụ của toàn thể
nhân loại
? Hệ thống luận cứù được triển khai như thế
nào?
I / Đọc – hiểu văn bản
1/ tác giả tác phẩm < sgk >
2/ Đọc ,tóm tắt tác phẩm
-Văn bản nhật dụng : mang tính nghị luận chính trị xãhội
3/ Phân tích :
Trang 10- Luận cứ :
+ Nguy cơ chiế tranh hạt nhân (kho vũ khí
hạt nhân đựơc tàng trữ có khả năng huỷ
diệt cả trái đất và các hành tinh trong hệ
mặt trời
+ Chạy đua vũ trang đã làm mất đi khả
năng để con người được sống tốt đẹp hơn
+Chiến tranh hạt nhân chẳng những đi
ngược laị lý trí cuả con người mà còn phản
lại sự tiến hoá của tựï nhiên
+ Nhân loại phải có nhiệm vụ ngăn chặn
cuộc chiến tranh hạt nhân cho 1 thế giới
hoà bình
? Các luận cú này có thuyết phục không ?
Các luận cứ đều có luận chúng rõ rãng ,
riêng luận cú 4 không có luận chứng những
lời tâm sự tha thiết mang âm diệ sót xa làm
thuyết phục người đọc
? Nhận xét hệ thống luận cứ ?
- Các luận cứ này rất mạnh lạc , chặt chẽ ,
sâu sắc đó chính là bộ xương vững chắc của
văn bản , tạo nên tính thuyết phục cơ bản
của lập luận
? Nhận xét cách mở đầu của tác giả?
- Mở đầu bằng 1 câu hỏi rồi tự trả lời bằng
1 thời điểm rất cụ thể , con số cụ thể , cách
tính toán đơn giản
? Những thời điểm con số được nêu ra có
tác dụng gì ?
Tác giả muốn chứng minh cho người đọc
bằng những chứng cú xác thực , thu hút
người đọc và gây ấn tượng mạnh mẽ và tính
chất hệ trọng đang đựoc nói tới
? Ở đoạn này tác giả sử dụng biện pháp
nghệ thuật gì ?
So sánh hiểm hoạ hạt nhân , thanh gươm Đa
mô két , dich hạch
? Em hiểu gì về thanh gươm Đa- mô -clét
và dịch hạch ?
? Tác dụng của so sánh ?
? Tại sao gọi đây là hiểm hoạ ?
- Nó đựơc tàng trữ đang ở thế tiềm tàng
nhưng ghê ngớm nhất ,khiếp nhất do con
-3.1 / Nguy cơ Chiến tranh hạt nhân Ngày 08/ 08/ 2006
Hơn 5000 đầu đạn hạt nhân (4 tấn thuốc nổ / người)
- Làm mất 12 lần sự sống trên trái đất
- Tiêu diệt cả hành tinh xung quanh hệ mặt trời và 4hành tinh nữa
- Đè nặng lên chúng ta như thanh gươm Đa-mô-clet
=> NT so sánh :Tăng sức thuyết phục cho luận cứ
Trang 11người gây ra và thức tế đã gây ra 1 phần ở
nhật bản <1945>
? Các nước sử dụng và sản xuất ra vũ khí
hạt nhân để làm gì ?
Các nước chưa sử dụng vì không tránh khỏi
cả hai bên cùng chết nên sản xuất để đối
đầu răn đe thách thức nhau vậy đẩy thế giới
vào cuộc chạy đua một kho chứa thần chết
và đặc biệt là quá trình chạy đua này vô
cùng phi lý và tốn kém
? Sự tốn kém và tính chất vô lý của cuộc
chiến tranh hạt nhân đã được tác giả chỉ ra
bằng những chứng cứ nào ? Ở những mặt
nào ?
? Tác giả dùng cách nói như thế nào ?
- Cách nói so sánh đối chiếu
? Cách đưa dẫn chứng và so sánh của tác
giả như thế nào ?
D/c cụ thể, so sánh hợp lý
? Tại sao lạicó thể vô lý ?
- Chạy đua và chuẩn bị chiến tranh hạt
nhân là 1 việc làm điên rồ , phản nhân đạo
? Từ bảng so sánh trên em hãy nêu nhận
xét cách lập luận từ đó rút ra kết luận gì ?
* Nghệ thuật lập luận đơn giả mà có tính
thuyết phục cao không thể bác bỏ được , tác
giả đưa ra những con số biết nói khiến cho
người đọc phải ngạc nhiên bất ngò trước
những sự thật đó
* Chạy đua vũ tranh chuẩn bị chiến tranh
hạt nhân nó tước đi khả năng làm cho đời
sống con người tốt đẹp hơn , nhất là đối với
những nước nghèo , đi ngược lại lý trí mạnh
3.2 Chạy đua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh hạtnhân hết sức tốn kém và làm mất đi khả năng để conngười sống tốt đẹp hơn
Về xã hội:
-100 tỷ đo la để giải quyết những vấn đề cấp bách cứutrợ y tế giả quyết cho 500 triệu trẻ em TG =chi phí cho
100 máy bay ném bon chiến lược , 700 tên lửa vượt đạichâu
Về y tế:
- Kinh phí chương trình phòng bệnh 14 năm bao vệ hơn
1 tỷ người khỏi bênh sốt rét và cứu hơn 14 triệu trẻ mechâu phi = giá của 10 chiếc tàu sân bay mang vũ khíhạt nhân
Về thực phẩm:
Số lượng calo trung bình cho 575 triêïu người thiếu dinhdưỡng không bằng sản xuất 149 chiếc tên lửa MX Về giáo dục:
- Xoá nạn mù chữ cho toàn thế giới = 2 chiếc tầu ngầmchở vũ khí hạt nhân
=> Toàn diện và cụ thể đáng tin cậy nhiều lĩnh vựcthiết yếu , bình thường của đời sống xh đựơc đối sánhvới sự tốn kém cho việc chạy đua vũ trang -> đó lànhững sụ thật hiển nhiên , phi lý
3.3 Chiến tranh hạt nhân chẳng những đi ngược lại lý trícon người mà còn phản lại sự tiến hoá củatự nhiên
Trang 12mẽ của con người
? Vì sao có thể nói chiến tranh hạt nhân
không những đi ngược lại lý trí con người
mà còn đi ngược lại lý trí của tự nhiên nữa ?
? Lý trí tự nhiên là gì ?
Lý trí tự nhiên :quy luật của tụ nhiên , lôgic
tất yếu của tự nhiên
? Vì sao CTHN đi ngược lại lý trí tự nhiên?
- Vì chiến tranh hạt nhân không chỉ tiêu
diệt nhân loại mà cả sự sống trên trái đất
? Để minh chứng cho luận cú này tác giả đã
đưa ra những dẫn chứng như thế nào ?
-Suy luận logic , thống kê nóng bỏng ?
?Em suy nghĩ gì về lối cảnh báo của tác
giả ?
- Đến đây hiểm hoạ hạt nhân đã được
nhận thức sâu hơn , tính chất phản tự
nhiên , phản tiến hoá của nó , đây
không chỉ là sự phê phán mà còn là
sự kết tội
Học sinh đọc phần Nhiệm vụ
? Ở đoạn này tác giả muốn nói điều gì ?
Nhận xét ?
- Lời kêu gọi không hẳn là thống thiết và
mạnh mẽ nhưng là lời tâm sự thấm tía tận
đáy lòng
? Kết thúc lời kêu gọi tác giả đưa ra lơì đề
nghị gì ?
? Em hiểu gì về lời đề nghị của tác giả
- Nhân loại cần giữ gìn kí ức của mình lịch
sử sẽ lên án những thế lực hiếu chiến đẩy
nhân loại vào hiểm hoạ hạt nhân
- Thể hiện sự khủng khiếp của thảm hoạ
hạt nhân
? Trong luận cứ 4 này ( luận điểm thứ 2 )
tác gia ûcó đưa ra dẫn chứng không ?
- Tác giả không đưa ra dẫn chứng,con số
thống kê nào nhưng cách dẫn dắt vấn đề,
lời tâm sự mang âm điệu xót xa của tác giả
đã tác động mạnh đến lương tri của con
người tiến bộ
? Tại sao văn bản này được đặt tên là Đấu
- 300 triệu năm bướn mới bay được -180 bông hồng mới nở hoa
- Hàng triệu năm trải qua quá trình tiến hoá lâu dài conngười mới hình thành
- Nhưng chỉ cần 1 cái nhấn nút thì tất cả những quátrình tiến hoá tự nhiên trở về điểm xuất phát
3.4 Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhâncho một thế giới hoà bình
- Chúng ta chống lại vũ khí hạt nhân ,đòi hỏi một thếgiới không có vũ khí , 1 cuộc sống hoà bình , công bằng
- Tìm mọi cách để ngăn chặn chiến tranh
- Cần lập 1 nhà băn chuyên lưu trữ trí nhớ sau thảmhoạhạt nhân
Trang 13tranh cho một thế giới hoà bình ( trong khi
dung lượng luận điểm 2 không dài )?
- Luận điểm thứ nhất chiếm ¾ dung lượng
của bài viết song luận điểm 1 chỉ là những
bằng chứng để nói tới luận điểm 2 Luận
điểm 2 là trọng tâm
- Vì nguy cơ chiến tranh hạt nhân , cuộc
chạy đua vũ trang tốn kém và phi lý nên
phải đấu tranh chống lại nó
Hoạt động 3: Tổng kết
? Nhận xét về cách lập luận của tác giả?
Lập luận hết sức hợp lý.Tác giả nêu lên sức
huỷ diệt của chiến tranh ở nhiều phương
diện
- Hệ thống lý lẽ gắn chặt với hệ thống d/c
chính xác
- Từ sức tàn phá của CT ,tác giả nêu lên
nhiệm vụ chống CTHN một cách tự
nhiên,mang tính thuyết phục cao
? Emhiểu gì về thảm hoạ hạt nhân ? Nhiệm
vụ của mỗi chúng ta?
Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 4 :Hướng dẫn luyện tập.
Hs làm theo sgk
II/ Tổng kết (sgk)
III/ Luyện tập
TUẦN : 02 Ngày soạn : ……/……/2008
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI < tiếp >
I / Mục tiêu cần đạt
Giúp hs :
+Nắm được nội dung phương châm quan hệ , phương châm cách thức và phương châm lịch sự
+Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp
Trang 14? Để đảm bảo phương châm về lượng , về chất trong giao tiếp chúng ta phải làm như thế nào ? cho vd ?
C/ Bài mới
Hoạt động 1
? Thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại
như thế nào ?
- Dùng chỉ tình huống hội thoại mà trong đó mỗi
người nói một đằng , không khớp nhau , không hiểu
nhau
? Điều gì sẽ xảy ra < hậu quả > nếu xuất hiện
những tình huống hội thoại như vậy ?
- Con người sẽ không giao tiếp với nhau đựơc và
những hoạt động của xh trở nên rối loạn
? Từ đó em rút ra bài học gì trong giao tiếp ?
? Vậy đảm bảo phương châm quan hệ thì khi giao
tiếp phải như thế nào ?
? Trường hợp sau có đảm baỏ phương châm quan
hệ không ?
- Khách : nóng quá !
- Chủ nhà : mất điện rồi
- Cô gái: anh ơi qủa khế chín rồi kìa
- Chàng trai : cành cây cao lắm
- Gv : nếu xét nghĩa hiển ngôn thì câu đáp không
tuân theo phương châm quan hệ Tuy nhiên đây là
những tình huống giao tiếp bình thường và tự nhiên
vì người nghe hiểu và đáp lại câu nói qua hàm ý ,
suy nghĩ mới biết được , khi cô gái nói ( quả khế
chín )chàng trai hiểu không đơn giản làmột thông
báo mà là một yêu cầu hái quả khế cho nên chàng
trai mới đáp (cao lắm ) -> phương châm quan hệ
được đảm bảo
- Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 2 Tìm hiểu phương châm cách thức
? 2 thành ngữ này dùng để chỉ cách nói như thế nào
?
- (dây cà ra dây muống )-> chỉ cách nói rườm rà
dài dòng
- (Lúng búng như gậm hạt thị) -> chỉ cách nói ấp
úng không thành lời , không rành mạch
? Cách nói đó ảnh hưởng như thế nào đến giao tiếp
< hậu quả của những cách nói đó > ?
I / PHương châm quan hệ
1/ Ví dụ : Thành ngữ: Ông nói gà bà nói vịt -> Mỗi người nói một đằng , mỗi người nói mỗiđề tài khác nhau , không khớp nhau
2/ Kết luận < Ghi nhớsgk >
- Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài giao tiếp ,tránh nói lạc đề
II/ Phương châm cách thức :
1/ Ví dụ Thành ngữ :
- Dây cà ra dây muống => nói dài dòng , rườmrà
- Lúng búng như ngậm hột thị => nói ấp úngkhông thành lời , không rành mạch
Trang 15- Người nghe không hiểu hoặc hiểu sai nội dung
của người nói
- Làm cho giao tiếp không đạt được kết quả mong
muốn
? Qua vd trên em có thể rút ra bài học gì trong giao
tiếp ?
Hs đọc ghi nhớ2
Hs đọc truyện :Mất rồi
? Trong truyện cười “ mất rồi ” vì sao ông khách lại
hiểu nhầm như vậy ?
- Cậu bé trả lời quá rút gọn
? Vậy mức độ của ngắn ngọn ?
- Ngắn ngọn nhưng phải đủ ý
- Hs phân tích vd
Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn
của ông ấy
? Có thể hiểu câu noí trên theo mấy cách ?
- Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về
truyện ngắn
(Của ông ấy biểu nghĩa cho nhận định )
- Tôi đồng ý với người nào đó về nhận định
truyệng ngắn của ông ấy
( Của ông ấy biểu nghĩa cho truyện ngắn )
? Baì học rút ra khi giao tiếp ?
Hs đọc ghi nhớ < sgk >
Hoạt động 3 : Tìm hiểu phương châm lịch sự
Hs đọc truyện “Người ăn xin ”
? Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé trong truyện vừa
cảm thấy mình nhận được từ người kia một cái gì
đó ?
- Vì cả hai đều nhận được sự chân thành và tôn
trọng của nhau ( cậu bé không tỏ ra khinh biệt , xa
lánh mà có lời nói thái độchân thành tôn trọng
? Em rút ra bài học gì ?
Hs đọc ghi nhớ
? Nguyên tắc giao tiếp ?
- Không đề cao quá mức cái tôi , mà đề cao quan
tâm đến người khác
Hoạt động 4 : Hướng dẫn học sinh làm bài tập
? Những câu tục ngữ, cao dao đó khuyên ta điều
gì ?
? Tìm những câu tục ngữ, ca dao khác?
Không hiểu , hiểu sai
2/ Kết luận < Ghi nhớ sgk>
- Khi giao tiếp cần chú ý nói ngắn ngọn rànhmạch
- Tránh nói mơ hồ
III / Phương châm lịch sự
1 / Ví dụ :
- Truyện Người ăn xin
2/Kết luận< Ghi nhớ sgk>
-Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng người khác
III / Luyện tập :
Bài 1 :
Trang 16- Chim khôn kêu tiếng rảnh rang
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe
- Một câu nhịn chín câu lành
- Chẳng được miếng thịt miếng xôi
Cũng được câu nói cho nguôi tấm lòng
Hs thảo luận nhóm
? Biện pháp tu từ nào có liên quan đến phương
châm lịch sự?
? Cho vd ?
- Khi chê người khác nói dở thì ta nói “ chưa hay”
Hs thảo luận nhóm
? Mỗi từ trên liên quan đến phương châm hội thoại
nào ?
- Phương châm lịch sự a, b, c ,d
- Phương châm cách thức : e
? Tại sao khi nói phải dùng đến những cách diễn
đạt như sau ?
-Khẳng định vai trò ngôn ngữ trong đời sống vàkhuyên ta trong giao tiếp nên dùng những lời lẽlịch sự nhã nhặn
Bài 2 : -Nói giảm , nói tránh
Bài 3 :Điền từ a/ Nói mát < p/c lịch sư >
b/ Cực chẳnhg đã tôi phải nói -Người nói phải nói điều mà người nói nghĩ sẽlàm tổn thương thể diện người đối thoại -> tuânthủ phương châm lịch sự
c/ Đừng nói leo -Báo hiệu cho người nghe biết rằng người đókhông tuân thủ phương châm lịch sự và phảichấm dứt sự không tuân thủ đó
Trang 17TUAĂN : 01 Ngaøy soán : ……/……/2008
SÖÛ DÚNG YEÂU TOÂ MIEĐU TẠ TRONG VAÍN BẠN THUYEÂT MINH
I / MÚc tieđu caăn ñát
- Cụng coẫ kieân thöùc veă vaín bạn thuyeât minh
- Reøn luyeôn kyõ naíng veă yeâu toâ mieđu tạ trong vaín bạn thuyeât minh
B/ Kieơm tra baøi cuõ
? Söû dúng moôt soâ bieôn phaùp ngheô thuaôt coù taùc dúng gì trong vaín bạn thuyeât minh ?
C / Baøi môùi
Hoát ñoông 1 : Ñóc vaø tìm hieơu baøi
Hs ñóc
? Ñoâi töôïng thuyeât minh ?
- Cađy chuoâi trong ñôøi soâng VN
? Haõy giạ thích nhan ñeă vaín bạn ?
- Nhaân mánh vai troø quan tróng cụa cađy chuoâi
ñoâi vôùi ñôøi soâng vaôt chaât ,tinh thaăn cụa ngöôøi
VN töø xöa ñeân nay
- Nhaân mánh thaùi ñoô ñuùng ñaĩn cụa con ngöôøi
trong vieôc nuođi troăng chaím soùc vaø söû dúng coù
hieôu quạ giaù trò cụa cađy chuoâi
? Tìm nhöõng cađu vaín thuyeât minh veă nhöõng ñaịc
ñieơm cụa cađy chuoâi ?
Hs thạo luaôn < hoát ñoông nhoùm >
? Phöông phaùt thuyeât minh ?
- Giôùi thieôu ,giại thích , lieôt keđ
? Tìm nhöõng cađu vaín coù yeâu toâ mieđu tạ ?
Hoát ñoông 2 : Chư ra nhöõng cađu vaín coù tính
mieđu tạ veă cađy chuoâi
? Theo yeđu caău chung cụa vaín bạn thuyeât minh
baøi naøy coù theơ boơ sung nhöõng gì ?
- Thuyeât minh veă thađn chuoâi , laù chuoâi , hoa
I / Vai troø yeâu toâ mieđu tạ trong vaín bạn thuyeât minh
1/ Ví dú : Cađy chuoâi trong ñôøi soâng VN
- Ñoâi töôïng : cađy chuoâi
-Thuyeât minh -Ñoán 1: cađu 1,3,4 -Ñoán 2: cađu 5 -Ñoán 3: cađu 7,8,10,11,13,14,15,16,17,18,19,
-Ñ1 :…thađn meăn noõn leđn nhö nhöõng trú coôt nhaünboùng
-Ñ3 :…quạ ñaõ chín cuõng cho ta höông vò ngócngaøo, haâp daên
-…chuoâi tröùng cuoâc khi chín voû coù nhöõng loâm ñoâmnhö tröùng cuoâc
-…buoăng chuoâi daøi töø ngón uoân tróu xuoâng goâc cađy-Chuoâi xanh coù vò chaùt ñeơ soâng caĩt aín vôùi thòt lôïnluoôc
Trang 18chuối , gốc chuối , các loại chuối…
? Cho biết công dụng của thân cây chuối , lá
chuối ,bẹ chuối , nõn , …
- Thân chuối non thái làm rau sống rất mát , thân
chuối tươi làm phao , bẹ lhơi khô làm nguyên
liệu đan giỏ xuất khẩu
- Hoa chuối thái nhỏ ăn sống
- Lá chuối dùng để gối bánh chưng , bánh nếp
- Lá khô dùng để lót ổ mùa đông , gói bánh gai
- Nõn chuối ăn sống rất mát
- Quả chuối :
+ Chuối hột làm thuốc
+ Chuối tiêu chữa hắc lào
+ Chuối tây tẩm bột rán
? Tại sao tác giả không thuyết minh những yếu
? Những yếu tố miêu tả có ý nghĩa như thế nào
trong văn bản trên ?
- Làm cho đối tượng thuyết minh thêm nổi bật ,
giúp người đọc hiểu rõ đối tượng thuyết minh
? Vậy vai trò ý nghĩa của yếu tố miêu tả trong
văn bản thuyết minh ?
Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 4 : Giải bài tập
- Bổ sung yếu tố miêu tả
Hs tự làm
- Gợi ý
- Thân cây chuối hình tròn mát rượi mọng nước ,
thân gồm nhiều lớp bẹ có thể dễ dàng bóc ra
phơi khô tước lấy sợi
- Lá chuối tươi xanh rờn nay sào xạc trong gió ,
vẫy óng ả dưới ánh trăng
- Lá chuối khô có mầu vàng dai nhăn nheo
- Nõn chuối màu trắng tinh khiết cuộn tròn
- Bắp chuối to có màu hồng nhạt 1 cái búp lửa
của thiên nhiên kì diệu
- Quả chuối hình tròn cong khi chín có màu vàng
Học sinh tự tìm
2 / Kết luận- Ghi nhớ < sgk >
Miêu tả làm cho đối tượng thuyết minh thêm sinhđộng ,hấp dẫn ,nỗi bật,gây ấn tượng
II / Luyện tập
Bài tập 1 Bổ sung yếu tố miêu tả
Trang 19Hs hoạt động nhóm
- Dùng bút chì gạch chân nhưng câu có yếu tố
miêu tả
Bài tập 2 : Tìm những yếu tố miêu tả
- Tách … có tai
- Chén… không có tai
- Có uống … rất nóng
Bài 3 : Tìm những yếu tố miêu tả
TUẦN : 02 Ngày soạn : ……/……/2008
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỔ MIÊU TẢ TRONG
VĂN BẢN THUYẾT MINH
I/ Mục tiêu cần đạt
- Tiếp tục ôn tập củng cố về văn bản thuyết minh
- Giúp hs rèn luyện kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
II / Chuẩn bị
- Hs ôn tập chuẩn bị trước ở nhà
- Gv soạn giáo án
III / Tiến trình tổ chức hoạt động day – học
A/ Ổn định tổ chức
B/ Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra chuẩn bị bài của hs
? Vai trò yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh ?
- Đề bài yêu cầu thuyết minh con trâu ở làng quê
VN tức là con trâu trong đời sống ở làng quê VN
Như vậy ta đang phải làm rõ vị trí , vai trò của
con trâu trong đời sống của người nông dân ,
trong nghề nông của người VN
I/ Tìm hiểu đề ,tìm ý,lập dàn ý
- Đề bài: Con trâu ở làng quê Việt Nam a/ Tìm hiểu đề
+ Thể loại:Thuyết minh + Nội dung thuyết minh :Con trâu ở làng quêViệt Nam
b/ Tìm ý ,lập dàn ý + Mở bài:Giới thiệu chung về con trâu + Thân bài:
Trang 20- Hoặc phân ra
- Con trâu trong đơì sống vật chất
+ Là tài sản lớn
+ Là công cụ lao động quan trọng
+ Là nguồn cung cấp thực phẩm ,đồ mĩ nghệ
- Con trâu trong đời sống tinh thần
+ Con trâu các lễ hội ,đình đám
Hoạt động 2: Thực hiện làm bài bằng các hoạt
động trên lớp
HS đọc bài thuyết minh ở sgk
? Nhận xét
- Bài viết viết chỉ đơn thuần thuyết minh đầy đủ
những chi tiết KH về con trâu – chưa có yếu miêu
tả
? Nhiệm vụ của chúng ta ?
Bổ sung các biện pháp NT để bài viết sinh
động ,hấp dẫn
- HS xây dựng đoạn mở bài
Nội dung cần thuyết minh ?Yếu tố miêu tả cần sử
dụng trong mở bài?
- Mở bàibằng nhiều cách
Gợi ý: Ở VN đến bất kì miền quê nào đều thấy
hình bóng con trâu trên đồng ruộng ,nó đóng vai
trò quan trọng trong đời sống người nông thôn
Việt Nam
Hoặc :+ Nêu thiên nhiên ,ca dao
+ Tả cảnh trẻ chăn trâu
Dựa vào thuyết minh để giới thiệu thuyết minh
con trâu trong từng việc và có sự miêu tả
? Hình dung cảnh con trâu ung dung gặm cỏ,cảnh
trẻ ngồi trên lưng trâu thổi sáo để viết đoạn văn
có yếu tố miêu tả ?
- HS viết nháp ,gọi đọc ,một số bạn phân
tích đánh giá
- Giáo viên nhận xét ,bổ sung
- Học sinh viết đoạn kết bài
? Cần nêu ý gì? Cần miêu tả hình ảnh gì?
- Con trâu trong nghề làm ruộng :là sứckéođể cày ,bừa,kéo xe…
- Con trâu tong lễ hội ,đình đám:
- Con trâu nguồn cung cấp thịt .da đểthuộc ,sừng dùng để làm đồ mỹ nghệ…
- Con trâu là tài sản lớn của người nông dânVN
- Con trâu và trẻ chăn trâu ,việc chăn trâu + Kết bài :Con trâu trong tình cảm của ngườinông dân
II/ Thực hành Xây dựng bài văn thuyết minh có yếu tố miêu tả / Mở bài
2/ Thân bài
- Con trâu trong nghề làm ruộng :Cày bừa ,kéoxe,chở lúa
- Con trâu trong lễ hội:
+Lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn – Hải Phòng +Lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên
-Con trâu gắn với tuổi thơ…
3/ kết bài
Trang 21Hs viết ,đọc ,lớp nhận xét ,bổ sung.
D/Củng cố : Nhận xét giờ học
Đ/Dặn do:ø Làm tiếp bài tập còn lại
Chuẩn bị tư liệu để thuyết minh về cây tre VN
TUẦN : 03 Ngày soạn : ……/……/2008
Văn bản : TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN, QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ
VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM
I/ Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Thấy được phần nào thực trạng cuộc sống trẻ em trên thế giới hiện nay ,tầm quan trọng của vấnđề bảo vệ ,chăm sóc trẻ em
- Hiểu được sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với vấn đề bảo vệ ,chăm sóc trẻ em
- Nắm được cách lập luận ,trình bày các luận cứ ,luận chứng xác thực, dễ hiểu
- Giáo dục về ý thức trách nhiệm đối với xã hội
II/Chuẩn bị
Soạn bài
III/ Tiến trình tổ chức hoạt đôïng dạy học
A/ Ổn dịnh tổ chức
B/ Kiểm tra bài cũ
? Tại sao chiến tranh hạt nhân là một hiểm hoạ?Nhiệm vụ của chúng ta?
? Sự gần gũi và khác biệt giữa chiến tranh hạt nhân với sóng thần ,động đất?
C/ Bài mới
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
Sinh thời , Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn : “Trẻ em là tương lai của đất nước” Suy rộng
ra ,sự vận động và pháp triển của thế giới trong tương lai phụ thuộc rất nhiều vào cuộc sống và sự pháttriển của trẻ em hôm nay.Càng ngày ,vấn đề đó càng được nhận thức rõ ràng hơn trên phương diệnquốc tế Năm 1990, hội nghị cấp cao về trẻ em đã được tổ chức Tại đó các nhà lãnh đạo các nước đưa
ra bản tuyên bố “Tuyên bố về sự sống còn ,bảo vệ và phát triển của trẻ em” Bài học hôm nay đã tríchdẫn những ý cơ bản nhất của bản tuyên bố đó
Hoạt động2:Hướng dẫn đọc và phân tích bố cục
của văn bản
Văn bản trích từ tuyên bố của Hội nghị cấp cao
thế giới về trẻ em họp tại Liên Hợp Quốc ,nội
dung chính bàn về sự phát triển của trẻ em
Hướng dẫn đọc
- HS đọc rõ ràng ,mạch lạc
- Nhận xét cách đọc
- Giải thích khó (sgk)
?Kiểu loại văn bản ?
- Văn bản nhật dụng mang tính chính trị xã
Trang 22?Tìm bố cục ?
- Bố cục :ba phần và phần nói về nhận thức
của thế giới về trẻ em và quyền sống
chúng trên thế giới hiện nay
+ Phần sự thách thức :Nêu lên những thực tế
những con số về cuộc sống khổ cực trên nhiều
mặt ,về tình trạng rơi vào hiểm hoạ của nhiều trẻ
em trên thế giới hiện nay
+ Phần cơ hội :Khẳng định những điều kiện
thuận lợi cơ bản để cộng đồng quốc tế có thể
đẩy mạnh việc chăm sóc bảo vệ trẻ em
- Phần nhiệm vụ :Xác định các nhiệm vụ cụ thể
mà từng quốc gia ,cộng quốc tế cần làm vì sự
sống còn và phát triển của trẻ em
? Phân tích tính hợp lí ,chặt chẽ của văn bản ?
- Kết cấu khá chặt chẽ ,hợp lí ,bằng một hệ
thống lí lẽ kết hợp với dẫn chứng nhằm
làm rõ vấn đề mặt khác mở đầu tác giả
nêu lên thực trạng rồi đến những cơ hội
và cuối cùng là nhiệm vụ.Cách trình bày
từ thực tiễn đến tư duy, dễ đến khó
=> T/động mạnh đến người nghe ,người đọc
Hsđọc
? Mở đầu văn bản thể hiện cách nhìn của cộng
đồng quốc tế vềđặc điểm tâm sinh lý và cuộc
sống của trẻ em như thế nào ?
- Trẻ em trong trắng ,hiểu biết ,ham hoạt
động , đầy ước vọng ,dễ tổn thương và
còn phụ thuộc
- Trẻ em phải được sống vui tươi ,thanh
bình ,dược chơi học và phát triển tương lai
của chúng phải được hình thành trong sự
hoà hợp và tâm tư
GV: Phân tích : Dễ bị tổn thương ,sống phụ
thuộc, hoà hợp và tâm tư
? Em nghĩ gì về cách nhìn như thế của cộng đồng
thế giới đối với trẻ em ?
- Đó là cách nhìn đầy tin yêu và trách nhiệm đối
với tương lai của thế giới ,đối với trẻ em
? Từ cách nhìn ấy ,cộng đồng quốc tế tổ chức hội
nghị cấp cao thế giới về trẻ em ,cùng nhau cam
kết và kêu gọi toàn thể nhân loại hãy đảm bảo
cho trẻ em một tương lai tốt đẹp hơn
Trang 23? Vậy cảm nghĩ của em về lời tuyên bố này ?
- Cuộc sống của trẻ em là vấn đề quan
trọng và cấp thiết trong thời gian hiện nay
- Cộng dồng quốc tế đã có sự quan tâm tâm
đặc biệt
- Trẻ em thế giới có quyền kì vọng về
những lời tuyên bố này
Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc hiểu văn bản.
? Bản tuyên bố đã nêu ra những thực tế gì về
cuộc sống của trẻ em trên thế giới ?
- Bất hạnh
(? Dựa vào các mục 4,5,6 hãy khái quát những
bất hạnh mà trẻ em thế giới phải chịu đựng ?)
? Theo em nỗi bất hạnh nào là lớn nhất đối với
trẻ em ?
HS tự bộc lộ
? Nhận xét thực trạng?
? Tuyên bố cho rằng những nỗi bất hạnh của trẻ
emlà sự thách thức đối với các nhà chính trị , em
hiểu thế nào về nhận xét này ?
- Thách thức là những khó khăn trước mắt
cần phải ý thức để vượt qua mà các nhà
lãnh đạo đặt quyết tâm , vượt qua những
khó nhăn trong sự nghiệp vì trẻ em
? LHQ có nhận thức như thế nào trước nỗi bất
hạnh của trẻ em trên thới giới?
? Những nỗi bất hạnh đó của trẻ em được giải
thoát bằng cách nào ?
- Loại bỏ chiến tranh baọ lực
- Xoá đói nghèo
Hs đọc mục 6, 7
?TG có những điều kiện thuận lợi nào trong việc
cải thiện đời sống của trẻ em ?
? Những cơ hội ấy xuất hiện ở VN như thế nào ?
để nước ta có thể tham gia tích cực vào việc thực
(Hết tiết 1)3.2/ Sự thách thức Trẻ em đang là :+ Nạn nhân của chiến tranh và bạo lực của sựphân biệt chủng tộc ,sự xâm lược
+ Nạn nhân của đói nghèo ,khủng hoảng kinhtế ,vôgia cư ,dịch bệnh
+ Nạn nhân của suy dĩnh dưỡng và bệnh tật
=> Đây là những thách thức mà TG phải vượt qua
=> Nhận thức rõ thực trạng đau khổ trong cuộcsống của trẻ em và từ đó quyết tâm giúp các emvượt qua nỗi bất hạnh
3.3 / Cơ hội
- Các nước có đủ phương tiện và kiến thức để bảovệ sinh mệnh trẻ em , loại trừ một phần rất lớnnhững nỗi khổ của trẻ em
- Công ước quốc tế về quyến trẻ em tạo ra một cơhội để trẻ em thực sự được tôn trọng ở khắp nơitrên TG
- Không khí chính trị được cải thiện tạo sự hơpïtác quốc tế và đoàn kết quốc tế đẩy nền kinh tếpháp triển
Trang 24hiện tuyên bố về quyền trẻ em ?
- Nước ta có đủ phương tiện và kiến thức để
bảo vệ sinh mệnh của trẻ em
-Trẻ em nước ta được chăm sóc và tôn trọng
( lớp học mầm non , phổ cập , bệng viên nhi
nhà văn hoá thiếu nhi , tiêm phòng )
- Chính trị ổn định , kinh tế tăng trưởng , hợp
tác quốc tế ngày càng được mở rộng
Hs đọc từ mục 11->17
? Những nhiệm vụ cụ thể nêu ra trong bản tuyên
bố là gì ?
? Phân tích toàn diện của nhiệm vụ ?
? Theo em trẻ em VN đã được hưởng những
quyền lợi gì từ những nỗ lực của Đảng và nhà
nước ta ?
- Quyền đựơc học tập , chữa bệnh , vui chơi …
? Qua bản tuyên bố em nhận thức như thế nào về
tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ và chăm sóc
trẻ em , về sự quan tâm của cộng đồng quốc tế
về vấn đề này ?
HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 4 : Hướng dẫn luyện tập
Hs phát biểu suy nghĩ về sự quan tâm của chính
quyền địa phương,của các tổ chức xã hội nơi
mình ở đối với trẻ em
- Đảm bảo cho trẻ em được học hết bậc Thcs
- Bảo đảm an toàn sinh đẻ và sức khoẻ sinh sảncho các bà mẹ ,biến gia đình thành mái ấm chocác em
- Cần tạo cho trẻ biết nguồn ngốc lai lịch củamình ,giúp các emý thức được giá trị của bảnthân trong môi trường sống ,giáo dục tính tự lậptinh thần trách nhiệm của các em đối với xh
- Các nước cần đảm bảo tăng trưởng kinh tế đềuđặn để có điều kiện chăn lo đến đời sống của trẻ
- Các nước cần có nỗ lực liên tục và hợp tác phốihợp hoạt động vì trẻ em
III/ Tổng kết
Bản tuyên bố đã khẳng định :
- Bảo vệ quyền lợi chăn lo đến sự pháp triển củatrẻ em là một trong những vấn đề quan trọng cấpbách có ý nghĩa toàn cầu
- Cam kết thực hiện những nhiệm vụ có tính toàndiện và sự sống còn của trẻ em , vì tương lai củanhân loại
IV/Luyện tập (sgk)
D / Củng cố
? Để xứng đáng vói sự quan tâm chăn sóc của Đảng , nhà nước và các tổ chức xh đối với trẻ em hiệnnay , em tự nhân thấy mình cần phải làm gì ?
Trang 25Đ / Dặn dò
- Xem lại bài
- Soạn bài Người con gái Nam Xương
TUẦN : 03 Ngày soạn : ……/……/2008
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI < tiếp theo >
I / Mục tiêu cần đạt
Giúp hs
+ Nắm được mối quan hệ hội thoại và tình huống giao tiếp
+ Hiểu được phương châm hội thoại không phải là những quy định bắt buộc trong mọi tình huống giaotiếp vì nhiều lý do khác nhau , các phương châm hội thoại có khi không đựoc tuân thủ
B / Kiểm tra bài cũ
? Để tuân thủ phương châm về quan hệ , cách thức , lịch sự khi giao tiếp cần phải làm gì ?
C / Bài mới
Hoạt động 1
- Hs đọc truyện cười
? Chàng rể đã có hành động gì ?
- Chào hỏi mọi người ở trong làng
? Chào hỏi trong tình huống như thế nào ?
-Người Được chào hỏi ở trên cao đang làm việc
bị gọi xuống
? Vậy chàng có tuân thủ phương châm lịch sự
không ? vì sao ?
- Trong tình huống khác có thể coi là lịch sự
thể hiện sự quan tâm đến người khác còn
trong tình huống này thì đã làm phiền
quấy rối người khác
? Câu hỏi này có đúng chỗ đúng lúc không ? vì
- Khi giao tiếp không những phải tuân thủ
các phuơng châm hội thoại mà còn phải
I/ Quan hệ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp
1/ Ví dụ Truyện cười Chào hỏi
2/Kết luận (sgk)
Trang 26nắm được các đặc điêûm của tình huống
giao tiếp như : Nói vói ai ? Nói khi nào ?
Nói ở đâu ? Nhằm mục đích gì? Từ đó mới
quyết định :Nói cái gì ?Nói như thế nào?
- Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 2
? Tìm các phương châm hội thoại không đựơc
tuân thủ trong hai tiết học trước
Hs tìm
-Trừ tình huống trong phương châm lịch sự các
tình huống còn lại đều không tuân thủ phương
châm hội thoại
? Câu trả lời của Ba có đát ứng được yêu cầu của
An không ?
- Không
? Phương châm hội thoại nào không được tuân
thủ ?
- Phương châm về lượng vì không cung cấp
lượng thông tin như An mong muốn
? Vì sao người nói không tuân thủ phương châm
hội thoại ấy ?
- Vì người nói không biết chính xác thời gian
chiếc máy bay đầu tiên được chế tạo
- Để tuân thủ phương châm về chất ( không nói
điều mà mình không có bằng chúng xác thực )
người nói trả lời một cách chung chung : Đâu
khoảng đầu thế kỉ XX (ưu tiên cho p/c về chất )
GV : Như vậy khi giao tiếp người nói ưu tiên cho
phương châm hội thoại này nên không tuân thủ
phương châm hội thoại khác
Hs xét vd 3
? Giả sử một người mắc bệnh ung thu giai đoạn
cuối thì sau khi khám bệnh bác sỹ có thể nói thâït
cho người bệnh biết không ?
- Không nên nói thật vì bệnh nhân hoảng sợ
tuyệt vọng mà nên động viên chữa khỏi vì
đay là việc cần làm
? Tình huống này thì phương châm hội thoại nào
không được tuân thủ ?
- Phương châm về chất ( vì đã nói điều mà mình
không tin là đúng
? Vậy có phải sự nói dối nào cũng đáng lên án ,
phê phán ?
II/Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại.
1/ Ví dụ Vd1:
An :- cậu có biết chiếc máy bay đầu tiên được
chế tạo vào năm nào không ?
Ba - Đâu khoảng đầu thế kỷ XX.
Không tuân thủ p/c về lượng
Đảm bảo p/c về chất
Trang 27- GV : ưu tiên cho một yêu cầu khác quan trọng
hơn nên phương châm về chất không đựơc tuân
thủ
? Tìm tình huống khác
+ Người chiến sỹ sa vào tay giặc không tuân thủ
phương châm về chất
+ Nhận xét về học thức , tuổi tác
+Đánh giá về năng lực , năng khiếu
Hs đọc vd 4
? Có phải người nói không tuân thủ phương châm
về lượng hay không ?
- Xét nghĩa hiển ngôn thì phương châm về
lượng không đựoc tuân thủ nhiều vì câu
này có nội dung nghĩa là vẫn được tuân
thủ phương châm về lượng
? Vậy hiểu nghĩa của câu này như thế nào ?
- Tiền bạc chỉ là phương tiện sống chứ không
phải là mục đíc cuối cùng của con người
( khuyên bảo con người không nên chạy theo
đồng tiền mà quên đi những thứ khác quan trọng
hơn thiêng liêng hơn)
? Như vậy mục đích của người nói là gì ?
- Để người nghe hiểu câu nói theo một mục đích
hàm ý nào đó
? Vậy những trường hợp nào không tuân thủ
phương châm hội thoại mà người nghe không
phàn nàn ?
? Ngoài ra người nói không tuân thủ p/c hội thoại
do ?
Hs đọc ghi nhớ
Hoạt đông 3 :Hướng dẫn HS làm bài tập
Hs đọc bài tập 1
Thảo luận nhóm
? Câu trả lời không tuân thủ phương châm hội
thoại nào ?
? Phân tích ?
Một đứa trẻ 5 tuổi không thể nhận biết đươc tập
truyện ngắn Nam Cao nên câu nói của ông bố
với cậu bé không rõ ( đối vói người lớn đó là một
câu có thông điệp rõ ràng )
? Thái độ và lời nói của chân tay , tai , mắt ,
miệng đã vi phạm phương châm hội thoại nào ?
- Không tuân thủ p/c lịch sự
Vd2: Tiền bạc chỉ là tiền bạc
Vẫn tuân thủ p/c về lượng
2/ Kết luận (ghi nhớ sgk)
III/ Luyện tập
Bài tập 1
Bài tập 2 Xác định p/c hội thoại không được tuân thủ
Trang 28? Việc không tuân thủ phương châm đó có phù
hợp với tình huống giao tiếp không ? (có lý do
chính đáng không ?)
- Không thích hợp với tình huông giao tiếp
vì các vị khách không chào hỏi
- Lời lẽ thì giận dữ nặng nề , mà thái đo
này không có lý do chình đáng
?Em rút ra bài học gì trong giao tiếp ?
TUẦN : 03 Ngày soạn : ……/……/2008
BÀI VIẾT SỐ 1 ( THUYẾT MINH )
I/ Mục tiêu cần đạt
- Giúp hs viết đựoc bài văn thuyết minh theo yêu cầu có sử dụng biện pháp nghệ thuật và miêu tảmột cách hợp lý và có hiệu qủa
- Rèn luyện kỹ năng , tính sáng tạo óc tư duy trong quá trình làm bài
II / Chuẩn bị
- Xem lại thể loại chúng minh
- 2 bài đã học
III / Tiến trình hoạt động dạy – học
+ Hs biết thuyết minh đặc điểm của cái nón lá VN
+ Có kết hợp các biện pháp nghệ thuật và miêu tả cho bài làm sinh động và hấp dẫn hơn
3 / Dàn bài : chấm bài
Mb : Giới thiệu chung về chiếc nón
Tb : + Nguồn gốc chiếc nón + Cấu tạo , đặc điểm của chiếc nón + Cách làm
+ Các loạn nón + Công dụng
Kb : Cảm nghĩ của em về chiếc nón
4 / Hs viết
- Hs viết bài : biết làm dàn ý trước khi viết
Trang 29- GV quan sát uốn nắn Đề 2: Cây tre Việt Nam (Cách làm như đề 1)
TUẦN : 04 Ngày soạn : ……/……/2008
CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG
( Nguyễn Dữ )
I/ Mục tiêu cần đạt
Giúp hs :
- Cảm nhận đựoc vẻ đẹp truyền thống trong tâm hồn người phụ nữ VN qua nhân vật Vũ Nương
- Thấy rõ số phận oan trái của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến
- Tìm hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm :Nghệ thuật dựng truyện , xây dựngnhân vật ,sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu tố kì ảo với những tình tiết có thực tạo nênvẻ đẹp riêng của thể loại truyền kì
- Giáo dục hs lòng kính trọng ,biết ơn những người chị ,người mẹ và ý thức đấu tranh cho một XHbình quyền nam – nữ
B/Kiểm tra bài cũ
?Bản tuyên bố đã đưa ra những thực tế gì trong cuộc sống của trẻ em và nhiệm vụ các nước cầnlàm là gì ?
C/Bài mới
Đã từ lâu trong văn học thế giới cũng như văn học VN ,thân phận người phụ nữ luôn giữ một vị trítrung tâm và đối tượng chính để tác giả thể hiện quan niệm nhân sinh của mình Trong văn chươngnhân vật bi kịch của văn học thường là nhân vật nữ , những số phận và nạn nhân đau đớn của biết baothế lực Bài học hôm nay ta đi tìm hiểu số phận người phụ nữ thời phong kiến
Hoạt động 1 :Giới thiệu tác phẩm
HS đọc chú thích *
? Vài nét về cuộc đời sự nghiệp của Nguyễn Dữ
- GV:Thế kỉ XVI,chế độ phong kiến thời Hậu
Lê ,lâm vào tình trạng khủng hoảng ,suy yếu các
tập đoàn phong kiến Lê ,Trịnh,Mạc tranh giành
quyền lục gây nên chiến tranh loạn lạc liên miên
I / Đọc – hiểu văn bản :
1 / Vài nét về tác giả, tác phẩm 1.1 / Tác giả :
Nguyễn Dữ quê Thanh Miện– Hải Dương , sống
ở thêù kỉ thứ XVI , là học trò xuất sắc củaNguyễn Bỉnh Khiêm
- Làm quan một năm song cáo quan về sống ẩndật ( ở vùng rừng núi Thanh Hoá )
Trang 30Hs đọc chú thích *
? Em hiểu thế nàog là truyền kỳ ?
- Ghi chép tản mạn những điều kì lạ vẫn được lưu
- Đọc diễn cảm ,chú ý phân biệt các đoạn tự sự
và những lời đối thoại
? Tóm tắt ?
- Câu chuyện kể về Vũ Thị Thiết – người
ocn gái quê ở Nam Xương , tính tình nết na
thuỳ mị Lấy chồng là Trương Sinh chưa
được bao lâu thì chồng phải đi lính , nàng ở
nhà phụng dưỡng mẹ già và nuôi con
nhỏ Để dỗ con nàng thường chỉ bóng mình
trên tường và bảo đó là cha nó , khi Trương
Sinh về thì con đã biết nói , đứa bé ngây
thơ kể với Trương Sinh về người cha đêm
đêm vẫn đến nhà Trương Sinh sẵn có tính
ghen mắng nhiếc và đuổi vợ đi , phẫn uất
Vũ Thị Thiết chạy ra sông Hoàng Giang tự
vẫn , khi hiểu nỗi oan của vợ thì đã muộn
Trương Sinh lập đàn giải oan cho vợ
? Tìm bố cục ? 3 phần
- P1 : Đầu -> cha mẹ đẻ mình ( cuộc hôn nhân
giữa Trương Sinh và Vũ Nương, vẻ đẹp thuỷ
chung hiếu thảo của nàng trong những ngày chồng
đi lính
- P2 : Tiếp -> đã già rồi ( nỗi oan khuất và cái chết
bi thảm của Vũ Nương ) hay Bi kịch Vũ Nương
- P3 : Còn lại : Vũ Nương được giải oan
? Văn bản này thuộc phương thức biểu đạt nào ?
- Tự sự
? Ngoài ra còn có phương thức biểu đạt nào khác ?
- Kết hợp với phương thức biểu cảm ( qua lời
nói thấm đẫm nước mắt của Vũ Nương )
Hoạt động 3 :Hướng dẫn đọc - hiểu văn bản
2 / Đọc ,tóm tắt tác phẩm
3 / Bố cục : 3Phần
Trang 31- Thuỳ mị nết na tư dung tốt đẹp
? Theo em với những phẩm chất đó thì Vũ Nương
là 1 người như thế nào ?
- Hoàn hảo và có đầy đủ phẩm chất đáng
quý theo tiêu chuẩn của lễ giáo :
Công,dung,ngôn,hạnh
?Cuộc hôn nhân của VN?
Chính vì cảm mến nàng mà Trương Sinh đem
trăm lạng vàng cưới về
?Cuộc hôn nhân đó dự báo điều gì ?
Một cuộc hôn nhân không hạnh phúc ( đem tiền
mua về.)
? Để làm rõ phẩm hạnh của Vũ Nương , tác giả
miêu tả Vũ Nương trong những hoàn cảnh nào ?
- Cuộc sống vợ chồng
- Tiễn chồng đi lính
- Khi xa chồng
- Khi bị chồng nghi oan
? Trong cuộc sống vợ chồng sau khi biết chồng ít
học , hay ghen Vũ Nương đã xử sự như thế nào ?
? Điều đó cho thấy Vũ Nương có đủ đức tính gì?
? Khi tiễn chồng nàng đã có những lời lẽ như thế
nào ?
+ Không mong chồng vinh hiển ,chỉ mong chồng
bình yên trở về ,thông cảm với những vất vả mà
chồng sẽ chịu đựng
? Nhận xét ?
- GV: Tình yêu ấy vượt lên trên mong ước vinh
hoa phú quý , ước mong lập tước phong hầu vốn
rất quen thuộc trong tâm tư những người có chồng
ra trận khi xưa
? Khi xa chồng VN đã chứng tỏ phẩm hạnh của
mình như thế nào ?
+ Nhìn bướn lượn đầy vườn , mây che kín núi thì
nỗi buồn gói lẻ chân trời không thể nào ngăn đựơc
“ Bướm lượn đầy vườn , mây che kín núi ” là chỉ
cái gì ?
- Bướm lượn : xuân sang
- Mây che: đông về
=> Hình ảnh ước lệ chỉ sự trôi chảy của thời gian
? Chi tiết trên chỉ đức tính gì của nàng ?
? Khi chồng đi vắng VN đã đối xử với mẹ chồng
như thế nào ?
4/ Phân tích 4.1 Phẩm hạnh của Vũ Nương
- Thuỳ mị ,nết na, tư dung tốt đẹp
- Trong cuộc sống vợ chồng : + Giữ gìn khuôn phép
+Chưa từng xảyra chuyện bất hoà
Đoan trang , khéo léo , chừng mực
- Khi tiễn chồng đi lính :Lời lẽ đằm thắm thiết tha thể hiện tình yêuthương , nỗi lo lắng nhớ mong
Trang 32? Những chi tiết trên nói lên điều gì ?
? Sự hiếu thảo của VN được thể hiện trong lời nói
của ai ?
- Mẹ chồng “ xanh kia quyết chẳng phụ con cũng
như con đã chẳng phụ mẹ ”
- Đây là cacùh đánh giá xác đáng , khách quan và
bà tin vào triết lý ở hiền gặp lành , nhưng triết lý
đó đã không thành hiện thực
? Từ những chi tiết đó em hãy khái quát phẩm
hạnh của VN
? Vậy trong xã hội phong kiến những người phụ nữ
như vậy có được hạnh phúc không ? Ta đi tìm sự
lý giải ở phần hai của câu chuyện
? Khi Trương Sinh đi lính trở về điều gì đã xảy ra ?
Nàng có được hạnh phúc như mong đợi không ?
- Mẹ mất
- Con biết nói ( chi tiết bắt đâù cho màn kịch)
- Vũ Nương không được hạnh phúc như mong
muốn mà nàng bị nghi oan
? Nỗi oan của Vũ Nương là gì ?
? Tác giả dẫn dắt câu chuyện như thế nào để nỗi
oan không thể thanh minh được ?
- Được nói ra từ miệng trẻ con “ cha Đản nín thin
thít …”
- Dân gian có ngạn ngữ gì ?
- “Đi hỏi già về nhà hỏi trẻ ”ø chàng đã tin ở con
=> Câu chuyện mỗi lúc lại thêm kịch tính
? Trước câu nói của con Trương Sinh đã xử sự như
thế nào ?
- Không tìm hiểu mà tin ngay lời nói của con mà
nội dung câu nói lại càng làm cho chàng tin hơn
- La um lên cho hả giận
- Mắng nhiếc và đuổi nàng đi
? Nhận xét về Trương Sinh ?
=> Cả ghen ,hồ đồ
? Vũ Nương có biết nỗi oan của mình không ?
- Không
? Trước hành động và thái đôï của Trương Sinh thì
Vũ Nương đã làm gì ?
( chú ý 3 lời thoại của Vũ Nương)
Hiếu thảo
=>Vũ Nương là một người phụ nữ thuỳ mị, nết na,đoan trang, khéo leó, thuỷ chung , hiếu thảo =>Đẹp cả ngoại hình lẫn nội tâm
4.2 Nỗi oan của Vũ Nương (Bi kịch của VũNương)
-Bị chồng nghi oan: thất tiết
Trang 33? Phân tích nỗi oan của VN ?
- VN hoàn toàn bị bất ngờ bởi nàng trong trắng
thuỷ chung bây giờ lại bị nghi oan mà không biết
nỗi oan của mình là do đâu.Vì thế nàng không thể
thanh minh đựơc mà chỉ phân trần và thất vọng
? Nỗi oan đó đẩy VN vào tình thế như thế nào?
- Nàng phải tìm đến các chết
? Việc VN tìm cái chết để minh oan cho mình điều
đó có hợp lý không ?
- Hợp lý vì :
+ Nàng không hiểu nỗi oan của mình
+ Một đời nàng mong sống một cuộc sống
hoàthuận, thủy chung vơí thú vui nghi gia nghi
thất , thế nhưng nàng lại bị một tội mà không thể
minh oan , danh dự bị bôi nhọ , nhà cửa , con cái
không còn , nàng trắng tay bơ vơ không lối thoát,
nàng đành tìm đến cái chết một cách bình tĩnh để
bảo vệ danh dự (tắm gội sạch )
+Xã hội trọng nam khinh nữ ấy không có chổ cho
nàng dung thân
? Nhận xét về cái chết của VN ?
- Cái chết của nàng là sự đầu hàng số phận
nhưng là lời tố cáo thói hồ đồ vũ phu của
đàn ông và luật lệ phong kiến
? VN chết nàng đã tự minh oan cho mình chưa?
Cái gì đã minh oan cho nàng ?
Chưa Cái bóng
Bình : Vì cái bóng mà nàng bị vu oan , nhờ cái
bóng mà nàng được minh oan , cái bóng vu vơ có
giá trị hơn cả phẩm hạnh một con người ( đây là
chi tiết nghệ thuật đặc sắc )
? Trước cái chết của VN nguyên nhân nào dẫn
đến ?
- Trương Sinh cả ghen , hồ đồ
- Con dại vô tình hại mẹ
Gv: đây là nguyên nhân trực tiếp
? Nguyên nhân gián tiếp?
-Chiến tranh phong kiến
- Chế độ phong kiến trọng nam khinh nữ chế
độ phụ quyền ấy từ chối mọi quyền làm chủ của
người phụ nữ , họ không được quyền bảo về mình ,
không được quyền quyết định hạnh phúc của mình
-Phân trần để chồng hiểu rõ mình -Đau đớn thất vọng không hiểu sao mình bị đốixử bất công
-Thất vọng tột cùng bế tắc hôn nhân không thểhàn gắn tuyệt vọng -> tự vẫn
Trang 34, chế độ ấy dung túng cho thói vũ phu , hồ đồ của
nam giới nên cái chết của VN là không thể tránh
khỏi
GV :Đây chính là nguyên nhân sâu xa tạo nên bi
kịch của Vũ Nương
? Mượn bi kịch ghen tuông của Trương Sinh ,
Nguyễn Dữ muốn nói với chúng ta điều gì ?
- Phẩm hạnh của người phụ nữ trong chế độ
phong kiến
- Xử sự trong quan hệ vợ chồng
Đó chính là tính nhân đạo hiện thực của tác
phẩm
? Nhận xét về VN ?
? Khi VN chết TS biết được nỗi oan của vợ, câu
chuyện kết thức được chưa ?
- Đựơc
? Tại sao tác giả viết tiếp đoạn cuối ? Chúng ta
tìm lời giải ở cuối câu chuyện
? Khi gặp Phan Lang thì VN đã có những lời lẽ
như thế nào ?
? Khi Phan Lang nhắc đến nhà cửa mồ mả thì VN
có thái độ như thế nào ?
? Sự thay đổi của VN đã nói lên điều gì ?
? Hình ảnh VN hiện về trong giây lát , mờ ảo biến
mất có ý nghĩa gì cho câu chuyện ?
- Hạnh phúc đã tan ,cuộc đời đã hết sao còn trở về
- Xã hội ấy không có chổ cho nàng dung thân
? Tìm những chi tiết kỳ ảo hiện thực của chuyện
- Hiện thực
+ Sông Hoàng Giang ( địa danh )
+ Cuối đời nhà Hồ (thơì điểm lịch sử )
+ Trân Thiên BÌnh ( nhân vật lịch sử )
+ Giặc minh xâm lược ( sự kiện lịch sử )
? Tìm yếu tố kỳ ảo?
? Yếu tố kì ảo có ý nghĩa gì ?
? Yếu tố kì ảo có làm giảm kịch tính của câu
chuyện không ?
- Không.Bởi chính sự hiện về ẩn hiện càng
làm tăng kịch tính
? Sự kết hợp giữa yếu tố kì ảo , hiện thực có ý
- Cái bóng =>Vu oan => Minh oan
- Nguyên nhân :+TSinh cả ghen ,hồ đồ+Con dại vô tình hại mẹ
4,3 / Vũ Nương ở thuỷ chung
- Thàgià ở chốn làng mây cung nước
- Tôi tất phải tìm về có ngày
- Trở về ẩn hiện trong giây lát -> biến mất
=>Nặng tình với đời , quan tâm đến chồng con ,phần mộ tổ tiên , khao khát được phục hồi danhdự
Trang 35nghĩa gì ?
- Làm cho thế giới kì ảo lung linh mơ hồ trở
nên gần với cuộc sống thực làm tăng độ tin
cậy khiến người đọc không cảm thấy ngỡ
ngàng
? Nhận xét cách dẫn dắt của câu chuyện , cốt
truyện ?
- Trên cơ sở cốt truyện vợ chàng Trương tác giả
sắp xếp lại , thêm bớp một số tình tiết hoặc tô
đậm làm tăng thêm kịch tính -> chuyện hấp dẫn
sinh động
- Câu chuyện thắt nút mở nút bất ngờ
? Tác giả muốn gửi gắm điều gì qua câu chuyện ?
- Tố cáo xã hội phong kiến xem trọng quyền uy
của kẻ giàu, của người đàn ông trong gia đình
- Bày tỏ niềm cảm thông của tác giả đối với số
phận oan nghệt của người phụ nữ
? Cảm nhận của em về tác phẩm ?
HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 4 : Hướng dẫn luyện tập
Cho hs kể lại theo lời của mình
Tăng thêm kịch tính cho cuộc đời nàng
tố cáo xã hội phong kiến
Yếu tố kì ảo:
Kết thúc có hậu
Hoàn chỉnh tính cách Vũ Nương dù chếtnhưng phẩm chất tốt đẹp vẫn không chết ,nặng tình với quê hương , với chồng con ,khao khát được trả lại danh dự
III/ Tổng kết < ghi nhớ sgk >
-Nội dung -Nghệ thuật
IV Luyện tập
D / Củng cố
? Trong câu chuyện có chi tiết nào thoáng hé mở tránh thảm kịch không xảy ra không ? hãy tìm ?
Trang 36Đ / Dặn dò
- Làm luyện tập
Soạn : Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh
………
TUẦN : 0 Ngày soạn : ……/……/2008
XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI
I / Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh
+ Hiểu đựoc sự phong phú tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm của hệ thống xưng hô trong tiếng Việt + Hiểu rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô với tình huống giao tiếp
+ Nắm vững và sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô
II / Chuẩn bị
- Soạn bài
- Các tình huống hội thoại
III / Tiến trình tổ chức hoạt động dạy – học
A / Ổn định tổ chức
B / Kiểm tra bài cũ
? Khi sử dụng các phương châm hội thoại cần chú ý đặc điểm gì ?
? Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại ? cố ý hay vô ý ?
C/ Bài mới
Hoạt động 1 : Tìm các từ ngữ xưng hô
? Trong tiếng Việt ta thường gặp những từ ngữ
xưng hô như thế nào ? cách sử dụng chúng ? hs
tìm
- Tôi , tao , tớ , mình, mày , chúng ta , chúng nó ,
hắn , gã …
- Cách dùng :
- Ngôi thứ 1 : tôi , tao , chúng tao
- Ngôi thứ 2 : mày , mi , chúng mày
- Ngôi thứ 3 : nó , hắn , chúng nó
?Sắc thái biểu cảm?
- Suồng sã : mày – tao
- Thân mật : anh – chị
- Trang trọng : quý ông , quý cô
? Khi mẹ , bố mình là thầy cô giáo trong trường
thì trước mặt các bạn em xưng hô như thế nào ?
? Em họ cháu nhiều tuổi thì xưng hô như thế nào?
- Hs trả lời
- Hs đọc vd
? Xác định từ xưng hô trong đoạn trích ?
? Vai hội thoại ?
I/Từ ngữ xưng hô và việc sử dụng từ ngữ xưng hô
1/Ví dụ : (sgk)
- Đoạn 1:em-anh (DC-DM)
Trang 37? Phân tích sự thay đổi xưng hô của Dế Choắt ở
hai đoạn trích trên ?
-Đ1 : Xưng hô bất bình đẳng của một kẻ ở vị thế
cảm thấy mình thấp hèn, nhờ vả người khác và
một kẻ ở vị thế mạnh kiêu căng , hách dịch
- Đ2 : có sự thay đổi xưng hô bình đẳng
? Giải thích sự thay đổi
- Vì tình huống giao tiếp thay đổi vị thế của 2
nhân vật không còn như ở đoạn 1 , Choắt không
coi mình là đàn em cần nhờ vả nương tựa Dế Mèn
mà nói với DM những lời trăng trối với tư cách là
một người bạn
? Từ hai bài trên hãy nhận xét về cách xưng hô
trong tiếng Việt ?
? Khi sử dụng xưng hô cần chú ý đến điều gì
- Cần lựa chọn từ xưng hô cho thích hợp
- Cần xưng khiêm hô tôn
Hs đọc ghi nhớ
Xưng hô trong tiếng Việt có :
- Hiện tượng kiêm ngôi( một từ dùng cho cả
ngôi thứ nhất và ngôi thứ hai
Vd:- Bà đọc sách cho cháu nghe đi !
(Bà:ngôi2;Cháu ngôi 1)
-Ừ,rồi bà đọc cho cháu nghe.( Bà: ngôi1;
Cháu ngôi2)
- Hiêïn tượng gộp ngôi
- Hiện tượng thay ngôi
Vd:thưa cô,tôi là bố cháu X
Hoạt động 2 Hướng dẫn hs làm bài tập
Hs đọc và cho biết yêu cầu của BT1?
? Lời mời trên có cách nhầm lẫn trong dùng từ
như thế nào ? vì sao ?
-Trong tiếng Anh chúng tôi , chúng em đều là we
Trong khi đó tiếng Việt lại khác
- Chúng ta ( ngôi gộp ) người nói – người nghe
- Chúng tôi ( ngôi trừ ) người nói
- Chúng mình ( ngôi gộp hoặc ngôi trừ )
? Sự xưng hô đó dẫn đến cách hiểu như thế nào ?
- Lễ thành hôn của học viên người châu Aâu
và 1 vị giáo sư Việt nam
? Tại sao trong các văn bản khoa học nhiều khi
tác giả chỉ là một người nhưng vẫn xưng chúng tôi
?
: Ta-chú mày (DM-DC)(cao - thấp)
- Đoạn 2:Tôi-anh (DM-DC;DC-DM) (nganghàng )
2/ Kết luận ( Ghi nhớ sgk)
II/ Luyện tập
1/ Phát hiện lỗi
- Chúng ta (đáng ra phải dùng :chúng em)
Trang 38Hs thảo luận
Khi nhấn mạnh ý kiến riêng của mình thì
nên xưng tôi
- Xưng với mẹ bình thường
- Xưng vơi sứ giả khác thường
- Hs thảo luận nhóm
Hs thảo luận
HS thảo luận nhóm
- Đây là xưng hô giữa một kẻ có quyền lực
(cai lệ)với một người dân bị áp bức chị Dậu
- Cách xưng hô của tên cai lệ ,hống
hách,trịch thượng
- Cách xưng hô chị Dậu lúc đầu nhún
nhường ,hạ mình ,sau thay đổi->thể hiện sự
thay đổi thành hành vi và cách ứng xử ->sự
phản kháng quyết liệt của của một người
dồn đến bước đường cùng
2/ Giải thích :
- Chúng tôi thay cho tôi :tăng tính khách quan
cho luận điểm khoa học trong văn bản vàthể hiện sự khiêm tốn của tác giả
3/ Phân tích từ xưng hô Ông – ta
->Cho ta thấy TG là 1 đứa bé khác thường 4/ Phân tích
Thầy-con ->thể hiện sự kính cẩn và lòng biết ơncủa vị tướng đối với thầy ->tôn sư trọng đạo
5/ Giải thích
-Trước 1945 người đứng đầu nước xưng là Trẫm
Người đứng đầu nước VN mới xưng tôi đồng bào
->gợi cảm giác gần gũi ,thân thiết 6/Phân tích sự thay đổi
TUẦN : 04 Ngày soạn : ……/……/2008
CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I/ Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh
+Nắm được hai cách dẫn lời nói hoặc ý nghĩ cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
+Biết vận dụng vào bài viết và lời nói của mình
II / Chuẩn bị
- Soạn bài
III / Tiến trình tổ chức hoạt động day – học
A / Ổn định tổ chức
B/ Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra 15 phút( làm bài tập 6 )
Trang 39“ Nhận xét cách thay đổi lời xưng hô của chị Dậu và giải thích lí do của sự thay đổi đó.
- Cháu van ông, nhà cháu vừa tỉnh được một lúc ,ông tha cho!
- Chồng tôi đau ốm,ông không được phép hành hạ!
- Maỳ trói ngay chồng bà đi,bà cho mày xem!
C / Bài mới
Hoạt động 1 : Phân biệt cách dẫn trực tiếp và cách
dẫn gián tiếp
Hs đọc
? Bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ của nhân
vật ? được ngăn cách bằng bộ phận đứng trước
bằng những dấu gì ?
- Phần in đậm là lời nói vì trước đó có từ nói trong
phần lời của người dẫn Được tách ra khỏi phần
câu đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc
kép
?Phần in đậm là lời nói hai ý nghĩ ?Nó được ngăn
cách với bộ phận đứng trước bằng dấu gì ? Ý nghĩ
của ai?
-Phần in đậm là ý nghĩ vì trước đó có từ nghĩ
-Được tách bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc
kép Ý nghĩ của ông hoạ sỹ
? Vậy lời dẫn trực tiếp là gì ?
?Ta cso thể đổi chỗ hai bộ phận này được không?
Nếu đựoc thì phải dừng dấu gì ? để ngăn cách giữ
hai bộ phận ?
- Ta có thể đổi đựợc
- Dùng dấu ngoặc kép và dấu ngoặc đơn ?
( dấu phẩy )
?Lời của nhân vật trong truyện gọi là gì ?
-Lời thoại và được viết tách riêng như kiểu viết 1
đoạn văn và đặt dấu ngạch ngang đầu dòng mỗi
lượt thoại
Hs đọc
? Trong vd a phần in đậm là lời nói hay ý nghĩ ?
được ngăn cách bằng dấu gì không ?
- Phần in đậm là lời nói Đây là nội dung của
lời khuyên , có thể thấy ở từ khuyên trong
trong lời người dẫn
I / Cách dẫn trực tiếp
1/Ví dụ:
Vd1 : Cháu nói:Đấy, bác cũng chẳng “thèm”người là gì ?
Lời nói dẫn trực tiếp
Vd2 : Hoạ sỹ nghĩ thầm “ Khách tới bất ngờ ,chắc cu cậu chưa kịp quét dọn dẹp , chưa kịp gấpchăn chẳng hạn ”
Ý nghĩ được dẫn trực tiếp
2 / Kết luận ( Ghi nhớ 1 (sgk) )Đẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói củangười hoặc nhân vật Được đặt trong dấu ngoặckép
II / Lời dẫn gián tiếp
1/ Ví dụ (sgk)
Vd a : Lời nói Vdb : ý nghĩ
Trang 40? Trong vd b : phần in đậm là lời nói hay ý nghĩ
- Là ý nghĩ vì trứoc đó có lời “ hiểu ” giữaý
nghĩ được dẫn và phần lời của người dẫn có
từ rằng
-Có thể thay rằng bằng là
?Lời dẫn gián tiếp có nhắc lại nguyên văn như
cách dẫn trực tiếp không ?
? Vậy cách dẫn gián tiếp là gì ?
Hs đọc
? Dấu hiệu của lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián
tiếp ?
- Đều đặt sau dấu hai chấm
- Lời dẫn trực tiếp có dấu “”
- Lòi dẫn gían tiếp không có dấu “”
? Lời dẫn trực tiết có thêm từ là , rằng được không
?
- Được Dù dẫn trực tiếp hay gián tiếp
Hoạt động 2 : Hướng dẫn hs luyện tập
Thảo luận nhóm
Hs làm
- Gợi y(ù Lấy trích dẫn làm lời dẫn )
- Lời dẫn trực tiếp : Trong “Báo cáo chính trị
tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của
Đảng” ,Chủ tịch HCM nêu rõ: “ Chúng ta
phải ghi nhớ… ”
- Câu nói có lời dẫn gián tiếp : Trong “Báo
cáo … Đảng”,Chủ tịch HCM khẳng định
rằng chúng ta phải …
Tương tự hs làm câu 2b,2c
2 / Kết luận : Ghi nhớ < sgk >
III / Luyện tập
Bìa tập 1 : :Nhận diện lời dẫn trực tiếp và giántiếp
a/ Lời ý nghĩ mà nhân vật gán cho chó
Lời dâõn trực tiếp b/ Là ý nghĩ của nhân vật (lão tự bảo rằng…)
Lời dẫn trực tiếp Bài 2 : Tạo câu có chứa lời dẫn