MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Hiểu được tình bạn đậm đà thắm thiết của tác giả Nguyễn Khuyến qua một bài thơ Nôm Đường luật thất ngôn bát cú.. Kiến thức - Sơ giản về tác giả Nguyễn Khuyến - Sự sá
Trang 1Tiết 30
Tuần: 8 Văn bản BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Nguyễn Khuyến
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu được tình bạn đậm đà thắm thiết của tác giả Nguyễn Khuyến qua một bài thơ Nôm Đường luật thất ngôn bát cú
- Biết phân tích một bài thơ Nôm Đường luật
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Sơ giản về tác giả Nguyễn Khuyến
- Sự sáng tạo trong việc vận dụng thơ Đường luật, cách nói hàm ẩn sâu sắc, thâm thúy của Nguyễn Khuyến trong bài thơ
2 Kỹ năng:
- Nhận biết thể loại của văn bản
- Đọc - hiểu văn bản thơ Nôm Đường luật thất ngôn bát cú
- Phân tích một bài thơ Nôm Đường luật
3 Tư tưởng:
Có tình cảm trong sáng hơn, quý trọng bạn bè, thầy cô
III CHUẨN BỊ
1 GV: Giáo án,TLTK
2 HS: Soạn bài và học bài
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (4’) Mỗi lớp 2 em
? Đọc thuộc lòng bài thơ “Qua Đèo Ngang” Nêu một vìa nét về đặc điểm của thể loại thơ này?
? Nêu nội dung, nghệ thuật được sử dụng trong bài thơ?
3 Bài mới
a Giới thiệu bài (1’)
Sống ở đời ai mà không có bạn bè thân thích Có bạn cuộc sống sẽ có ý nghĩa tốt đẹp biết bao nhiêu – nhất là khi người bạn ấy là những người ý hợp tâm đầu với mình Điều này các em sẽ được cảm nhận qua bài thơ “ Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến Ơ đây đơn thuần là sự hoà hợp thanh cao giữa hai tâm hồn con người, không vẩn đục bởi vật chất
b Tiến trình hoạt động
Hoạt động 1(10’) I Đọc – tìm hiểu chung
Trang 2GV hướng dẫn đọc (Đọc
giọng vui vẻ, hóm hỉnh,
thiết tha, chú ý cách ngắt
nhịp)
GV đọc mẫu - Gọi HS đọc
Gọi học sinh đọc chú
thích
? Giới thiệu sơ lược vài nét
về tác giả?
Liên hệ sang 3 bài thơ thu
? Nêu vài nét khái quát về
tác phẩm “Bạn đến chơi
nhà”?
? Bài thơ được viết theo
thể loại nào? Vì sao?
? Nhắc lại bố cục của thơ
Thất ngôn bát cú Đường
luật?
? Em có thể cho biết bố
cục của bài thơ Thất ngôn
bát cú Đường luật?
Hoạt động 2(21’)
Giáo viên nêu cách phân
tích bài thơ
? Bài thơ nói về điều gì?
? Theo em có phải tác giả
cố tình dựng lên tình
- Học sinh đọc
- HS đọc chú thích
- Nguyễn Khuyến (1835-1909)
- Thông minh, học giỏi, đỗ đầu 3 kỳ thi (Hương, Hội, Đình) → gọi là Tam Nguyên Yên Đổ
- Ông là một nhà thơ lớn của dân tộc
- Bài thơ sáng tác trong thời gian ông cáo quan về sống ở Yên Đổ → Ca ngợi tình bạn đậm đà, thắm thiết
- Thể loại: Thất ngôn bát
cú Đường luật vì:
+ Có 8 câu, mỗi câu 7 chữ + Gieo 1 vần “a” ở cuối câu 1, 2, 4, 6, 8
+ Đối: câu 3-4; câu 5-6…
- Bố cục gồm 3 phần + Phần 1: Giới thiệu sự việc(1 câu)
+ Phần 2: Trình bày sự việc( 6 câu)
+ Phần 3: Tình cảm của tác giả ( 1 câu)
- Bộc lộ tình bạn đậm đà thắm thiết, bất chấp mọi điều kiện
- Tác giả cố tình dựng lên
1 Đọc
2 Chú thích
a Tác giả
- Nguyễn Khuyến(1835-1909)
- Được gọi là “Tam Nguyên Yên Đổ”
- Ông là một nhà thơ lớn của dân tộc
b Tác phẩm
- Bài thơ sáng tác trong thời gian ông cáo quan về sống ở Yên Đổ → Ca ngợi tình bạn đậm đà, thắm thiết
- Thể loại: Thất ngôn bát
cú Đường luật
3 Bố cục: 3 phần
II Đọc - hiểu văn bản
1 Phân tích
a Tình huống tiếp khách của Nguyễn Khuyến
Trang 3huống hoàn toàn không có
gì không?
? Câu 1 thể hiện tâm trạng
gì của nhà thơ khi khách
đến?
? Theo nội dung của câu 1
đúng ra Nguyễn Khuyến
phải tiếp đãi khách như thế
nào?
? Hoàn cảnh của tác giả
được thể nhiện như thế nào
ở 6 câu tiếp theo?
? Em hãy liệt kê những thứ
mà Nguyễn Khuyến nêu lý
do…?
? Em có nhận xét gì về
những sản vật mà Nguyễn
Khuyến tính đãi khách?
? Em có nhận xét gì khi tác
giả đã tạo dựng ra tình
huống trên? Tạo dựng như
vậy có tác dụng gì cho việc
thể hiện tư tưởng của tác
tình huống không có gì
- Tâm trạng hồ hởi, thân tình, không lễ nghi cách biệt → vui
- Bằng một bữa cơm thịnh soạn với những món ăn sang trọng
- “Ao sâu … trầu không có” ⇒ tất cả không có gì
(1) Trẻ không có nhà để sai
(2) Không gần chợ để mua sắm;
(3) Không chài được cá vì
ao sâu;
(4) Không bắt được gà vì vườn rộng, rào thưa;
(5) Không có cải vì chửa
ra bông;
(6) Không có cà vì cà vừa mới nụ;
(7) Không có bầu vì bầu vừa rụng rốn;
(8) Không có mướp vì mướp đương hoa;
(9) Kể cả miếng trầu cũng không có
- Những món ăn dân dã, cây nhà lá vườn
→ Tất cả còn đang ở dạng tiềm ẩn, dạng khả năng
- Sự thiếu thốn đạm bạc được nói quá, cường điệu hóa đến mức tối đa → tạo
nụ cười hóm hỉnh ⇒ Tất
- Câu 1: Tâm trạng đón khách hồ hởi, chân tình
- Sáu câu tiếp: Giãi bày hoàn cảnh sống nghèo với bạn Có tất cả nhưng lại không có gì
⇒ Những sản vật mà tác giả tính đãi khách đều là những cây nhà lá vườn nhưng cuối cùng không
có gì cả vì tất cả còn đang ở dạng tiềm ẩn, khả năng
Trang 4? Cụm từ “ta với ta” nói
lên điều gì, cho học sinh so
sánh cụm từ “ta với ta”
trong bài Qua Đèo Ngang
của Bà Huyện Thanh
Quan
Tổng kết nội dung, nghệ
thuật bài thơ → ghi nhớ
Hoạt động 3(3’)
GV yêu cầu HS thực hiện
phần Luyện tập
cả những thứ để đãi khách chủ nhà đều có cả nhưng cuối cùng chẳng có gì, thậm chí miếng trầu cũng không có
- Tạo ra tình huống tất cả không có gì để rồi chỉ còn lại bạn
- Mình là duy nhất → tình bạn cao cả quý giá
- Học sinh đọc
-“Bạn đến chơi nhà”:
Ngôn ngữ đời thường, giản
dị, gần gũi -“Sau phút chia li”: Ngôn ngữ bác học, điêu luyện
b Tình bạn của Nguyễn Khuyến
Mình là duy nhất → tình bạn cao cả quý giá
2 Ghi nhớ: SGK
III Luyện tập
Bài 1 a/106 Một bên là ngôn ngữ đời thường, một bên là ngôn ngữ bác học nhưng đều đạt đến độ kết tinh, hấp dẫn
4 Củng cố(4’)
- Đọc diễn cảm lại bài thơ?
- Luyện tập
5 Dặn dò (1’)
- Học thuộc lòng bài thơ, thuộc ghi nhớ, tìm hiểu thêm về giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ
- Soạn : “Chữa lỗi quan hệ từ”
V RÚT KINH NGHIỆM