Tuần 8 (kiên thức chuẩn)

Giới thiệu bài mới: Văn học Mỹ là nền văn học trẻ nhưng đã xuất hiện những nhà văn kiệt xuất như Heeminguây HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên Hoạt động 2: Tìm hiểu chung3.  HS t

Trang 1

NS: 20 /09/2010 TUẦN 08

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

= =  =  = = =

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được tấm lòng yêu thương những người nghèo khổ của nhà văn được thể hiện trong truyện.

- Thấy được nghệ thuật kể chuyện độc đáo, hấp dẫn của tác giả O Hen-ri.

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1/ Kiến thức:

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn hiện đại Mĩ.

- Lòng cảm thông, sự sẻ chia giữa những nghệ sĩ nghèo.

- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người.

2/ Kĩ năng:

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để đọc – hiểu tác phẩm.

- Phát hiện, phân tích đặc điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn.

- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện.

III–HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN:

Hoạt động 1: Khởi động

1.Ổn định

2.Kiểm tra bài cũ:

- Tóm tắt văn bản

Đôn-ki-hô-tê

- Nhân vật Đôn-ki-hô-tê có

những ưu điểm và nhược điểm

gì? Qua nhân vật em rút ra bài

học gì cho bản thân?

3 Giới thiệu bài mới: Văn

học Mỹ là nền văn học trẻ

nhưng đã xuất hiện những nhà

văn kiệt xuất như Heeminguây

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

? Dựa vào chú thích SGK, em

hãy giới thiệu đôi nét về tác

giả và tác phẩm?



I- TÌM HIỂU CHUNG:

1/ Tác giả: O Hen-ri (1862-1910) là

nhà văn Mỹ chuyên viết truyện ngắn Tinh thần nhân đạo cao cả được thể hiện một cách cảm động là điểm nổi bật trong các tác phẩm của ông

2/ Tác phẩm: Đoạn trích là phần cuối

truyện ngắn cùng tên của O Hen-ri

Trang 2

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản

? Qua đoạn trích, em thấy

Giôn- xi đang ở trong cảnh

ngộ như thế nào?

? Tâm trạng Giôn-xi như thế

nào qua hai lần cô bảo Xiu

kéo mành lên?

? Nguyên nhân nào quyết định

tâm trạng hồi sinh của

Giôn-xi?

? Tại sao nhà văn kết thúc

truyện bằng lời kể của Xiu mà

không để Giôn-Xi phản ứng gì

thêm?

? Tại sao Xiu cùng cụ Bơ-men

sợ sệt kho ngó ra ngoài cửa sổ

nhìn cây thường xuân, rồi

nhìn nhau không nói năng gì?

? Sáng hôm sau Xiu có biết

chiếc lá cuối cùng là lá giả, lá

vẽ không? Vì sao?

? Xiu biết rõ sự thật khi nào?

? Nếu Xiu biết trước ý định

của cụ Bơ-men thì điều gì xãy

ra?

? Qua phân tích, em thấy ở

Xiu có phẩm chất đáng quý

nào?

? Dựa vào văn bản, em hãy

hình dung nhân vật cụ

Bơ-men và nêu vài nét khắc họa

về nhân vật này?

 Bệnh sưng phổi nặng, nghèo túng khiến cô chán nản

Lạnh lùng, thản nhiên chờ đón cái chết nếu không còn chiếc lá thường xuân nào bám trên tường

Nguyên nhân sâu xa là sự gan gốc của chiếc lá chọi với thời tiết khắc nghiệt, bám lấy sự sống

Nhằm tạo dư âm trong lòng người đọc, nếu để Giôn-Xi nghĩ gì, nói gì, hành động gì trước cái chết của cụ Bơ-men khi nghe Xiu

kể lại thì truyện kém hay

Vì lo cho bệnh và tính mạng của Giôn-xi vì nhớ đến ý định muốn chết của Giôn-xi nếu chiếc lá cuối cùng rụng

Xiu không biết chiếc lá cuối cùng kia là lá giả, lá vẽ

vì khi Giôn-xi thì thào ra lệnh cho kéo mành lên thì Xiu làm theo một cách chán nản “ cúi khuôn mặt hốc hác”

Nếu Xiu biết trước thì truyện sẽ kém hấp dẫn Vì Xiu không bất ngờ và chúng

ta không thấy được tâm trạng lo lắng của Xiu đối với bạn

 Là một họa sĩ, sống bằng nghề ngồi làm mẫu vẽ cho các họa sĩ trẻ, mơ ước có một kiệt tác

II- ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN :

1/ Nội dung:

a) Cảnh ngộ và tâm trạng của Giôn-xi:

Bệnh tật và nỗi tuyệt vọng

b) Hình tượng người nghệ sĩ giàu tình yêu thương:

- Xiu:

Tận tình, chu đáo chăm sóc Giôn-xi;

- Cụ Bơ-men:

Trang 3

? Qua văn bản, Những chi tiết

nào nói lên tấm lòng thương

yêu và hành động cao cả của

cụ Bơ-men đối với Giôn-xi?

? Tại sao người kể chuyện bỏ

qua không kể sự việc cụ

Bơ-men đã vẽ chiếc chiếc lá cuối

cùng trong đêm mưa tuyết?

? Có thể nói bức tranh “chiếc

lá cuối cùng” của cụ Bơ-men

là một kiệt tác hay không? Vì

sao?

 Hơn nữa đó là bức tranh

cụ Bơ-men phải trả gí bằng

chính mạng sống của mình.

Cụ vẽ bằng tấm lòng thương

yêu cao thượng.

? Qua phân tích em thấy cụ

Bơ-men là người như thế nào?

? Theo em, một tác phẩm

nghệ thuật chân chính phải có

ý nghĩa như thế nào?

? Em có nhận xét như thế nào

về việc dàn dựng cốt truyện,

các chi tiết trong truyện ngắn?

? Chứng minh truyện chiếc lá

cuối cùng của O Hen-ri, qua

đoạn trích này, được kết thúc

trên cơ sở hai sự kiện bất ngờ

đối lập nhau tạo nên hiện

tượng đảo ngược tình huống

hai lần, gây hứng thú cho

người đọc

 Cả hai lần đảo ngược tình

huống đều liên quan đến bệnh

sưng phổi và chiếc lá cuối

cùng  Gây hứng thú cho

người đọc.

 Họ sợ sệt ngó ra ngoài cửa sổ nhìn cây thường xuân Rồi họ nhìn nhau một lát chẳng nói năng gì vì lo lắng cho bệnh tình của Giôn-xi

 Dụng ý tác giả muốn tạo bất ngờ, gây hứng thú cho người đọc

 “chiếc lá cuối cùng” của

cụ Bơ-men đúng là một kiệt tác vì nó rất giống lá thật, nhờ nó mà Giôn-xi được cứu sống

 Lần 1: Giôn-xi bệnh nặng, nghèo túng, chán đờikhiến độc giả thương cảm, lo lắng nhưng tình huống bổng đảo ngược lại: Giôn-xi yêu đời, thoát khỏi bệnh tật làm cho độc giả bất ngờ

 Lần 2: Cụ Bơ-men đang khỏe bổng nhiên chết vì bệnh sưng phổi khiến người đọc bất ngờ

Dù không nói ra lời nhưng tình yêu thương cụ dành cho Giôn-xi thật cảm động: trong đêm mưa tuyết, cụ vẽ chiếc

là thường xuân lên tường, nhen lên niềm tin, niềm hi vọng và nghị lực sống cho Giôn-xi;

- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật chân chính: Vì sự sống của con người

2/ Nghệ thuật:

- Dàn dựng cốt truyện chu đáo, các chi tiết được sắp xếp tạo nên hứng thú đối với độc giả

- Nghệ thuật kể chuyện đảo ngược tình huống hai lần tạo nên sức hấp dẫn cho thiên truyện

Trang 4

? Qua tác phẩm, em thấy chủ

đề tư tưởng của tác phẩm

“chiếc lá cuối cùng” là gì?

3/ Ý nghĩa:

Chiếc lá cuối cùng là câu chuyện cảm động về tình yêu thương giữa những nghệ sĩ nghèo Qua đó, tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích của sáng tạo nghệ thuật

4/ Hướng dẫn tự học:

- Về nhà đọc lại văn Ngoài văn bản, chú thích và câu hỏi đọc – hiểu văn bản chú ý đọc tóm tắt phần đầu của truyện để nắm được cốt truyện.

- Nhớ một số chi tiết hay trong văn bản.

- Xem và chuẩn bị trước phần chương trình địa phương (phần Tiếng Việt).

+ Kẽ bảng trong SGK trang 91 và làm theo yêu cầu bài tập 1 trang 90.

+ Chuẩn bị trước câu 2, câu 3 trang 92 SGK.

(Phần Tiếng Việt)

=  =  =  =  =  = = =

Hệ thống hóa những từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích được dùng trong giao tiếp ở địa phương.

Các từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích.

2/ Kĩ năng:

Sử dụng từ ngữ địa phương chỉ quan hệ thân thích, ruột thịt.

1.ổn định

- Thế nào là trợ từ? Đặt hai câu có sử dụng trợ từ?

- Thế nào là thán từ? Đặt hai câu có sử dụng thán từ?

3 Bài mới:

Hoạt động 2: Củng cố kiến thức

1 Từ ngữ địa phương: Là từ ngữ được sử dụng ở một hoặc một số địa phương nhất

định

2 Biệt ngữ xã hội: Là từ ngữ được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định.

3 Lưu ý: Việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình

huống giao tiếp:

- Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội thường được sử dụng trong khẩu ngữ, trong

giao tiếp thường nhật với người cùng địa phương hoặc cùng tầng lớp xã hội với mình;

- Trong thơ văn, tác giả có thể sử dụng một số từ ngữ thuộc hai lớp từ này để thể hiện

nét riêng về ngôn ngữ, tính cách của nhân vật;

- Cần trách lạm dụng hai lớp từ này

Trang 5

Hoạt động 3: Luyện tập

* Bài tập 1:

STT TỪ NGỮ TOÀN DÂN TỪ NGỮ ĐƯỢC DÙNG Ở NAM BỘ

7 Bác (Anh trai của cha) Bác (Anh trai của cha)

8 Bác ( Vợ anh trai của cha) Bác ( Vợ anh trai của cha)

9 Chú ( em trai của cha) Chú ( em trai của cha)

10 Thím ( Vợ của chú) Thím ( Vợ của chú)

11 Bác ( chị gái của cha) cô

12 Bác ( chồng chị gái của cha) Dượng

13 Cô (em gái của cha) Cô (em gái của cha)

14 Chú (Chồng em gái của cha) Dượng

15 Bác (anh trai của mẹ) Cậu

16 Bác (vợ anh trai của mẹ) Mợ

17 Cậu (em trai của mẹ) Cậu (em trai của mẹ)

18 Mợ (vợ em trai của mẹ) Mợ (vợ em trai của mẹ)

19 Bác (chị gái của mẹ) dì

20 Bác (chồng chị gái của mẹ) Dượng

21 Dì (em gái của mẹ) Dì (em gái của mẹ)

22 Chú (chồng em gái của mẹ) Dượng

23 Anh trai Anh trai (hoặc anh theo thứ)

24 Chị dâu (vợ của anh trai) Chị dâu (hoặc chị theo thứ)

25 Em trai Em trai (hoặc em theo thứ)

26 Em dâu (vợ của em trai) Em dâu (hoặc em theo thứ)

27 Chị gái Chị gái (hoặc chị theo thứ)

28 Anh rể (chồng của chị gái) Anh rể (hoặc anh theo thứ)

30 Em rể ( chồng của em gái) Em rể

32 Con Dâu (vợ của con trai) Con Dâu

33 Con rể ( chồng của con gái) Con rể

34 Cháu ( con của con) Cháu

* Bài tập 3:

? Hãy sưu tầm thơ ca có sử dụng từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích?

 Thật thà như thể lái trâu

Thương nhau như thể nàng dâu mẹ chồng

- Cây xanh thì lá cũng xanh

Cha mẹ hiền lành để đức cho con

- Mấy đời bánh đúc có xương

Mấy đời dì ghẻ lại thương con chồng

- Công cha như núi thái sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

- Cha mẹ thương con bằng giời bằng biển

Con nuôi cha mẹ con kể từng ngày

Trang 6

- Về nhà học bài Làm bài tập 2 và làm tiếp bài tập 3 trang 92 SGK.

- Giải thích ý nghĩa của tình thái từ trong một số văn bản đã học.

- Soạn bài: Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.

+ Đọc mục I và trả lời các câu hỏi được nêu trong mục I trang 92,93,94 SGK.

+ Đọc và chuẩn bị trước phần luyện tập 1,2 trang 95 SGK.

LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM

= =  =  = = =

Biết lập bố cục và cách thức xây dựng dàn bài cho bài văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.

Cách lập dàn ý cho văn bản tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm.

2/ Kĩ năng:

- Xây dựng bố cục, sắp xếp các ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm;

- Viết một bài văn tự sự có sử dụng dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm có độ dài khoảng

450 chữ.

1.ổn định

Hãy nêu tác dụng của các yếu

tố miêu tả và biểu cảm trong

văn tự sự?

3 Bài mới:

 HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

 Đọc bài văn món quà sinh

nhật và thực hiện các yêu cầu

bên dưới

 Bài văn có thể chia làm

mấy phần? chỉ ra và nêu tác

dụng của từng phần?

 MB: Từ đầu… la liệt trên bàn: Quang cảnh chung buổi sinh nhật

TB: Tiếp theo … không nói:

Kể về món quà sinh nhật

I-DÀN Ý CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ:

1/ Tìm hiểu dàn ý của bài văn tự sự:

- Bố cụ ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài

Trang 7

Lần lượt tìm và chỉ ra các

yếu tố cơ bản sau:

? Truyện kể về việc gì? Ai là

người kể chuyện (ở ngôi thứ

mấy)?

? Truyện xãy ra ở đâu? Vào

lúc nào? Trong hoàn cảnh

nào?

? Chuyện xãy ra với ai? Có

những nhân vật nào? Ai là

nhân vật chính?

Tính cách mỗi nhân vật ra

sao?

 Câu chuyện diễn ra như thế

nào?

 Yếu tố miêu tả, biểu cảm

được kết hợp và thể hiện như

thế nào trong truyện? Nêu tác

dụng của những yếu tố miêu

tả và biểu cảm này?

 Những nội dung trên được kể

độc đáo của người bạn

KB: Phần còn lại: Cảm nghĩ của người bạn về món quà

 Sự việc chính: Diễn biến buổi sinh nhật Ngôi kể thứ nhất ( Tôi = Trang)

 Diễn ra tại nhà Trang vào buổi sáng trong ngày sinh nhật của Trang

 Sự việc xoay quanh nhân vật Trang ( NV chính), Trinh, Thanh,…

 Trang: Kín đáo, đằm

Thắm: Chân thành

Thanh: Hồn nhiên, nhanh nhẹn, tinh ý

 Mở đầu: Buổi sinh nhật vui

vẻ sắp đến hồi kết Trang sốt ruột vì người bạn thân nhất chưa đến

- Diễn biến: Trinh đến và giải tỏa những băn khoăn của Trang đỉnh điểm là món quà độc đáo: Một chùm ổi được Trinh chăm sóc từ khi còn nụ

- Kết thúc: Cảm nghĩ của Trang về món quà sinh nhật độc đáo

Yếu tố miêu tả: Suốt cả buổi sáng nhà tôi tấp nập kẻ ra người vào… các bạn ngồi chật

cả nhà… nhìn thấy Trinh đang tươi cười… Trinh dẫn tôi ra vườn… Trinh lom khom…

Trinh lặng lẽ cười, chỉ gật đầu không nói

Tác dụng: Miêu tả tỉ mỉ giúp người đọc hình dung không khí của nó và cảm nhận được tình bạn thắm thiết

 Biểu cảm: Tôi vẫn cứ bồn

chồn không yên… bắt đầu lo…

tủi thân và giận Trinh… Giận mình quá… tôi run run… cảm

ơn Trinh quá… quý giá làm sao…

 Tác dụng: biểu lộ tình cảm bạn bè chân thành và sâu sắc

 Theo trình tự thời gian có

- Sự việc chính:

+ Mở đầu: Buổi sinh nhật vui vẻ sắp đến hồi kết Trang sốt ruột vì người bạn thân nhất chưa đến

+ Diễn biến: Trinh đến và giải tỏa những băn khoăn của Trang đỉnh điểm là món quà độc đáo: Một chùm ổi được Trinh chăm sóc

từ khi còn nụ

+ Kết thúc: Cảm nghĩ của Trang về món quà sinh nhật độc đáo

- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm

Trang 8

theo thứ tự nào?

 Điều gì đã tạo bất ngờ trong

truyện?

Đọc dàn ý của một bài văn tự

sự trang 95 SGK

 Đọc to ghi nhớ SGK

hồi ức: Trình tự trước sau, đảo ngược hiện tại – quá khứ - hiện tại

 Bất ngờ là do tình huống truyện: Tác giả đã khéo léo đưa người đọc vào tâm trạng chờ đợi và có ý chê trách nhân vật Trang về sự chậm ttreex của người bạn để rồi sau đó mới vỡ lẽ ra đó là sự chậm trễ đầy thông cảm và người bạn ấy

có một tấm lòng đáng quý

2/ Dàn ý một bài văn tự sự:

Dàn ý của bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm chủ yếu vẫn là dàn

ý của bài văn tự sự có bố cục ba phần Tuy vây, ttrong từng phần, cần đưa vào các nội dung miêu tả và biểu cảm để dàn ý được hoàn chỉnh hơn

Hoạt động 3: Luyện tập

 Từ văn bản Cô bé bán

diêm, hãy lập ra một dàn ý cơ

bản theo gợi ý SGK

Cho sự việc và nhân vật:

Sau khi bán chó, lão Hạc sang

báo để ông giáo biết Hãy

đóng vai ông giáo và viết một

đoạn văn kể lại giây phút lão

Hạc sang báo tin bán chó với

vẻ mặt và tâm trạng đau khổ

 Đọc và xác định yêu cầu

bài tập 2

 Hãy tìm đoạn văn tương

ứng của Nam Cao trong văn

bản lão Hạc sau đó đối chiếu

so sánh và rút ra nhận xét:

Đoạn văn của Nam Cao đã kết

II- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

a) Mở bài: Giới thiệu quang cảnh đêm giao thừa và gia cảnh của em bé bán diêm – nhân vật chính trong truyện b) Thân bài: Lúc đầu do không bán được diêm nên em bé không dám về nhà

vì sợ bố đánh Em tìm một góc tường ngồi tránh rét Kết quả em vẫn bị gió rét hành hạ “ đôi tay đã cứng đờ ra”

- Sau đó, em đánh liều quẹt các que diêm để sưởi ấm cho mình Mỗi lần quẹt một que diêm, em lại thấy hiện ra một viễn cảnh ấm áp và đẹp đẽ Ban đầu “

em tưởng chừng như đang ngồi trước lò sưởi”, hơi ấm của que diêm khiến em

“thật dễ chịu” Thế rồi que diêm vụt tắt,

em lại trở về với hiện tại tê cóng của chính mình

- Em quẹt tiếp que diêm thứ hai em lại

mơ thấy một bàn ăn thịnh soạn “ có cả một con ngỗng quay”, que diêm tàn lụi,

em bé lại về với hiện tại

- Em quẹt que diêm thứ ba, một cây thông nô-en được “trang trí lộng lẫy” hiện lên với “ hàng ngàn ngọn nến sáng rực” Nhưng rồi diêm tắt, những ngọn nến bay về trời

- Que diêm thứ tư được đốt lên, em”

Trang 9

hợp các yếu tố miêu tả và biểu

cảm ở chỗ nào?

 Những yếu tố miêu tả và

biểu cảm sẽ giúp Nam Cao thể

hiện được điều gì?

 Hãy trình bày ý đã chuẩn bị

trước ở nhà

nhìn thấy rõ ràng bà em đang mĩm cười với em” Cuối cùng vì muốn níu bà em

ở lại, em đã quẹt các que diêm còn lại trong hộp

- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm đan xen trong quá trình kể chuyện đặc biệt

là qua các lần quẹt diêm, kèm theo là suy nghĩ và tâm trạng của nhân vật c) Kết bài: Em bé bán diêm đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa “ Mọi người qua đường … niềm vui đầu năm”

Bài tập 2:

Lập dàn ý cho đề bài: “ Hãy kể về một

kỉ niệm với người bạn tuổi thơ khiến em xúc động và nhớ mãi

- Bố cục ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài

- Liệt kê và sắp xếp các sự việc hợp lí

- Đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm có có hiệu quả thiết thực

- Về nhà xem lại các nội dung vừa tìm hiểu trong tiết học hôm nay Xác định thứ tự các sự việc được

kể trong một văn bản Tôi đi học.

- Lập dàn ý cho một bài văn tự sự Ở mỗi phần của bài làm văn tự sự, tìm các yếu tố miêu tả và biểu cảm có thể kết hợp

- Soạn bài: văn bản: Hai cây phong.

+ Đọc kĩ văn bản ít nhất 2 lần, sau đó tóm tắt lại văn bản

+ Tìm hiểu kĩ các chú thích trong SGK

+ Đọc và soạn trước các câu hỏi đọc – hiểu văn bản SGK trang 100-101

DUYỆT CỦA TỔ TRƯỞNG

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	149,5 KB