Tuần 2 (kiến thức chuẩn)

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên  Bố cục hai phần: - Phần 1: Từ đầu… người ta hỏi đến chứ?.  HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên 

Trang 1

NS: 10/08/2010 TUẦN 02

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Có được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí.

- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc.

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1/ Kiến thức:

- Khái niệm thể loại hồi kí.

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật.

- Ý nghĩa giáo dục: Những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng.

2/ Kĩ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí.

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện.

III–HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN:

1.ổn định

2.Kiểm tra bài cũ:

- Văn bản Tôi đi học được viết

theo thể loại nào? Giới thiệu

về thể loại ấy?

- Nhắc lại 3 phép so sánh hay

trong văn bản Tôi đi học và

phân tích hiệu quả của nghệ

thuật đó?

3 Giới thiệu bài mới: Những

ngày thơ ấu là tập hồi kí

trung thực và cảm động về

tuổi thơ cay đắng của

Nguyên Hồng Đoạn trích

“Trong lòng mẹ” là một

đoạn hay, tác giả đã miêu tả

tinh tế những rung động cực

điểm của tâm hồn trẻ dại.

Đó là nỗi thương nhớ kính

yêu, khao khát tình mẹ và

được thỏa nguyện.

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Trang 2

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

? Dựa vào chú thích SGK, em

hãy giới thiệu đôi nét về tác

giả và tác phẩm?



HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

I- TÌM HIỂU CHUNG:

1/ Tác giả: Nguyên Hồng (1918- 1982)

là nhà văn của những người cùng khổ, có nhiều sáng tác ở các thể loại tiểu thuyết,

kí, thơ

2/ Thể loại: Hồi kí – là thể văn ghi chép,

kể lại những biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia hoặc chứng kiến

3/ Vị trí đoạn trích: Trích chương IV của

tập hồi kí những ngày thơ ấu

GV hướng dẫn HS đọc văn

bản: Chậm, tình cảm, chú ý từ

ngữ, hình ảnh thể hiện cảm

xúc thay đổi của nhân vật tôi

 Gọi học sinh đọc văn bản

SGK

 Đoạn trích này có thể chia

làm mấy phần? Hãy nêu ý

chính từng phần?

 Qua phần chữ nhỏ và đoạn

1 em nhận thấy bé Hồng đang

ở trong cảnh ngộ như thế nào?

 Nhân vật người cô được thể

hiện qua những chi tiết kể tả

nào?

 Câu hỏi đầu tiên mà bà cô

muốn hỏi cháu Hồng là gì?

Câu hỏi ấy em thấy có phải

người cô rất quan tâm đứa

cháu ruột của mình không?

 Bố cục hai phần:

- Phần 1: Từ đầu… người ta hỏi đến chứ? – Cuộc đối thoại giữa người cô cai độc

và chú bé Hồng; ý nghĩ, cảm xúc của Hồng về người mẹ bất hạnh của mình

- Phần 2: Đoạn còn lại: Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cự điểm của chú bé Hồng

 Cảnh ngộ bé Hồng rất đáng thương, cha mất sớm,

mẹ sống xa, Hồng ở với họ hàng bên nội trong sự ghẻ lạnh thiếu tình thương

 Bà cô xuất hiện trong cuộc gặp gỡ và đối thoại với đứa cháu ruột

 Một hôm, bà cô gọi em đến bên cười hỏi:

- “ Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hóa thăm mẹ mày không?”

 Câu hỏi thì dường như người cô rất quan tâm cháu

II- ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN :

1/ Nội dung:

- Cảnh ngộ đáng thương và nỗi buồn của nhân vật bé Hồng

Trang 3

 Cháu Hồng đã phản ứng

như thế nào trước câu hỏi đó

của người cô?

 Sau lời từ chối của bé

Hồng, bà cô lại hỏi điều gì?

Thái độ và nét mặt của bà thay

đổi ra sao?

 Hãy tìm những chi tiết

Chứng tỏ người cô luôn tìm

cách lôi kéo bé Hồng vào trò

chơi độc ác của mình?

 Qua cuộc đối thoại được

phân tích như trên, em nhận

thấy nhân vật bà cô là người

như thế nào?

 Trước sự lạnh lùng, muốn

chia rẻ tình cảm của bé Hồng

với mẹ bằng sự thâm hiểm và

độc ác của bà cô, Em thấy tình

cảm của bé Hồng đối với mẹ

có thay đổi không? Tìm

những chi tiết trong văn bản

để chứng tỏ điều em nhận

định?

 Qua văn bản, em thấy bé

Hồng có tâm trạng và niềm

khát khao tình mẹ như thế

nào?

Hồng nhưng lại chứa những

ý nghĩ cai độc bởi chính giọng nói và nét mặt khi cười rất kịch của cô

 Lúc đầu “ cúi đầu không đáp” nhưng sau đó cũng cười đáp với thái độ bất cần:

“Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

 Người cô nào chịu buông tha! Bà ta hỏi luôn giọng vẫn ngọt: “ Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm,

có như dạo trước đâu!

Cùng với giọng mỉa mai ấy

là hai con mắt long lanh chằm chặp nhìn chú bé

Điều này càng chứng tỏ người cô muốn kéo đứa cháu đáng thương vào trò chơi độc ác mà mình đã dàn sẵn

 HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Bà cô là người rất lạnh lùng , độc ác, thâm hiểm Đó

là một hình ảnh tố cáo hạng người tàn nhẫn khô héo cả tình máu mũ ruột rà

- Nỗi cô đơn, niềm khát khao tình mẹ của

bé Hồng bất chấp sự tàn nhẫn, vô tình của

bà cô

- Cảm nhận của bé Hồng về tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng khi gặp mẹ

Trang 4

 Mạch truyện, mạch cảm

xúc trong truyện được tác giả

tạo dựng như thế nào?

 Để tạo nên những rung

động trong lòng độc giả, tác

giả đã kết hợp lời kể chuyện

với những yếu tố nào? Hãy

nêu các yếu tố đó trong văn

bản?

 Hình tượng nhân vật bé

Hồng được khắc họa như thế

nào?

 Qua tình cảm của bé Hồng

dành cho mẹ, em hãy phát biểu

về tình mẫu tử ttrong tâm hồn

con người?

2/ Nghệ thuật:

- Tạo dựng được mạch truyện, mạch cảm xúc trong đoạn trích tự nhiên, chân thực

- Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu tả, biểu cảm tạo nên những rung động trong lòng độc giả

- Khắc họa hình tượng nhân vật bé Hồng với lời nói, hành động, tâm trạng sinh động, chân thật

3/ Ý nghĩa:

Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn con người

4/ Hướng dẫn tự học:

- Đọc một vài đoạn văn ngắn trong đoạn trích “trong lòng mẹ”, hiểu tác dụng của một vài chi

tiết miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn đó.

- Ghi lại một trong những kĩ niệm của bản thân với người thân.

- Soạn bài: Trường từ vựng.

+ Trả lời các câu hỏi sau các ngữ liệu để nắm trước thế nào là trường từ vựng?

+ Đọc và nắm vững các lưu ý trang 21 -22.

+ Xem trước các bài luyện tập trang 23 - 24

=  =  = = =

- Hiểu được thế nào là trường từ vựng và xác lập được một số trường từ vựng gần gũi.

- Biết cách sử dụng các từ cùng trường từ vựng để nâng cao hiệu quả diễn đạt.

Khái niêm trường từ vựng.

2/ Kĩ năng:

- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng.

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản.

Trang 5

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG LƯU BẢNG

1.ổn định

Thế nào là cấp độ khái quát

nghĩa của từ? Cho ví dụ minh

họa và biểu diễn bằng một sơ

đồ

3 Bài mới:

Đọc đoạn văn trang 21

SGK.

Các từ in đậm trong đoạn

văn thường được dùng để chỉ

đối tượng nào? (người hay

động vật hay sự vật)

Theo em các từ in đậm trên

có nét chung nào về nghĩa?

Nếu ta tập hợp những từ

trên thành một nhóm thì

chúng ta có một trường từ

vựng Vậy trường từ vựng là

gì?

Chốt: Cơ sở để hình thành

trường từ vựng là những từ đó

phải có đặc điểm chung về

nghĩa Không có đặc điểm chung

về nghĩa thì không có trường từ

vựng.

 Đọc các lưu ý trang 21-22

 Trường từ vựng “mắt” có

thể bao gồm nhiều trường từ

vựng nhỏ nào?

 Trong một trường từ vựng

có thể tập hợp nhiều từ loại

khác nhau không? Cho ví dụ

 Một từ có thể thuộc nhiều

trường từ vựng không? Vì

sao?

 Trong thơ văn cũng như

trong cuộc sống hàng ngày

người ta thường dùng cách

chuyển đổi trường từ vựng để

Thường dùng chỉ đối tượng

là người

Các từ đó điều chỉ bộ phận con người

 Bộ phận của mắt

Đặc điểm của mắt

Hoạt động của mắt

Cảm giác của mắt

Bệnh về mắt

I-THẾ NÀO LÀ TRƯỜNG TỪ VỰNG:

1/ Khái niệm:

Trường từ vựng là tập hợp các từ có ít nhất một nét chung về nghĩa

2/ Lưu ý:

- Một từ có thể thuộc về nhiều trường từ vựng khác nhau

- Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác nhau về từ loại

- Do hiện tượng nhiều nghĩa nên một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau

- Hiện tượng chuyển trường từ vựng có tác dụng làm tăng sức gợi cảm và khả năng diễn đạt

Trang 6

làm gì?

 Tìm trong văn bản “Trong

lòng mẹ” của Nguyên Hồng

các từ thuộc trường từ vựng

“người ruột thịt”?

 Hãy đặt tên trường từ vựng

cho mỗi dãy dưới đây?

a) Lưới, nơm, câu, vó

b) Tủ, rương, hòm, va li, chai, lọ

c) Đá, đạp, giẫm, xéo

d) Buồn, vui, phấn khởi, sợ hãi

e) Hiền lành, độc ác, cỡi mở

g) Bút máy, bút bi, phấn, bút chì

 Đọc và xác định trường từ

vựng cho các từ in đậm trong

đoạn văn

 Xếp các từ mũi, nghe, tai,

thính, điếc, thơm, rõ, vào

đúng trường từ vựng theo

bảng?

a) Dụng cụ đánh bắt thủy sản

b) Dụng cụ để chứa đựng

c) Hoạt động của chân

d) Trạng thái tâm lí

e) Tính cách con người

g) Dụng cụ để viết

 Trường từ vựng “ Thái độ”

II- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Người ruột thịt: Thầy, mẹ, em, cô, mợ, cháu, con, anh

Bài tập 2:

a) Dụng cụ đánh bắt thủy sản

b) Dụng cụ để chứa đựng

c) Hoạt động của chân

d) Trạng thái tâm lí

e) Tính cách con người

g) Dụng cụ để viết

Bài tập 3:

Trường từ vựng “ Thái độ”

Bài tập 4:

Khứu giác Thính giác

Mũi, thơm, điếc, thính Tai, nghe, điếc, rõ,thính

- Về nhà học bài Vận dụng kiến thức về trường từ vựng đã học, viết một đoạn văn ngắn có sử

dụng ít nhất 5 từ thuộc một trường từ vựng nhất định.

- Làm bài tập 5,6,7 trang 23,24 SGK.

- Soạn bài: Bố cục của văn bản:

+ Đọc văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng” và trả lời câu hỏi 1,2,3,4 trang 24 SGK.

+ Tìm hiểu các câu hỏi mục II để chuẩn bị trước cách sắp xếp, bố trí nội dung phần thân bài của văn bản.

+ Đọc các văn bản bài tập 1 trang 26,27 và trả lời câu hỏi theo gợi ý ttrong SGK.

Trang 7

NS: 13/08/2010 TUẦN 02

- Nắm được yêu cầu của văn bản về bố cục.

- Biết cách xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tượng phản ánh, ý đồ giao tiếp của người viết và nhận thức của người đọc.

Bố cục của văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục.

2/ Kĩ năng:

- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định.

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản.

1.ổn định

- Thế nào là chủ đề của văn bản?

- Thế nào là tính thống nhất về

chủ đề của văn bản?

3 Bài mới:

GV gọi HS đọc văn bản:

Người thầy đạo cao đức trọng

Văn bản trên có mấy phần? chỉ

ra các phần đó?

Em hãy cho biết nhiệm vụ

chính của từng phần trong văn

bản?

Hãy phân tích mối quan hệ

giữa các phần trong văn bản

trên?

 Văn bản chia làm ba phần:

+ Phần 1: Từ đầu…danh lợi

+ Phần 2: Học trò theo ông…

vào thăm

+ Phần 3: Đoạn còn lại

 Nhiệm vụ:

+ Phần 1: Giới thiệu ông Chu Văn An

+ Phần 2: Công lao, uy tín và tính cách của ông Chu Văn An

+ Phần 3: Tình cảm của mọi người đối với ông Chu Văn An

 Mối quan hệ giữa các phần:

- Luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước là tiền đề cho phần sau còn phần sau là sự nối tiếp phần trước

- Các phần đều tập trung làm

rõ chủ đề của văn bản là người thầy đạo cao đức trọng

I-BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN:

Trang 8

Từ việc phân tích trên, hãy cho

biết bố cục của văn bản thường

gồm có mấy phần? Nhiệm vụ

của từng phần? Các phần của

văn bản quan hệ với nhau như

thế nào?

Chuyển ý: Trong ba phần của

văn bản, phần mở bài, kết bài

thường ngắn gọn, được tổ chức

tương đối ổn định Thân bài là

phần phức tạp nhất được tổ chức

theo nhiều kiểu khác nhau

Chúng ta sẽ tìm hiểu một số cách

thức sắp xếp nội dung thân bài

Phần thân bài của văn bản “Tôi

đi học” của Thanh Tịnh kể về

những sự kiện nào? Các sự kiện

ấy sắp xếp theo thứ tự nào?

Văn bản “Trong lòng mẹ” của

Nguyên Hồng chủ yếu trình bày

diễn biến tâm trạng của cậu bé

Hồng Hãy chỉ ra những diễn

biến tâm trạng cậu bé trong phần

thân bài

Khi tả người, vật, con vật,

phong cảnh,… em sẽ lần lượt

miêu tả theo trình tự nào? Hãy

kể một số trình tự mà em biết?

 Phần thân bài của văn bản

người thầy đạo cao đức trọng

 Sắp xếp những kĩ niệm theo dòng hồi tưởng Các cảm xúc được sắp xếp theo thứ tự thời gian: Trên đường đến trường, trước sân trường, khi bước vào lớp học

Sắp xếp theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước đây và buổi tựu trường đầu tiên

 Diễn biến tâm trạng của bé Hồng:

- Tình cảm và thái độ

+ Tình cảm: thương mẹ sâu sắc

+ Thái độ: Căm ghét những

cổ tục, những kẻ nói xấu mẹ mình

- Niềm vui sướng cực độ của

bé Hồng khi ở trong lòng mẹ

 Tả người, vật:

- Theo không gian: Từ xa đến gần hoặc ngược lại

Theo thời gian: Quá khứ -hiện tại; Hiện tai – quá khứ;

quá khứ và hiện tại đan xen

- Từ ngoại hình đến quan hệ, cảm xúc hoặc ngược lại

 Tả phong cảnh:

- Theo không gian: rộng - hẹp;

cao – thấp,…

- Ngoại cảnh đến cảm xúc và ngược lại

 Hai sự việc về thầy Chu Văn

An trong văn bản:

- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề

- Văn bản thường có bố cục ba phần là Mở bài, Thân bài, Kết bài Mỗi phần có chức năng và nhiệm vụ riêng tùy thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề và ý đồ giao tiếp của người viết, phù hợp với sự tiếp nhận của người đọc

II-CÁCH BỐ TRÍ SẮP XẾP NỘI DUNG PHẦN THÂN BÀI CỦA VĂN BẢN:

Trang 9

nêu các sự việc để thể hiện chủ

đề người thầy đạo cao đức trọng

Hãy cho biết cách sắp xếp các sự

việc ấy?

 Từ các bài tập trên, bằng vốn

hiểu biết của mình, hãy cho biết

cách sắp xếp nội dung phần thân

bài tùy thuộc vào những yếu tố

nào?

- Các sự việc nói về Chu Văn

An là người tài cao

- Các sự việc nói về Chu Văn

An là người đạo đức, được học trò kính trọng

Nội dung phần thân bài thường được ttrinhf bày theo một thứ tự tùy thuộc vào kiểu văn bản, chủ

đề, ý đồ giao tiếp của người viết Một số cách sắp xếp bố trí, sắp xếp bố cục thông thường:

+ Trình bày theo thứ tự thời gian, không gian; + Trình bày theo sự phát triển của sự việc; + Trình bày theo mạch suy luận.

 Đọc bài tập 1, trang 26-27

SGK

Hãy phân tích cách trình bày

các ý trong mỗi đoạn trích?

 Đọc và xác định yêu cầu bài

tập 3 trang 27 SGK

Theo em, cách sắp xếp như

bài tập 3 là hợp lí chưa?

 Nếu chưa hợp lí thì nên sửa lại

như thế nào?

 Cách sắp xếp như trên là chưa hợp lí

Chúng ta phải giải nghĩa trước khi chứng minh tính đúng đắn của chúng Khi giả nghĩa mỗi vế rồi thì nên giải nghĩa toàn câu tục ngữ sau đó tìm thêm nghĩa sâu xa của câu tục ngữ, liên hệ đến một

số câu tục ngữ khác,…

III- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

a) Trình bày các ý theo thứ tự không gian: Nhìn từ

xa đến gần, đến tận nơi, đi xa dần.

b) Trình bày theo thứ tự thời gian: về chiều – lúc

hoàng hôn.

c) Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng

của chúng đối với luận điểm cần chứng minh.

Bài tập 3:

Cách sắp xếp như trên là chưa hợp lí

Chúng ta phải giải nghĩa trước khi chứng minh tính đúng đắn của chúng Khi giả nghĩa mỗi vế rồi thì nên giải nghĩa toàn câu tục ngữ sau đó tìm thêm nghĩa sâu xa của câu tục ngữ, liên hệ đến một số câu tục ngữ khác,…

- Về nhà học bài Dựa vào bài tập 2, SGK trang 27.

- Soạn bài: Văn bản: Tức nước vỡ bờ

+ Đọc và tóm tắt văn bản

+ Trả lời câu hỏi 1,2,3,4,5 trong phần đọc – hiểu văn bản trang 32 - 33 SGK

DUYỆT CỦA TỔ TRƯỞNG

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	126 KB