NV9 T1 Chuẩn KTKN

H: Để làm nổi bật những vẻ đẹp và phẩm chất cao quý của phong cách HCM, người viết đã dùng những biện Hoạt động 5 : PP tổ chức hs hoạt động tiếp nhận vb hoạt động tự bộc lộ tự nhận thức

Trang 1

Tuần 1 : Tiết 1,2

ND :

VĂN BẢN : PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

LÊ ANH TRÀ

I-Mục tiêu c ần đạt :

1.Ki ến thức

- Một số biểu hiện của phong cách HCM trong đời sống và trong sinh hoạt

- Ý nghĩa của phong cách HCM trong việc giữ gìn bản sắc văn hĩa dân tộc

- Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk, tranh minh họa

-HS : sgk, bài soạn, bài học

III-Lên lớp :1-Oån định :

2-Bài mới :a-Vào bài :

b-Tiến trình hoạt động :

Nội dung cần đạt Hoạt động của thầy và trò

I-Giới thiệu :

1-Tác giả : Lê Anh Trà-Viện

trưởng viện văn hóa VN

2-Tác phẩm : văn bản nhật

dụng

II-Phân tích :

1-Vốn tri thức văn hóa uyên

thâm của Bác

-Vốn tri thức văn hóa sâu rộng

Bằng con đường :

+ Bác đi nhiều nơi, tiếp xúc với

nhiều nền văn hóa nhiều nước

trên thế giới

+Nói thạo nhiều thứ tiếng ngoại

quốc

+Có ý thức học hỏi toàn diện,

sâu sắc Tiếp thu cái hay đồng

thời phê phán những tiêu cực

+Học trg công việc, trg lao động

Hoạt động 1 : PP vấn đáp

*Đọc phần chú thích

H: Cho biết đôi nét về tác giả H: Văn bản viết theo thể loại nào ?a-Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm b-Văn bản nhật dụng

*GV: y/c hs nhắc lại vb nhật dụngH: Hãy kể tên 1 vài văn bản nhật dụng đã học ở lớp 8 Đ: -Ôn dịch, thuốc lá ;Thông tin về trái đất năm 2000.Hoạt động 2 : PP hoạt động đọc sáng tạo

A-Hướng dẫn đọc : đọc chậm rãi, rõ ràng, diễn cảm, ngắt ý và nhận giọng ở từng luận điểm

B-Lưu ý chú thích : 1,3,10,12

Hoạt động 3 : PP nêu và giải quyết vấn đề, vấn đáp, thuyết trình

Đ: Bố cục : 3 đoạn +[1] : Từ đầu … rất hiện đại

+[2] : Tiếp theo … hạ tắm ao

+[3] : còn lại

*Tìm hiểu đoạn 1

H: Vốn tri thức văn hoá của Bác Hồ ntn ?H: Điều kì lạ nhất trg phong cách văn hóa HCM là gì ?H: Vì sao có thể nói như vậy ?

Đ: Vì sự hiểu sâu rộng của Bác, tiếp thu văn hóa nước

Trang 2

-Điều kì lạ trg phong cách văn hóa

HCM là :

+Aûnh hưởng quốc tế đã nhào nặn

với cái gốc văn hóa dân tộc khg gì

lay chuyển được

+Một nhân cách rất VN, 1 lối

sống rất bình dị…

=>Có sự kết hợp hài hoà, thống

nhất giữa truyền thống và hiện

đại, phương Đông và phương Tây,

xưa và nay, dân tộc và quốc tế …

2-Lối sống của Bác

-Nơi ở, làm việc : Ngôi nhà sàn

nhỏ bằng gỗ, đồ đạc mộc mạc,

đơn sơ

-Trang phục giản dị : áo bà ba

nâu, áo trấn thủ, đôi dép lốp thô

sơ…

-Aên uống đạm bạc : cá kho, rau

luộc, dưa ghém, cà muối, cháo

hoa

-Cách sống gợi nhớ đến Nguyễn

Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm

3-Ý nghĩa phong cách HCM

-Khg tự thần thánh hóa, tự làm

cho khác đời

-Đây là lối sống của 1 người cộng

sản lão thành, 1 vị Chủ tịch nước

=>Vừa giản dị, vừa thanh cao, vĩ

đại

4-Nghệ thuật :

-Kết hợp giữa kể với bình

-Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu

-So sánh với các bậc hiền triết lịch

TIẾT 2

*Đọc đoạn “Lần đầu tiên… cháo hoa” Nét đẹp trg lối

sống bình dị mà thanh cao của Bác

H: Phong cách sống của Bác được tác giả kể và bình luận trên những mặt nào ? (nơi ở, nơi làm việc, trang phục, ăn uống ntn ?)

*Đọc đoạn “Và Người … hạ tắm ao.”

H: Lối sống của Bác rất VN, rất phương Đông gợi ta nhớ đến lối sống của những vị hiền triết nào ngày xưa ?

H: Để làm nổi bật những vẻ đẹp và phẩm chất cao quý

của phong cách HCM, người viết đã dùng những biện

Hoạt động 5 : PP tổ chức hs hoạt động tiếp nhận vb (hoạt động tự bộc lộ tự nhận thức của hs)

Bài tập 1 : Hiểu và cảm nhận vẻ đẹp trg phong cách HCM, mỗi chúng ta cần học tập và rèn luyện ntn ?

Bài tập 2 : Mỗi tổ sưu tầm 1 câu chuyện hoặc trình bày tranh ảnh tìm được ghi nhận về lối sống giản dị mà thanh cao của HCM

4-Củng cố : Hệ thống kiến thức

5-Dặn dò : -Học bài, làm BT

-Chuẩn bị “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình.”

Trang 3

Tuần 1 Tiết 3 :

ND

TIẾNG VIỆT : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

I-Mục tiêu cần đạt :

- Vận dụng phương châm về lượng và phương châm về chất trong hoạt động giao tiếp

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk, các đoạn văn

-HS : sgk, bài soạn, bài học, BT

III-Lên lớp :

1-Oån định :

2-KT bài cũ :

a-Nhắc lại bài “Hội thoại” đã học ở lớp 8

b-Nhắc lại những hiểu biết của em về vai XH hội thoại đã học ở lớp 8

c-Nêu cách đối xử có vai XH thấp với người có vai XH cao và ngược lại

3-Bài mới :

A-Vào bài

B-Tiến trình hoạt động

Nội dung hoạt động Hoạt động của thầy và trò

I-Phương châm về lượng

Ví dụ 1 : (sgk –T8)

*Đọc đoạn đối thoại sgk T8.

GV hd hs tìm hiểu theo câu hỏi sgk-Khi nói, câu nói phải có ND

đúng với yêu cầu của giao tiếp,

khg nên nói ít hơn những gì mà

giao tiếp đòi hỏi

H: Như vậy, ta có thể rút ra được điều gì trg giao tiếp ?

=>Tóm lại là nói những gì mà giao tiếp yêu cầu

Ví dụ 2 : Lợn cưới, áo mới *Hs đọc truyện cười “Lợn cưới, áo mới”

GV hd hs tìm hiểu theo câu hỏi sgk-Trong giao tiếp, khg nên nói

nhiều hơn những gì cần nói H: Như vậy, cần phải tuân thủ yêu cầu gì khi giao tiếp ?

*Ghi nhớ 1 : (sgk –T9). H: Qua 2 vd trên, em rút ra được điều gì cần tuân thủ khi

giao tiếp ?Đ:-Câu nói có ND

-Lời nói đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp

-Thông tin đầy đủ, khg thiếu, khg thừa

II-Phương châm về chất

Ví dụ : “Quả bí khổng lồ”

Hoạt động 2 : Thảo luận

*Đọc truyện cười “Quả bí khổng lồ”

GV hd hs tìm hiểu theo câu hỏi sgk

*Thảo luận :

Trang 4

-Không nên nói những điều mà

mình khg tin là đúng sự thật H: So sánh sự khác nhau giữa 2 yêu cầu sau :+Đừng nói những điều mà mình tin là khg đúng sự thật

-Khg nên nói những điều mà

mình khg có bằng chứng xác

+Yêu cầu 2 : Ta khg nên nói những gì mà mình chưa có

cơ sở để xác định là đúng

III- Luyện tập : Hoạt động 3- PP phân tích, cắt nghĩa ; thảo luận

Bài tập 1 :

a.=>Câu này thừa cụm từ “nuôi ở nhà” bởi gì từ “gia

súc” đã hàm chứa nghĩa “thú nuôi trg nhà.”

b.=>Thừa cụm từ “có 2 cánh”, vì tất cả các loài chim

đều có 2 cánh

BT1: Vận dụng phương châm về lượng để phân tích lỗi trg những câu sau :

Bài tập 2 : Điền từ ngữ thích hợp (vi phạm phương

châm về chất)

a- là nói có sách, mách có chứng

b- nói dối

c-Nói 1 cách hú họa, khg có căn cứ là nói mò

d-Nói nhảm nhí, vu vơ là nói nhăng nói cuội

e-là nói trạng

*Thảo luận BT2 : Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống

Bài tập 3 :

Với câu hỏi “Rồi có nuôi được khg ?”, người nói đã

khg tuân thủ phương châm về lượng

BT3: Đọc truyện cười sau và cho biết phương châm hội thoại nào đã khg được tuân thủ ?

Bài tập 4 :

a-Như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi khg làm thì,

tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là …

Để đảm bảo tuân thủ phương châm về chất,

b-Như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết

Để đảm bảo phương châm về lượng

BT4 : Vận dụng những phương châm hội thoại đã học để giải thích

vì sao người nói đôi khi phải dùng những cách diễn đạt như …

Bài tập 5 :

a-Aên đơm nói đặt : vu khống, đặt điều, bịa chuyện

cho người khác

b-Aên ốc nói mò : nói khg co căn cứ.

c-Aên khg nói có : vu khống, bịa đặt.

d-Cãi chày cãi cối : cố tranh cãi, nhưng khg có lí lẽ

g-Hứa hươu hứa vượn : hứa để

được lòng rồi khg thực hiện lời hứa

4- Củng cố : Nắm vững đặc trưng cơ bản của 2 phương châm : về chất và về lượng.

5-Dặn dò : -Học bài, làm bài tập còn lại Chuẩn bị “Các phương châm hội thoại” (TT)

Trang 5

- Văn bản thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng

- Vai trị của các biện pháp NT trong văn bản thuyết minh

2 Kĩ năng

- Nhận ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong các văn bản thuyết minh

- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn bản thuyết minh

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

III-Lên lớp

1-Oån định

2-Bài mới :

A-Vào bài

II-Sử dụng 1 số biện pháp

NT trg vbản thuyết minh

1-Văn bản “Hạ Long-Đá

và Nước.

a-Mở bài :

1-Oân tập về văn bản thuyết minh.

H: Văn bản thuyết minh là gì ?H: Đặc điểm chủ yếu của vbản thuyết minh là gì ?Đ: Tri thức khách quan, xác thực, hữu ích cho con người.H: Kể tên các phương pháp thuyết minh thường dùng

Đ:Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu vd, số liệu, so sánh, phân tích, phân loại

Hoạt động 2 : PP đọc, vấn đáp, tái hiện hình tượng, các chi tiết nghệ thuật

*Hs đọc văn bản “Hạ Long-Đá và Nước”

H: Tìm kết cấu của văn bản (MB, TB, KB)Đ: Kết cấu : 3 phần

+MB : Từ đầu … có tâm hồn+TB : Nước tạo nên … chưa muốn dứt

+KB : còn lại

*Quan sát phần mở bài.

-Vấn đề thuyết minh : sự kì

lạ của Hạ Long là vô tận

H: Văn bản thuyết minh về vấn đề gì ?H: Vấn đề đưa ra thuyết minh có khó khg ? Vì sao?

H: Vấn đề thuyết minh được nêu ra trg phần MB ntn Đ: ngắn gọn, trực tiếp

H: Đối với vấn đề này, nếu như chỉ dùng PP liệt kê:Hạ Long

Trang 6

b-Thân bài :

-Phương pháp : giải thích,

phân loại

-Biện pháp nghệ thuật :

Tưởng tượng, liên tưởng,

nhân hóa, miêu tả, so sánh

c-Kết bài :

-Cuối cùng là 1 triết lí :

“Trên thế gian này, chẳng

có gì là vô tri cả Cho đến cả

H: Hãy chỉ ra câu nào nêu khái quát sự kì lạ của Hạ Long?Bằng biện pháp NT gì ?

Đ: “Chính Nước làm cho Đá sống dậy, làm cho Đá vốn bất động và vô tri bổng trở nên linh hoạt, có thể động đến vô tận, và có tri giác, có tâm hồn.” NT nhân hóa

*Quan sát phần thân bài

H: Để thấy được sự kì lạ của Hạ Long, tác giả đã vận dụng

pp thuyết minh nào là chủ yếu ?Đ: Phương pháp : giải thích, phân loại

+Giải thích vai trò của nước, chỉ ra mối qhệ giữa Đá và Nước trg vịnh Hạ Long

+Phân loại : đá, nước

H: Để văn bản có tính sinh động, ngoài những phương pháp thuyết minh đã học, tác giả còn sử dụng những biện pháp NT

nào ?*Tưởng tượng, liên tưởng :

+Nước tạo nên sự di chuyển Và di chuyển theo mọi cách.+Tuỳ theo gốc độ và tốc độ di chuyển của ta trên mặt nước.+Tùy theo cả hướng ánh sáng rọi vào chúng

*Nhân hóa : tác giả gọi các đảo đá là : thập loại chúng sinh

là thế giới người, là bọn người bằng đá hối hả trở về …

*Miêu tả, so sánh vẻ đẹp của đá với ánh sáng : như những

con người bằng đá đi lại, tụ lại hay toả ra- Cuộc tụ họp của cả thế giới người bằng đá

H:Như vậy, tác giả làm sáng tỏ vấn đề cần thuyết minh chưa? Nhờ biện pháp NT gì ?

Đ: Vấn đề cần thuyết minh được sáng tỏ

+Tác giả dùng biện pháp giải thích vai trò của nước Nước

tạo cho du khách 1 sự thưởng ngoạn tự do cùng với ánh sáng, làm thay đổi thường xuyên các gốc nhìn, thay hình dạng sự vật : các núi đá, hòn đảo, làm cho chúng sống động, có hồn như thể con người.(miêu tả, nhân hóa)

+Tác giả đã phát huy sức tưởng tượng phong phú của mình, nhờ đó mà văn bản thuyết minh có tính thuyết phục cao

Quan sát phần kết bài

H: Từ việc giải thích sự kì lạ của Hạ Long, tác giả đã rút ra kết luận gì về thiên nhiên ? : Muốn cho vb thuyết minh sinh động, hấp dẫn, người ta vận dụng 1 số biện pháp NT nào ?

II- Hoạt động 3 : Luyện tập

4- Củng cố : Đọc lại ghi nhớ 1, 2 (sgk-T13)

5-Dặn dò : -Học bài Chuẩn bị mỗi tổ làm dàn bài thuyết minh

+Tổ 1 : thuyết minh cái quạt +Tổ 2 : Thuyết minh cây bút

+Tổ 3 : Thuyết minh cái kéo +Tổ 4 : Thuyết minh chiếc nón

Trang 7

Tuần 1 TIẾT 5

ND

TẬP LÀM VĂN :

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP

NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

1 Ki ến thức

- Cách làm bài thuyế minh về một thứ đồ dùng ( cái quạt, cái bút, cái kéo,…)

- Tác dụng của 1 số biện pháp NT trong văn bản thuyết minh

2.Kĩ năng

- Xác định yêu cầu của đề bài thuyết minh về một đồ dùng cụ thể

- Lập dàn ý chi tiết và viết phần mở bài cho bài văn thuyết minh ( có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật) về một đồ dùng

HS : sgk, bài soạn, bài học

B-Tiến trình hoạt động :PP Thuyết trình, hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

Mỗi tổ lên trình bày dàn ý chi tiết, dự kiến cách sử dụng biện pháp NT trg bài thuyết minh Đọc mở bài

Tổ chức hs cả lớp thảo luận, nhận xét, bổ sung, sửa chữa dàn ý của tổ bạn vừa trình bày

*Yêu cầu của đề bài :

Về ND thuyết minh : nêu công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử của (cái quạt, cái bút, cái kéo, chiếc nón.)

về hình thức thuyết minh : sử dụng 1 số biện pháp NT như : kể chuyện, tự thuật, hỏi đáp theo lối nhân hóa …

DÀN Ý *ĐỀ 1 : Thuyết minh về chiếc quạt

I-Mở bài : (dùng phép nhân hóa)

Trg các vật dụng dùng trg gia đình, tôi là vật dụng được chủ nhà ưa chuộng nhất Bởi tính siêng năng, luôn tạo không khí thoáng mát cho mọi người Đố các bạn biết tôi là ai ? Tôi chính là chiếc quạt

II-Thân bài :

Trang 8

1-Cấu tạo : (Dùng biện pháp liệt kê, miêu tả)

Hình dáng tôi xấu xí : đầu tròn và to, thân cao ốm, bàn chân thô

Nước da của tôi được làm bằng nhựa, có màu sắc tuyệt đẹp

Lồng quạt làm bằng sắt và được bao bọc lớp nhựa bên ngoài

Cánh bằng nhựa trong

Ruột là 1 mô tơ điện có trục đưa ra để gắn cánh quạt, với 1 nút ấn ở trên đỉnh đầu để điều chỉnh quạt xoay qua xoay lại hoặc đứng yên 1 chỗ

Thân có các bộ phận :

+Nút điều chỉnh : tốc độ theo số 0-1-2-3 ; +Nút đèn sáng ; +Nút định giờ

Đế được làm bằng mũ cứng, có 4 bánh xe nhỏ để di chuyển quạt được thuận tiện

2-Công dụng :dùng để lưu thông khg khí thoáng mát, đem lại cho mọi người những phút giây sảng khoái Rất tiện lợi

3-Chủng loại : Tôi thuộc họ đồ gia dụng Họ hàng gần tôi gồm quạt trần, quạt treo tường, quạt đứng … với nhiều kích cỡ khác nhau Chúng tôi thường được đặt ở những nơi sạch sẽ

Ngày nay, tuy cuộc sống hiện đại có nhiều vật dụng làm mát như máy điều hoànhưng không thể nào thay thế được họ nhà quạt chúng tôi

III-Kết bài : Tôi là 1 vật dụng rất cần thiết cho mọi người, mọi nhà trg sinh hoạt hằng ngày, nhất là khi tiết trời oi bức

ĐỀ 2 : Thuyết minh về cây bút.

I-Mở bài : (Dùng phép nhân hóa)

Trg bộ dụng cụ học tập, tôi là loại dụng cụ mà được các cậu học trò sủng ái nhất Luôn theo sát các cậu Đố các bạn biết tôi là vật gì ? Tôi là cái bút Đồ vật mà luôn đồng hành cùng các bạn suốt tuổi học trò

II-Thân bài :1-Cấu tạo : (phép liệt kê, miêu tả)

Hình dáng củatôi mỏng manh : cao và nhỏ Thế nhưng tôi rất có ích cho mọi người Và tiện lợi trg mọi tình huống

Tôi được cấu tạo rất đơn giản, gồm : vỏ và ruột

+Ruột gồm các bộ phận : đầu bút bi, lò xo và ống mực

+Phần vỏ được làm bằng nhựa hoặc bằng sắt, dùng để bảo vệ ruột và làm cán bút viết

ĐỀ 3 : Thuyết minh về chiếc nón lá

Mở bài : (phép nhân hóa)Từ lâu, dòng họ nhà nón chúng tôi đã trở thành 1 sản phẩm rất tiện lợi cho mọi người Không chỉ thế mà họ nhà chúng tôi còn là kiểu thời trang cho những ai thích làm đẹp

Trang 9

- Một số hiểu biết về tình hình thế giới những năm 1980 liên quan đến văn bản.

- Hệ thống luận điểm, luận cứ, cách lập luận trong văn bản

2 Kĩ năng

- Đọc- hiểu văn bản nhật dụng bàn luận về một vấn đề liên quan đến nhiệm vụ đấu tranh vì hòa bình của nhân loại

III-Lên lớp

1-Oån định :

2-KT bài cũ :

a-Bác đã làm những gì để có vốn tri thức uyên thâm đó ?

b-Phong cách HCM được biểu hiện ntn ?

3-Bài mới :

A-Vào bài :

I-Giới thiệu

1-Tác giả : Gác-xi-a Mác-Két,

nhà văn Cô-lôm-bi-a, sinh 1928,

nhận giải Nô –ben về văn học

1982

Hoạt động 1 : PP thuyết trình, vấn đáp

Đọc phần chú thích ()

H: Cho biết đôi nét về tác giả ?

2-Tác phẩm :

-Văn bản được viết tại cuộc họp

của sáu nguyên thủ quốc gia bàn về

việc chống chiến tranh hạt nhân,

bảo vệ hòa bình thế giới (8/1986)

-Thể loại : văn bản nhật dụng

-Phương thức sáng tác : nghị luận

II-Phân tích :

1-Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

H:Văn bản được viết trg thời điểm nào ?H: Tác phẩm viết theo loại văn bản gì ?H: Văn bản sáng tác theo phương thức nào ?Hoạt động 2 :*Đọc văn bản :*Lưu ý chú thích : 2,3,5,6.Hoạt động 3 : PP nêu và giải quyết vấn đề, đọc, thảo luận

H: Văn bản nêu lên mấy luận điểm (vấn đề chính) ? Đó là những luận điểm nào ?

H: Văn bản có 2 luận điểm.Hãy tìm luận cứ để làm sáng tỏ luận điểm

*Đọc đoạn “Chúng ta … vận mệnh thế giới”

*Phân tích các luận cứ 2-Cuộc chạy đua vũ trang

-Làm mất đi khả năng sống tốt đẹp

hơn, nhất là đối với nước nghèo,

với trẻ em

*Đọc đoạn “Niềm an ủi … cho toàn thế giới”

H: Nếu chiến tranh hạt nhân xảy ra dẫn đến hậu quả ntnH: Tác giả đã chỉ ra những bằng chứng nào để nói lên sự tốn kém và tính chất vô lí của cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân ?

Trang 10

Các lĩnh vực

đsống XH

Chi phí cho ch/tr hạt nhân

*Đọc đoạn “Năm 1981 … vượt đại châu”

H: Theo qũy Nhi đồng Liên hợp quốc nhận định chi phí chế tạo 100 máy bay và 7000 tên lửa là bao nhiêu ?Đ: trên 100 tỉ đô la

H: Chi phí đó trợ cấp được cho bao nhiêu trẻ em nghèo

*Đọc đoạn “Và đây là … châu Phi mà thôi”.

H: Về lĩnh vực ý tế, chi phí cho việc đóng 10 chiếc tàu mang vũ khí hạt nhân bằng cứu trợ bao nhiêu bệnh nhân? Trg bao nhiêu năm ?

*Đọc đoạn “Một ví dụ … năm tới.”

H: Giá của 149 tên lửa MX cao hơn cho việc trợ cấp bao nhiêu người thiếu dinh dưỡng?

*Đọc đoạn “Một vd trg lĩnh vực giáo dục … toàn thế

-Tiêu diệt nhân loại

-Tiêu hủy mọi sự sống trên trái đất

-Đi ngược lại lí trí con người và lí trí

tự nhiên

*Đọc “Tuy nhiên … xuất phát của nó.”

H: Qua những dẫn chứng và lí lẽ trên, tác giả đã cảnh báo điều gì về chiến tranh hạt nhân?

H: Như vậy, chiến tranh hạt nhân đi ngược lại điều gì ?

-Đưa cả quá trình vĩ đại trở lại điểm

xuất phát ban đầu

H: Vì vậy, nếu chiến tranh hạt nhân xảy ra thì mọi sự tiến hóa sẽ ntn ?

*Thảo luận : Nêu suy nghĩ của em về lời cảnh báo của

tác giả 4-Nhiệm vụ đấu tranh chống chiến

tranh

-Chúng ta đem tiếng nói đòi hỏi 1

thế giới khg có vũ khí và 1 cuộc

sống hòa bình, công bằng

-Mở ra 1 nhà băng lưu trữ trí nhớ có

thể tồn tại được sau thảm họa hạt

nhân.-Kêu gọi làm cho cuộc sống

tốt đẹp hơn

*Đọc đoạn còn lại

H: Trước những tai họa do chiến tranh gây ra, tác giả đưa ra lời kêu gọi gì ?

H: Để kết thúc lời kêu gọi của mình, tác giả đã nêu ra 1 đề nghị gì ?

H: ND mà tác giả muốn chuyển đến chúng ta là gì ?H: Bài viết đã sử dụng những cách thức diễn đạt nào ?

Hoạt động 5 : Luyện tập PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học xong văn bản “Đấu tranh cho 1 thế giới hòa bình” của nhà văn G G Mác-két

4-Củng cố : Nhắc lại các ND chính của bài

5-Dặn dò : -Học bài, làm BT

Chuẩn bị “Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền đựơc bảo vệ và phát triển của trẻ em.”

Trang 11

Tuần 2 TIẾT 8

ND

1 Kiến thức

- ND phương châm quan hệ, phương châm cách thức và phương châm lịch sự

2 Kĩ năng

-Vận dụng những phương châm này trong hoạt động giao tiếp

- Nhận biết và phân tích được cách sử dụng phương châm quan hệ, phương châm cách thức và phương châm lịch sự trong một tình huống giao tiếp cụ thể

-HS : sgk, bài soạn, bài học, bài tập

III-Lên lớp :

1-Oån dịnh

2-KT bài cũ :

a-Thế nào là phương châm về lượng ? cho vd

b-Thế nào là phương châm về chất ? cho vd

3-Bài mới : PP thuyết trình

A-Vào bài :

B-Tiến trình hoạt động :

I-Nội dung :

1-Phương châm quan hệ

-Thành ngữ :

“Oâng nói gà, bà nói vịt.”

=>Mỗi người nói 1 đề tài khác

nhau, khg khớp nhau

-Cần nói đúng vào đề tài, tránh

nói lạc đề

*Ghi nhớ 1 (sgk-T21)

Hoạt động 1 : PP vấn đáp, qui nạp, thảo luận

*Đọc thành ngữ “Oâng nói gà, bà nói vịt.”

H: Thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại ntn ?H: Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu xuất hiện những tình huống hội thoại như vậy ?

H: Như vậy, trg giao tiếp chúng ta cần nói ntn ? H: Bài học rút ra từ tình huống trên là gì ?Bài tập nhanh : Tìm 1 số thành ngữ có nghĩa tương tự như thành ngữ trên

Đ:-Oâng nói 1 đằng, bà làm 1 nẻo

-Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược

2-Phương châm cách thức

a-“Dây cà ra dây muống”

=>cách nói dài dòng, rườm ra

-“lúng túng như ngậm hột thị.”

=>cách nói ấp úng, khg thành

lời, khg rành mạch

=>Bài học : cần nói ngắn gọn,

rành mạch

b“Tôi đồng ý với những nhận

định về truyện ngắn của ông

ấy’

=>Cách nói mơ hồ

-Trg giao tiếp cần nói rõ ràng,

*Đọc thành ngữ “dây cà ra dây muống, lúng túng như ngậm

hột thị.”

H: Hai thành ngữ này dùng để chỉ những cách nói ntn ?H: Những cách nói đó gây ra hậu quả gì trg giao tiếp ?Đ: Làm cho người nghe khó tiếp thu hoặc tiếp thu khg đúng

ND, khiến cho cuộc giao tiếp khg đạt kết quả như mong muốn

H: Bài học rút ra từ hậu quả của những cách nói trên ?

*Đọc câu “Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn

của ông ấy.”

H: Có thể hiểu câu nói trên theo mấy cách ?

VD: Tôi thấy Lan học bài đi học.

-Có 2 cách hiểu :

Trang 12

tránh nói mơ hồ, khiến người

nói và người nghe khg hiểu

nhau, gây trở ngại trg quá trình

giao tiếp

*Ghi nhớ 2 : (sgk-T22)

3-Phương châm lịch sự

Truyện “Người ăn xin”

-Cả 2 đều cảm nhận được sự

chân thành và tôn trọng của

nhau

=>Khi giao tiếp cần tế nhị và

tôn trọng người đối thoại

*Ghi nhớ 3 : (sgk-T23).

+Tôi thấy Lan học bài

+Tôi thấy Lan đi học

-Cách hiểu đúng : Tôi thấy Lan học bài xong rồi đi học

H: Như vậy, trg giao tiếp cần tuân thủ điều gì ?

H: Qua 2 vd trên, ta thấy khi giao tiếp cần chú ý đến điều gì

*Đọc truyện “Người ăn xin”

H: Tại sao người ăn xin và cậu bé trg truyện điều cảm thấy mình đã nhận được từ người kia 1 cái gì đó ?

II-Luyện tập Hoạt động 2 : PP phân tích, cắt nghĩa, thảo luận

Bài tập 1 :

a-Lời chào cao hơn mâm cỗ

b- Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

c- Kim vàng ai nỡ uốn câu

Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời

=>Khuyên ta trg giao tiếp nên dùng những lời lẽ

lịch sự, nhã nhặn

*Một số tục ngữ, ca dao có ND tương tự

-“ Người thanh nói tiếng cũng thanh

Chuông kêu khẽ đánh bên thành cũng kêu.”

Bài tập 2 :

-Phép tu từ từ vựng có liên quan trực tiếp tới

phương châm lịch sự là phép nói giảm, nói tránh

Ví dụ :

+Trả lời câu hỏi của PHHS về tình hình học tập

của 1 hs yếu, cô giáo nói : “Cháu chưa được chăm

lắm.” (nói tránh)

Bài tập 3 : Chọn từ ngữ thích hợp

-Các từ ngữ trên liên quan đến phương châm lịch

sự (a,b,c,d)

-Phương châm cách thức (e)

Bài tập 4 : Giải thích về cách diễn đạt

Bài tập 5 : Giải thích nghĩa của thành ngữ và

phương châm hội thoại liên quan đến mỗi thành

ngữ

-nói băm nói bổ : nói thô bạo, xỉa xói, thiếu nhã

nhặn (phương châm lịch sự)

-nói như đấm vào tai : nói mạnh, trái ý người khác,

khó tiếp thu (phương châm lịch sự)

BT1: Qua những câu tục ngữ, ca dao đó, ông cha khuyên dạy chúng ta điều gì ?H: Tìm 1 số câu tục ngữ, ca dao có ND tương tự

BT2: Phép tu từ từ vụng nào đã học (so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, hoán dụ, nói quá, nói giảm, nói tránh) có liên quan trực tiếp tới phương châm lịch sự ? cho vd

BT3: Thảo luận H: Chọn từ ngữ thích hợp vào mỗi chỗ trống

H: Cho biết mỗi từ ngữ trên chỉ cách nói liên quan đến phương châm hội thoại nào ?

BT4: Vận dụng những phương châm hội thoại đã học để giải thích vì sao người nói đôi khi phải dùng những cách nói như :

BT5: Giải thích nghĩa của các thành ngữ

4- Củng cố : Hệ thống kiến thức.

5-Dặn dò : -Học bài, làm BT5

Chuẩn bị “Xưng hô trong hội thoại”

Trang 13

Tuần 2 Tiết 9

ND

VĂN BẢN THUYẾT MINH

- Quan sát các sự vật hiện tượng

- Sử dụng ngôn ngữ miêu tả phù hợp trong việc tạo lập văn bản thuyết minh

I-Tìm yếu tố miêu tả trg văn

bản thuyết minh

Văn bản “Cây chuối trg đời

sống Việt nam.”

1-Nhan đề : vbản thuyết minh

cây chuối nói chung trg đời

sống VN, khg thuyết minh cây

chuối cụ thể

2-Đặc điểm tiêu biểu của cây

chuối :

-[I]: Giới thiệu cây chuối

-[II]: Lợi ích của cây chuối

-[III]: Lợi ích của quả chuối

+các loại chuối

+Cách dùng

Hoạt động 1 : PP đọc , vấn đáp, tổ chức hs hoạt động tiếp nhận vb

*Đọc văn bản “Cây chuối trong đời sống VN”

H: Qua nhan đề, hãy cho biết vbản thuyết minh về vấn đề

Đ:-[I]: thân mềm vươn lên như những trụ cột nhẵn bóng, tỏa

ra vòm tán lá xanh mướt che rợp

2 câu cuối đoạn -[II]: Cây chuối là thức ăn thực dụng từ thân đến lá, từ gốc đến hoa, quả!

-[III]: Giới thiệu quả chuối với các loại quả và công dụng

Trang 14

3-Những câu miêu tả :

-Những cây chuối thân mềm

vươn lên … núi rừng

-Có 1 loại chuối … như vỏ trứng

cuốc

-Mỗi cây chuối … buồng chuối

-Có buồng chuối … gốc cây

H: Tìm những câu miêu tả cây chuối trg bài văn

H: Những câu miêu tả trên có tác dụng gì ?Đ: Làm rõ hơn hình ảnh thông dụng của cây chuối

=>Thuyết minh kết hợp với yếu

tố miêu tả

H: Như vậy, để bài văn thuyết minh hấp dẫn, ta còn sử dụng yếu tố nào ? Tác dụng của yếu tố đó

II-Luyện tập : PP thảo luận, PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Bài tập 1 :

-Thân cây chuối có hình tròn, thẳng như cây cột

đình, toả ra những tán lá xanh

-Lá chuối tươi xanh mướt to như những chiếc gương

2 mặt

-Lá chuối khô màu vàng sậm dùng để gói bánh ích

-Nõn chuối trắng muốt, lấm tấm như những hạt

phấn

-Bắp chuối khi to trũi xuống lộ ra màu đỏ

-Quả chuối khi chín vỏ thường có chấm nâu hoặc

Bài tập 2 : Yếu tố miêu tả

-Tách là loại chén uống nước của Tây, nó có tai

-Chén của ta khg có tai

-Bác nói tiếp, cái chén còn rất tiện lợi, do khg có tai

nên khi xếp chồng rất gọn, khg vướng, khi rửa cũng

dễ sạch

BT2: Chỉ ra yếu tố miêu tả trg đoạn văn sau:

Bài tập 3 : Những câu miêu tả

-Những nhóm quan họ nam và nữ … nhận lời kết

nghĩa giữa các làng

-Những con thuyền … nét thơ mộng , trữ tình

-Lân được trang trí ……họa tiết đẹp

BT3:

*Đọc bài “Trò chơi ngày xuân”

H: Tìm những câu miêu tả trg văn bản

4- Củng cố : Lưu ý khi đưa yếu tố miêu tả vào văn thuyết minh.

5-Dặn dò :Học bài, làm BT còn lại

Chuẩn bị “Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trg văn thuyết minh.”./

Trang 15

Tuần 2 TIẾT 10

ND

Tập làm văn :

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ

TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

1 Kiến thức

Những yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết minh

Vai trò của yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết minh

2 Kĩ năng

Viết đoạn văn ,bài văn thuyết minh sinh động, hấp dẫn

II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

I-Đề : Con trâu ở làng quê

Việt Nam

A-Tìm hiểu đề :

-Trình bày về con trâu ở làng

quê Việt Nam

-Đề có 2 ý :

+Con trâu

+trong làng quê VN

B-Tìm ý và lập dàn ý :

Hoạt động 1 : PP vấn đáp1-H: Đề yêu cầu trình bày về vấn đề gì ?H: Cụm từ “Con trâu ở làng quê VN” bao gồm mấy ý gì ?

*GV: Như vậy, đề bài yêu cầu trình bày con trâu trg đời sống làng quê VN Nếu vậy, ta phải trình bày về vị trí, vai trò của con trâu trg đời sống của người nông dân, nghề nông

2-Đọc văn bản thuyết minh khoa học

H: Em có thể sử dụng những ý nào cho bài văn thuyết minh của mình ?

Đ: Sử dụng các ý :-Đặc điểm trâu VN

-Kì sinh sản của trâu-Sức kéo cày của trâu-Khả năng cho thịt của trâuH: Bài văn có sử dụng yếu tố miêu tả khg ?Đ: Bài văn khoa học chuyên sâu thiếu miêu tả

Hoạt động 2 : thảo luận nhómH: Phần mở bài giới thiệu về vấn đề gì ?

Trang 16

1-Mở bài : Giới thiệu chung

về con trâu trên đồng ruộng

VN

-Miêu tả hình ảnh con trâu :

da xám, thân hình to lớn, vạm

vỡ, sừng hình lưỡi kiếm

2-Thân bài :

a-Con trâu trg nghề làm

ruộng :

-Trâu cày, bừa ruộng đất

-Trâu kéo xe chở lúa, hoa

màu …

-Trâu trục lúa

*GV: Ở phần thân bài, ta giới thiệu những hoạt động của trâu.H: Trg nghề làm ruộng, trâu đã giúp nhà nông những công việc gì ?

H: Trâu giúp ích cho công việc nhà nông trg công việc nặng nhọc Em thử miêu tả từng công việc

Đ:-Trâu cày, bừa -Trâu kéo xe chở lúa, hoa màu -Trâu trục lúa :

b-Con trâu trg lễ hội đình

đám:

-Lễ hội chọi trâu

-Lễ đâm trâu

c-Con trâu với tuổi thơ ở nông

thôn

-H/ảnh con trâu ung dung,

thanh thản gặm cỏ bên cạnh

lũ trẻ mục đồng đang đùa

-Con trâu đang thong dong

trên bờ đê, trên lưng là em bé

mục đồng đang thổi sáo hoặc

học bài

-Con trâu với lũ trẻ cùng cờ

lau đang chơi tập trận

*Ngoài ra trâu còn cung cấp

thịt, da, sừng.(sừng để làm đồ

mĩ nghệ)

-Con trâu là tài sản lớn của

người nông dân VN

3-Kết bài :

-Khẳng định tầm quan trọng

của con trâu ở làng quê VN

-Nêu lên tình cảm của người

nông dân VN đ/v con trâu

II-Luyện tập : Hoạt động 3

Viết phần mở bài

H: Em có thể miêu tả 1 trg 2 lễ hội Đ: Lễ hội chọi trâu : Đến ngày hội, người ta dẫn ra sân chọi trâu những con trâu đực da bóng nhẫy, no tròn, đôi sừng cong vút Hai con trâu đực to chọi lẫn nhau, nếu con thua sẽ bị làm thịt

*Gv: cảnh chăn trâu, con trâu ung dung gặm cỏ là 1 hình ảnh đẹp của cuộc sống thanh bình ở làng quê Việt nam

H: Ngoài những công việc trên, trâu còn cung cấp cho ta những gì ?

H: Trg phần kết bài, em sẽ nêu lên những ý gì ?Hoạt động 3 :

H: XD phần mở bài, vừa có ND thuyết minh vừa có yếu tố miêu tả con trâu ở làng quê VN

Đ: Có thể MB theo 3 cách :Cách 1 : Ở VN đến bất kì miền quê nào đều thấy hình bóng con trâu trên đồng ruộng

Cách 2 : Nêu câu tục ngữ, ca dao : “Con trâu là đầu cơ nghiệp”

Hoặc : “Trâu ơi ta bảo trâu này …”

Cách 3 : Tả cảnh chăn trâu, tắm trâu, cho trâu ăn cỏ … Từ đó, nêu lên vị trí của con trâu trg đời sống nông thôn VN

4-Củng cố –dặn dò : Chuẩn bị bài viết làm văn số 1./

Trang 17

Tuần 3 Tiết 11-12

ND

VĂN BẢN :

TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN

QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ & PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM

1 Kiến thức

- Thực trạng cuộc sống trẻ em hiện nay, những thách thức, cơ hội và nhiệm vụ của chúng ta

- Những thể hiện của quan điểm về vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ

em ở Việt Nam

2 Kĩ năng

- Nâng cao một bước kĩ năng đọc- hiểu một văn bản nhật dụng

- Học tập phương pháp tìm hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dụng

- Tìm hiểu và biết được quan điểm của Đảng, Nhà Nước ta về vấn đề được nêu trong văn bản.II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

III-Lên lớp :

1-Oån định

2-KT bài cũ

a-Tác giả đưa ra những nguy cơ nào về chiến tranh hạt nhân ?

b-Nêu suy nghĩ trước lời cảnh báo của nhà văn Mác-két

3-Bài mới :

A-Vào bài

B-Tiến trình hoạt động :

I-Giới thiệu :

-Trích “Tuyên bố của Hội nghị

cấp cao thế giới về trẻ em” họp

tại Liên hợp quốc ở Niu Oóc

ngày 30/9/1990

-Thể loại : Văn bản nhật dụng

Hoạt động 1 :PP thuyết trình, PP vấn đáp

*HS đọc phần chú thích 1

H: Cho biết xuất xứ của bản “Tuyên bố”

*GV : Bản Tuyên bố ra đời vào cuối TK XX, liên quan đến vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em

H: Văn bản thuộc thể loại gì ?Hoạt động 2 : PP đọc, cắt nghĩa

*Hướng dẫn đọc :

*Lưu ý chú thích : 1,3,5,6,7

Hoạt động 3 : PP tổ chức hs tiếp nhận tác phẩm, thuyết trình, thảo luận

H: văn bản (gồm 17 mục) được chia mấy phần ? Đó là những phần nào ? Nêu ý chính từng phần

Đ: Bố cục : 3 phần I-Phân tích:

1-Sự thách thức :

*HS đọc phần “Thách thức”

H: Ở phần “Sự thách thức”, bản Tuyên bố đã nêu lên thực

Trang 18

-Bị biến thành nạn nhân của

chiến tranhø bạo lực, phân biệt

chủng tộc, sự xâm lược, chiếm

đóng và thôn tính của nước

ngoài

-Bị thảm hoạ đói nghèo, vô gia

cư, dịch bệnh, mù chữ, ô nhiễm

môi trường

-Trẻ em chết do suy dinh dưỡng

và bệnh tật

tế cuộc sống của trẻ em trên thế giới ra sao ?H: Ngoài ra, trẻ em còn chịu thảm họa gì ?H: Trẻ em chết do nguyên nhân nào ?H: Số trẻ em chết mỗi ngày là bao nhiêu ?Đ: Mỗi ngày chết 40.000 cháu

*Thảo luận : Nêu lên suy nghĩ và tình cảm của em đọc xong phần này

2-Cơ hội

-Liên kết các nước có đủ

phương tiện và kiến thức để bảo

vệ sinh mạng của trẻ em

-Công ước về quyền trẻ em làm

cơ sở, tạo thêm cơ hội mới để

quyền và phúc lợi của trẻ em

được thật sự tôn trọng

-Sự hợp tác đoàn kết quốc tế

ngày càng có hiệu quả trên

nhiều lĩnh vực

-Phong trào giải trừ quân bị

được đẩy mạnh

3-Nhiệm vụ :

-Tăng cường sức khoẻ và chế

độ dinh dưỡng của trẻ em

-Quan tâm chăm sóc nhiều hơn

đến trẻ em bị tàn tật, trẻ em có

hoàn cảnh đặc biệt

-Đảm bảo quyền b/đ nam nữ

-Xoá mù chữ

-Cần nhấn mạnh trách nhiệm kế

hoạch hóa gia đình

-Cần giúp trẻ em nhận thức

được giá trị của bản thân

-Đảm bảo sự tăng trưởng, phát

triển đều đặn nền kinh tế

-Cần có sự hợp tác quốc tế để

thực hiện các nhiệm vụ cấp

bách này

=>Tính cụ thể và toàn diện

III-Tổng kết : (ghi nhớ sgk-T35)

*Hs đọc phần Nhiệm vụ

H: Bản “Tuyên bố” nêu ra bao nhiêu nhiệm vụ Cấp thiết của cộng đồng quốc tế và mỗi quốc gia về vấn đề chăm sóc và bảo vệ trẻ em ?

H: Hãy phân tích tính chất toàn diện của ND phần này

H: Qua bản Tuyên bố, em nhận thức ntn về tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em, về sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đ/v vấn đề này ?

Hoạt động 4 : Luyện tập –PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Phát biểu ý kiến về sự quan tâm, chăm sóc của chính quyền địa phương, của các tổ chức XH nơi em ở hiện nay đối với trẻ em

5-Dặn dò : Học bài, làm BT Chuẩn bị “Chuyện người con gái Nam Xương”./

Trang 19

Tuần 3 TIẾT 13

ND

TIẾNG VIỆT : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (TT)

1 Kiến thức

-Mối quan hệ chặt chẽ giữa các phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp

- Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại

2 Kĩ năng

- Lựa chọn đúng phương châm hội thoại trong quá trình gioa tiếp

- Hiểu đúng nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại

-Hs : sgk, bài soạn, bài học

I-Quan hệ giữa phương châm

hội thoại với tình huống giao

tiếp

Ví dụ : truyện “Chào hỏi”

-“Bác làm việc vất vả lắm

phải không ?”

=>Khg tuân thủ phương châm

lịch sự Vì hỏi khg đúng chỗ,

đúng lúc

=>Cần chú ý đến đặc điểm

của tình huống giao tiếp

*Ghi nhớ 1 :(ghi nhớ T36)

*HS đọc truyện cười “Chào hỏi”

H: Nhân vật chàng rễ hỏi người đốn củi trên cây cao điều gì ?

H: Nhân vật có tuân thủ đúng phương châm lịch sự khg ? Vì sao ?

H:Tìm những tình huống mà lời hỏi trên được dùng 1 cách thích hợp, đảm bảo tuân thủ phương châm lịch sự (Gợi ý : nói với ai, khi nào, nói ở đâu, nhằm mục đích gì )

Đ: Những tình huống :+Bác nông dân đang cày ruộng

+Bác nông dân đang cố gắng làm để hoàn thành công việc.H: Từ câu chuyện trên, em rút ra được bài học gì trg giao tiếp ?

Đ: Cần chú ý đến đặc điểm của tình huống giao tiếp, vì câu nói có thể thích hợp trg tình huống này, nhưng khg thích hợp trg tình huống khác

H: Khi vận dụng các phương châm hội thoại cần lưu ý điều

gì ?II-Những trường hợp khg tuân Hoạt động 2 : PP vấn đáp

Trang 20

thủ phương châm hội thoại

1-Tình huống :

-Thế cậu học bơi ở đâu vậy ?

-Dĩ nhiên là học dưới nước

chứ còn ở đâu.=>Khg tuân

thủ phương châm về lượng

=>Người nói vô ý, vụng về,

thiếu văn hóa giao tiếp

*Đọc lại các vd đã pt khi học về các phương châm hội thoại ở tiết trước.

H: Cho biết những tình huống nào, phương châm hội thoại khg được tuân thủ ?

Đ: Tình huống trg truyện “Người ăn xin” tuân thủ phương châm lịch sự Các tình huống còn lại khg tuân thủ phương châm hội thoại

H: Nguyên nhân vì sao người nói khg tuân thủ ? 2-Đoạn đối thoại

-Khg tuân thủ phương châm

về lượng

*Hs đọc đoạn đối thoại, chú ý những từ in đậm.

H: Câu trả lời của Ba có đáp ứng được yêu cầu của An không H: Trg tình huống này, phương châm hội thoại nào khg được tuân thủ ?

Bài tập nhanh : Tìm 1 số tình huống tương tự

Ví dụ : Tình huống : “Bạn có biết nhà cô giáo chủ nhiệm ở đâu khg ?”

-Ở hướng Thị xã

Bài tập nhanh : hãy tìm 1 số tình huống giao tiếp mà phương châm về chất khg được tuân thủ

3-“Tiền bạc chỉ là tiền bạc”

=>Xét theo nghĩa tường minh

thì khg tuân thủ phương châm

Bài tập nhanh : Em hãy nêu 1 số cách nói tương tự

III- Luyện tập

Bài tập 1 :

-Quả bóng nằm ngay dưới cuốn “Tuyển

tập truyện ngắn Nam cao” kia kìa

=>khg tuân thủ phương châm cách thức

=>Vì ông bố khg quan tâm đến đối

tượng giao tiếp

H: Việc khg tuân thủ phương châm lịch sự có lí do chíùnh đáng khg ? Vì sao ?

4-Củng cố : Khi giao tiếp phải tuân thủ phương châm hội thoại.

5-Dặn dò : -Học bài, làm BT còn lại

Chuẩn bị : “Xưng hô trong hội thoại”./

Trang 21

Tuần 3 TIẾT 14,15

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1 –VĂN THUYẾT MINH

Giúp hs viết được bài văn thuyết minh theo yêu cầu kết hợp với miêu tả và sử dụng 1 số biện pháp nghệ thuật

I-Mở bài 2 điểm: Giới thiệu cây lúa

II-Thân bài : 6 điểm

1-Cấu tạo : Cây lúa đã cấu tạo từ 3 bộ phận hợp thành : thân, gốc, ngọn Gốc được cấu tạo rể chùm, ăn sâu xuống đất Thân mềm mại với 2 lá thông suốt từ gốc đến ngọn Phần ngọn gồm 2,3 chùm bông nặng trĩu

2-Nguồn gốc :

Cây lúa có tự bao giờ ? Điều đó rất khó xác định.Có lẽ có trước con người Thời trước, người

ta dùng cối bằng đá để gia lúa Sau đó dùng cối có 2 tay nắm để xay cho lúa tróc vỏ thành gạo Ngày nay, khoa học kĩ thuật phát triển bộ, người ta dùng máy để xay lúa

3-Các loại lúa :

Căn cứ vào mùi hương, người ta có gạo nàng hương, gạo lúa thơm …

căn cứ vào màu sắc và tính chất của lúa, người ta có lúa múm, lúa sa ri, gạo dẻo, gạo nở …

Căn cứ vào thời gian sinh trưởng thì có lúa ngắn này

4-Khả năng sinh sống và quá trình phát triển của cây lúa :

*Khả năng sinh sống : Vì thân mềm nên lúa sống ở những ruộng nước, đầm lầy Lúa kị độ mặn và độ chua- nhất là đất phèn

*Quá trình phát triển của cây lúa : Lúa phát triển qua từng công đoạn :

*Khả năng thu hoạch của lúa :

Bình thường mỗi sào đất có thể thu hoạch khoảng 25 giạ lúa Mỗi giạ 22 kí lúa, xay ra khoảng

15, 16 kg gạo, bán trên thị trường khoảng 70.000 đồng / giạ

5-Công dụng : Dòng họ nhà lúa chúng tôi có 2 loại : gạo nếp và gạo tẻ Gạo nếp dùng để gói bánh, gạo tẻ dùng để nấu ăn hàng ngày Tôi có mặt ở khắp nơi, luôn là thức ăn cung cấp nhiều chất bổ cho cộng đồng Đâu có con người là ở đó có mặt chúng tôi Tôi nuôi sống hết thải con người trên thế giới

III-Kết bài :2 điểm

Khẳng định vai trò của cây trong cuộc sống con người

Tình cảm của người nông dân gắn bó với cây lúa./

Trang 22

Tuần 4 : Tiết 16,17

ND

VĂN BẢN :

(Trích TRUYỀN KÌ MẠN LỤC ) _ Nguyễn Dữ

I-Mục tiêu cần đạt

1 kiến thức

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong một tác phẩm truyện truyền kì

- Hiện thực về số phận của người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ cũ và vẻ đẹp truyền thống của họ

- Sự thành công của tác giả về nghệ thuật kể chuyện

- Mối liện hệ giữa tác phẩm và truyện Vợ chàng Trương

2 Kĩ năng

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc- hiểu tác phẩm viết theo thể loại truyền kì

- Cảm nhận được những chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm tự sự có nguồn gốc dân gian.-Kể lại được truyện

II-Chuẩn bị : -Gv : giáo án, sgk

A-Vào bài : PP thuyết trình

I-Giới thiệu :

1-Tác giả : Nguyễn Dữ quê ở

Hải Dương, ông sống ở TK

XVI, học trò xuất sắc của

Nguyễn Bỉnh Khiêm

2-Tác phẩm : “Chuyện người

con gái Nam Xương” là truyện

thứ 16 trg số 20 truyện của

Truyền kì mạn lục

HS đọc phần chú thích ()

H: Cho biết đôi nét về tác giả

*HS đọc chú thích (1).

H: Cho biết xuất xứ của văn bản Hoạt động 2 : PP đọc, giải thích nghĩa

*Hướng dẫn đọc

*Lưu ý chú thích : 1,2,8,9 …Hoạt động 3 : PP nêu và giải quyết vấn đề,PP vấn đáp, thuyết trình, thảo luận

H: Theo em, truyện được chia mấy đoạn ? Nêu ý chính từng đoạn

Đ:Bố cục : 3 đoạn II-Tìm hiểu văn bản : A-Đại ý :

“Chuyện người con gái Nam

Xương” kể về số phận oan H: Em hãy nêu đại ý của truyện

Trang 23

nghiệt của 1 thiếu phụ đức hạnh

đẹp người đẹp nết, nhưng bị

chồng nghi oan đến nỗi phải tìm

đến cái chết để giải tỏ tấm lòng

trong sạch Truyện thể hiện ước

mơ của nhdân là người tốt bao

giờ cũng được đền bù xứng

đáng, dù ở thế giới huyền bí

-Giữ gìn khuôn phép, chưa xảy

ra chuyện thất hoà

-Tiễn dặn chồng chân tình

H: Vũ Nương được tác giả miêu tả trg những hoàn cảnh nào?

Đ: Có 4 cảnh+Cảnh 1 : Trg cuộc sống vợ chồng bình thường

+Cảnh 2 : Khi tiễn chồng đi lính

+Cảnh 3 : Khi xa chồng

+Cảnh 4 : Khi bị chồng nghi oan

*Hs đọc từ đầu … dặn rằng.

H: Trước khi lấy chồng, Vũ Nương là người con gái ntn ?H: Khi lấy chồng, trước tính hay ghen của Trương Sinh, nàng cư xử ra sao để cuộc sống vợ chồng được đầm ấm ?

*Đọc “Nay con phải … cha mẹ đẻ mình.”

-Thương chồng, thủy chung chờ

chồng

-Làm lụng nuôi con và phụng

dưỡng mẹ chồng

H: Qua tâm tình, ta thấy Vũ Nương là người vợ ntn ?H: Khi chồng ra trận, Vũ nương đảm trách việc gì ? Cư xử với mẹ chồng ra sao ?

*Thảo luận : Trg đoạn “Bấy giờ … nàng rằng.” Em hãy tìm những hình ảnh nói lên tình cảm của Vũ Nương khi xa chồng

=>Là người vợ thủy chung, là

người mẹ hiền, dâu thảo

H: Tất cả những điều trên, cho thấy Vũ Nương là người phụ nữ ntn đối với chồng và gia đình chồng ?

2-Nỗi oan khuất và cái chết bi

thảm của Vũ Nương :

-Nàng bị nghi ngờ thất tiết

*Lời bày tỏ của Vũ Nương

-Xin đừng nghi oan …

-Hạnh phúc gia đình tan vở như

bình rơi trâm gãy

-Kẻ bạc mệnh này duyên phận

hẩm hiu Xin thần sông chứng

giám nỗi oan khuất và trinh tiết

trong trắng của mình

*Hs đọc đoạn II

H: Nỗi oan của Vũ Nương là gì ?H: Trg [II] có bao nhiêu lời thoại của Vũ NươngĐ: có 3 lời thoại

H: Em hãy tìm hiểu ý nghĩa của từng lời thoại và qua đó nhận xét tính cách của Vũ Nương ?

Đ:-Lời thoại 1 : “Thiếp vốn … cho thiếp.”

-Lời thoại 2 : “Thiếp sở dĩ … kia nữa.”

-Lời thoại thứ 3 : Thất vọng tột cùng, cuộc hôn nhân khg

thể hàn gắn được nàng mượn dòng sông quê hương để giải tỏ tấm lòng trong trắng của mình Lời than như 1 lời nguyền, xin thần sông chứng giám nỗi oan khuất và trinh tiết trong trắng của mình

=>Bị đẩy đến đường cùng, đành

chấp nhận trẫm mình sau mọi

cố gắng không thành

H: Qua những tình tiết trên, em có nhận xét gì về số phận của Vũ Nương ?

*Nguyên nhân nỗi oan

-Cuộc hôn nhân giữa Vũ Nương

và Trương Sinh khg bình đẳng

H: Nguyên nhân vì đâu Vũ Nương phải chịu nỗi oan khuất ?H: Tính cách của Trương Sinh ntn ? Tâm trạng ngày chàng trở về ra sao ?

Trang 24

-Tính đa nghi của Trương Sinh.

-Lời nói ngây thơ của con trẻ

H: Ngoài ra nỗi oan khuất của Vũ Nương khg thể thanh minh được, qua lời nói của ai ?

H: Trg hoàn cảnh và tâm trạng như thế, lời nói ngây thơ của đứa bé tác động ntn đ/v Trương Sinh ?

Đ: Lời nói kích động thêm tính ghen tuông của chàng H: Chàng cư xử với vợ ntn ?

Đ: Đánh đập, thô bạo “mắng nhiếc nàng và đánh đuổi đi.”

-Trương Sinh xử sự hồ đồ và

độc đoán với vợ

H: Điều đó, chứng tỏ Trương Sinh là người đàn ông ntn ?

=>Tố cáo XHPK, đồng thời bày

tỏ niềm cảm thương của tác giả

đ/v thân phận người phụ nữ

H: Cái chết của Vũ Nương là sự đầu hàng số phận, nhưng qua đó tác giả tố cáo điều gì ?

Đ: Tố cáo XHPK xem trọng uy quyền của kẻ giàu và của người đàn ông trg gia đình, đồng thời bày tỏ niềm cảm thương của tác giả đ/v số phận oan nghiệt của người phụ nữ

*Thảo luận : Em suy nghĩ gì về nguyên nhân cái chết của

Vũ Nương ?

3-Nghệ thuật :

-Dẫn dắt tình tiết câu chuyện

hấp dẫn, sinh động

Hoạt động 4 : PP phân tích cắt nghĩa và khái quát hóa các chi tiết nghệ thuật

H: Em có nhận xét gì về cách dẫn dắt tình tiết truyện của tác giả ?

=>Các thông tin ngày 1 gay cấn làm cho kịch tính của truyện ngày càng chặt hơn, để rồi sự thật được sáng tỏ khi Vũ Nương khg còn nữa

-Lời đối thoại được sắp xếp

đúng chỗ làm nổi bật tâm lí và

tính cách nhân vật

H: Cách sắp xếp những đoạn đối thoại và những lời tự bạch của Vũ Nương có hợp lí chưa, có làm nổi bật tính cách của

nhân vật không ? *Đọc đoạn còn lại

-Yếu tố kì ảo : Phan Lang nằm

mộng, rồi lạc vào động Linh

Phi, gặp Vũ Nương, người cùng

làng đã chết Vũ Nương hiện ra

sau khi Trương Sinh lập đàn giải

oan ling linh huyền ảo rồi biến

mất

=>Ý nghĩa của yếu tố kì ảo :

làm hoàn chỉnh thêm nét đẹp

vốn có của Vũ Nương

-Yếu tố thực đan xen yếu tố kì

+Địa điểm : bến đò Hoàng Giang, ải Chi Lăng

+Thời điểm lịch sử : cuối đời khai Đại nhà Hồ

+Nhvật lịch sử : Trần Thiêm Bình

+Sự kiện lịch sử : quân Minh xâm lược nước ta, nhiều người chạy trốn ra bể, rồi bị đắm thuyền

+Trang phục mĩ nhân

+Nhà Vũ Nương khg người chăm sóc : cây cối thành rừng, cỏ gai rợp mắt

H: Em có nhận xét gì về cách thức đan xen của tác giả ?H: Kết thúc truyện có hậu, thể hiện ứơc mơ gì của dân ?H: Yếu tố kì ảo ở cuối truyện có làm cho tính bi kịch của tác phẩm giảm đi khg ?

Hoạt động 5 : PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Hãy kể lại “Chuyện người con gái Nam Xương” theo cách của em

4-Củng cố : Hệ thống lại kiến thức

5-Dặn dò : -Học bài, làm bài tập Chuẩn bị “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh”./

Trang 25

Tuần 4 TIẾT 18

ND

TIẾNG VIỆT : XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

1 Kiến thức

- Hệ thống từ ngữ xưng hô tiếng Việt

- Đặc điểm của việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt

2 Kĩ năng

- Phân tích để thấy rõ mối quan hệ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong văn bản cụ thể

- Sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô trong giao tiếp

II-Chuẩn bị : -Gv : giáo án, sgk

III-Lên lớp :

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Mối qhệ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp

b-Nêu những trường hợp khg tuân thủ các phương châm hội thoại Cho vd

3-Bài mới :

A-Vào bài :

I-Từ ngữ xưng hô và việc sử

dụng từ ngữ xưng hô :

1-từ ngữ xưng hố phong phú,

giàu sắc thái biểu cảm Khi

sử dụng nên thận trọng, tuỳ

đối tượng và tình huống giao

tiếp mà sử dụng cho thích

hợp

Hoạt động 1 : PP vấn đáp1-H: Trg tiếng Việt, chúng ta thường gặp những từ ngữ xưng hô nào ?

H: Cách sử dụng chúng ra sao ?Đ: Cách dùng :

-Ngôi thứ nhất : tôi, tao …-Ngôi thứ hai : anh, chú, em…

-Ngôi thứ ba : nó, hắn, chúng nó …-Suồng sã : mày, tao …

-Thân mật : anh, chị, em …-Trang trọng : quý ông, quý bà, quý cô …H: nêu nhận xét về từ ngữ và cách sử dụng từ ngữ xưng hô

*Gv: So sánh với cách xưng hô trg tiếng Anh

+Người nói số ít dùng “I”, số nhiều dùng “we”

+Người nghe dùng “you”(cả số ít lẫn số nhiều)2-Từ ngữ xưng hô

-Đoạn a :

+Dế Choắt : em - anh

+Dế Mèn : ta – chú mày

-Đoạn b :

+Dế mèn : tôi – anh

+Dế Choắt : tôi – anh

-Sự thay đổi trg xưng hô :

*Hs đọc đoạn trích “Dế Mèn phiêu lưu kí”

2-H: Xác định từ ngữ xưng hô trg 2 đoạn trích trên

Đ: Đoạn a :+Dế Choắt nói với Dế Mèn : em – anh

+Dế Mèn nói với Dế Choắt : ta – chú mày

Đoạn b : Cả Dế Mèn và Dế Choắt đều xưng hô : tôi – anh.H: Phân tích sự thay đổi về cách xưng hô của Dế Mèn và Dế Choắt trg 2 đoạn trích trên

Trang 26

+Đoạn a : xưng hô bất bình

đẳng

+Đoạn b : xưng hô bình đẳng

=>Vì tình huống giao tiếp

thay đổi

*Ghi nhớ (sgk T39)

Đ:-Đoạn a : xưng hô của 2 nhvật khác nhau : bất bình đẳng của kẻ yếu thế, thấp hèn cần nhờ vả người khác và 1 kẻ ở thế mạnh kiêu căng, hách dịch

-Đoạn b : xưng hô bình đẳng

H: Giải thích sự thay đổi về cách xưng hô đó ?

II-Luyện tập

Bài tập 1 :

-Do ảnh hưởng của thói quen trg tiếng

mẹ đẻ nên đã có sự nhầm lẫn

Hoạt động 2 : Luyện tập, thảo luận, PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

BT1 : HS đọc dòng thư mời

Bài tập 2 : Việc dùng “chúng tôi” thay

cho “tôi” trg các vbản khoa học Vì

người viết muốn :

-Tăng thêm tính khách quan cho những

luận điểm khoa học trg văn bản

-Thể hiện sự khiêm tốn của tác giả

BT2: Trg các vbản khoa học, nhiều khi tác giả của vbản chỉ là 1 người nhưng xưng “chúng tôi” chứ khg xưng “tôi” Giải thích vì sao ?

*Lưu ý : Nếu bài tranh luận thì nên xưng “tôi” để thể hiện rõ ý kiến cá nhân

Bài tập 3 : Truyện “Thánh Gióng”

-Đứa bé gọi mẹ của mình theo cách gọi

thông thường

-xưng hô với sứ giả ta – ông (khg bình

thường)

=>Cách xưng hô như vậy cho thấy

Thánh Gióng là 1 đứa trẻ khác thường,

có thể làm nên chuyện lạ

BT3 : Thảo luận

*Đọc đoạn trích “Thánh Gióng”

H: Phân tích từ xưng hô mà cậu bé dùng để nói với mẹ mình và với sứ giả Cách xưng hô như vậy nhằm thể hiện điều gì

Bài tập 4 :

-Người học trò cũ tuy đã trở thành 1

danh tướng quyền cao chức trọng,

nhưng vẫn gọi thầy cũ của mình là thầy

và xưng là con =>cách xưng hô khg hề

thay đổi

BT4: Phân tích cách dùng từ xưng hô và thái độ của người nói trg câu chuyện :

Bài tập 5 :

Việc Bác xưng tôi – đồng bào thể

hiện sự gần gũi, thân thiết với nhân

dân,

BT5: Phân tích tác động của việc dùng từ xưng hô trg câu nói của Bác

Bài tập 6 :

- Cách xưng hô của cai lệ (ông – mày)

=>thể hiện sự trịch thượng, hống hách

- Cách xưng hô của chị Dậu ban đầu hạ

mình, nhẫn nhục (cháu – ông), nhưng

sau thay đổi hoàn toàn : tôi – ông; bà –

mày

BT6: Đọc đoạn trích “Tắt đèn”NTT.

H: các từ ngữ xưng hô trg đoạn trích được ai dùng với ai ?

H: Phân tích vị thế XH, thái độ, tính cách của từng nhvật qua cách xưng hô của họ

H: Nhận xét sự thay đổi cách xưng hô của chị Dậu và giải thích lí do của sự thay đổi

4-Củng cố : Hệ thống kiến thức

5-Dặn dò : -Học bài -Chuẩn bị : “Cách dẫn trực tiếp & cách dẫn gián tiếp”

Trang 27

- Cách dẫn trực tiếp và lời dẫn trực tiếp

- Cách dẫn gián tiếp và lời dẫn gián tiếp

2 Kĩ năng

- Nhận ra được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

- sử dụng được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong quá trình tạo lập văn bản.II-Chuẩn bị : -Gv : giáo án, sgk

I-Cách dẫn trực tiếp :

*Đoạn a : “Đấy, bác cũng chẳng

“thèm” người là gì ?”

=>là lời nói của nhân vật

-Nó được ngăn cách với phần trước đó

bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.

Hoạt động 1 : PP vấn đáp, qui nạp

Hs đọc đoạn trích “Lặng lẽ Sa pa” của Nguyễn Thành Long.

1-H: Trg đoạn văn a bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ của nhân vật ?

Đ: Là lời nói của nhân vật

H: Vì sao em biết ?Đ: vì trước đó có từ “nói” trg phần lời của người dẫn

H: Nó được ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng những dấu gì ?

*Đoạn b : “Khách tới bất ngờ, … chẳng

H: Nó được ngăn cách với bộ phận trước bằng những dấu gì ?

3-H: Trg cả 2 đoạn trích, có đảo vị trí của phần in đậm lên phía trước được khg? Nếu đảo 2 bộ phận sẽ ngăn cách nhau bằng dấu gì ?

Trang 28

*Ghi nhớ : Đ: Có thể đảo được Khi đảo, 2 bộ phận ngăn cách

nhau bằng dấu ngoặc kép và dấu ngăn cách

H: Như vậy có mấy cách dẫn ?H: Khi dẫn trực tiếp cần lưu ý điều gì ?II-Cách dẫn gián tiếp :

*Đoạn a : hãy dằn lòng … chết hết con

gái đâu mà sợ.=>là lời nói

-Khg ngăn cách với phần trước nó bằng

dấu câu

*Đoạn b :

“Bác sống … hiền triết ẩn dật.”=>là ý

nghĩ

-Dấu hiệu là từ “rằng”

*Ghi nhớ : Dẫn gián tiếp, tức là thuật

lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc

nhvật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời

dẫn gián tiếp khg đặt trg dấu ngoặc

kép

Hoạt động 2 : PP vấn đáp, qui nạp

*HS đọc đoạn trích “Lão Hạc”

H: Đoạn a, bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ ?H:Vì sao em biết ?

Đ: Đây là ND của lời khuyên, có từ “khuyên” trg phần lời của người dẫn

H: Nó có ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng dấu gì khg ?

Đọc đoạn b.

H: Trg đoạn b, bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ H: Vì sao em biết ?

Đ: Vì trước đó có từ “hiểu”

H: Phần in đậm được tách ra khỏi phần trước nó bằng dấu hiệu gì ?

H: Có thể thay từ “rằng” bằng từ khác được khg ?Đ: có thể thay từ “rằng” bằng từ “là”

H: Như vậy, dẫn gián tiếp là ntn ?III-Luyện tập Hoạt động 3: PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs, thảo luận

Bài tập 1 :

a-“A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế

mà lão xử với tôi như thế này à ?”=>Là ý nghĩ,

lời dẫn trực tiếp

b-“Cái vườn của con ta Hồi còn mồ ma mẹ nó,

mẹ nó cố thắt lưng buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để

ra được 50 đồng bạc tậu Hồi ấy, mọi thức còn rẻ

cả …”=>là ý nghĩ, lời dẫn trực tiếp

Bài tập 2 :Vd câu a, có thể tạo ra :

+Dẫn trực tiếp : Trg “Báo cáo Chính trị tại Đại

hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng”, chủ

tích HCM nêu rõ : “Chúng ta phải ghi nhớ công

lao … dân tộc anh hùng.”

+Dẫn gián tiếp : Trg “Báo cáo Chính trị tại Đại

hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng”, chủ

tịch HCM khẳng định rằng chúng ta phải ghi nhớ

… dân tộc anh hùng

Bài tập 3 : (Có thể thêm bổ ngữ, chủ ngữ thích

hợp để ý câu được mạch lạc)

BT1 : Thảo luậnTìm lời dẫn trg những đoạn trích Cho biết đó là lời nói hay ý nghĩ được dẫn, là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp ?

BT2 : Viết 1 đoạn văn nghị luận có ND liên quan đến 1 trg 3 ý kiến dưới đấy Trích dẫn ý kiến đó theo 2 cách :dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp

BT3: Hãy thuật lại lời Vũ Nương trg đoạn trích sau theo cách dẫn gián tiếp

4-Củng cố : Cần nắm vững dấu hiệu phân biệt dẫn trực tiếp với gián tiếp.

5-Dặn dò : -Học bài, làm BT còn lại

Chuẩn bị “luyện tập tóm tắt văn bản tự sự”./

Trang 29

- Các yếu tố của thể loại tự sự ( nhân vật, sự việc, cốt truyện , )

- Yêu cầu cần đạt của một văn bản tóm tắt tác phẩm tự sự

2 Kĩ năng

- Tóm tắt một văn bản tự sự theo các mục đích khác nhau

I-Sự cần thiết của việc tóm tắt

văn bản tự sự :

-Ba tình huống đề tóm tắt vbản

=>Giúp người đọc và người

nghe dễ nắm được ND chính

của 1 câu chuyện

-Tóm tắt phải ngắn gọn, làm

nổi bật nhân vật và sự việc

chính

*Yêu cầu : khi tóm tắt :

-Đọc kĩ văn bản

-Xác định ND, yêu cầu tóm tắt

-Chọn sự việc, nhân vật

-Sắp xếp các ND chính theo 1

trật tự hợp lí

-Kể lại bằng lời văn của mình

*Hs đọc 3 tình huống sgk.

H: Trg 3 tình huống, đều phải tóm tắt vbản Vậy tóm tắt vbản giúp ích gì cho người đọc và người nghe ?

H: yêu cầu tóm tắt vbản phải ntn ?

H: Văn bản tóm tắt cần giữ lại những sự kiện gì? Và lược đi những yếu tố nào ?

Đ: Bỏ đi những chi tiết, nhvật và các yếu tố phụ, chỉ giữ lại nhvật và sự việc chính

H: Hãy tìm và nêu những tình huống khác trg cuộc sống mà

em thấy cần phải vận dụng kĩ năng tóm tắt vbản tự sự

Đ: kể lại 1 câu chuyện đời thường:

-Lớp trưởng báo cáo vắn tắt cho cô chủ nhiệm nghe về 1 hiện tượng vi phạm nội qui của lớp mình (sự việc gì ?ai vi phạm? Hậu quả ra sao ? )

-Con kể vắn tắt cho mẹ nghe về thành tích học tập của mình được nhà trường tặng giấy khen

-Người đi đường kể lại 1 vụ tai nạn giao thông H:Như vậy, khi tóm tắt vbản tự sự ta cần tuân thủ những điều gì ?

II-Thực hành tóm tắt 1 văn bản Hoạt động 2 : PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Trang 30

tự sự

1-“Chuyện người con gái Nam

Xương”

a-7 sự việc nêu lên khá đầy đủ

-Tuy nhiên, thiếu 1 sự việc quan

trọng : sau khi vợ chết, 1 đêm

Trương Sinh cùng con trai ngồi

bên đèn, đứa con chỉ chiếc bóng

trên tường và nói đó chính là

người hay tới đêm đêm Điều

ấy giúp Trương Sinh hiểu ra vợ

mình bị oan

*Hs đọc các sự kiện sgk.

a-H: Các sự việc chính đã nêu đầy đủ chưa ?H: Có thiếu sự việc quan trọng nào khg? Đó là sự việc nào ?

H: Tại sao đó lại là sự việc quan trọng cần phải nêu ?Đ: vì đây là nút thắt lại toàn bộ diễn biến của câu chuyện, là lí do dẫn đến việc chàng Trương nghi oan cho vợ và cái chết oan ức của Vũ Nương

b-H:các sự việc trên đã hợp lí chưa ? có cần thay đổi khg ?Đ: Có sự việc 7 chưa hợp lí, cần điều chỉnh (như phần đã nêu ở chi tiết quan trọng)

2-H: Trên cơ sở đã bổ sung đầy đủ và sắp xếp hợp lí các sự việc, nhân vật, hãy viết 1 văn bản tóm tắt “Chuyện người con gái Nam Xương”

2-Tóm tắt “Chuyện người con gái Nam Xương”

3-Tóm tắt ngắn gọn “Chuyện người con gái nam Xương” giúp người đọc hiểu được ND chính của văn bản.

Trương Sinh đi lính Vũ Nương ở nhà phụng dưỡng mẹ già và nuôi con Giặc tan, Trương Sinh trở về, nghe lời con nhỏ, nghi vợ mình khg thuỷ chung Vũ Nương khg thành minh được, bèn gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn Một đêm, Trương Sinh cùng con trai ngồi bên đèn, đứa con nhỏ chỉ chiếc bóng trên tường và nói đó chính là cha mình Lúc đó chàng mới hiểu ra vợ mình bị oan Phan Lang tình cờ gặp Vũ Nương dưới thủy cung Khi Phan Lang trở về trần gian, Vũ Nương gửi chiếc hoa vàng cùng lời nhắn cho Trương Sinh Trương Sinh lập đàn giải oan trên bến Hoàng Giang Vũ Nương trở về ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng giữa dòng, lúc ẩn, lúc hiện

*Ghi nhớ (sgk-T59)

Hoạt động 3 : Luyện tập PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Bài tập 1 : Tóm tắt văn bản

a-“Lão Hạc” : Lão Hạc có 1 người con trai, 1 mảnh vườn và 1 con chó Con trai lão đi phu đồn

điền cao su, lão phải bán cậu vàng Lão mang tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ trông coi mảnh vườn Cuộc sống mỗi ngày 1 khó khăn, lão kiếm được gì ăn nấy và bị ốm 1 trận khủng khiếp Một hôm, lão xin Binh Tư 1 ít bả chó Oâng giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy Nhưng rồi lão bổng nhiên chết- cái chết thật dữ dội Cả làng khg ai hiểu vì sao lão chết, trừ Binh Tư và ông giáo

b-“Chiếc lá cuối cùng” (HS tự tóm tắt)

Bài tập 2 : Tóm tắt miệng câu chuyện xảy ra trg cuộc sống mà em đã được nghe hoặc chứng

kiến (Hs tự làm)

Trang 31

Tuần 5 : TIẾT 21

ND

TIẾNG VIỆT :

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG

1 Kiến thức

- Sự biến đồi và phát triển nghĩa của từ ngữ

- Hai phương thức phát triển nghĩa của từ ngữ

2 Kĩ năng

- Nhận biết ý nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản

- Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các phép tu từ ẩn dụ, hoán dụ

I-Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ :

1-“Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế”

=> kinh tế : trị nước cứu đời

-Ngày nay “kinh tế” là :toàn bộ hoạt động

của con người trg lao động sản xuất, trao đổi,

phân phối và sử dụng của cải, vật chất làm

ra.=>Nghĩa của từ khg phải bất biến Có

những nghĩa cũ bị mất đi và nghĩa mới được

hình thành

Hoạt động 1 PP vấn đáp

*Hs đọc bài tập 1

1-H:Từ “kinh tế” trg bài thơ “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác”có nghĩa là gì ?

H: Ngày nay chúng ta có hiểu từ này theo nghĩa như PBC đã dùng hay khg ?

H: Qua đó, em nhận xét gì về nghĩa của từ ?

2-Đoạn a :

-“Xuân” (thứ 1) : mùa chuyển tiếp từ đông

sang hạ, thời tiết ấm dần lên, được coi là mở

đầu của năm (nghĩa gốc)

-“Xuân” (thứ 2) : thuộc về tuổi trẻ (nghĩa

chuyển)

*Đoạn b :

-“Tay” (thứ 1) : bộ phận phía trên của cơ

thể, dùng để cầm, nắm (nghĩa gốc)

-“Tay” (thứ 2) : người chuyên hoạt động hay

giỏi về 1 môn, 1 nghề nào đó (nghĩa chuyển)

a-Xuân : chuyển nghĩa theo phương thức ẩn

2-Đọc Truyện Kiều –Nguyễn Du.

H: Tìm nghĩa của từ “xuân” và từ “tay” Cho biết nghĩa nào là nghĩa gốc Nghĩa nào là nghĩa chuyển ?

H: Trường hợp nghĩa chuyển được hình thành theo phương thức chuyển nghĩa nào ?

Trang 32

b-Tay : chuyển nghĩa theo phương thức hoán

dụ

*Ghi nhớ : (sgk –T56).

H: Như vậy, sự phát triển của từ vựng dựa trên

cơ sở nào ?H: Có mấy phương thức phát triển nghĩa của từ ngữ ?

II-Luyện tập :

Bài tập 1 : Xác định nghĩa của từ “chân”

a-Từ “chân” được dùng với nghĩa gốc

b-Từ “chân” nghĩa chuyển theo phương thức

-Từ “trà” trg định nghĩa là nghĩa gốc

-Từ “trà” trg trà a-ti-sô, trà sâm, trà linh chi,

trà tâm sen, trà khổ qua : nghĩa chuyển –

theo phương thức ẩn dụ

*Nhận xét : Trà (chuyển nghĩa) : tức là

những sản phẩm từ thực vật, được chế biến

thành dạng khô, dùng để pha nước uống

Hoạt động 2 : Luyện tập - PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs, thảo luận

BT1: Thảo luận (Tổ 1 : a; tổ 2 : b; tổ 3 : c; tổ 3 : d)Từ “chân” trg các câu sau có nhiều nghĩa Hãy xác định :

-Ở câu nào từ “chân” dùng với nghĩa gốc.-Ở câu nào, từ “chân” nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ; hoán dụ

BT2 : Đọc điïnh nghĩa từ “trà”

Dựa vào ĐN trên, hãy nêu nhận xét về nghĩa từ trà, trg những cách dùng như :

Bài tập 3 :

-Đồng hồ trg : đồng hồ điện, đồng hồ nước,

đồng hồ xăng … nghĩa chuyển theo phương

thức ẩn dụ, chỉ những dụng cụ dùng để đo có

bề ngoài giống đồng hồ

BT3 : Đọc nghĩa gốc của từ đồng hồ

H: Dựa vào những cách dùng như : đồng hồ điện, đồng hồ nước, đồng hồ xăng … hãy nêu nghĩa chuyển của từ đồng hồ

Bài tập 4 : vd để chứng minh các từ đã dẫn

có nhiều nghĩa

*Hội chứng :

-Nghĩa gốc : tập hợp nhiều triệu chứng cùng

xuất hiện của bệnh

Vd : Hội chứng viêm đường hô hấp cấp

-Nghĩa chuyển : tập hợp nhiều hiện tượng,

sự kiện biểu hiện 1 tình trạng, 1 vấn đề XH,

cùng xuất hiện ở nhiều nơi

Vd : Lạm phát, thất nghiệp là hội chứng của

tình trạng suy thoái kinh tế

BT4: Hãy tìm những vd để chứng minh rằng các từ : hội chứng, ngân hàng, sốt, vua là những từ nhiều nghĩa

Bài tập 5 :

“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.”

-“Mặt trời”(câu 2) sử dụng theo phép ẩn dụ

tu từ

BT5: Đọc 2 câu thơ (Viếng lăng Bác – Viễn Phương)

4-Củng cố : Hệ thống kiến thức

5-Dặn dò : -Học bài Làm Bt còn lại Chuẩn bị “Sự phát triển của từ vựng”(TT)

Trang 33

Tuần 5 TIẾT 22

ND

VĂN BẢN :

CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH

(Trích VŨ TRUNG TÙY BÚT) -Phạm Đình Hổ.

1 Kiến thức

- Sơ giản về thể văn tùy bút thời trung đại

- Cuộc sống xa hoa của vua chúa, sự nhũng nhiễu của bọn quan lại thời Lê- Trịnh

- Những đặc điểm nghệ thuật của một văn bản viết theo thể loại tùy bút thời kì trung đại ở

Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh.

2 Kĩ năng

- Đọc – hiểu một văn bản tuỳu bút thời trung đại

- Tự tìm hiểu một số địa danh, chức sắc, nghi lễ thời Lê – Trịnh

III-Lên lớp :

1-Oån định :

2-KT bài cũ :

a-Tóm tắt truyện “Chuyện người con gái nam Xương”

b-Vũ Nương có những đức tính gì tốt đẹp ?

c-Nêu NT được sử dụng trg tác phẩm

3-Bài mới :

-Văn bản trích trg “Vũ trung

tuỳ bút” là 1 tác phẩm văn

xuôi ghi lại 1 cách sinh động,

hấp dẫn hiện thực đen tối của

lịch sử nước ta vào đầu TK

XIX

-Thể loại : tùy bút

Hoạt động 1 : PP đọc, vấn đáp, cắt nghĩa

HS đọc chú thích (*).

H: Nêu những hiểu biết của em về tác giả H: Em biết gì về tác phẩm “Vũ trung tùy bút”?

H: Văn bản viết theo thể loại gì ?

*GV: Tuỳ bút là 1 loại bút kí, thuộc thể loại tự sự nhưng cốt truyện đơn giản, kết cấu tự do, tả người, kể việc và trình bày cảm xúc, ấn tượng của người viết

*Hướng dẫn đọc :rõ ràng, chính xác, giọng bình thản, hơi

buồn, hàm ý phê phán mỉa mai

-GV đọc 1 đoạn-HS đọc tiếp theo đến hết

*Lưu ý chú thích :6,7,8,11,13.

Hoạt động 2 : PP vấn đáp, thảo luận , thuyết trình, hoạt động cảm nhận ban đầu

H: Em cho biết văn bản chia mấy đoạn ? Nêu ý chính từng đoạn Đ:Bố cục : 2 đoạn

II-Phân tích :

1-Thói ăn chơi xa xỉ, vô độ

của chúa Trịnh và các quan

*HS đọc đoạn 1.

H: Tìm những chi tiết, sự việc thể hiện thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh và các quan lại hầu cận trong phủ chúa

Trang 34

hầu cận trong phủ chúa.

-Thích chơi đèn đuốc, ngắm

cảnh

-XD nhiều cung điện, đình đài

-Thích dạo chơi

-Binh lính, quan lại giải trí lố

lăng, tốn kém

-Trân cầm dị thú, cổ mộc quái

thạch, chậu hoa cây cảnh đều

=>Cuộc sống xa hoa, hưởng

lạc trên mồ hôi, công sức của

phủ chúa nhũng nhiễu vơ vét

của dân

-Ra ngoài dọa dẫm,

-Dò xem nhà nào có chậu hoa,

cây cảnh, chim quý thì biên 2

chữ “phụng thủ”,

-Đêm đến, lẻn ra, sai lính đến

đem về, rồi buộc tội gia chủ

giấu vật cung phụng để doạ

lấy tiền

-Hòn đá, cây to, phải phá nhà

tường để khiêng ra

*HS đọc đoạn còn lại

H: Dựa vào thế chúa, bọn hoạn quan thái giám đã nhũng nhiễu dân bằng thủ đoạn nào ?

H:Vì sao chúng có thể làm được như vậy ?Đ:Vì bọn hoạn quan được chúa sủng ái, vì theo lệnh vua, vì chúng đắc lực giúp chúa thoả mãn thú chơi xa xỉ

H: Thực chất những hành động đó là gì ? Đ: vừa ăn cướp, vừa la làng, người dân như thể bị cướp 2 lần

H: Trước tình hình đó, người dân làm gì để tránh tai vạ ?Đ:-Nhà bị vu oan phải bỏ tiền ra kêu van

-Để tránh tai vạ phải đập bỏ núi non bộ, phá cây cảnh

=>Bọn quan lại tác oai tác

quái, cuộc sống nhân dân bất

công vô lí

III-Tổng kết : ghi nhớ sgk-T63

H: Em có nhận xét gì về những thủ đoạn của bọn hầu cận chúa ?Từ đó dẫn đến đời sống nhân dân ntn ?

H: Để chứng minh cho việc tránh tai vạ của người dân, tác giả đưa ngay dẫn chứng ở đâu ? Nhằm mục đích gì ?

Hoạt động 3 : Luyện tập - Kĩ thuật động não Hỏi :So sánh sự khác nhau về thể loại giữa tùy

bút với truyện

Tuỳ bút Truyện

-Cốt truyện đơn giản, hoặc khg có cốt

truyệt

-Kết cấu tự do, có khi tản mạn, tùy theo

cảm xúc của người viết

-Giàu tính cảm xúc, chủ quan (chất trữ

tình)

-Chi tiêt, sự việc chân thực có khi từ

những điều tai nghe mắt thấy trg thực

tế

-Có cốt truyện, có khi phức tạp

-Kết cấu chặt chẽ , có sự sắp đặt đầy dụng ý nghệ thuật của người viết

Tính cảm xúc, chủ quan được thể hiện kín đáo qua nhvật hoặc sự việc

-Chi tiết, sự việc phần nhiều hư cấu, sáng tạo

4 -Củng cố- dặn dò : Học bài Chuẩn bị “Hoàng Lê nhất thống chí”./.

Trang 35

Tuần 5 TIẾT 23,24

ND

VĂN BẢN : HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ

HỒI THỨ MƯỜI BỐN -NGÔ GIA VĂN

PHÁI-I-Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức

- Những hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc họ Ngô gia văn phái, về phong trào Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung- Nguyễn Huệ

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm viết theo thể loại tiểu thuyết chương hồi

- Một trang sử oanh liệt của dân tộc ta: Quang Trung đại phá 20 vạn quân Thanh, đánh đuổi giặc xâm lược ra khỏi bờ cõi

2 Kĩ năng

- Quan sát các sự việc được kể trong đoạn trích trên bản đồ

- Cảm nhận sức trỗi dậy kì diệu của tinh thần dân tộc, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm hứng yêu nước của tác giả trước những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc

- Liên hệ những nhân vật, sự kiện trong đoạn trích với những văn bản liên quan

III-Lên lớp :

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Thói sa hoa hưởng lạc của chúa Trịnh được miêu tả ntn ?

b-Thủ đoạn của bọn quan lại hầu cận cướp đoạt của cải của dân ra sao ?

3-Bài mới :

I-Giới thiệu

1-Tácgiả “Hoàng lê nhất

thống chí” là sáng tác tập thể

của nhóm Ngô gia văn phái ở

làng Tả Thanh Oai, Hà Tây, trg

đó đóng góp quan trọng của

Ngô Thì Chí (1758-1788), và

Ngô Thì Du (1772-1840)

2-Tác phẩm : “Hoàng lê nhất

thống chí” là tiểu thuyết chữ

Hán viết theo thể chương hồi,

gồm 17 hồi

II-Tìm hiểu văn bản : HỒI

THỨ MƯỜI BỐN.

A-Đại ý : Đoạn trích miêu tả

Hoạt động 1 : PP cắt nghĩa, vấn đáp,

Hs đọc phần chú thích (*).

H: Cho biết những nét đặc biệt về tác giả của Hoàng Lê nhất thống chí

*HS đọc phần chú thích (1).

H: Tác phẩm viết theo thể gì ? gồm mấy hồi ?

*GV: Giải thích nhan đề: Hoàng lê (vua Lê), nhất thống

(thu đất nước về 1 mối), chí (ghi chép)-Vua Lê (Lê Hoàn) : Lê Chiêu Thống; Chúa Trịnh : Trịnh Sâm

-Tác phẩm ghi lại sự kiện lịch sử trg đó : con người, sự kiện, năm tháng có thật, chính xác (cuối TK XVIII đầu XIX)

-Tóm tắt tác phẩm :

Hoạt động 2 : PP đọc

*Hướng dẫn đọc : Đọc to rõ, chú ý phân biệt lời đối thoại- lời tự sự

-Lời của Quang Trung : dõng dạc

Trang 36

chiến thắng lẫy lừng của vua

Quang Trung, sự thảm bại của

quân tướng nhà Thanh và số

phận lũ vua quan phản nước,

hại dân

*Lưu ý chú thích : theo chú thích sgk

-“đốc suất đại binh”: chỉ huy, cổ vũ đoàn quân lớn.

Hoạt động 3 : PP vấn đáp, thuyết trình, hoạt động tái hiện hình tượng

H: Cho biết đại ý của văn bản ?H: Đoạn trích chia mấy phần ? Nêu ý chính từng phần Đ: Bố cục : 3 phần

B-Phân tích :

1-Hình tượng người anh hùng

Nguyễn Huệ –Quang T

-Hạ lệnh xuất quân

-Tự mình đốc suất đại binh, cả

thủy lẫn bộ cùng ra đi

=>Là con người hành động

mạnh mẽ, quyết đoán

-Lấy ý kiến của Nguyễn Thiếp

-Tuyển binh và duyệt binh lớn ở

Nghệ An

-Cưỡi voi ra doanh yên ủi quân

lính

=>Nhà lãnh đạo chính trịcó trí

tuệ sáng suốt, nhìn xa thấy

rộng, biết mình biết người

*Đọc “Bắc Bình Vương … Mậu Thân (1788)”

H: Nghe tin cấp báo giặc đã chiếm miền Bắc, chiếm đô thành Thăng Long, triều đình nhà Lê đầu hành, thái độ đầu tiên của Nguyễn Huệ là ntn ?

Đ: Giận lắm, định thân chinh cầm quân đi ngay

H: Nhưng nghe lời khuyên của quần thần, thì Nguyễn Huệ làm gì ?

Đ: Lên ngôi Hoàng Đế, để giữ lấy lòng người

H: Bắc bình Vương lên ngôi Hoàng Đế vào thời gian nào ?Đ: 25/12/1788 (Mậu Thân)

H: Sau khi lên ngôi việc đầu tiên của Hoàng Đế là gì ?

*HS đọc “Vua Quang Trung tự mình … dẹp tan

H: Vua Quang Trung quyết định hành động gì ?H: Điều đó chứng minh ông là người có phẩm chất gì ?

*HS đọc “Vua Quang Trung mừng lắm … ta khg nói trước.”

H: Công việc tiếp theo của Nguyễn Huệ là gì ?H: Qua những lời động viên của Quang Trung trg buổi duyệt binh ở Nghệ An và cuộc trò chuyện với Nguyễn Thiếp, chứng tỏ nhà vua còn có phẩm chất gì ?

-Hạ lệnh tiến quân

-Khiển trách 2 tướng Sở và Lân

-Khen Ngô Thì Nhậm có mưu

kế hay

=>độ lượng, công minh, hiểu

được sở trường của tướng sĩ,

khen chê đúng người, đúng

việc

*HS đọc “Hôm sau … đúng như vậy.”

H: Sau khi yên ủi quân linh, Quang Trung làm công việc gì?H: Đến núi Tam Điệp thì ai ra đón ?

Đ: Sở, Lân ra đón, đều mang gươm trên lưng chịu tội H: Quang Trung khiển trách 2 tướng sĩ điều gì ? H: Khg chỉ khiển trách, Quang Trung còn khen tướng sĩ ở việc làm nào ?

Đ: Khen Ngô Thì Nhậm biết dùng kế H: Điều đó, cho thấy Quang Trung là người ntn?

-Phương lược tiến đánh đã có

tính sẵn Mươi ngày đánh đuổi

được người Thanh

-Quân Thanh thất bại sẽ báo

thù

=>Có tầm nhìn xa, luôn tự tin ở

bản thân, ở các tướng sĩ của

mình

-30 tháng chạp mở tiệc khao

quân

-Chia quân sĩ ra làm 5 đạo, tối

30 Tết lên đường, hẹn mồng 7

*HS đọc “Thì Nhậm … lên đường ra Bắc.”

H: Sau khi khen chê các tướng sĩ, Quang Trung đã nói gì về

ý chí quyết thắng của mình ?H: Quang Trung nghĩ gì khi quân Thanh thất bại?

Đ: Quân Thanh nước lớn, sau khi thua sẽ báo thù=>gây đau khổ cho nhân dân

H: Điều đó cho thấy Quang Trung là người ntn ?H:Tối 30 tháng chạp, Quang trung làm công việc gì ?H: Quang Trung đã sắp phương lược thần tốc tiến công ntn ?

*Hs đọc “Khi quân … kéo vào thành.”

H:Hãy kể tóm lược cuộc hành quân thần tốc của Quang

Trang 37

vào thành Thăng Long Trung tiến quân ra Bắc đánh quân Thanh (bắt đầu từ ngày

mấy xuất quân?)-Đến Thanh Quyết thúc quân

đuổi theo

-Vây kín làng Hà Hồi

-Chỉ huy mũi tiến công

-Cưỡi voi đi đốc thúc

-Trưa mồng 5 Quang Trung tiến

quân vào thành Thăng Long

=>Hình ảnh vua Quang Trung

thật oai phong lẫm liệt Thông

minh, sáng suốt, phán đoán

đúng tình hình

Quang Trung người anh hùng

dân tộc, trí dũng song toàn

H: Hình ảnh Quang trg chiến trận được miêu tả ntn ?H: Quang Trung dự định mồng 7 vào thành Thăng Long, nhưng thực tế mồng 5 đã vào thành Điều đó cho thấy Quang Trung là người ntn ?

H: Quang Trung đã dùng những mưu lược gì trg chiến dịch thần tốc ?

H: Em cảm nhận hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ ntn ?

Đ:-Tài cầm quân khiển tướng

-Chỉ huy cuộc hành quân thần tốc

-Hình ảnh lẫm liệt trg chiến trận

-Chiến thắng oai hùng

-Con người trí dũng song toàn

2-Sự thảm bại của quân tướng

nhà Thanh

-Không nghe tin cấp báo

-Chỉ lo yến tiệc vui mừng

-Khg lo đến việc bất trắc

-Quân bỏ chạy tán loạn, giày

xéo lên nhau mà chết

-Thái thú Sầm Nghi Đống thắt

cổ tự tử

-Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa

khg kịp đóng yên, người khg kịp

mặc áo giáp bỏ chạy

-Bọn lính kị mã nhằm hướng

bắc mà chạy

-Quân sĩ tranh nhau qua cầu mà

chết =>Thất bại hoàn toàn, trốn

chạy về nước

3-Số phận của bọn vua tôi

phản quốc-Lê Chiêu Thống

-Vua Lê cùng bề tôi vội vã đưa

thái hậu ra ngoài

-Chạy gấp rút đến Nghi Tàm

-Vội cướp thuyền sang bờ bắc

Mệt lử.-Cuống quýt-Chạy gấp

lên cửa ải

=>Hoảng hốt chạy theo bọn

xâm lược

III-Tổng kết : (ghi nhớ sgk-T72)

Hoạt động 4 : PP vấn đáp, thuyết trình, hoạt động tái hiện hình tượng

*HS đọc “Lại nói … dưới đất lên.”

H: Trg lúc Quang Trung tiến quân ra Thăng Long, Tôn Sĩ Nghị và vua Lê làm gì ?

*Quan sát đoạn “Quân Thanh … đại bại”

H: Sự thất bại của quân tướng nhà Thanh được tác giả miêu tả ntn ?

*HS đọc “Tôn Sĩ Nghị … khg chảy được nữa.”

H: Khi quân Tây Sơn đánh đến nơi thì Tôn Sĩ Nghị cùng bọn tùy tùng của hắn ntn ?

*Hs đọc “Vua Lê … xấu hổ “

H: Sự thất bại của quân Thanh được miêu tả ntn ?Đ: Quân Thanh chạy về nước, đêm ngày đi gấp, khg dám nghỉ ngơi

H: Quân tướng nhà Thanh lãnh hậu quả ntn ?H: Số phận của bọn vua tôi phản nước, hại dân ra sao ?H:Khi đến đồn Hoà Lạc chợt nghe quân Tây Sơn đuổi đến, Lê Chiêu Thống ntn ?

H: Vua tôi nhà Lê chạy đến cửa ải gặp ai ?Đ: Gặp Tôn Sĩ Nghị

H: Lúc này tình cảnh của họ ra sao ?Đ: Tôn Sĩ nghị và vua tôi chỉ còn biết “nhìn nhau than thở, oán giận chảy nước mắt.”

H: Nhận xét về giọng văn của tác phẩm Hoạt động 5 : Luyện tập- PP hoạt động tự bộc lộ, tự nhận thức của hs

Dựa vào tác phẩm, hãy viết 1 đoạn văn miêu tả lại cuộc chiến cống thần tốc đại phá quân Thanh của vua Quang Trung từ tối 30 Tết đến ngày mồng 5/1/1789 (Kỉ Dậu)

4-Củng cố : Hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ

5-Dặn dò : Học bài , làm BT Chuẩn bị “Truyện Kiều”

Trang 38

Tuần 5 TIẾT 25

ND

TIẾNG VIỆT : SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG (TT)

1 Kiến thức

- Việc tạo từ ngữ mới

- Việc mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài

2 Kĩ năng

- Nhận biết từ ngữ mới được tạo ra và những từ ngữ mượn của tiếng nước ngoài

- Sử dụng từ ngữ mượn của tiếng nước ngoài phù hợp

III-Lên lớp :

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Thế nào là sự phát triển của từ vựng ?

b-Có mấy phương thức chủ yếu phát triển nghĩa của từ ngữ ?

3-Bài mới :

A-Vào bài

I-Tạo từ ngữ mới :

1 Điện thoại di động

-Kinh tế tri thức

-Đặc khu kinh tế

-Sở hữu trí tuệ

2-Cấu tạo từ ngữ theo mô hình :

1-H: Hãy cho biết trg thời gian gần đây có những từ ngữ

mới nào được cấu tạo trên cơ sở các từ sau :điện thoại, kinh

tế, di động, sở hữu, tri thức, đặc khu, trí tuệ Em hãy giải

thích nghĩa của những từ ngữ mới cấu tạo đó ?H: Em có nhận xét gì khi cấu tạo thêm từ ngữ mới ?Đ:Làm phong phú thêm vốn từ ngữ

2-H:Trg Tiếng Việt có những từ được cấu tạo theo mô hình

x + tặc Hãy tìm những từ ngữ mới xuất hiện cấu tạo theo mô hình đó

Giải thích nghĩa của từ

*GV : Cho hs tìm thêm 1 số vd theo mô hình :

x + đen

VD : tóc đen, da đen, vải đen, giày đen …

*Ghi nhớ : (sgk –T73) H: Như vậy, qua 2 vd trên ta thấy tạo từ ngữ mới để làm gì ?

Đ: Để làm cho vốn từ ngữ tăng lên

II-Mượn từ ngữ của tiếng

nước ngoài :

1-Từ Hán Việt :

a-Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ,

hội, đạp thanh, yến anh, bộ

hành, xuân, tài tử, giai nhân

Hoạt động 2 : PP thảo luận, phân tích cắt nghĩa và khái quát hóa

*HS đọc doạn trích “Truyện Kiều “Nguyễn Du

H: Hãy tìm những từ Hán Việt trong 2 đoạn trích sau :

Trang 39

b-Bạc mệnh, duyên phận, thần

linh, chứng giám, thiếp, đoan

trang, tiết, trinh bạch, ngọc

*HS đọc đoạn “Chuyện người con gái Nam Xương” – Nguyễn Dữ.

a-Aids :có nguồn gốc tiếng Anh

-Ma-két-ting (marketing) : có

nguồn gốc tiếng Anh

*Ghi nhớ 2 : (sgk-T74).

*HS đọc mục 2 a,b

2-H: Tiếng Việt dùng những từ nào để chỉ những khái niệm

sau : a,bH: Những từ này có nguồn gốc từ đâu ?H: Từ vd trên, ta thấy sự phát triển từ vựng mới nhờ vào đâu

Đ: Mượn từ ngữ nước ngoài cũng là cách phát triển từ vựng tiếng Việt

H: Trong đó mượn nhiều nhất là từ của tiếng nước nào ?Đ: Tiếng Hán

III-Luyện tập

Bại tập 1 : Mô hình tạo từ ngữ mới

*x + trường : thị trường, chiến trường, công trường,

nông trường, ngư trường, lâm trường, phi trường …

*x + tập : học tập, thực tập, kiến tập, luyện tập, sưu

tập, tuyển tập, toàn tập, tổng tập …

*x +điện tử : thư điện tử, thương mại điện tử, giáo

dục điện tử, công nghiệp điện tử, dịch vụ điện tử,

đồng hồ điện tử, thời đại điện tử …

*x + học : toán học, vật lí học, sử học, ngôn ngữ học

*x + nghiệp : nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp.

Hoạt động 3 : luyện tập- PP thảo luận, phân tích cắt nghĩa và khái quát hóa BT1 : Thảo luận

Tìm 2 mô hình có khá năng tạo ra những từ ngữ mới theo kiểu x + …

(Gợi ý : X+ trường ù;x+ tập;

X+ điện tử; X+ học; X+ nghiệp …)

Bài tập 2 : Năm từ mới xuất hiện và nghĩa của nó

-Bàn tay vàng : -Cơm bụi :

-Công viên nước -Đường cao tốc ;Thương hiệu :

BT2 : Tìm 5 từ ngữ mới được dùng phổ biến gần đây và giải thích nghĩa của từ ngữ đó

Bài tập 3 :

-Từ mượn của tiếng Hán

-Từ mượn của ngôn ngữ châu Aâu : xà phòng, ô tô,

ra-đi-ô, ô-xi, cà phê, ca nô

BT3 : Trg những từ sau, từ nào mượn của tiếng Hán, từ nào mượn của ngôn ngữ châu Aâu ?

Bài tập 4 : Nêu vắn tắt những cách phát triển từ vựng

Cách phát triển của từ vựng

Phát triển về nghĩa của từ ngữ Phát triển vềlượng của từ ngữ

Tạo từ mới Vay mượn tiếng nước ngoài

H: Thảo luận vấn đề : từ vựng của 1 ngôn ngữ có thể khg thay đổi được khg ?

5-Dặn dò : -Học bài, làm BT Chuẩn Bị “Thuật ngữ”

Trang 40

Tuần 6 TIẾT 26

ND

VĂN BẢN :

TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU

1 Kiến thức

- Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện của Truyện Kiều

- Thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc trong một tác phẩm văn học trung đại

- Những giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của tác phẩm Truyện Kiều

2 Kĩ năng

- Đọc – hiểu một tác phẩm truyện thơ Nôm trong văn học trung đại

- Nhận ra những đặc điểm nổi bật về cuộc đời và sáng tác của một tác giả văn học trung đại.II-Chuẩn bị : -GV : giáo án, sgk

-HS : sgk, bài học, bài soạn

III-Lên lớp :

1-Oån định

2-KT bài cũ :

a-Phân tích hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ

b-Em có nhận xét gì về NT tự sự và miêu tả trung thực và ý thức dân tộc của các tác giả Ngô gia văn phái (tổng kết)

3-Bài mới :PP thuyết trình

A-Vào bài

I-Tác giả :

Nguyễn Du (1765-1820)

1-Cuộc đời :

-Sinh trưởng trg 1 gia đình quý tộc, nhiều đời làm

quan vá có truyền thống văn học Cha và anh đều

giữ chức cao trg triều Lê

-Sống vào giai đoạn cuối TK XVIII – đầu TK XIX,

thời đại có nhiều biến động dữ dội

-Phiêu bạc nhiều năm trên đất Bắc, là người hiểu

biết sâu rộng, có vốn sống phong phú, cảm thông

sâu sắc với nỗi khổ của nhân dân

-Là người có trái tim giàu lòng yêu thương

2-Sự nghiệp :

*Thơ chữ Hán :

-Thanh Hiên thi tập;Nam trung tạp ngâmBắc hành

tạp lục

*HS đọc phần tác giả

H: Thời đại xã hội mà Nguyễn Du sống là khoảng thời gian nào ? Có đặc điểm

gì và có ảnh hưởng đến cuộc đời và sự nghiệp văn học của ông hay khg ?

Định dạng
Số trang	160
Dung lượng	1,29 MB

NV9 T1 Chuẩn KTKN

TRUYEÄN KIEÀU CUÛA NGUYEÃN DU

TRẢ BÀI VIẾT LÀM VĂN SỐ 1