Siêu âm tim van cơ học bình thường và có biến cố

Huyết động: thay đổi tuỳ loại van, vị trí và kích thước van  cần so sánh với giá trị tham khảo nhà sản xuấtcung cấp và với các bản siêu âm trước đó của BN... Mục tiêu siêu âm• Trên 2D:

SIÊU ÂM TIM VAN CƠ HỌC:

BÌNH THƯỜNG VÀ KHI CÓ BIẾN CỐ

BS Huỳnh Thanh Kiều

BV Tim Tâm Đức

1

Lịch sử van tim cơ học

• 1952, Bs Charles Hufnagel thay van cơ học đầu tiên(van ĐMC Hufnagel đặt trong ĐMC xuống)

• 1960: van Starr-Edwards (van lồng bi)

• Cuối 1960s: van 1 đĩa nghiêng

• 1979: van 2 đĩa  nhiều ưu điểm, sử dụng rộng rãi

Các loại van cơ học

TL: Wang A, et al Valvular Heart Disease, 2009

Đặc điểm siêu âm van cơ học

1 Trên 2D: bóng lưng hoặc nhiễu  khó quan sát, che

lấp

2 Doppler màu: dòng máu xoáy, bị che lấp bởi bóng

lưng hoặc hình ảnh nhiễu của van

3 Huyết động: thay đổi tuỳ loại van, vị trí và kích thước

van  cần so sánh với giá trị tham khảo nhà sản xuấtcung cấp và với các bản siêu âm trước đó của BN

Siêu âm van cơ học qua thành ngực

5 TL: Otto CM Textbook of Clinical

Echocardiography, 9 th ed, 2013

Mục tiêu siêu âm

• Trên 2D: quan sát cử động van

• Đo vận tốc và chênh áp ngang van

• Tính diện tích lỗ van hiệu quả (EOA: Effective Orifice Area)

• Đánh giá hở van: vị trí, độ nặng, kiểu hở van

• Kích thước và chức năng thất trái

• Áp lực động mạch phổi

• Bất thường khác

7

Hình ảnh van cơ học/SAT thành ngực

Van 2 lá cơ học Van ĐMC cơ học

Hình ảnh van cơ học hai lá/SAT thực quản

Hai lá van mở/tâm trương Hai lá van đóng/tâm thu

9

Doppler màu van 2 lá cơ học/SAT thực quản

Hai lá van mở: 3 lỗ Hai lá van đóng: dòng hở nhỏ

Tất cả van cơ học đều có dòng hở nhỏ

 Vận tốc dòng máu qua van phụ thuộc vào vị trí, loại van và kích thước van

 EOA: nhỏ hơn so với van tự nhiên bình thường

 Van kích thước lớn thì vận tốc và chênh áp qua van thấp,

EOA cao

 Vận tốc và chênh áp qua van 2 lá thấp hơn van ĐMC

Tất cả van cơ học đều có hẹp một chừng mực nhất định

Cần 1 bản SA sau mổ để làm giá trị tham khảo (Baseline Echo)

Đặc điểm huyết động

11 TL: Otto CM Textbook of Clinical Echocardiography, 9 th

ed, 2013

Các thông số van động mạch chủ cơ học

Các thông số van 2 lá cơ học

13 TL: Otto CM Textbook of Clinical Echocardiography, 9 th ed,

2013

Van cơ học hoạt động bình thường

• Lá van cử động đóng mở tốt

• Vận tốc, chênh áp và EOA trong giới hạn cho phép

• Dòng hở nhỏ trong van

• Áp lực động mạch phổi bình thường

Biến cố van cơ học (1)

 Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng

TL: Wang A, et al Valvular Heart Disease, 2009 Humana Press 15

Biến cố van cơ học (2)

 Huyết khối thuyên tắc

 Bất tương hợp van- diện tích cơ thể

(Patient-Prosthesis mismatch)

 Thiếu máu tán huyết do nguyên nhân cơ học

ed, 2013

Nguyên nhân hở van

• Thường nhất là đóng không kín do pannus hay do

huyết khối

• Hở cạnh van:

– Sẹo hoá/vôi hoá vòng van  sút chỉ khâu

– Abces cạnh vòng van gây sút van

Cần SAT qua thực quản: đánh giá độ nặng dòng hở

SA tim 3D qua thực quản bít dòng hở cạnh van bằng dụng cụ qua thông tim

Đánh giá độ nặng hở van/SAT qua TQ

• Hình dạng, xuất phát, vị trí dòng hở

• Đo vena contracta (chỗ hẹp nhất của gốc dòng hở)

• Hình dạng và đậm độ phổ dòng máu đi tới

• Đo vận tốc dòng máu đi tới

• Áp lực động mạch phổi

Kết hợp LS quan trọng hơn: tán huyết, suy tim

19 TL: Otto CM Textbook of Clinical Echocardiography, 9 th

ed, 2013

Doppler dòng máu qua van 2 lá cơ học

Dòng hở cạnh van 2 lá/SAT thực quản

21

Dòng hở

cạnh van

ĐMC cơ

học

Hẹp van cơ học

• Cần đánh giá hẹp van khi:

– Chênh áp trung bình ngang van ĐMC > 15 – 20 mmHg

– Chênh áp trung bình ngang van 2 lá > 5 – 7 mmHg

– Thay đổi > 25 % so với những kết quả SAT trước đó

• Dấu hiệu gợi ý khác

– TCLS: mất tiếng van cơ học, suy tim tăng lên

– ALĐMP tăng

TL: Rimington H, Chambers J Echocardiography: A Practical Guide to Reporting, 2007, 2 nd ed 23

Nguyên nhân hẹp van

Huyết khối van 2 lá cơ học/SAT thực quản

25

Hẹp van nặng

Có thể hẹp van

? Lưu lượng cao

? PPM

Đánh giá

van 2 lá

cơ học

TCCN và TT gợi ý hẹp van 2 lá cơ học

Chức năng van bình thường

Hẹp van nặng

Có thể hẹp van, PPM, tăng lưu lượng

Đánh giá thêm bằng phương pháp khác

27 TL: Otto CM Textbook of Clinical

Echocardiography, 9 th ed, 2013

Các phương tiện chẩn đoán khác

Bất tương hợp giữa kích thước van-bệnh

nhân (Patient-prosthesis mismatch)

• Van nhỏ hơn/kích thước cơ thể: vận tốc dòng máu cao,

chênh áp ngang van cao nhưng van hoạt động bình

Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng

• RL chức năng van: hẹp hở van mới xuất hiện

• Van lắc lư

• Hở cạnh van, abces cạnh van hay phình ĐMC

• ALĐMP tăng (không rõ nguyên nhân)

• Thay đổi kích thước, chức năng buồng tim

Không phân biệt được huyết khối và sùi

31 TL: Otto CM Textbook of Clinical Echocardiography,

9 th ed, 2013

Kết luận

• Siêu âm tim là phương tiện hữu ích giúp đánh giá

chức năng van cơ học

• Phối hợp SAT qua thành ngực và SAT qua thực quảnkhi có nghi ngờ RL chức năng van cơ học

• Kết quả SAT sau mổ (6 – 8 tuần) quan trọng, thườngđược dùng như giá trị tham khảo khi theo dõi

• Làm SAT định kỳ hằng năm và khi có thay đổi

TCCN