Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti

Là một trong số những nhân vật có ảnh hưởng lớn của thế kỷ XX, tư tưởng của Jiddu Krishnamurti đã soi sáng cuộc sống cho hàng triệu người khắp thế giới: cả những người trí thức và những

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

ĐINH THỊ TUYẾT

TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA JIDDU KRISHNAMURTI

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Triết học

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

ĐINH THỊ TUYẾT

TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA JIDDU KRISHNAMURTI

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Triết học

Mã số: 60.22.03.01

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Công Sự

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ với đề tài “Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti” là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi và những kết quả nghiên cứu trong luận văn này hoàn toàn trung thực

Hà Nội, tháng 10 năm 2014 Tác giả luận văn

Đinh Thị Tuyết

LỜI CẢM ƠN!

Trước hết, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy giáo, cô giáo trong khoa Triết học - Trường Đại Học Khoa học Xã Hội và Nhân Văn, ĐHQGHN, đã đào tạo, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học vừa qua và đã tạo điều kiện cho tôi được thực hiện luận văn tốt nghiệp này

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của TS Lê Công Sự - Giáo viên hướng dẫn trực tiếp đã giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp một cách thuận lợi Thầy đã luôn bên cạnh để đóng góp, sửa chữa những thiếu sót, khuyết điểm tôi mắc phải và đề ra hướng giải quyết tốt nhất

từ khi tôi bắt đầu viết luận văn cho tới khi hoàn thành

Tôi cũng xin cảm ơn gia đình và các bạn trong tập thể lớp đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và làm luận văn

Luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi hạn chế và thiếu sót, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô cùng toàn thể các bạn để đề tài của tôi được bổ sung và phát triển hoàn thiện hơn

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 10, năm 2014

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 6

7 Kết cấu của luận văn 6

Chương 1: NHỮNG ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA JIDDU KRISHNAMURTI 7

1.1 Cuộc đời và sự nghiệp của Jiddu Krishnamurti 7

1.1.1 Gia đình, tuổi thơ và trường học 7

1.1.2 Hành trình diễn thuyết và các tác phẩm cơ bản 20

1.2 Những điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti 25

1.2.1 Điều kiện kinh tế- xã hội 25

1.2.2 Tiền đề văn hoá và tư tưởng 30

Chương 2: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA JIDDU KRISHNAMURTI 34

2.1 Mục đích, ý nghĩa và nội dung của giáo dục 34

2.1.1 Mục đích và ý nghĩa của giáo dục 34

2.1.2 Nội dung của giáo dục 42

2.2 Những nguyên tắc tiến hành giáo dục 45

2.2.1 Giáo dục dựa trên tinh thần tự do, tình thương yêu và thiện tâm 45

2.2.2 Giáo dục phải giúp con người hướng tới sự hiểu biết, từ đó xác định mục đích và lý tưởng sống 58

2.3 Vai trò của các bậc phụ huynh và người thầy trong giáo dục 63

2.3.1 Vai trò của các bậc phụ huynh trong giáo dục 63

2.3.2 Vai trò của người thầy trong giáo dục 69

2.4 Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti đối với thế giới và Việt Nam hiện nay 77

2.4.1 Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti đối với thế giới 77

2.4.2 Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti trong sự nghiệp giáo dục ở Việt Nam hiện nay 83

KẾT LUẬN 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định phát huy tiềm năng trí tuệ cũng như khả năng sáng tạo của con người, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đưa nước ta nhanh chóng hội nhập với khu vực và thế giới Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm việc mở mang dân trí, chăm lo sự nghiệp giáo dục Người đánh giá cao vai trò của giáo dục đối với sự hưng thịnh đất nước, với nhiệm vụ trọng đại là nâng cao dân đức, mở mang dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, đưa nước nhà tiến tới giàu mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu Người luôn nhấn mạnh yêu cầu của nền giáo dục và đào tạo nước ta là phải gắng sức phấn đấu theo kịp trình độ và chất lượng của các nước văn minh, tiên tiến

Kế thừa và phát triển tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục, Đảng và Nhà nước ta luôn kiên trì mục tiêu giáo dục là hướng tới việc phát triển con người và nguồn nhân lực Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

XI, Đảng ta khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu”, đồng thời đưa ra chủ trương: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo” [6, tr 41]

Tuy nhiên, hiện nay, thực trạng nền giáo dục Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế trong việc xác định mục tiêu, quan điểm giáo dục, nội dung, phương pháp, chương trình đào tạo cũng như đội ngũ thầy giáo, hệ thống tổ chức và công tác quản lý Tình hình đó đòi hỏi chúng ta phải có những biện pháp đổi mới "căn bản và toàn diện" nền giáo dục nước nhà, nâng cao chất lượng của giáo dục và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đây là yêu cầu bức thiết đặt ra không chỉ với những người trực tiếp làm công tác giáo dục mà còn đối với toàn xã hội Do vậy, trong thời gian vừa qua, có rất nhiều kiến nghị cũng như những biện pháp đưa ra nhằm cải cách nền giáo dục nước ta cho phù hợp với trình độ phát triển của thế giới

Ở Việt Nam, việc nghiên cứu tư tưởng của các nhà giáo dục lớn trên thế giới

có vai trò và ý nghĩa quan trọng Thông qua việc nghiên cứu những quan niệm giáo dục tiến bộ và có ảnh hưởng lớn trên thế giới, chúng ta có thể học hỏi để tìm ra một triết lý giáo dục phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam nhưng không tách rời xu thế chung của thời đại Trong tiến trình đó, hàng loạt những tác phẩm của các nhà giáo dục tiêu biểu trên thế giới cũng như những nghiên cứu về tư tưởng của họ được phổ biến rộng rãi và ảnh hưởng đến quan niệm giáo dục của nước ta

Là một trong số những nhân vật có ảnh hưởng lớn của thế kỷ XX, tư tưởng của Jiddu Krishnamurti đã soi sáng cuộc sống cho hàng triệu người khắp thế giới: cả những người trí thức và những người bình thường, trong đó

có những nhân vật nổi tiếng về triết học, tôn giáo, nghệ thuật, văn hoá, tâm lý học, phân tâm học, chính trị học, khoa học như Adous Huxley, Henry Miller, Andre Niel, Indira Gandhi, David Bohn, Dalai Lama… Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Liên Hiệp Quốc, Krishnamurti được mời đến trụ sở tại New York để nói chuyện với tư cách một triết gia thế tục vĩ đại Bên cạnh vai trò là một hiền nhân, một triết gia, Krishnamurti còn là một nhà giáo dục có tầm ảnh hưởng ở nhiều nước Những người ủng hộ ông, từng làm việc trong các tổ chức phi lợi nhuận hoặc trông nom một số trường học độc lập đã thực hiện nhiều quan điểm của ông về giáo dục tại Ấn Độ, Anh và Mỹ Người ta đã sao chép và phổ biến hàng nghìn bài nói chuyện, các cuộc thảo luận nhóm, các tác phẩm khác, xuất bản chúng dưới nhiều hình thức như sách, sách điện

tử, audio, video, internet bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau

Ở Việt Nam, một số tác phẩm của Krishnamurti mới chỉ được dịch và xuất bản trong thời gian gần đây Những nghiên cứu về tư tưởng của Krishnamurti, đặc biệt là tư tưởng giáo dục của ông còn ít Do vậy, việc tìm hiểu tư tưởng của Krishnamurti, đặc biệt là những tư tưởng về giáo dục là một việc làm cần thiết Điều đó không chỉ giúp chúng ta có hiểu biết về một nhà tư tưởng lớn của thế kỷ XX mà còn giúp ích cho việc học hỏi, tìm tòi một quan niệm giáo dục phù hợp với đất nước ta trong thời đại ngày nay

Vì tất cả những lý do trên, tôi chọn đề tài luận văn là: “Tư tưởng giáo

dục của Jiddu Krishnamurti”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Những đóng góp của Jiddu Krishnamurti có ảnh hưởng rất lớn và để lại dấu ấn rõ nét trong suốt thế kỷ XX Khi đánh giá về Krishnamurti, người ta xuất phát từ nhiều quan điểm khác nhau Có người xem ông là nhà giáo dục, nhà tư tưởng; có người lại thích những điều huyền bí nên xem ông như một giáo chủ, bậc thầy tâm linh, là hiện thân của Bồ Tát hay một đấng tiên tri nào đó; nhiều người không thích tư tưởng của ông thì gọi ông là kẻ phản kháng, thậm chí phá hoại… và còn nhiều quan điểm khác nữa Dù vậy, không ai có thể phủ nhận một điều rằng Krishnamurti là một triết gia yêu chuộng hoà bình; một người thuyết giảng đầy tài năng, cả cuộc đời có lẽ chỉ làm duy nhất một việc: nói và nói Ở Việt Nam, do nhiều lý do khác nhau, việc nghiên cứu

tư tưởng, đặc biệt là tư tưởng giáo dục của ông chưa được chú trọng

Nghiên cứu về Krishnamurti có thể kể đến công trình của các tác giả

trong nước Trước hết là tác phẩm Krishnamurti - Người nhập cuộc (Nxb

Thanh niên, 2004) của tác giả Mộc Nhiên Tác phẩm đã giới thiệu tiểu sử và cuộc đời của Krishnamurti, trình bày những điểm mấu chốt trong tư tưởng của ông về triết học và đạo Phật Ở đây tư tưởng giáo dục không được tác giả bàn đến một cách đầy đủ và độc lập

Gần đây nhất có bài báo: “Krishnamurti và quan niệm của ông về giáo

dục” của tác giả Lê Công Sự được đăng trên tạp chí Khoa học Ngoại ngữ, số

16, 9-2008 Tác giả đã tập trung nêu những điểm cơ bản trong quan niệm của Krishnamurti như mục đích, ý nghĩa của giáo dục cũng như vai trò của người thầy trong nền giáo dục Bên cạnh đó, tác giả cũng bước đầu chỉ ra một số giá trị của tư tưởng giáo dục của Krishnamurti đối với nền giáo dục trên thế giới

và ở Việt Nam hiện nay Trong bài: “Jiddu Krishnamurti và triết lý nhân

sinh” đăng trên tạp chí Khoa học xã hội, số 314, 2-2009, tác giả Lê Công Sự

đã nêu những nội dung nổi bật trong triết lý nhân sinh của Krishnamurti, trong đó không thể không kể đến quan niệm của ông về giáo dục Có thể nói, hai bài báo trên chính là những gợi mở để chúng tôi tiếp cận và nghiên cứu tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

Bên cạnh đó, nhiều tác phẩm nghiên cứu về tư tưởng của Krishnamurti cũng đã được dịch và xuất bản bằng tiếng Việt Đầu tiên có thể kể đến là cuốn

“Krishnamurti cuộc đời và tư tưởng” (Nxb Văn hoá Sài Gòn, 2007) của

Rene Fouere do dịch giả Võ Văn Quế dịch Trong tác phẩm này, tác giả đã nêu tóm tắt về cuộc đời của Krishnamurti và trình bày những tư tưởng cơ bản của ông Tuy nhiên, tác phẩm này mang đậm dấu ấn cá nhân của người viết như chính tác giả đã thừa nhận: “Để nói về Krishnamurti là một việc làm khó

khăn và mạo hiểm, vì ông là một người mà tôi tin, là một trong những người

đáng kể nhất của tất cả mọi thời đại” [37, tr.15] Bên cạnh đó, tác giả cũng không đề cập cụ thể đến tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

Dịch giả Nguyễn Ước dày công biên dịch bộ sách: “Krishnamurti:

cuộc đời và tư tưởng” (Nxb Văn học, 2002) Đây là tập sách đồ sộ với ba tập

bao quát tư tưởng của Krishnamurti qua các thời kỳ Tập I: “Krishnamurti

tinh yếu” là tuyển tập nguyên văn những bài diễn thuyết và thảo luận quan

trọng nhất trong hơn 60 năm thuyết giảng của ông Cuốn sách đề cập đến mọi vấn đề thuộc về cuộc sống hàng ngày, các đề tài đạo đức học và tôn giáo, tu trì và thế tục, hạnh phúc và đau khổ, nô lệ và giải thoát, cá nhân và thế giới…

Tập II: “Đời không tâm điểm” nói về phần đầu cuộc đời Krishnamurti, từ lúc

ông ra đời cho tới năm 1977 Đây là cuốn sách ghi lại những lời kể và đánh giá của bà Tayakar- một người gần như cũng thời và là cộng sự của Krishnamurti Bà đặt tường trình của mình trong bối cảnh lịch sử, xã hội hiện đại của Ấn Độ, với những vấn đề quen thuộc của một đất nước mới được giải phóng: sự phân ly, chiến tranh, nghèo đói và các hội chứng trong cơn lốc đổi

mới Tập III: “Dòng sông thanh tẩy” tiếp tục bản tường trình của Jayakar và

các bản tóm tắt lời giảng từ năm 1978 cho đến ngày ông từ trần Bên cạnh đó, tập sách cũng ghi lại những tán đồng hoặc tranh luận về lối sống và tư tưởng của Krishnamurti từ những người thân cận Ba tập sách trên chứa đựng nội dung phong phú và tương đối đầy đủ về cuộc đời và tư tưởng của Krishnamurti nhưng nó khá dàn trải, đặc biệt không có mục nào viết về tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

Ngoài ra còn có cuốn “Từ điển tôn giáo và các thể nghiệm siêu việt” (Nxb Tôn giáo, 2005) của tác giả Rosemary Ellen Guiley, Nguyễn Kiên

Cường và nhóm cộng sự dịch Trong cuốn sách này, Krishnamurti được đề cập đến như là người sáng lập ra Hội Ngôi sao Phương Đông (The International Order of the Star in the East) và là người Thầy thế giới - hoá thân của Thượng đế theo quan niệm của Hội Thông Thiên học

Ngoài những công trình của các tác giả nghiên cứu về Krishnamurti và tư tưởng của ông, chúng tôi cũng tập trung vào các tác phẩm của chính Krishnamurti viết chuyên về đề tài giáo dục đã được dịch ra tiếng Việt Đáng kể

nhất trong số đó là tác phẩm “Giáo dục và ý nghĩa cuộc sống” (Nxb Văn hoá

Sài Gòn, 2007) do dịch giả Hoài Khanh dịch Cuốn sách tập trung hầu như toàn

bộ các quan niệm của Krishnamurti về giáo dục như ý nghĩa, mục đích của giáo dục cũng như vai trò của các nhà giáo dục đối với việc hình thành nhân cách của

những đứa trẻ Ngoài ra còn có một số tác phẩm khác của Krishnamurti như

“Đường vào hiện sinh” (Nxb Lao động, 2010) do dịch giả Thanh Lương Thích

Thiện Sáng dịch; tác phẩm “Thoát khỏi tri kiến thức” (Nxb Thời đại, 2010) do

dịch giả Đào Hữu Nghĩa dịch (2010); dịch giả trên cũng dịch nhiều tác phẩm

khác của Krishnamurti như “Chân lý và thực tại” (Nxb Thời đại, 2010), “Chất

vấn Krishnamurti” (Nxb Sách Thời đại, 2010) Chúng tôi coi đây là nguồn tư

liệu quan trọng trong quá trình nghiên cứu tư tưởng giáo dục của Krishnamurti, đồng thời cũng là căn cứ trích dẫn trong toàn luận văn

Việc nghiên cứu về cuộc đời và tư tưởng của Krishnamurti đã được bàn đến trong nhiều công trình, nhưng nghiên cứu chuyên sâu về tư tưởng giáo dục của ông thì cho đến nay chưa có tác phẩm nào đề cập đến Kế thừa những giá trị trong các công trình đã kể trên, tác giả luận văn cố gắng bám sát nội

dung đã trình bày trong tác phẩm “Giáo dục và ý nghĩa cuộc sống” để làm rõ

tư tưởng của Krishnamurti về giáo dục

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận văn làm rõ tư tưởng giáo dục của Krishnamurti, từ đó chỉ ra giá trị của tư tưởng trên đối với sự nghiệp giáo dục ở Việt Nam hiện nay

- Để đạt được mục đích trên, luận văn cần thực hiện ba nhiệm vụ cơ bản: + Trình bày những điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

+ Trình bày tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

+ Chỉ ra giá trị của tư tưởng giáo dục của Krishnamurti đối với sự nghiệp giáo dục ở Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Luận văn nghiên cứu những tư tưởng giáo dục của Krishnamurti và

giá trị của nó đối với sự nghiệp giáo dục ở Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu của luận văn là tư tưởng giáo dục của Krishnamurti thông qua các tác phẩm của ông, chủ yếu là những tác phẩm đã

đã được dịch và xuất bản bằng tiếng Việt

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Tác giả nghiên cứu tư tưởng giáo dục của Krishnamurti dựa trên nền tảng quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Ngoài ra, tác giả sử dụng những phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp trừu tượng hóa khoa học, phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp thống nhất giữa lôgic - lịch sử, phương pháp so sánh và các nguyên tắc của phép biện chứng duy vật

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn nghiên cứu tư tưởng giáo dục của Krishnamurti một cách tương đối đầy đủ và hệ thống, làm sáng tỏ những điều kiện, tiền đề hình thành

tư tưởng giáo dục của Krishnamurti, qua đó chỉ ra những giá trị trong tư

tưởng giáo dục của Krishnamurti với thế giới

Luận văn nghiên cứu giá trị của những quan niệm giáo dục của Krishnamurti đối với sự nghiệp giáo dục ở Việt Nam hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương, 6 tiết

Chương 1 NHỮNG ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC

CỦA JIDDU KRISHNAMURTI 1.1 Cuộc đời và sự nghiệp của Jiddu Krishnamurti

1.1.1 Gia đình, tuổi thơ và trường học

Krishnamurti sinh ngày 12 tháng 5 năm 1895 trong một gia đình theo đạo Bà la môn tại một thị trấn nhỏ thuộc Madanapalle, miền Nam Ấn Độ Đây là mảnh đất thiêng liêng, nơi những thánh nhân đã sống, đã để lại lời giảng và thân thể của họ trên mảnh đất này Tổ tiên của Jiddu Krishnamurti thuộc tầng lớp tri thức, có nguồn gốc từ Giddu hay Jiddu, một ngôi làng nằm giữa những cánh đồng lúa phì nhiêu của bờ biển Andhra Cha của Krishnamurti là Marianiah Jiddu - một viên chức làm việc cho chính quyền Anh Mẹ của ông là Sanjeevamma, một phụ nữ nhân từ và sùng đạo Bà được cho là có nhãn quan tâm linh, kinh nghiệm, và có thể thấy màu sắc trong những hào quang của con người Khi mang thai Krishnamurti, bà cảm nhận được sự kỳ lạ của đứa trẻ đang hình thành trong thân thể Krishnamurti được

sinh ra trong căn phòng puja của nhà Marianiah Jiddu Đây là một điều đặc biệt đối với truyền thống Ấn Độ Theo quan niệm truyền thống, phòng puja là

nơi thiêng liêng, trung tâm của ngôi nhà, nơi những vị thần giữ nhà được thờ phụng Nó là một căn phòng được làm để báo điềm tốt lành Trong căn phòng luôn có hoa và hương trầm cùng với những câu thần chú thiêng liêng Căn phòng dành cho những vị thần này chỉ có thể được đi vào sau một nghi thức tắm và mặc những bộ quần áo sạch sẽ Sinh tử và chu kỳ kinh nguyệt được coi như là sự ô uế của nghi thức Khi có hiện tượng sinh tử, người chủ nhà và gia đình của anh ấy cùng chia sẻ sự ô uế và bị cấm không được thực hiện nghi

thức puja hàng ngày Thay vì vậy một tư tế từ ngôi đền địa phương được mời

đến để thực hiện nghi lễ Krishnamurti được sinh ra trong căn phòng này là theo ước nguyện của mẹ ông Sanjeevamma có linh cảm rằng đứa con thứ tám này chắc chắn sẽ phi thường theo cách nào đó Do vậy, bất chấp sự phản đối

từ phía người chồng, bà kiên quyết đòi sinh Krishnamurti trong phòng nghi lễ Trong căn phòng nhỏ xíu được thắp sáng bởi những cây đèn dầu, trong sự hiện diện của thần giữ nhà, Krishnamurti đã chào đời

Sáng hôm sau lá số tử vi của đứa trẻ được tiên đoán bởi Kumara Shrowthulu, người chiêm tinh nổi tiếng của vùng Ông báo cho Narianiah biết rằng đứa trẻ sẽ là một con người vĩ đại Lá số tử vi rất phức tạp; đứa trẻ sẽ gặp phải nhiều trở ngại trước khi lớn lên để trở thành một người thầy vĩ đại

Suốt mười một ngày của thời kỳ được quy định, đứa trẻ nghỉ ngơi trong một bầu không khí tái tạo trong môi trường tử cung Đứa trẻ nằm trong bóng tối lờ mờ, được ru nhẹ trong một cái nôi vải đặt kế cận người mẹ Giống như tất cả những đứa trẻ được sinh ra theo truyền thống của Ấn Độ, đường vào ánh sáng chói lòa của mặt trời và thế giới của Krishnamurti phải diễn ra dần dần Vào ngày thứ sáu sau khi sinh ra, nghi thức đặt tên được tổ chức Do gia đình bị trói buộc bởi truyền thống, chắc chắn đứa con trai thứ tám phải được đặt tên là Krishnamurti, biểu tượng của Krishna, sự hoá thân thứ tám của thần Vishnu trong Ấn giáo Thần Krishna thường được miêu tả là một đứa trẻ sơ sinh hoặc cậu bé chơi một cây sáo, cũng có khi là hình ảnh một hoàng tử trẻ tuổi, người thích đùa giỡn, người yêu mô hình, vị anh hùng tối cao

Khi Krishnamurti lên sáu, nghi lễ gia nhập đạo Bà la môn được thực hiện Đây là thời kỳ kỷ luật, là chặng đầu tiên trong cuộc sống của một người theo đạo Nghi lễ diễn ra tại Kadiri, nơi Narianiah - cha của Krishnamurti đã được thâu nhận trước kia Khi tất cả mọi người trong gia đình tụ họp đông đủ, Krishnamurti được tắm và được mặc vào bộ quần áo mới Sau đó cậu bé được mang vào và đặt trên hai đầu gối người cha, trong khi bàn tay vươn dài của Narianiah đỡ một cái khay bạc rắc đầy hạt gạo Mẹ cậu, ngồi bên cạnh Narianiah, cầm ngón trỏ bàn tay phải đứa bé, và vẽ ngón tay đó trên gạo từ ngữ thiêng liêng AUM – câu thần chú linh thiêng biểu hiện sức mạnh tinh thần, giúp thanh tẩy mà mang linh hồn đến Đấng tối cao Sợi chỉ thiêng liêng được choàng quanh hai vai của Krishnamurti và câu thần chú huyền bí để cầu

khẩn mặt trời, được thì thầm vào tai của Krishna bởi người cha Ông được dạy để lặp lại câu thần chú bằng ngữ điệu, nhấn giọng và thực hiện cử chỉ cho đúng Ông cũng dạy Krishnamurti lặp lại câu thần chú cầu khẩn mặt trời vào lúc bình minh và thực hiện những nghi lễ vào hoàng hôn, tắm theo nghi thức

để tránh sự ô uế Sau nghi lễ tại nhà, Krishnamurti được đưa đến ngôi đền Narasimhaswami để bày tỏ sự sùng kính và cầu nguyện cho sự thành công trong tương lai Từ đó, Krishna được đưa đến ngôi trường gần nhất, nơi cậu được giao cho thầy giáo để cậu được dạy dỗ theo truyền thống tôn giáo

Khi còn nhỏ, Krishnamurti là một đứa trẻ yếu ớt và phải chịu đựng những cơn sốt rét nghiêm trọng Lúc hai tuổi, Krishna suýt chết vì bệnh sốt rét Do vậy, cậu thường xuyên bị những cơn co giật và chảy máu cam Thậm chí, cậu phải nghỉ ở nhà một năm vì bị chảy máu ở mũi và miệng Trong khoảng thời gian này, cậu thường theo mẹ đến các ngôi đền, được nghe kể về Mahabharata và Ramayana Cậu cũng rất chăm chỉ thực hiện các nghi lễ theo truyền thống Ấn Độ

Ở trường, Krishnamurti không được đánh giá cao về khả năng học hành Cậu bị coi là một đứa trẻ kém thông minh và tinh thần không phát triển Krishnamurti rất hay mơ mộng và lơ đãng Cậu thích nhìn ngắm những đám mây, những con ong, những con kiến và những con côn trùng, nhìn vào những khoảng không mênh mông Cậu cũng có bản tính rộng lượng, một nét đặc trưng mà cậu mang theo suốt cuộc đời Khi từ trường học trở về, cậu thường không mang theo bảng, phấn, vở hay bất cứ thứ gì vì chúng đã được mang cho các bạn nghèo hơn Theo tập quán, khi những người ăn mày đến nhà, mẹ cậu sai ra phát gạo thì cậu sẽ quay vào và xin thêm Khi được mẹ thết đãi đồ ăn ngon, cậu chỉ giữ lấy một ít và chia sẻ phần còn lại cho các anh em Krishna cũng có một đặc điểm khác trong tính cách của cậu mà xem ra có vẻ mâu thuẫn với tính lơ đãng - một tình yêu đáng kinh ngạc với máy móc Có một ngày Krishnamurti trốn học Người mẹ đi tìm và phát hiện ra cậu đang ở một mình trong phòng, đang mê mải tháo tung cái đồng hồ Cậu sẽ không rời

khỏi phòng và không ăn uống gì cho đến lúc cậu đã tháo rời mọi bộ phận của cái đồng hồ, sau khi đã hiểu rõ nó vận hành ra sao rồi lắp các bộ phận trở lại vị trí cũ

Có một mối ràng buộc giữa Krishnamurti với người em Nityananda Nitya rất lanh lẹ và thông minh ở trường trong khi Krishna lại không thể học hành gì được Khi họ lớn lên, Krishnamurti càng phụ thuộc vào cậu em này

Năm 1904, người chị gái đầu của Krishnamurti - một người có bản tính duy tâm - qua đời Sau cái chết của người chị, Krishnamurti bộc lộ khả năng thấu suốt lần đầu tiên của mình Một năm rưỡi sau, khi Krishna được mười tuổi, thảm kịch thực sự đã xảy ra cho gia đình Người mẹ - bà Sanjeevamma qua đời Cái chết của bà có ảnh hưởng rất lớn đến những người trong gia đình, đặc biệt là cậu bé Krishna, vì cậu là người quyến luyến mẹ nhất trong số các anh chị em Cái chết của bà mẹ khiến cho Krishnamurti và các anh em của cậu mất đi người thương yêu và chăm sóc cho chúng nhiều nhất Người cha quá bận rộn với công việc nên không chăm sóc các con của mình được nhiều

Năm 1907, Narianiah phải thôi việc khi mới năm mươi hai tuổi cùng với tiền lương hưu chỉ bằng nửa tiền lương lúc trước Với đồng lương ít ỏi, ông thấy không thể duy trì gia đình đông người cùng với trách nhiệm phải cấp dưỡng cho người chị và các cháu trai Ông viết một lá thư xin Annie Besant - lãnh đạo hội “Thông Thiên học” tại Ấn Độ - một công việc để có thể nuôi sống gia đình của mình tại Adyar Lá thư bị từ chối vì Mrs Besant cho rằng trường học gần nhất cũng cách đó 3 dặm và những đứa trẻ sẽ gây náo động trong khu vực Tuy nhiên, sau rất nhiều lần nài nỉ, cuối cùng, Narianiah cũng được chấp nhận làm thư ký trợ tá trong tổ chức Ông cùng gia đình dọn đến Adyar ngày 23 tháng giêng năm 1909 Vì không có sẵn nhà trong khu vực nên gia đình ông phải ở trong ngôi nhà tranh xiêu vẹo bên ngoài, không có công trình vệ sinh trong nhà và điều kiện sống tồi tệ Hàng ngày, Krishna và em trai Nytia phải đi bộ sáu dặm để đến trường - nơi mà Krishnamurti bị đánh đập thường xuyên vì ngu dốt Trong khi đó, anh trai cả Sivaram muốn trở thành bác sỹ nên đã theo học tại trường Presidency College ở Madra Krishnamurti

và các em được chăm sóc bởi người chị gái của cha cậu - một người không giỏi giang việc nội trợ

Cha của Krishnamurti làm cho Hội “Thông Thiên học” (Hội Thần trí)

và gia đình được ở trung tâm của tổ chức đã có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc đời của ông sau này Người sáng lập ra hội Thông Thiên học là Madame Helena Petrovna Blavatsk (HPB) Bà sinh ngày 12 tháng 8 năm 1831, tại Ukraine Năm 1849, bà kết hôn và sau đó bắt đầu du lịch vòng quanh thế giới trong suốt 20 năm Hành trình này đã giúp bà tiếp xúc với truyền thống thần

bí trên thế giới Thông Thiên học là một tổ chức không giáo điều, phi chính trị, không bè phái và mang tính quốc tế Cơ sở lý luận của Hội là thuyết Thần trí (Theosophy) - một học thuyết cho rằng người ta có thể hiểu biết được thực tại siêu việt bằng cách mặc khải hoặc truyền thống huyền bí Thuật ngữ

“theosophy” bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp: theos - thần thánh và sophia - hiểu biết Nếu được rèn luyện trong thời hiện đại, thuyết Thần trí khẳng định mọi tôn giáo đều bắt nguồn từ một nguồn gốc cổ xưa, lặp lại truyện thần thoại và biểu tượng Việc nghiên cứu những bí ẩn này sẽ dẫn đến chân lý và sự duy nhất tâm linh Blavatsk cho rằng thuyết Thần trí có từ thế kỷ III sau CN Theo thuyết này thì mọi tôn giáo đều có chung ba quan điểm chính: đức tin vào một

vị thần tuyệt đối được coi là nguồn tạo thành vạn vật; tính bất tử của nhân loại xuất phát từ vị thần ấy; nếu làm cho mình trở nên thuần khiết thì có thể nhận được những bí mật thần thánh Blavatsk cũng cho rằng những nền văn minh đầu tiên, chẳng hạn như Ai Cập và Hy Lạp, hiểu biết bí truyền tốt hơn các xã hội hiện đại và những người thầy của họ rất tinh thông thuật huyền bí Những bậc Thầy này sống qua hàng thế kỷ với nhiều lần hoá thân khác nhau, gìn giữ kiến thức ấy cho những môn đệ xứng đáng Hầu hết những người Thầy, theo Blavatsk, đều sống ở những nơi hẻo lánh thuộc Tây Tạng, Mông Cổ hay Ấn Độ

Năm 1909, Krishnamurti có cơ hội gặp gỡ với Charles Webster

Leadbeater - một nhà huyền bí học nổi tiếng và có vị trí cao trong Hội Thông Thiên học tại một khu đất thuộc trụ sở chính của Hội ở Adyar thuộc Madras

(bây giờ là Chennai) C.W.Leadbeater nhận thấy ở Krishnamurti có một hào quang lạ thường, không bị ô uế bởi tính vị kỷ Ông quả quyết rằng ngày nào

đó chính Krishnamurti sẽ trở thành một người thầy tinh thần và một người giảng thuyết vĩ đại Không lâu sau đó, Leadbeater thuyết phục Narianiah cho Krishna và Nitya được nghỉ học và cho phép các cậu được giáo dục dưới sự trông nom của ông trong khi các cậu vẫn sống cùng cha và gia đình Việc giáo dục Krishna và Nitya được giao cho bốn giáo viên thuộc Hội Thông Thiên học nhưng môn học quan trọng nhất được dạy là tiếng Anh để các cậu có thể nói chuyện với Mrs Besant khi bà quay trở lại Ấn Độ Ngoài việc học, các cậu còn được chăm lo về trang phục và được huấn luyện các môn thể thao Điều này đặc biệt mang lại lợi ích khi Krishnamurti vốn là một đứa trẻ yếu đuối Những chuyến đi xe đạp, dài, những buổi tập thể dục mang lại nhiều hứng thú cho Krishna Cậu thích các hoạt động ngoài trời và giống như một vận động viên bẩm sinh nhưng vẫn không có hy vọng gì về các môn học khác Thay vì nhìn vào giáo viên, cậu thường nhìn ra ngoài cửa sổ và không tập trung hẳn vào một cái gì Bên cạnh việc học, Leadbeater cũng quan tâm đến việc giáo dục huyền bí cho các cậu

Ngày 17 tháng mười một năm 1909, Mrs Besant trở lại Ấn Độ và gặp Krishnamurti lần đầu tiên Cuộc gặp gỡ này có vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của Krishnamurti sau này Sau đó, Mrs Besant

đã nuôi dưỡng Krishnamurti với một tình yêu sâu sắc và sự quan tâm đặc biệt Một nhóm các cậu trai đặc biệt được tuyển chọn để chơi đùa cùng Krishna; không người nào được phép ngồi trên ghế của cậu hay sử dụng cây vợt tennis của cậu Mọi việc cậu làm đều được theo dõi chặt chẽ Bên cạnh đó, bà cũng tìm mọi cách để quyền giám hộ Krishnamurti và Nitya được chuyển giao cho

bà Bà tin rằng Krishnamurti chính là Thầy thế giới mà bà đã tiên đoán sự xuất hiện trước đó nhiều năm

Đầu năm 1911, Hội Ngôi sao Phương Đông (The International Order of the Star in the East) được thành lập tại Adyar, Ấn Độ với người đứng đầu là

Krishnamurti; Leadbeater, Mrs Besant với tư cách là người bảo hộ của tổ chức Mục đích của tổ chức là lôi kéo những người có cùng niềm tin vào Thầy thế giới và chuẩn bị tinh thần cho quần chúng đón nhận sự xuất hiện của Ngài Sau đó, Krishnamurti được đưa đến Anh Tại đây, cậu được chào đón một cách nồng nhiệt và có rất nhiều người tình nguyện gia nhập Hội Ngôi sao Phương Đông, sẵn sàng hiến nhà và xe để Mrs Besant và Krishnamurti sử dụng Trong thời gian này, Krishnamurti và em trai được đi xem những nơi đẹp nhất ở nước Anh và tham gia những buổi họp của Hội Thông Thiên học Leadbeater và Mrs Besant muốn các cậu được giáo dục tại Anh và học tại trường Oxford Vì vậy, tháng 8 năm 1912, Krishnamurti và Nitya được ghi danh học tại New College - nơi Krishnamurti chờ đợi để được xét quyền cư trú vào năm 1914

Ngày 4 tháng 8 năm 1914, chiến tranh thế giới bùng nổ nhưng điều này không ảnh hưởng nhiều đến chuyện học của hai anh em Krishnamurti Họ vẫn được sống trong ngôi nhà với đầy đủ tiện nghi do những người trong tổ chức hiến tặng Nitya theo học cùng một gia sư tại Oxford và điều đó làm cho Krishna cảm thấy cô đơn Cậu hầu như không có bạn cùng lứa tuổi để vui đùa

bị ngăn cản gặp người ngoài Cuối tháng 3 năm 1915, Nitya cũng rất buồn bã

và mệt mỏi vì bị nhồi nhét quá nhiều bởi người thầy tại Oxford Do vậy, cậu

đã trốn tới Pháp như một người biệt phái đưa tin cho Hồng thập tự của Pháp Krishna rất hào hứng và muốn đi cùng em trai nhưng vào phút cuối, nguyện vọng đó của cậu không được chấp nhận Mrs Besant cho rằng việc quan trọng nhất của hai cậu là phải thi đậu vào trường Oxford Tuy nhiên, cả hai cậu đều không thể nhập học vì những kiện tụng xung quanh chuyện Krishnamurti được lan truyền là Đấng cứu thế Chẳng có trường đại học nào lại muốn học sinh của mình dính vào những rắc rối như vậy Vậy là các cậu phải chuyển sang thi vào trường London University - một nơi còn khó khăn hơn Oxford rất nhiều Krishnamurti cảm thấy thực sự mệt mỏi khi phải học những môn

mà mình không có năng khiếu Cậu cố gắng học để làm vừa lòng Mrs Besant

hơn là vì lợi ích cá nhân Tháng giêng năm 1918, hai anh em Krishnamurti đi London để dự thi đại học Krishna cảm thấy mình làm bài khá tốt nhưng cuối cùng không đủ điểm đỗ trong khi Nitya đỗ hạng danh dự Nitya ở lại London

để học ngành Luật nhưng Krishnamurti phải chuyển sang Pháp và theo học tại Đại học Sorbone Việc học tập của cậu không diễn ra thuận lợi vì cậu cảm thấy sự tẻ nhạt và gò ép trong những môn học tại trường Cuối cùng, những

nỗ lực đào tạo cậu tại một trường đại học đành phải dừng lại Bên cạnh việc học, Krishnamurti cũng theo các lớp diễn thuyết và có buổi nói chuyện tại Hội Thông Thiên học Buổi diễn thuyết tại hội diễn ra tốt đẹp, mọi người chăm chú lắng nghe và vỗ tay tán thưởng khi kết thúc Điều này đã để lại ấn tượng sâu đậm và có ảnh hưởng lớn đến cuộc đời Krishnamurti, lần đầu tiên cậu cảm thấy có thể làm tốt một công việc với niềm say mê lớn lao Trong thời gian này, Krishna học tiếng Phạn (Sanskrit) mà theo cậu sẽ rất có ích cho công việc sau này tại Ấn Độ Vào các kỳ nghỉ, Krishnamurti và em trai thường đi du lịch khắp các quốc gia châu Âu, châu Mỹ và châu Úc Trong hành trình này, Krishnamurti có dịp được đến nhiều trường đại học nổi tiếng, quan sát cách giáo dục của họ Điều này đã để lại dấu ấn đậm nét trong quan niệm về giáo dục của Krishnamurti sau này

Năm 1925, người em sau bao năm chung sống cùng Krishnamurti qua đời Đây là một cú sốc lớn trong cuộc đời ông Ông đã viết về sự đau khổ của mình: “Em tôi đã chết Tôi đã khóc than trong nỗi cô đơn trơ trọi Bất kỳ đi đến đâu tôi cũng đều nghe thấy giọng nói của nó và tiếng cười vui vẻ của nó Tôi sẽ tìm kiếm khuôn mặt của nó giữa những khách quan đường và hỏi họ không biết họ có thấy em tôi không Nhưng không một ai có thể đem đến cho tôi sự an ủi Tôi đã cầu nguyện, tôi đã thờ phượng, song các vị Thần vẫn im lặng” [37, tr 19] Biến cố này đã làm thay đổi tư tưởng cũng như thái độ của ông đối với bậc thầy huyền bí Điều này cũng góp phần vào việc ông chối bỏ vai trò của một Bậc Thầy thế giới - một việc mà ông đã chán nản từ rất lâu Trong khoảng thời gian từ tháng 8 năm 1926 đến tháng 4 năm 1927, ông cùng

với Mrs Besant ở tại Ojai (Canifonia - Mỹ) Thành phố tuyệt đẹp này đã để lại cho ông trong nhiều ấn tượng sâu sắc Ông đã dành nhiều thời giờ để trồng cây và suy ngẫm về những điều huyền bí xảy ra trong con người ông Năm sau, mùa hè 1928, Krishnamurti có mặt tại Hà Lan Ông đã bắt đầu nói với bạn bè về việc có thể giải tán hội Ngôi sao Phương Đông Ông đã tổ chức một buổi diễn thuyết kéo dài mười ngày để nói về sự cần thiết phải loại bỏ tất cả những nền tảng của uy quyền, đặc biệt uy quyền của bậc Thầy Thế giới Ngày

3 tháng 8 năm 1929, dưới sự chứng kiến của ba ngàn hội viên Hội Ngôi sao Phương Đông, ông tuyên bố giải tán hội Việc Krishnamurti từ chối chấp nhận vai trò của Đấng Cứu thế được xếp đặt bởi Tổ chức Thông Thiên học đã làm Mrs Besant suy sụp tinh thần, thậm chí còn ngất xỉu khi nghe tin này Sau

đó, bà bị bệnh rất nặng, những khả năng tinh thần của bà biến dần từ từ; bà bị mất trí nhớ và không bao giờ hoàn toàn hồi phục Sau đó, nhiều tổ chức và những quỹ khác nhau dưới danh nghĩa Hội Ngôi sao Phương Đông bị đóng cửa, những đất đai và những điền trang rộng lớn được giao lại cho những người dâng tặng ban đầu Krishnamurti nổi lên như một triết gia thế tục, hoàn toàn căm ghét tất cả những niềm tin tôn giáo, và nhiều hội viên tích cực của

Tổ chức Thông Thiên học khẳng định rằng Thầy Thế giới sắp đến đã bị hư hỏng Nhưng chuyện này không làm ảnh hưởng đến Krishnamurti Năm 1930, ông tuyên bố rút khỏi Tổ chức Thông Thiên học Mọi mối dây liên hệ với tổ chức đều cắt đứt và ông cũng không nhận bất kì khoản trợ cấp hay ưu đãi nào

từ tổ chức này nữa Từ chối vai trò của người Thầy thế giới và từ bỏ tất cả những gì đã được sửa soạn cho mình sau hơn 20 năm, Krishnamurti đơn độc tiếp tục cuộc hành trình của mình

Năm 1933, ông đến Ấn Độ để thăm Mrs Besant Lúc này bà đã rất yếu nhưng vẫn nhận ra đứa con mà bà đã thương yêu chăm sóc trong suốt một thời gian dài Đây là cuộc gặp gỡ cuối cùng giữa bà và Krishnamurti Annie Besant chết tại Adyar ngày 20 tháng chín năm 1933 Krishnamurti không hề được thông báo về cái chết của bà, ông chỉ đọc được thông tin này trên một tờ

The New York Times Sau cái chết của Mrs Besant, mọi liên hệ với tổ chức

Thông Thiên học bị cắt đứt hoàn toàn Có thể nói trong số tất cả những người của tổ chức Thông Thiên học mà Krishnamurti đã từng gặp, Mrs Besant là người có ảnh hưởng lớn nhất đến ông Những ràng buộc của họ vượt ra khỏi thời gian và không gian Khi còn là một cậu bé, mỗi tuần Krishna đều đặn viết cho bà diễn tả những giấc mơ của mình, những câu chuyện về việc học hành,

về cuộc sống hàng ngày, và những vấn đề mà ông gặp phải trong ngày Trước tiên, Mrs Besant giống như một người mẹ, lo âu rằng nguy hiểm nào đó xảy đến cho cậu con trai Tiếp theo bà là người thầy Khi năm tháng trôi qua, bà thỉnh thoảng trở thành người môn đệ và ngồi ngay tại chân Krishnamurti lắng nghe những lời giảng của ông Khi trí năng của bà cạn kiệt, những khả năng

về tinh thần của bà giảm đi và những lá thư gởi tới Krishnamurti của bà trở nên ít quan trọng; những lá thư của ông vẫn biểu lộ sự trìu mến, trang trọng Tình yêu và sự kính trọng của Krishnamurti đối với bà không suy giảm Bà ảnh hưởng không phải trong việc đúc khuôn hay đưa ra phương hướng cho trí tuệ và lời giảng của ông, nhưng trong việc cung cấp nền tảng cho sự an toàn tổng thể của tình yêu Bà đã truyền tình yêu và sự nhiệt tình vào trong đời sống Krishnamurti Chính tình yêu lớn lao của bà đã để lại dấu ấn đậm nét trong tất cả các buổi nói chuyện sau này cũng như quan niệm của Krishnamurti về tình yêu trong sự nghiệp giáo dục

Chiến tranh Thế giới lần thứ hai bùng nổ ở Châu Âu Gần tám năm Krishnamurti sống ở Ojai trong sự biệt lập tương đối Chiến tranh đã kiềm chế những di chuyển của ông và ông cũng không thể tiếp tục các cuộc diễn thuyết của mình Krishnamurti còn bị triệu tập bởi Uỷ ban Nghĩa vụ quân sự của Mỹ, và phải đưa ra những giải thích chi tiết về vấn đề tại sao ông không thể chiến đấu và gia nhập quân đội Ủy ban đề nghị ông nên trở về Ấn Độ Ông đồng ý và yêu cầu họ gửi ông về, nhưng không có phương tiện vận chuyển Thế là họ cho phép ông ở lại, nhưng ông bị cấm tổ chức những buổi nói chuyện và phải báo cáo đều đặn cho cảnh sát Trong suốt khoảng thời gian

từ năm 1938 đến năm 1947, Krishnamurti sống cô đơn ở Ojai Những người bạn trong tổ chức rời bỏ ông khiến ông cảm thấy lạc lõng và tuyệt vọng Tiền bạc lại không dễ kiếm Những lá thư của ông gửi cho bạn bè thời kỳ này bày

tỏ khao khát được quay về Ấn Độ Tuy vậy, thời kỳ này cũng giúp Krishnamurti có nhiều thời gian để hoà mình vào thiên nhiên và suy nghĩ về công việc tiếp theo ông phải làm Ông dành nhiều thời gian dạo bộ trong khung cảnh tĩnh mịch của những ngọn núi vây quanh Ojai Ông cũng đi bộ rất nhiều, trải qua những ngày dài trong vùng hoang dã một mình, ăn uống cẩu thả, lắng nghe và nhìn ngắm, dò dẫm thế giới bên trong và xung quanh Cái trí đang nhìn ngắm của Krishnamurti, tự do khỏi bất kỳ áp lực và phương hướng bên trong Ông lắng nghe và quan sát đất đai, những viên đá, cây cỏ, những chồi xanh đang nhú, những con côn trùng, những con bò sát, những con chim, những con thú chuyển tải câu chuyện về lịch sử quả đất và sự bí mật của hố sâu thăm thẳm của thời gian Những năm tháng chìm đắm suy tư trong một sự tĩnh lặng tuyệt đối giúp ông định hình những suy nghĩ sâu xa về cuộc sống, cách cảm nhận về thế giới như một tổng thể mà điều này được ông đề cập đến nhiều trong tư tưởng giáo dục Sự thích thú mãnh liệt đối với máy móc, mà ông đã có từ niên thiếu, sẽ tiếp tục Ông vẫn thích tháo rời những chiếc đồng

hồ và những động cơ xe hơi để hiểu rõ chúng vận hành như thế nào, và sau đó ráp chúng lại Ông được tặng một chiếc xe hơi bởi vài người bạn Xăng hiếm lắm, nhưng bất kỳ khi nào có thể, Krishnamurti thích lái hết tốc độ theo những con đường quanh co của thung lũng Chắc chắn thời gian rút lui thật lâu ở Ojai đã tạo điều kiện cho những năng lượng bùng nổ có thể hội tụ lại Một sự thông minh đang hình thành, một sự hoàn hảo của cái trí, quả tim, và thân thể đẹp đẽ, uy nghi, và tỉnh táo lạ thường được kết tụ trong con người Krishnamurti Có lẽ việc cảm nhận về vẻ đẹp của tự nhiên đã làm tâm hồn Krishnamurti bình yên và thanh thản Sau này, ông thường xuyên nhấn mạnh đến việc cảm nhận vẻ đẹp của tự nhiên trong giáo dục hơn là cố gắng nhồi nhét những kiến thức quá khó với học sinh

Vào ngày 15 tháng tám năm 1947, Ấn Độ được độc lập và Jawaharlal Nehru là thủ tướng đầu tiên Krishnamurti trở về Ấn Độ hai tháng sau độc lập Thời gian này và những năm tiếp sau trong suốt cuộc đời mình, Krishnamurti dành rất nhiều thời gian để tổ chức những cuộc nói chuyện tại nhiều nơi trên

Ấn Độ Khi trở về quê hương, hành động đầu tiên của ông là cởi bỏ quần áo phương Tây và mặc vào quần áo Ấn Độ Cùng sự thay đổi quần áo này, tính cách, thái độ, và những phản ứng của ông cũng thay đổi Ở phương Tây ông trang trọng hơn, với những cách cư xử tế nhị và một cuộc sống khép kín Khi

ở Ấn Độ, bằng trang phục cũng như phong cách của mình, Krishnamurti xuất hiện như một Người Thầy Bước đi của ông có sự oai vệ của voi chúa trong một cánh rừng Những người đến nghe ông diễn thuyết đến từ nhiều ngành khác nhau – chính trị, văn chương, học thuật và xã hội Trong số họ có những người tham gia đấu tranh giành tự do và được tôn vinh là những anh hùng chính trị Krishnamurti cảm nhận được sự bất lực và sợ hãi của con người Ông đã nói chuyện và mang lại cho họ một cảm giác an toàn từ chính sự rạng

rỡ và từ bi của ông

Trong những năm tiếp theo của cuộc đời mình, Krishnamurti dành hết thời gian để đi khắp mọi nơi trên thế giới, tổ chức những cuộc nói chuyện thường xuyên với mọi tầng lớp trong xã hội Cũng trong những năm này, ông

đã xây dựng nhiều trường học để giáo dục học sinh theo cách riêng Sự cống hiến và niềm đam mê của Krishnamurti không hề giảm khi ông đã già và phát hiện một khối u trên gan Khi phát hiện khối u và sự vôi hoá lá lách, Krishnamurti phải sống trong bệnh viện và được sự chăm sóc đặc biệt của bác

sỹ Ông được truyền chất bổ vào tĩnh mạch và cảm thấy khá hơn Những người bạn luôn túc trực bên cạnh vì sợ ông sẽ ra đi đột ngột Các khối u trong người làm Krishnamurti đau đớn rất nhiều Ông biết rằng luật pháp cho phép ông được rút các ống truyền chất bổ vào người và chọn một cái chết êm dịu Tuy nhiên, ông không muốn gây phiền hà cho bác sĩ và những người bạn khi buộc họ phải làm việc đó Thay vì vậy, ông cố gắng chịu đựng và coi đó như

một cách thức chăm sóc thân thể Ông cũng viết thư cho những người bạn Ấn

Độ hỏi về truyền thống đối với thân thể của một con người có tôn giáo khi họ chết Khi nghe được câu trả lời, ông đã không chấp nhận bất kỳ một cách nào được đưa ra Ông không muốn mọi người đến viếng thân xác mình và càng không muốn có nhiều người dự lễ hoả táng thân thể ông Vào những ngày cuối cùng của cuộc đời, ông yêu cầu được trở về ngôi nhà trước kia ông từng sống chứ không muốn chết trong bệnh viện Ngày 17 tháng 2 năm 1986, ông qua đời tại nhà riêng Theo ước nguyện của Krishnamurti, thi hài ông được hoả thiêu và chia thành nhiều phần nhỏ gửi tặng bạn bè ở khắp ba quốc gia (Ấn Độ, Anh và Mỹ) nơi ông đã từng sống và cống hiến phần lớn cuộc đời mình

Có thể nói, Krishnamurti đã có một chặng đường dài với rất nhiều những biến cố lớn xảy ra trong cuộc đời Từ một cậu bé thuộc tầng lớp bình dân của xã hội, bị coi là chậm phát triển về mặt tư duy, Krishnamurti trở thành bậc Thầy thế giới sau phát hiện của Leadbeater Cuộc gặp gỡ định mệnh này đã làm thay đổi cuộc đời của ông Sau này trong các cuốn hồi ký của mình, ông đã cho rằng nếu không có Leadbeater thì có lẽ ông đã chết trong nghèo đói và bệnh tật Tuy nhiên viêc trở thành bậc Thầy thế giới lại không hấp dẫn Krishnamurti Ngay từ khi còn nhỏ, mặc dù được đối xử cung kính, được vái lạy ở mọi nơi nhưng ông không tự hào về điều đó; trái lại ông còn cho rằng đó là sự ngu muội cố hữu ở con người Việc giải tán Hội Ngôi sao Phương Đông và rút khỏi tổ chức Thông Thiên học là quyết định táo bạo

và gây nhiều tranh cãi trong cuộc đời ông Sự chối bỏ lợi ích về vật chất và uy quyền về tinh thần của bậc Thầy thế giới cho thấy một con người mong muốn được hoàn toàn tự do, thoát khỏi mọi ràng buộc về thể xác và tinh thần Trong suốt cuộc đời, Krishnamurti luôn tách mình ra khỏi tôn giáo hiện hành, kịch liệt đả phá cơ chế phẩm trật, những mê tín đa dạng và những nghi thức phù phiếm đang làm tha hoá các tôn giáo Trong những năm cuối cuộc đời, dù nổi tiếng và được trọng vọng trên khắp thế giới, ông vẫn sống một cuộc đời giản

dị, chân thành với tất cả mọi người theo phương châm mà ông đã nêu ra: “Tôi

chỉ có mục đích: sao cho con người tự do, thúc giục con người hướng tới giải thoát; giúp con người phá vỡ mọi giới hạn để chỉ riêng hành động đó cũng đã cho con người hạnh phúc vĩnh cửu, cho con người sự nhận biết không bị điều kiện tha hoá bản ngã của mình”[55, tr 4].

1.1.2 Hành trình diễn thuyết và các tác phẩm cơ bản

Với tư cách là người đứng đầu Hội Ngôi sao Phương Đông và là một thành viên của tổ chức Thông Thiên học, Krishnamurti được nhiều người chào đón như một bậc vĩ nhân Trên thực tế, ông cũng được coi là Bậc Thầy thế giới qua lời tiên đoán của Leadbeater và sự bảo đảm của Mrs Besant Khi đến Pháp để học đại học, lần đầu tiên Krishnamurti có buổi nói chuyện với các thành viên của tổ chức Thông Thiên học Lúc đó, Krishnamurti mới chỉ

25 tuổi, là một thanh niên Ấn Độ được bao bọc bởi Mrs Besant và Leadbeater Cậu chưa từng diễn thuyết trước đám đông và cũng không biết sẽ phải nói gì với các thành viên của tổ chức Tuy nhiên, buổi diễn thuyết rất thành công Những thành viên hài lòng và thoả mãn khi được nghe cậu nói Điều này đã để lại ấn tượng sâu sắc trong Krishnamurti Cậu bắt đầu đam mê công việc diễn thuyết và cảm thấy mình có thể làm rất tốt việc này Đây là lần đầu tiên cậu có hứng thú với một công việc vì trước đây cậu phải làm mọi việc theo ý muốn của người khác

Năm 1929, sau rất nhiều suy nghĩ và lựa chọn, Krishnamurti tuyên bố giải tán Hội Ngôi sao Phương Đông Đây là một tuyên bố vô tiền khoáng hậu, Krishnamurti đã từ bỏ tất cả địa vị cũng như danh vọng được hưởng với tư cách Bậc Thầy thế giới Trong buổi nói chuyện với hơn 3000 hội viên và hàng nghìn người theo dõi trên đài phát thanh Hà Lan, ông đã trình bày quan điểm của mình: “Tôi quả quyết rằng Chân lý là một lục địa không có con đường và bạn không thể tiến đến đó bằng bất kỳ con đường nào, bất cứ tôn giáo nào, bất

kỳ giáo phái nào”[37, tr.23] Những lời tuyên bố này cũng là quan điểm mà ông theo đuổi và gìn giữ suốt cuộc đời Ông không muốn có những môn đệ, những tông đồ dù đang sống trên mặt đất hay trong lĩnh vực của tinh thần

Đây có thể nói là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời của Krishnamurti, đánh dấu sự chuyển biến to lớn về mặt tư tưởng cũng như định hướng hành động của ông sau này.

Mặc dù không còn giữ vai trò là Bậc Thầy thế giới như nhiều người mong đợi, Krishnamurti vẫn tiếp tục tổ chức các cuộc nói chuyện Những buổi nói chuyện này diễn ra thường xuyên và bao quát rất nhiều chủ đề Vào những năm 30- 40 của thế kỷ XX, ông đi diễn thuyết khắp châu Âu, châu Mỹ… Đến đâu ông cũng được công chúng nhiệt liệt đón chào và lắng nghe một cách tôn kính Tại Athens, Hy Lạp vào tháng 12 năm 1930, ông diễn thuyết với hơn hai ngàn người tham dự Sau đó, tại Hungary, vài sinh viên Công giáo đe doạ giết ông vì ông phát biểu chống lại tôn giáo có tổ chức, khiến cảnh sát phải hộ tống ông Ông cũng diễn thuyết tại Pháp Tại Rumani, ông gặp Nữ hoàng tại hoàng cung và tiếp chuyện hơn ba giờ đồng hồ Trong hai tháng đầu năm 1931, ông diễn thuyết tại Nam Tư và Hungary rồi dự cuộc họp mặt tại một lâu đài lớn Người ta trải thảm dày đầy hoa lài và hoa hồng trên một toa xe lửa để đón ông tại Trichinopoly Ở Hà Lan, ông được tặng một toà lâu đài với điền sản năm ngàn mẫu đất, nhưng ông đã khôn khéo khước từ Từ đó, Krishnamurti diễn thuyết một vòng quanh châu Âu và Đức Năm 1933, ông tổ chức sáu cuộc diễn thuyết tại Ấn Độ, sau đó ông đi Ai Cập rồi Hy Lạp, qua Ý đến Hà Lan để tham dự trại Ommen Những năm tiếp theo, ông tiếp tục đi khắp nơi như Nam Mỹ, Brazil, Argentina, Chilê, Mexico… Ông thậm chí đến cả Ý vào năm 1936 nhưng Mussolini cấm mọi cuộc diễn thuyết nên ông không thể tiến hành cuộc nói chuyện Khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, ông buộc phải quay về Mỹ và không thể tiếp tục các cuộc diễn thuyết như dự định Tuy các cuộc diễn thuyết diễn ra liên tục, đều đặn và chỉ xoay quanh những đề tài quen thuộc như chiến tranh, tự do, tình yêu… nhưng lần nào cũng được sự chào đón nồng nhiệt của công chúng Chính phong cách nói chuyện giản dị, cách trả lời đầy lôi cuốn xung quanh các vấn

đề quen thuộc đã làm nên sức hấp dẫn trong các buổi nói chuyện của ông

Trong thời gian diễn ra cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, ông đã nhiều lần lên án chiến tranh, chống chủ nghĩa bành trướng dân tộc, hết lòng ủng hộ hoà bình thế giới Do vậy, ông bị FBI (Cục điều tra Liên bang Mỹ) theo dõi, kiểm soát Không thể diễn thuyết trước công chúng, ông đành sống nhiều năm

âm thầm, tĩnh tại tại Ojai Sau chiến tranh, ông tiếp tục đi diễn thuyết vòng quanh thế giới, đối thoại với công chúng, chủ trì các buổi tranh luận về triết lý nhân sinh, với trọng tâm là tìm cách trả lời câu hỏi: làm gì và làm như thế nào

để nhân loại có thể chung sống hoà bình dựa trên tình yêu thương và hợp tác?

Không chỉ tổ chức các buổi nói chuyện, ông còn có cơ hội gặp gỡ với nhiều nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực tôn giáo, chính trị và khoa học Vào năm 1956, khi Đức Dalai Lama, lãnh tụ tôn giáo và thế tục ở Tây Tạng, đến

Ấn Độ để chiêm ngưỡng những nơi thiêng liêng có liên quan đến Đức Phật, ngài đã gặp Krishnamurti bất chấp mọi quy tắc ngoại giao Đức Dalai Lama

có ấn tượng rất sâu sắc về một con người thâm trầm nhưng đầy sức thuyết phục và lôi cuốn Ngài bày tỏ mong muốn được gặp Krishnamurti nhiều lần nhưng điều này không được thực hiện Vào những năm 70, Krishnamurti có dịp đối thoại với giáo sư David Bohm - nhà vật lý lý thuyết vĩ đại của thế kỷ

XX Cuộc gặp gỡ giữa họ xoay quanh chủ đề về sự kết thúc của thời gian cũng như sự kết thúc của tư tưởng Cuộn tranh luận mang lại nhiều hưng phấn cho Krishnamurti vì ông tìm thấy sự giao thoa giữa tôn giáo và khoa học Krishnamurti cũng tham gia vào các cuộc hội thảo khoa học được tổ chức tại Brockwood và Ojai Ông không thực sự hứng thú với các bài phát biểu của các nhà khoa học nhưng lại rất quan tâm đến các thông tin khoa học mới xảy

ra trên thế giới Ông cũng hết sức say mê học về di truyền học, máy tính và thậm chí là nhiếp ảnh từ những người tham dự hội nghị Điều này cũng giống như lúc trẻ Krishnamurti ham mê tìm hiểu về cấu tạo của máy móc Một điều

dễ nhận thấy ở Krishnamurti là sự bình đẳng và nghiêm túc khi nói chuyện với bất kỳ ai Những người nói chuyện với Krishnamurti có thể là một người giảng đạo, một thầy tu Phật giáo, một nhà khoa học phương Tây, một tỷ phú, một thủ tướng hay thậm chí một nữ hoàng Ông luôn luôn nỗ lực để có thể

tranh luận một cách sâu sắc với họ về một lĩnh vực nào đó Ông luôn mang lại cho người đối diện một cảm giác thoải mái và dễ chịu khi được nói chuyện cùng ông Trong các chuyến hành trình của mình, Krishnamurti được mời đến Sri Lanka vào ngày 4 tháng 11 năm 1980, ông đã gặp Thủ tướng, có buổi nói chuyện trên truyền hình với Bộ trưởng và nói chuyện riêng suốt một giờ với Tổng thống Ông cũng thực hiện nhiều buổi nói chuyện tại đây với sự tham gia của nhiều người Quay về Ấn Độ, ông được bà thủ tướng Gandhi bay trực thăng đến thăm tại Rishi Valley, cả hai đi dạo cùng nhau trong sự bảo vệ nghiêm ngặt của đội cận vệ; dĩ nhiên để bảo vệ cho bà thủ tướng chứ không phải cho Krishnamurti Sau này, Krishnamurti rất cảm kích vì sự tiếp đón ở Sri Lanka và lần gặp gỡ với bà thủ tướng Ông thể hiện sự kính trọng đối với

sự thành công và địa vị của người khác trong xã hội trong khi bản thân lại từ

bỏ tất cả những điều đó khi còn trẻ Đây cũng là điểm mâu thuẫn trong cuộc đời của ông Những xứ sở theo Phật giáo bắt đầu có một cảm tình đặc biệt hơn với Krishnamurti Những buổi diễn thuyết của ông thu hút một lượng người đông đảo đến nghe Ông nổi tiếng khắp Ấn Độ, hầu như không ai là không nghe ông thuyết giảng Những buổi nói chuyện tại Ấn Độ lúc này thường được tổ chức ngoài trời, giữa bốn bề thiên nhiên và khi mặt trời đã lặn Krishnamurti mặc trang phục truyền thống Ấn Độ, ngồi xếp bằng trên bục gỗ, giọng nói vang vọng giữa rừng cây Tất cả những điều này khiến người Ấn Độ sùng mộ càng trở nên tôn kính ông hơn

Vào năm 1984, Krishnamurti có dịp diễn thuyết tại trụ sở của Liên Hợp quốc tại New York về chủ nghĩa hoà bình Đây cũng là mục tiêu mà Krishnamurti theo đuổi trong suốt cuộc đời Cùng năm đó, ông được Liên Hợp quốc tặng huy chương vì hoà bình cho những nỗ lực không mệt mỏi cho một thế giới không bạo lực, khổ đau và thù hận

Là người diễn thuyết đầy thuyết phục về tự do, hoà bình, phát ngôn viên nổi tiếng của thế giới về triết lý nhân sinh (giáo dục, cuộc sống, niềm tin,

sự thật, nỗi buồn, cái chết, tự do…), khối lượng tác phẩm của Krishnamurti rất đồ sộ bao gồm 60 cuốn sách, hàng trăm băng đĩa và các bài nói chuyện

được ghi lại bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau Những tác phẩm của Krishnamurti dễ đọc nhưng để hiểu được nó thì không hề dễ dàng Điều này không phải xuất phát bởi cách sử dụng ngôn từ Krishnamurti sử dụng tiếng Anh trong hầu hết các buổi nói chuyện của mình vì ông không nói được tiếng

mẹ đẻ là tiếng Ấn Độ Ngôn từ ông dùng khá giản dị, với cấu trúc văn phạm không cầu kỳ, số từ thông dụng xoay quanh một vài ngàn từ, vì vậy người biết tiếng Anh không chuyên sâu lắm cũng có thể đọc được các sách nguyên gốc Hơn nữa, con đường học vấn của Krishnamurti không thuận lợi và ông gần như không đọc nhiều sách vở nên lời nói của ông không có tính hàn lâm, uyên bác, không có những từ ngữ hóc búa, không có khái niệm quá trừu tượng mang tính đánh đố người đọc Tuy nhiên, cái khó trong việc nghiên cứu tác phẩm của Krishnamurti trước hết là vì văn nói Krishnamurti thường không chuẩn bị trước đề tài nói chuyện, cũng không xem lại người ta in cái gì trong sách của mình Văn nói tự thân đã có tính lan man, ngẫu hứng, ý tưởng dàn trải Hơn nữa, Krishnamurti không chuẩn bị trước dàn bài, không có khả năng hùng biện nên theo dõi một cuốn sách ghi lại lời nói của ông rất khó khăn Bên cạnh đó, những tác phẩm của Krishnamurti thiên về suy tưởng, có khi đọc cả một cuốn sách vẫn chưa tìm được câu trả lời cho vấn đề đã nêu ra ở tiêu đề Do vậy, việc nghiên cứu về một nội dung cụ thể nào đó trong toàn bộ

tư tưởng của Krishnamurti là điều không dễ dàng

Trong số các tác phẩm đã được xuất bản của Krishnamurti, chúng tôi

tập trung vào những tác phẩm bàn nhiều về đề tài giáo dục như: Giáo dục và ý

nghĩa cuộc sống (Education and the significane of life ), Krishnamurti bàn về giáo dục (Krishnamurti on education), Đường vào hiện sinh (Commentaries

on living )… Đây là nguồn trích dẫn chính của chúng tôi trong luận văn này;

tuy nhiên, chúng tôi cũng tham khảo rất nhiều các tác phẩm khác của Krishnamurti để có cái nhìn toàn diện hơn về tư tưởng giáo dục của ông

1.2 Những điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti

1.2.1 Điều kiện kinh tế- xã hội

Krishnamurti sinh ra và lớn lên trong thời kỳ mà xã hội Ấn Độ cũng như tình hình thế giới có nhiều biến động sâu sắc Điều này đã gây tác động

và có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng của ông về các vấn đề chiến tranh, hoà bình, tự do…đặc biệt là tư tưởng của ông về giáo dục

Trước khi người Anh đặt chân lên Ấn Độ thì nước này đã bị Bồ Đào Nha xâm chiếm bởi vai trò tiên phong trong các cuộc phát kiến địa lý Bằng đường đi mới, người Bồ Đào Nha đã tiến hành hàng loạt các cuộc cướp bóc ở

Ấn Độ Những hương liệu quý hiếm như hồi, quế, sa nhân, ớt… được người

Bồ Đào Nha đem về và kiếm lợi lớn ở thị trường châu Âu Nhưng từ cuối thế

kỉ XVI đến đầu thế kỉ XVII trở đi, người Bồ Đào Nha đă dần dần mất đi quyền ở Ấn Độ vì lúc này Hà Lan và Anh đã tiến vào con đường tư bản chủ nghĩa vượt xa các nước châu Âu khác về trình độ phát triển kinh tế và chính trị Với mục tiêu cướp bóc để phục vụ cho quá trình tích luỹ tư bản, người Hà Lan và người Anh đã xây dựng cho mình đội thương thuyền hùng mạnh đánh bại người Bồ Đào Nha và giành quyền thống trị trên biển Với vị trí chiến lược và giàu tài nguyên thiên nhiên, Ấn Độ trở thành vùng đất bị xâu xé bởi các nước thực dân phương Tây Từ cuối thế kỉ XVI, các kị sĩ chuyên cướp bóc thuộc địa của Anh đã đến Ấn Độ Để xây dựng một tổ chức chuyên cướp bóc Ấn Độ, ngày 31 tháng 12 năm 1600, công ty Đông Ấn của Anh ra đời Trong suốt thế kỉ XVII, công ty Đông Ấn của Anh hoạt động ráo riết và thành lập được hệ thống thương điếm ở những vị trí quan trọng ở bờ biển phía Tây

và Đông Ấn Độ Cuộc tranh chấp giữa các công ty của Hà Lan, Anh, Pháp diễn ra quyết liệt trong suốt thế kỉ XVIII ở Ấn Độ Do có ưu thế về quân sự và kinh tế mà người Anh đă lần lượt gạt các đối thủ của mình là Bồ Đào Nha, Hà Lan, Pháp ra khỏi Ấn Độ Đến năm 1849, cuộc chinh phục của Anh đối với Ấn

Độ về căn bản đã hoàn thành Thực dân Anh chính thức bắt đầu thực hiện chính

sách cai trị, bóc lột Ấn Độ Ấn Độ từ một nước phong kiến độc lập đã trở thành một nước thuộc địa và là thuộc địa quan trọng nhất trong hệ thống thuộc địa của thực dân Anh vì nó có diện tích lớn nhất, đông dân nhất và giàu có nhất

Sống trong cảnh nô lệ, Krishnamurti nhận thức rõ địa vị thấp kém của người dân nước thuộc địa Vào nửa đầu của thế kỷ thứ XX, những người Ấn

Độ được đánh giá bởi những người Anh đang cai trị Ấn Độ như một bộ phận tất yếu của lãnh thổ quốc gia – phải được duy trì một khoảng cách vừa đủ, phải được khoan dung nhất; nhưng dù ở bất kỳ tình huống nào một người Ấn

Độ không được khuyến khích để thân thiết với người Anh; và một thái độ hạ thấp mình của người bản địa lan tỏa trong hầu hết mọi quan hệ giữa người Anh và người dân Ấn Độ Krishnamurti đã viết trong tự truyện của mình rằng ông và những đứa trẻ bằng tuổi luôn có một sự sợ hãi với người châu Âu Tuy không lý giải được tại sao nhưng Krishnamurti cho rằng rất có thể cách hành

xử và những biến động về chính trị đã ảnh hưởng đến ông và những người bạn Ông cũng thú nhận rằng thông thường những người châu Âu ở Ấn Độ chẳng mấy tử tế đối với người bản địa Ông đã chứng kiến nhiều hành động tàn nhẫn của họ mà chúng khiến ông càng cay đắng thêm Ông mong ước rằng những người Anh ở Ấn Độ có thể hiểu rõ rằng người Ấn Độ cũng thương yêu tổ quốc của họ nhiều như những người Anh thương yêu tổ quốc của mình và cũng cảm thấy bất kỳ sự sỉ nhục nào đều sâu đậm, dù là không cố

ý Sự khinh miệt của những người Anh ở Ấn Độ liên quan đến văn hóa và những thói quen sinh hoạt của Ấn Độ Thời kỳ này, ở Nam Ấn Độ, những người đàn ông, đàn bà, trẻ em; dù giàu có hay nghèo khổ, đều ngồi và ngủ trên một tấm thảm trên nền nhà, và nơi gia đình sum họp đã cung cấp sự ấm

áp và một ý thức phụ thuộc lẫn nhau hiếm khi nào thể hiện ở phương Tây

Krishnamurti được sinh ra và nuôi dưỡng trong một gia đình theo đạo

Bà la môn điển hình mặc dù cha cậu là viên chức của công ty Đông Ấn Khi được phát hiện bởi một người Anh huyền bí lập dị - Leadbeater, Krishnamurti

có mái tóc dài đến đầu gối và phía trước được cạo láng theo phong tục của

Nam Ấn Độ Ngay lập tức, một công cuộc thay đổi về diện mạo bên ngoài và thói quen được thực hiện để xoá bỏ tất cả những dấu ấn của người Ấn Độ của Krishna và Nitya Hầu như chắc chắn rằng những người thầy thông thái của Krishnamurti đã quyết định rằng cậu và người em của cậu bắt buộc chỉ nói tiếng Anh, vì vậy ngôn ngữ Telugu du dương dần dần bị quên lãng; kinh Vedas và những bài thánh ca được học thời niên thiếu đều bị xóa sạch Tóc của họ được cắt và chải tách ra ở trung tâm Họ được dạy học bằng tiếng Anh; học cách ăn bằng một cái muỗng và cái nĩa; để hai khủy tay của họ sát vào thân thể khi họ đưa nĩa lên miệng; mặc quần áo phương Tây một cách thoải mái; thấy những nếp gấp của quần được ủi và đánh bóng giầy của họ đến khi chúng sáng bóng Họ được dạy cách tắm theo kiểu của người Anh Theo Leadbeater, chỉ có phong cách quý tộc của người Anh là cao quý nhất trong quá trình tiến hoá của nhân loại Vì vậy, Krishnamurti phải học để trở thành một nhà quý tộc Anh đích thực Thời kỳ đầu, Krishnamurti luôn tuôn theo mọi sự sắp xếp của Leadbeater Dần dần, Krishnamurti đã giũ sạch truyền thống Ấn Độ để biến thành một nhà quý tộc Anh lịch lãm, biết sử dụng muỗng thìa đúng cách, biết chào hỏi phụ nữ hết sức lịch thiệp theo kiểu phương Tây Tuy nhiên, Leadbeater không kiên nhẫn với Krishnamurti vì sự

mơ màng của cậu và đặc biệt là thói quen đứng há hốc miệng Có một lần ông đánh vào cằm Krishna rất mạnh để bắt buộc cậu phải ngậm miệng lại Sau đó Krishnamarti nói rằng hành động bạo lực này phá vỡ tất cả sự liên hệ giữa ông và Leadbeater

Việc giáo dục theo kiểu phương Tây từ khi còn rất nhỏ đã ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của Krishnamurti sau này Ông không thể nói được tiếng bản địa nên trong các buổi nói chuyện với người Ấn Độ ông đều cần phiên dịch Tuy nhiên, khi quay về Ấn Độ, việc đầu tiên ông làm là trút bỏ trang phục phương Tây, khoác lên mình trang phục truyền thống của Ấn Độ Sự phân biệt về dân tộc, quốc gia mà những người lãnh đạo Hội Thông Thiên học thực hiện với ông khi còn nhỏ chỉ làm thay đổi diện mạo bề ngoài chứ không

nhào nặn được những suy nghĩ và quá trình đang diễn ra trong tâm trí Krishnamurti Suy nghĩ của ông vẫn hoàn toàn tự do, thoát khỏi mọi quy định của dân tộc hay quốc gia Ý thức được hậu quả của việc phân ly và kỳ thị giữa người với người nên trong các tác phẩm của mình, Krishnamurti nhấn mạnh đến sự tự do, bình đẳng giữa con người Trong giáo dục, điều này được thể hiện thông qua nguyên tắc giáo dục dựa trên sự tự do và lòng yêu thương giữa con người với con người

Krishnamurti còn là nhân chứng lịch sử, chứng kiến trọn vẹn hai cuộc chiến tranh thế giới trong thế kỷ XX và các cuộc chiến tranh cục bộ xảy ra liên miên trong thời gian dài Các cuộc chiến tranh đã ngăn cản việc đi lại và diễn thuyết của Krishnamurti Nhưng hơn thế, ông nhận ra tính chất ác liệt và những hậu quả nghiêm trọng do chiến tranh mang lại Những tường thuật về chiến tranh; sự tàn phá Hiroshima và Nagasaki bởi bom nguyên tử đã khiến ông ngập tràn sự kinh hoàng không thể diễn tả được, nhưng đã thức dậy những thấu triệt về bản chất của bạo lực và tội lỗi Đặc biệt thấu triệt này đã làm sống động ông vào một ngày khi ông đi đến vùng Santa Barbara Một người đàn bà đến gần Krishnamurti, cho ông xem những món kỷ niệm ở Nhật Krishnamurti từ chối, nhưng bà ta quả quyết chỉ cho ông cái bà có trong hộp Bà mở nó ra và trong đó là một cái tai và cái mũi của con người đã bị quắt lại Ấn tượng đó không bao giờ có thể quên trong tâm trí Krishnamurti Chính những hậu quả nặng nề của các cuộc chiến đã giúp Krishna nhận thấy giá trị đích thực, to lớn của hoà bình và một thế giới không có đau khổ, chiến tranh Xuyên suốt các buổi diễn thuyết và trong các tác phẩm của mình, ông luôn đề cao một cuộc sống hoà bình, kêu gọi xoá bỏ thù hận và chia cách Ông mong muốn giáo dục hướng con người đến hoà bình và tìm ra ý nghĩa đích thực của cuộc sống

Krishnamurti cũng chứng kiến cuộc khủng hoảng trong khoa học công nghệ hiện đại - một nền kỹ thuật tạo nên nhiều tiện ích và giá trị vật chất nhưng cũng mang đến không ít những bất hạnh cho loài người Tiến bộ khoa

học kỹ thuật trở thành nhân tố làm thay đổi căn bản, triệt để toàn bộ lối sống của con người Đặc biệt, từ giữa thế kỷ XX, với bom nguyên tử và công nghệ nguyên tử, lần đầu tiên trong lịch sử, loài người có thể tự huỷ diệt bằng công nghệ Cách ứng xử với công nghệ và kỹ thuật trở thành vấn đề sống còn đối với con người Chúng ta không thể phủ nhận vai trò của khoa học công nghệ;

nó đáp ứng được phần lớn nhu cầu sinh hoạt vật chất của nhân loại, tạo ra mọi điều kiện cần thiết cho sự phát triển toàn diện của con người Chưa bao giờ con người được giải phóng khỏi nỗi lo về vật chất, có quyền tự do, dân chủ đến thế nhưng cũng chính trong thời kỳ này, con người phải đối mặt với hàng loạt các vấn đề nhân sinh Tệ sùng bài khoa học, sùng bái vật chất đẩy con người đến chỗ đánh mất tính nhân văn, lòng trắc ẩn, sự vị tha, sự chia sẻ Con người trở thành nô lệ về mặt tinh thần, đánh mất quyền tự do của chính mình Krishnamurti có cơ sở lý luận và tiền đề thực tiễn để khẳng định: “Nền giáo dục hiện thời đã hoàn toàn thất bại vì nó quá nhấn mạnh vào kỹ thuật Trong việc quá nhấn mạnh vào kỹ thuật, chúng ta đã huỷ diệt con người Trau dồi tài năng và hiệu quả mà không hiểu biết cuộc sống, không có một tri giác bao quát những thể cách của tư tưởng và khát vọng sẽ làm cho chúng ta gia tăng thêm sự tàn nhẫn vô tình, mà đó là điều đã đưa đến những cuộc chiến tranh và

đau lòng, một thất bại lớn lao của nền giáo dục hiện đại Sự thất bại này có nguyên nhân sâu xa từ việc chúng ta quá coi trọng yếu tố dạy nghề trong giáo dục, quá coi trọng yếu tố kỹ thuật mà không chú ý đến việc giáo dục tình thương yêu giữa người với người, tinh thần chung sống hoà bình Krishnamurti muốn làm một cuộc cách mạng trong giáo dục Theo ông, muốn giải thoát con người khỏi hiểm hoạ công nghệ, chúng ta phải xuất phát từ một triết lý giáo dục đúng Từ triết lý đó, chúng ta xây dựng một nền giáo dục bắt đầu từ sự tự hiểu biết chính mình để tạo nên một thế giới hoà bình, một tinh thần yêu thương hoà giải

Có thể nói, sống trong một thời kỳ đầy biến động của nhân loại, Krishnamurti có điều kiện để thấy được tận mắt những hậu quả của chiến tranh, tệ phân biệt chủng tộc và sự sùng bái khoa học Tất cả những hậu quả trên đều xuất phát từ chính con người Chúng ta không thể đổ lỗi cho chính quyền, dân tộc hay thần thánh Vấn đề là mỗi cá nhân phải tự chịu trách nhiệm về các hành vi của mình Theo Krishnamurti, để xoá bỏ được chiến tranh và thù hận phải bắt đầu bằng việc giáo dục những đứa trẻ với một tinh thần tự do và một nền giáo dục dựa trên tình yêu thương, sự cảm thông, chia

sẻ và cách thức để thấu hiểu cuộc sống như một thể toàn diện

1.2.2 Tiền đề văn hoá và tư tưởng

Sinh ra trong một gia đình theo đạo Bà la môn và lớn lên ở Ấn Độ - một đất nước có bề dày văn hoá và truyền thống, tư tưởng của Krishnamurti mang đậm dấu ấn của một thứ triết lý chuyên sâu về cuộc sống con người và đời sống nội tâm của nó Ngay từ lúc mới được sinh ra, Krishnamurti đã được nuôi dưỡng bằng những bài Thánh ca truyền thống của Ấn Độ Khi đọc kinh Vedas, tác phẩm cổ nhất của nền văn học tôn giáo Ấn Độ, ta có thể thấy người Ấn Độ cổ đại luôn nuôi dưỡng một niềm vui sống dung dị Những lời tụng niệm kêu gọi tinh thần sống nhân hậu, hoàn toàn không thù hận, con người phải đạt tới một sự hoàn thiện về tâm hồn Con người phải chứng minh

sự hoàn thiện ấy bằng cách kiềm chế giết chóc và không làm hại bất cứ sinh vật sống nào Bên cạnh đó, những bài kinh cũng khuyên con người nên tiết chế mọi hành động không xuất phát từ tình yêu thương và sự cảm thông Krishnamurti cũng thường xuyên được đọc cho nghe những thiên anh hùng ca của người Ấn Độ như Mahabharata và Ramayana Những dòng thơ trữ tình đẹp đẽ ca ngợi vẻ đẹp của tự nhiên, những câu chuyện lý thú đầy chất nhân văn, đặc biệt là thái độ từ bi đối với người khác, làm điều tốt vì hạnh phúc toàn thể nhân loại đã ăn sâu vào trong suy nghĩ của ông Tuy sau này không được tiếp tục sống trong nguồn suối văn hoá Ấn Độ nhưng lúc nào có cơ hội ông đều ngâm nga một số đoạn được trích trong các trường ca trên Chính

những điều này đã để lại dấu ấn đậm nét trong tư tưởng của Krishnamurti Triết

lý của ông dựa trên quan niệm coi thời gian như một dòng chảy không ngừng

từ quá khứ, qua hiện tại, đến tương lai; trong đó, ông đặc biệt quan tâm đến vấn

đề hiện tại Trong cái hiện tại của thời gian vô thuỷ, vô chung, con người tiếp nhận, đối diện và ứng xử với cuộc sống mà theo cách nhìn của Krishnamurti thì

“nó là vẻ đẹp, đau khổ, niềm vui và sự rối loạn; nó là cây cỏ, chim chóc và ánh sáng của vầng trăng trên mặt nước; nó là việc làm và hy vọng; nó là cái chết, là

sự tìm kiếm bất tử, là niềm tin vào cái tối thượng; nó là thiện tâm, ghét và ghen; nó là tham lam và cao thượng; là tình yêu và sự thiếu vắng yêu thương;

nó là óc sáng tạo và khả năng khai thác máy móc; nó là sự ngất ngây xuất thần không lường được; nó là tâm trí; người tham phiền và sự tham phiền”[27, tr.186] Chính vì vậy, trong giáo dục, Krishnamurti luôn nhấn mạnh đến việc khám phá vẻ đẹp và thấu hiểu ý nghĩa của cuộc sống Ông mong muốn con người có thể hiểu được cuộc sống như một chỉnh thể toàn diện chứ không phải

là những lát cắt rời rạc từ các môn khoa học chuyên biệt

Bước chuyển biến quan trọng trong cuộc đời Krishnamurti chính là khi ông được phát hiện bởi Leadbeater - một nhà huyền bí nổi tiếng đương thời Leadbeater cùng với Mrs Besant đã tạo mọi điều kiện để giúp Krishnamurti trở thành bậc Thầy thế giới Bên cạnh việc chăm sóc về thể xác, Krishnamurti cũng được rèn luyện về mặt tâm linh vì đó mới là mục tiêu sau cùng đối với

vị giáo chủ tương lai Leadbeater bắt đầu giới thiệu về các Đức Thầy, về con đường tâm linh mà Krishnamurti phải hoàn tất Những năm tháng sau khi rời

bỏ tổ chức Ngôi sao Phương Đông và Hội Thông Thiên học, Krishna luôn nhấn mạnh đến việc từ bỏ mọi giáo lý của tổ chức này Tuy nhiên, một thời gian rất dài ông được dạy dỗ và sống trong môi trường tâm linh của Hội cũng

đã ảnh hưởng đến tư tưởng của ông Chủ thuyết của Hội chịu ảnh hưởng sâu đậm trên nền tảng triết lý và tôn giáo phương Đông Đó cũng là một trong những lý do để những người lãnh đạo Hội rời trụ sở về vùng Adyar, thuộc Madras, Ấn Độ và Krishnamurti đã được phát hiện tại đây Tôn chỉ của Hội là

hình thành các hạt nhân cho tình huynh đệ đại đồng giữa con người với nhau Niềm tin của Hội là sự pha trộn nhiều giáo thuyết tâm linh khác nhau, trong

đó có sự đầu thai, sự tiến hoá và có cả các phẩm trật tâm linh chia làm nhiều giai tầng huyền bí Trong các giai tầng này có cả Đức Phật, Chúa Giêsu, Bồ Tát Di Lặc và gần với con người hơn cả là các bậc Thầy sống ở vùng núi hiểm trở Tây Tạng Đó là lý do vì sao trong việc huấn luyện Krishnamurti thành bậc Thầy thế giới có việc xuất hồn hàng đêm đến gặp các vị thầy tận vùng núi Tây Tạng để thọ giáo Krishnamurti cũng kế thừa tư tưởng bất bạo động của đại văn hào Nga - Lev Tonstoi và các “Thánh nhân” Ấn Độ như Tagore, Gandhi Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến mục đích cũng như ý nghĩa giáo dục trong quan niệm về giáo dục của Krishnamurti Ông luôn mong muốn một nền giáo dục giúp con người thoát khỏi chiến tranh, thù hận dựa trên sự hiểu biết về thế giới và về con người

Bên cạnh đó, Krishnamurti cũng được đào tạo trong các trường học hàng đầu của phương Tây Do vậy, các tư tưởng giáo dục của phương Tây có ảnh hưởng lớn đến ông Ông cũng có điều kiện đi thăm rất nhiều trường đại học lớn ở châu Âu và Mỹ Đặc biệt lần đến thăm Đại học Berkeley tại California đã để lại trong ông ấn tượng sâu sắc Đây là một trường đại học lớn, có những đóng góp quan trọng trong khoa học tự nhiên và các hoạt động

xã hội Chính mô hình đào tạo này đã thu hút và làm nảy sinh trong ông ý tưởng về việc xây dựng các ngôi trường như thế tại Ấn Độ quê hương ông cũng như những nơi khác trên thế giới Việc kết hợp giữa việc học tập, trau dồi tri thức với các hoạt động ngoại khoá khác luôn được Krishnamurti coi trọng trong quan niệm của ông về giáo dục

Có thể nói, triết lý giáo dục của Krishnamurti đã tích hợp được những yếu tố tích cực của nền giáo dục phương Đông và phương Tây trong một cái nhìn hiện đại Ông là nhà đạo học của con người, đến từ phương Đông nhưng

sử dụng ngôn ngữ và lối nói của phương Tây để soi sáng và giải đáp những khát vọng muôn đời của con người Lời giảng của ông vừa kết tinh đạo học

nguyên thuỷ của mọi tôn giáo lớn vừa mang tính chất phủ định tích cực cấp bách của thời hiện đại Đó là sự kết hợp hài hoà giữa tôn giáo và khoa học Tư tưởng giáo dục của ông chịu ảnh hưởng của các nhà giáo dục lớn trong lịch sử nhân loại Dấu ấn của các nhà giáo dục vĩ đại trong lịch sử như Khổng Tử, Đức Phật, Chúa Giêsu…được thể hiện trong các bài nói chuyện của Krishnamurti Bên cạnh đó, những tư tưởng giáo dục hiện đại cũng được ông

đề cập đến Chính sự kết hợp này đã tạo nên tính độc đáo trong tư tưởng giáo dục của Krishnamurti: là sản phẩm của triết học tôn giáo phương Đông nhưng những vấn đề ông quan tâm lại tạo ra tiếng vang và có ý nghĩa trong tư tưởng phương Tây và trên toàn thế giới Chính vì vậy mà khi ông thuyết giảng, mọi người đều lắng nghe và chia sẻ những ý tưởng của ông

Chương 2 NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC

CỦA JIDDU KRISHNAMURTI

2.1 Mục đích, ý nghĩa và nội dung của giáo dục

2.1.1 Mục đích và ý nghĩa của giáo dục

Trước khi tiến hành quá trình giáo dục, việc quan trọng là cần phải xác định được mục đích và ý nghĩa của giáo dục Trong nhiều tác phẩm bàn về giáo

dục, Krishnamurti luôn nhấn mạnh mục đích của giáo dục là giúp con người hiểu

biết bản chất đích thực của cuộc sống, từ đó nhận ra chân giá trị của nó

Krishnamurti cho rằng chúng ta đang phải sống trong một thế giới đầy những vấn đề phức tạp, mâu thuẫn và khủng hoảng chồng chất Chúng ta đã

cố gắng giải quyết vấn đề này thông qua những phương pháp thuộc chính trị, kinh tế với những đổi mới khác nhau Tuy nhiên, những cuộc cách mạng thuộc kinh tế, chính trị hay xã hội không phải là giải pháp bởi vì chúng sản sinh ra những chính thể chuyên chính kinh hoàng, hay sự chuyển giao thuần tuý quyền hành và uy quyền từ nhóm người này sang nhóm người khác Tại bất kỳ thời điểm nào, những cuộc cách mạng như thế đều không phải là phương cách thoát khỏi hỗn loạn và đau khổ Krishnamurti đã phát hiện ra một cuộc cách mạng hoàn toàn khác hẳn, nó không phải là lý thuyết hay ý tưởng - những thứ đã tỏ ra vô ích mà phải bằng một thay đổi cơ bản bên trong

ý thức con người Sự thay đổi đó chỉ có thể được tạo ra qua sự giáo dục đúng đắn và sự phát triển tổng thể của con người Điểm khởi đầu của cuộc cách mạng đó là sự hiểu biết cuộc sống và nhận ra ý nghĩa đích thực của nó Hiểu biết cuộc sống là yêu cầu cấp bách của giáo dục để giải quyết những vấn đề của thời đại

Krishnamurti chỉ ra rằng các bậc cha mẹ hiện nay đều mong muốn con

em họ có được một nghề nghiệp Họ gửi con em đến trường để học một vài môn kỹ thuật mà nhờ đó chúng có thể kiếm sống được Trước hết, cha mẹ

muốn đứa bé có một chuyên môn để đem lại một địa vị kinh tế đảm bảo Do vậy, thay vì đánh thức trí thông minh, chúng ta lại khuyến khích đứa trẻ làm theo những khuôn mẫu có sẵn Krishnamurti cho rằng, để giải quyết vấn đề sinh tồn, “chúng ta phân chia thế giới thành nhiều khu vực, do vậy giáo dục

có rất ít ý nghĩa, trừ phi trong việc học một nghề hay một kỹ thuật đặc biệt nào đó”[28, tr.8] Thay vì đánh thức trí thông minh ở đứa trẻ, giáo dục khuyến khích chúng làm theo những khuôn mẫu có sẵn để đảm bảo sự sinh tồn của chúng trong xã hội hiện đại Giáo dục đã cố gắng tách cuộc sống thành nhiều khu vực riêng biệt nhưng lại thiếu hiểu biết nó trong một tổng thể Cá nhân rõ ràng là những thực thể khác nhau, độc lập và toàn vẹn Nhưng giáo dục lại sợ nhấn mạnh vào sự khác biệt vì điều đó sẽ gây nhiều rắc rối và mâu thuẫn Do vậy, giáo dục cố gắng nhồi nhét vào đứa trẻ những kiến thức đã được lên khuôn, chuẩn bị và kiểm duyệt từ trước Chính sự nhồi nhét kiến thức này đã khiến chúng ta giống như một cái máy Krishnamurti viết: “Bất hạnh thay, hệ thống giáo dục hiện tại làm cho chúng ta quá khúm núm, máy móc và cực độ

vô tâm, dù nó có đánh thức trí năng của chúng ta đi nữa, một cách tinh thần

nó lưu lại cho chúng ta sự bất toàn, vô hiệu và không có tinh thần sáng tạo”[28, tr.12 -13]

Bên cạnh đó, nền giáo dục hiện đại quá nhấn mạnh đến kỹ thuật, coi kỹ thuật là cứu cánh duy nhất cho sự tồn tại của con người Tất nhiên, để tồn tại được con người phải biết đọc, biết viết, thành kỹ sư hay có một nghề nghiệp nào đó, nhưng điều này liệu có thể mang lại cho ta hiểu biết về cuộc sống? Đời sống bao gồm những đau đớn, vui tươi, đẹp đẽ, xấu xa, yêu thương và khi hiểu biết nó, ở mỗi bình diện, chúng ta sẽ thấy được sự khác biệt của chúng Nhưng kỹ thuật chẳng bao giờ mang lại cho ta sự hiểu biết đó Trái lại, quá nhấn mạnh vào kỹ thuật chúng ta sẽ huỷ diệt con người Trau dồi tài năng và hiệu quả mà không hiểu biết cuộc sống, không có tri giác bao quát những thể cách của tư tưởng và khát vọng thì chỉ làm gia tăng sự tàn nhẫn và vô tình Đây chính là nguyên nhân dẫn đến chiến tranh và những nguy hại về thể xác