Tư tưởng giáo dục của jiddu krishnamurti

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ với đề tài “Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti” là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi và những kết quả nghiên cứu trong luận

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

ĐINH THỊ TUYẾT

TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA JIDDU KRISHNAMURTI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: Triết học

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

ĐINH THỊ TUYẾT

TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA JIDDU KRISHNAMURTI

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Triết học

Mã số: 60.22.03.01

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Công Sự

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ với đề tài “Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti” là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi và những kết quả nghiên cứu trong luận văn này hoàn toàn trung thực

Hà Nội, tháng 10 năm 2014 Tác giả luận văn

Đinh Thị Tuyết

LỜI CẢM ƠN!

Trước hết, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy giáo, cô giáo trong khoa Triết học - Trường Đại Học Khoa học Xã Hội và Nhân Văn, ĐHQGHN, đã đào tạo, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học vừa qua và đã tạo điều kiện cho tôi được thực hiện luận văn tốt nghiệp này

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của TS Lê Công Sự - Giáo viên hướng dẫn trực tiếp đã giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp một cách thuận lợi Thầy đã luôn bên cạnh để đóng góp, sửa chữa những thiếu sót, khuyết điểm tôi mắc phải và đề ra hướng giải quyết tốt nhất

từ khi tôi bắt đầu viết luận văn cho tới khi hoàn thành

Tôi cũng xin cảm ơn gia đình và các bạn trong tập thể lớp đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và làm luận văn

Luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi hạn chế và thiếu sót, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô cùng toàn thể các bạn để đề tài của tôi được bổ sung và phát triển hoàn thiện hơn

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 10, năm 2014

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứuError! Bookmark not defined

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận vănError! Bookmark not defined

7 Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined

Chương 1: NHỮNG ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG

defined

1.1 Cuộc đời và sự nghiệp của Jiddu KrishnamurtiError! Bookmark not defined

1.1.1 Gia đình, tuổi thơ và trường học Error! Bookmark not defined 1.1.2 Hành trình diễn thuyết và các tác phẩm cơ bảnError! Bookmark

not defined

1.2 Những điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng giáo dục của

Jiddu Krishnamurti Error! Bookmark not defined

1.2.1 Điều kiện kinh tế- xã hội Error! Bookmark not defined 1.2.2 Tiền đề văn hoá và tư tưởng Error! Bookmark not defined

Chương 2: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG

defined

2.1 Mục đích, ý nghĩa và nội dung của giáo dụcError! Bookmark not defined

2.1.1 Mục đích và ý nghĩa của giáo dụcError! Bookmark not defined

2.1.2 Nội dung của giáo dục Error! Bookmark not defined

2.2 Những nguyên tắc tiến hành giáo dụcError! Bookmark not defined

2.2.1 Giáo dục dựa trên tinh thần tự do, tình thương yêu và thiện tâm

Error! Bookmark not defined

2.2.2 Giáo dục phải giúp con người hướng tới sự hiểu biết, từ đó

xác định mục đích và lý tưởng sốngError! Bookmark not defined

2.3 Vai trò của các bậc phụ huynh và người thầy trong giáo dục

Error! Bookmark not defined

2.3.1 Vai trò của các bậc phụ huynh trong giáo dụcError! Bookmark

not defined

2.3.2 Vai trò của người thầy trong giáo dụcError! Bookmark not

defined

2.4 Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti đối với thế giới

và Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined

2.4.1 Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti đối với thế giới Error!

Bookmark not defined

2.4.2 Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti trong sự nghiệp

giáo dục ở Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định phát huy tiềm năng trí tuệ cũng như khả năng sáng tạo của con người, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đưa nước ta nhanh chóng hội nhập với khu vực và thế giới Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm việc mở mang dân trí, chăm lo sự nghiệp giáo dục Người đánh giá cao vai trò của giáo dục đối với sự hưng thịnh đất nước, với nhiệm vụ trọng đại là nâng cao dân đức, mở mang dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, đưa nước nhà tiến tới giàu mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu Người luôn nhấn mạnh yêu cầu của nền giáo dục và đào tạo nước ta là phải gắng sức phấn đấu theo kịp trình độ và chất lượng của các nước văn minh, tiên tiến

Kế thừa và phát triển tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục, Đảng và Nhà nước ta luôn kiên trì mục tiêu giáo dục là hướng tới việc phát triển con người và nguồn nhân lực Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

XI, Đảng ta khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu”, đồng thời đưa ra chủ trương: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo” [6, tr 41]

Tuy nhiên, hiện nay, thực trạng nền giáo dục Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế trong việc xác định mục tiêu, quan điểm giáo dục, nội dung, phương pháp, chương trình đào tạo cũng như đội ngũ thầy giáo, hệ thống tổ chức và công tác quản lý Tình hình đó đòi hỏi chúng ta phải có những biện pháp đổi mới "căn bản và toàn diện" nền giáo dục nước nhà, nâng cao chất lượng của giáo dục và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đây là yêu cầu bức thiết đặt ra không chỉ với những người trực tiếp làm công tác giáo dục mà còn đối với toàn xã hội Do vậy, trong thời gian vừa qua, có rất nhiều kiến nghị cũng như những biện pháp đưa ra nhằm cải cách nền giáo dục nước ta cho phù hợp với trình độ phát triển của thế giới

2

Ở Việt Nam, việc nghiên cứu tư tưởng của các nhà giáo dục lớn trên thế giới

có vai trò và ý nghĩa quan trọng Thông qua việc nghiên cứu những quan niệm giáo dục tiến bộ và có ảnh hưởng lớn trên thế giới, chúng ta có thể học hỏi để tìm ra một triết lý giáo dục phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam nhưng không tách rời xu thế chung của thời đại Trong tiến trình đó, hàng loạt những tác phẩm của các nhà giáo dục tiêu biểu trên thế giới cũng như những nghiên cứu về tư tưởng của họ được phổ biến rộng rãi và ảnh hưởng đến quan niệm giáo dục của nước ta

Là một trong số những nhân vật có ảnh hưởng lớn của thế kỷ XX, tư tưởng của Jiddu Krishnamurti đã soi sáng cuộc sống cho hàng triệu người khắp thế giới: cả những người trí thức và những người bình thường, trong đó

có những nhân vật nổi tiếng về triết học, tôn giáo, nghệ thuật, văn hoá, tâm lý học, phân tâm học, chính trị học, khoa học như Adous Huxley, Henry Miller, Andre Niel, Indira Gandhi, David Bohn, Dalai Lama… Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Liên Hiệp Quốc, Krishnamurti được mời đến trụ sở tại New York để nói chuyện với tư cách một triết gia thế tục vĩ đại Bên cạnh vai trò là một hiền nhân, một triết gia, Krishnamurti còn là một nhà giáo dục có tầm ảnh hưởng ở nhiều nước Những người ủng hộ ông, từng làm việc trong các tổ chức phi lợi nhuận hoặc trông nom một số trường học độc lập đã thực hiện nhiều quan điểm của ông về giáo dục tại Ấn Độ, Anh và Mỹ Người ta đã sao chép và phổ biến hàng nghìn bài nói chuyện, các cuộc thảo luận nhóm, các tác phẩm khác, xuất bản chúng dưới nhiều hình thức như sách, sách điện

tử, audio, video, internet bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau

Ở Việt Nam, một số tác phẩm của Krishnamurti mới chỉ được dịch và xuất bản trong thời gian gần đây Những nghiên cứu về tư tưởng của Krishnamurti, đặc biệt là tư tưởng giáo dục của ông còn ít Do vậy, việc tìm hiểu tư tưởng của Krishnamurti, đặc biệt là những tư tưởng về giáo dục là một việc làm cần thiết Điều đó không chỉ giúp chúng ta có hiểu biết về một nhà tư tưởng lớn của thế kỷ XX mà còn giúp ích cho việc học hỏi, tìm tòi một quan niệm giáo dục phù hợp với đất nước ta trong thời đại ngày nay

Vì tất cả những lý do trên, tôi chọn đề tài luận văn là: “Tư tưởng giáo dục của Jiddu Krishnamurti”

3

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Những đóng góp của Jiddu Krishnamurti có ảnh hưởng rất lớn và để lại dấu ấn rõ nét trong suốt thế kỷ XX Khi đánh giá về Krishnamurti, người ta xuất phát từ nhiều quan điểm khác nhau Có người xem ông là nhà giáo dục, nhà tư tưởng; có người lại thích những điều huyền bí nên xem ông như một giáo chủ, bậc thầy tâm linh, là hiện thân của Bồ Tát hay một đấng tiên tri nào đó; nhiều người không thích tư tưởng của ông thì gọi ông là kẻ phản kháng, thậm chí phá hoại… và còn nhiều quan điểm khác nữa Dù vậy, không ai có thể phủ nhận một điều rằng Krishnamurti là một triết gia yêu chuộng hoà bình; một người thuyết giảng đầy tài năng, cả cuộc đời có lẽ chỉ làm duy nhất một việc: nói và nói Ở Việt Nam, do nhiều lý do khác nhau, việc nghiên cứu

tư tưởng, đặc biệt là tư tưởng giáo dục của ông chưa được chú trọng

Nghiên cứu về Krishnamurti có thể kể đến công trình của các tác giả

trong nước Trước hết là tác phẩm Krishnamurti - Người nhập cuộc (Nxb

Thanh niên, 2004) của tác giả Mộc Nhiên Tác phẩm đã giới thiệu tiểu sử và cuộc đời của Krishnamurti, trình bày những điểm mấu chốt trong tư tưởng của ông về triết học và đạo Phật Ở đây tư tưởng giáo dục không được tác giả bàn đến một cách đầy đủ và độc lập

Gần đây nhất có bài báo: “Krishnamurti và quan niệm của ông về giáo dục” của tác giả Lê Công Sự được đăng trên tạp chí Khoa học Ngoại ngữ, số

16, 9-2008 Tác giả đã tập trung nêu những điểm cơ bản trong quan niệm của Krishnamurti như mục đích, ý nghĩa của giáo dục cũng như vai trò của người thầy trong nền giáo dục Bên cạnh đó, tác giả cũng bước đầu chỉ ra một số giá trị của tư tưởng giáo dục của Krishnamurti đối với nền giáo dục trên thế giới

và ở Việt Nam hiện nay Trong bài: “Jiddu Krishnamurti và triết lý nhân sinh” đăng trên tạp chí Khoa học xã hội, số 314, 2-2009, tác giả Lê Công Sự

đã nêu những nội dung nổi bật trong triết lý nhân sinh của Krishnamurti, trong đó không thể không kể đến quan niệm của ông về giáo dục Có thể nói, hai bài báo trên chính là những gợi mở để chúng tôi tiếp cận và nghiên cứu tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

4

Bên cạnh đó, nhiều tác phẩm nghiên cứu về tư tưởng của Krishnamurti cũng đã được dịch và xuất bản bằng tiếng Việt Đầu tiên có thể kể đến là cuốn

“Krishnamurti cuộc đời và tư tưởng” (Nxb Văn hoá Sài Gòn, 2007) của

Rene Fouere do dịch giả Võ Văn Quế dịch Trong tác phẩm này, tác giả đã nêu tóm tắt về cuộc đời của Krishnamurti và trình bày những tư tưởng cơ bản của ông Tuy nhiên, tác phẩm này mang đậm dấu ấn cá nhân của người viết như chính tác giả đã thừa nhận: “Để nói về Krishnamurti là một việc làm khó

khăn và mạo hiểm, vì ông là một người mà tôi tin, là một trong những người

đáng kể nhất của tất cả mọi thời đại” [37, tr.15] Bên cạnh đó, tác giả cũng không đề cập cụ thể đến tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

Dịch giả Nguyễn Ước dày công biên dịch bộ sách: “Krishnamurti: cuộc đời và tư tưởng” (Nxb Văn học, 2002) Đây là tập sách đồ sộ với ba tập bao quát tư tưởng của Krishnamurti qua các thời kỳ Tập I: “Krishnamurti tinh yếu” là tuyển tập nguyên văn những bài diễn thuyết và thảo luận quan

trọng nhất trong hơn 60 năm thuyết giảng của ông Cuốn sách đề cập đến mọi vấn đề thuộc về cuộc sống hàng ngày, các đề tài đạo đức học và tôn giáo, tu trì và thế tục, hạnh phúc và đau khổ, nô lệ và giải thoát, cá nhân và thế giới…

Tập II: “Đời không tâm điểm” nói về phần đầu cuộc đời Krishnamurti, từ lúc

ông ra đời cho tới năm 1977 Đây là cuốn sách ghi lại những lời kể và đánh giá của bà Tayakar- một người gần như cũng thời và là cộng sự của Krishnamurti Bà đặt tường trình của mình trong bối cảnh lịch sử, xã hội hiện đại của Ấn Độ, với những vấn đề quen thuộc của một đất nước mới được giải phóng: sự phân ly, chiến tranh, nghèo đói và các hội chứng trong cơn lốc đổi

mới Tập III: “Dòng sông thanh tẩy” tiếp tục bản tường trình của Jayakar và

các bản tóm tắt lời giảng từ năm 1978 cho đến ngày ông từ trần Bên cạnh đó, tập sách cũng ghi lại những tán đồng hoặc tranh luận về lối sống và tư tưởng của Krishnamurti từ những người thân cận Ba tập sách trên chứa đựng nội dung phong phú và tương đối đầy đủ về cuộc đời và tư tưởng của Krishnamurti nhưng nó khá dàn trải, đặc biệt không có mục nào viết về tư tưởng giáo dục của Krishnamurti

5

Ngoài ra còn có cuốn “Từ điển tôn giáo và các thể nghiệm siêu việt” (Nxb Tôn giáo, 2005) của tác giả Rosemary Ellen Guiley, Nguyễn Kiên

Cường và nhóm cộng sự dịch Trong cuốn sách này, Krishnamurti được đề cập đến như là người sáng lập ra Hội Ngôi sao Phương Đông (The International Order of the Star in the East) và là người Thầy thế giới - hoá thân của Thượng đế theo quan niệm của Hội Thông Thiên học

Ngoài những công trình của các tác giả nghiên cứu về Krishnamurti và tư tưởng của ông, chúng tôi cũng tập trung vào các tác phẩm của chính Krishnamurti viết chuyên về đề tài giáo dục đã được dịch ra tiếng Việt Đáng kể

nhất trong số đó là tác phẩm “Giáo dục và ý nghĩa cuộc sống” (Nxb Văn hoá

Sài Gòn, 2007) do dịch giả Hoài Khanh dịch Cuốn sách tập trung hầu như toàn

bộ các quan niệm của Krishnamurti về giáo dục như ý nghĩa, mục đích của giáo dục cũng như vai trò của các nhà giáo dục đối với việc hình thành nhân cách của

những đứa trẻ Ngoài ra còn có một số tác phẩm khác của Krishnamurti như

“Đường vào hiện sinh” (Nxb Lao động, 2010) do dịch giả Thanh Lương Thích Thiện Sáng dịch; tác phẩm “Thoát khỏi tri kiến thức” (Nxb Thời đại, 2010) do

dịch giả Đào Hữu Nghĩa dịch (2010); dịch giả trên cũng dịch nhiều tác phẩm

khác của Krishnamurti như “Chân lý và thực tại” (Nxb Thời đại, 2010), “Chất vấn Krishnamurti” (Nxb Sách Thời đại, 2010) Chúng tôi coi đây là nguồn tư

liệu quan trọng trong quá trình nghiên cứu tư tưởng giáo dục của Krishnamurti, đồng thời cũng là căn cứ trích dẫn trong toàn luận văn

Việc nghiên cứu về cuộc đời và tư tưởng của Krishnamurti đã được bàn đến trong nhiều công trình, nhưng nghiên cứu chuyên sâu về tư tưởng giáo dục của ông thì cho đến nay chưa có tác phẩm nào đề cập đến Kế thừa những giá trị trong các công trình đã kể trên, tác giả luận văn cố gắng bám sát nội

dung đã trình bày trong tác phẩm “Giáo dục và ý nghĩa cuộc sống” để làm rõ

tư tưởng của Krishnamurti về giáo dục

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận văn làm rõ tư tưởng giáo dục của Krishnamurti, từ đó chỉ ra giá trị của tư tưởng trên đối với sự nghiệp giáo dục ở Việt Nam hiện nay