Giáo án ngữ văn lớp 9

1 Kiến thức: Giúp HS thấy được vẻ đẹp trong phong cách sống và làm việc của Hồ Chí Minh. Sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị. 2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng đọc và phân tích văn bản . 3 Giáo dục : Tình cảm kính yêu, tự hào, học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại. II. Chuẩn bị: 1. Thày : Đọc, soạn văn bản, chân dung Hồ Chí Minh, ảnh tư liệu... 2. Trò : Học bài cũ, đọc soạn văn bản . III. Tiến trình . A. ổn định tổ chức.(1 phút) B. Kiểm tra bài cũ : Vở soạn HS C . Bài mới : GV giới thiệu : Sống, chiến đấu, lao động và học tập và rèn luyện theo gương Bác Hồ vĩ đại đ• và đang là một khẩu hiệu kêu gọi thúc dục mọi chúng ta trong cuộc sống hàng ngày. Thưcvj chất nội dung khẩu hiệu là động viên mỗi chúng ta h•y noi theo tấm gương sáng của người, học tập theo gương sáng của Bác. Vậy vẻ đẹp văn hoá của phong cách Hồ Chí Minh là gì? Tiết học này chúng ta cùng tìm hiểu.

Trang 1

1 - Kiến thức: Giúp HS thấy đợc vẻ đẹp trong phong cách sống và làm việc của Hồ Chí

Minh Sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị

B Kiểm tra bài cũ : Vở soạn HS

C Bài mới : GV giới thiệu :

Sống, chiến đấu, lao động và học tập và rèn luyện theo gơng Bác Hồ vĩ đại đã và đang

là một khẩu hiệu kêu gọi thúc dục mọi chúng ta trong cuộc sống hàng ngày Thcvj chất nội dung khẩu hiệu là động viên mỗi chúng ta hãy noi theo tấm gơng sáng của ngời, học tập theo gơng sáng của Bác Vậy vẻ đẹp văn hoá của phong cách Hồ Chí Minh là gì? Tiết học này chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động của thầy & trò Nội dung bài học

Đọc mẫu một đoạn

G hớng dẫn HS đọc : châm, rõ ràng, khúc

triết

? Hãy cho biết văn bản đợc viết theo kiểu

loại nào ? Vì sao ?

2.Tìm hiểu chung văn bản

- Kiểu văn bản : Văn bản Nhật dụng

- Bố cục văn bản : 3 phần

+ P1 : Từ đầu rất hiện đại

+ P2 : Lần đầu tiên tắm ao

+ P3 : đoạn còn lại

Trang 2

HS đọc đoạn 1.

HS vốn văn hoá tri thức của Bác đợc đánh

giá khái quát nh thế nào ? tìm những hình

ảnh, câu văn đó ?

HS trong lời bình về Bác tác giả đã sử sụng

biện pháp nghệ thuật nào Hãy nêu tác dụng

HS Do đâu, bằng cách nào Hồ Chí Minh lại

có đợc vốn tri thức văn hoá sâu rộng nh vậy

HS vì sao có thể nói nh vậy ?

Em hiểu phong cáh văn hoá Hồ Chí Minh

là sự kết hợp hài hoà văn hoá phơng Đông và

phơng Tây, truyền thống và hiện đại nh thế

nào ?

HS trả lời

GV chốt lại vấn đề

HS đọc văn bản ?

HS cho biết phong cách sống Hồ Chí Minh

đợc tác giả bình luận qua câu văn nào ?

?Nhận xét về lối bình luận của Lê Anh Trà?

- Cách lập luận chặt chẽ, cách nêu luận cứ

xác đáng, lối diễn đạt tinh tế đã tạo nên sức

+ Nói viết thành thạo nhiều ngoại ngữ

+ Có ý thức học hỏi toàn diện sâu sắc

+ Học mọi nơi mọi lúc

 Nhờ thiên tài, dầy công học tập

- Điều kì lạ nhất : Những ảnh hởng văn hoá quốc tế và văn hoá dân tộc trở thành một nhân cách rất Việt Nam

* Tiểu kết: Lối sống bình dị rất Việt Nam những rất mới rất hiện đại Đó là truyền thống và hiện đại, phơng Đông và phơng Tây, xa và nay, dân tộc và quốc tế

Trang 3

Trang 4

tiết : 2

văn bản : Phong cách Hồ Chí Minh

( Trích - Lê anh trà )

I Mục tiêu cần đạt.

1 - Kiến thức: Giúp HS thấy đợc vẻ đẹp trong phong cách sống và làm việc của Hồ Chí

Minh Sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị

HS tìm những chi tiết chứng minh cho lối

sống giản dị thanh cao của Bác

?Hãycho biết nơi ở của Bác nh thế nào ?

? Hãycho biết trang phục của Bác nh thế

nào ?

GV :nhận xét ?

? HS cho biết chuyện ăn uống của Bác ?

GV : nhận xét ?

?Em hãy cho biết cuộc sống của Bác?

?Từ đó tác giả đã bình luận và so sánh liên

- BL : Lần đầu tiên giản dị nh vậy

- Chỗ ở : Ngôi nhà sàn độc đáo cảu Bác ở

Trang 5

Đìa thanh phát cỏ ơm sen.

GV : Sinh thời HCM đã từng nói : “ Tôi chỉ có

một ham muốn tột bậc trẻ mục đồng.”

HS đọc đoạn 3

HS trình bầy ý nghĩa của phong cách sống Hồ

Chí Minh

HS trao đổi thảo luận

?Điểm gì giống với các vị danh nho ?

?Điểm gì khác với các vị danh nho.?

HS đại diện nhóm trình bầy và nhận xét lẫn

nhau

GV : Kết luận

?Để làm rõ , nổi bật vẻ đẹp của phong cách

Hồ Chí Minh, ngời viết dùng các biện pháp

nghệ thuật nào?

?Nêu nội dung ý nghĩa của văn bản ?

?Sau khi đọc song văn bản em có suy nghĩ gì

về con ngời, cuộc đời của Bác

3 ý nghĩa phong cách Hồ Chí Minh.

- Điểm gióng các vị danh nho : Không tự thần thánh hoá, tự làm cho khác ngời mà là cách di dỡng tinh thần

- Khác các vị danh nho : Đây là lối sống cảu một chiến sĩ , lão thành cách mạng, linh hồn của dân tộc Việt Nam

III Tổng kết.

1 Nghệ thuât.

- Sử dụng phép phân tích, chứng minh chặt chẽ kết hợp lời bình

D Củng cố:

- HS nhắc lại nội dung bài học

- HS đọc đoạn thơ trong bài thơ : Việt Bắc- Tố Hữu

E Hớng dẫn học bài:

- HS học thuộc ghi nhớ SGK

- Đọc bài các phơng châm hội thoại

IV Rút kinh nghiệm.

Trang 6

Tiết 3:

các phơng châm hội thoại

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: HS nắm đợc nội dung, ý nghĩa các phơng châm về lợng và phơng châm về chất.

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng sử dụng các phơng châm hội thoại hiệu quả trong giao tiếp.

3 Giáo dục : Giáo dục ý thức sử dụng ngôn ngữ trong sáng, có hiệu quả.

II Chuẩn bị :

1 Thày : Đọc tài liệu, nghiên cứu soạn bài, giáo cụ : Bảng phụ, giá đỡ

2 Trò : Đọc, bài

III Tiến trình lên lớp

A ổn định tổ chức ( 1phút ).

B Kiểm tra: ( 3-5 phút ).

C Bài mới : GV giới thiệu:

Hoạt động của thầy & trò nội dung bài học

HS quan sát ví dụ trên bảng phụ

?Câu trả lời của Ba có làm cho An thoả mãn

không? Vì sao?

?Muốn cho ngời nghe hiểu thì ngời nói phải

nói điều gì ? Cần chú ý gì ?

HS đọc , kể ví dụ 2

?Vì sao truỵen lại gây cời?

?Qua đây , trong giao tiếp, ngời hỏi và ngời

trả lời cần chú ý gì ?

?Đại diện nhóm trình bầy và nhận xét lẫn

nhau

GV: Kết luận

HS đọc văn bản trên bảng phụ

I Phơng châm về lợng.

1 Tìm hiểu ví dụ.

Ví dụ 1.

- Không thoả mãn vì mơ hồ về ý nghĩa

- An muốn biết Ba tập bơi ở địa điểm nào chứ không hỏi bới là gì?

* Chú ý câu hỏi :

- Là gì ?

- Nh thế nào ?

- ở đâu ?

Ví dụ 2.

- Câu hỏi thừa : cới

- Câu trả lời thừa : áo mới

* Chú ý : Hỏi, trả lời phải đúng mực, không thừa, không thiếu

2 Ghi nhớ.( SGK ).

Trang 7

?Truyện cời phê phán thói xấu gì?

?Em rút ra bài học gì trong giao tiếp?

trao đổi thảo luận

Đại diện nhóm trình bầy và nhận xét lẫn

nhau

GV: Kết luận

HS đọc đề bài và xác định yêu cầu ?

HS làm bài tập và nhận xét nhau

GV : Kết luận

II Phơng châm về chất.

1 Tìm hiểu ví dụ.

Ví dụ 1.

- Phê phán tính khoác lác, nói những điều

mà chính mình không tin

* Chú ý :

Đừng nói những gì mình không tin

2 Ghi nhớ.( SGK ).

III Luyện tập.

Bài tập 1/10.

a, nuôi ở nhà

b, có hai cánh

Bài tập 2 /10.

a, Nói có sách, mách có chứng

b, Nói dối

c, Nói mò

d, Nói nhăng noí cuội

Bài tập 3 /10.

- Vi phạm phơng châm về lợng : “Rồi có nuôi đợc không.”

D Củng cố:

- HS nhắc lại nội dung bài học

- HS kể một câu chuyện mà nội dung đã vi phạm phơng châm hội thoại đã học

- Làm bài tập 4, 5 / 11 ( GV hớng dẫn cụ thể )

Trang 9

tiết 4

Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong

văn bản thuyết minh.

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh, làm

cho văn bản thuyết minh thêm sinh động hấp dẫn

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng vận dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết

B Kiểm tra: ( 3-5 phút ) : Phần chuẩn bị của học sinh

Hoạt động của thầy & trò nội dung Bài học

GV : gợi lại, ôn lại kiến thức đã học lớp 8.?

HS kể tên các văn bản thuyết minh đã học ?

HS liệt kê

?Cho biết thế nào là văn bản thuyết minh ?

?Văn bản thuyết minh đợc viết ra nhằm

?Văn bản trên thuyết minh về vấn đề gì ?

?Thuyết minh vấn đề này khó không vì

sao ?

?Để bài thuyết minh thêm sinh động tác giả

I Một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.

1 ôn tập văn bản thuyết minh.

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sốngnhằm cung cấp những kiến thức khách quan về đặc

điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện ợng, sự vật trong đời sống xã hội Bằng ph-

t-ơng thức: giới thiệu, trình bầy, giải thích

- Mục đích : Cung cấp những hiểu biết khách quan về những sự vật, hiện tợng đợc chọn làm đối tợng thuyết minh

- Các phơng pháp thuyết minh đã học : Định nghĩa, ví dụ, liệtkê, số liệu, phân loại, so sánh

2 Một số biện pháp nghệ thuật khác để thuyết minh sự vật một cách hình tợng, sinh động.

Trang 10

bài viết còn sử dụng các biện pháp, phơng

pháp thuyết minh nào ?

- Vấn đề thuyết minh: Sự kì lạ của Hạ Long

- Đây là vấn đề thuyết minh rất khó vì rất trừu tợng ( trí tuệ, tâm hồn )

- Phơng pháp :+ Nghệ thuật miêu tả : chính đá trở nên linh hoạt

+ Tự thuật - So sánh : Có thể để con thuyền của ta mỏng nh

+ Nghệ thuật nhân hoá : và các thập loại chúng sinh

+ Triết lí : Trên thế giới này

- Các phơng pháp thuyết minh : + Định nghĩa

Trang 11

IV Rót kinh nghiÖm.

Trang 12

Tiết 5

Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh

1 Kiến thức : Học sinh biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết

minh

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng tạo lập văn bản thuyết minh có sử dụng linh hoạt các phơng

pháp thuyết minh và trình bầy vấn đề trớc tập thể

3 Giáo dục : Giáo dục ý thức tìm hiểu, quan sát các vật xung quanh cuộc sống.

1 Thày : Đọc tài liệu, nghiên cứu soạn bài, giáo cụ : Bảng phụ, giá đỡ

2 Trò : Đọc, bài, làm bài tập theo hớng dẫn

B Kiểm tra: ( 3-5 phút ) :

? Thế nào là văn bản thuýet minh ? Để bài văn thuyết minh sinh động hấp dẫn, chuáng

ta cần sử dụng các phơng pháp thuyết minh nào ?

HS chép đề bài

HS xác định yêu cầu

nhau

GV: Kết luận

HS lập dàn ý trên cơ cở hớng dẫn của giáo

viên

Đại diện nhóm trình bầyphần Mở bài và nhận

1 Mở bài : Giới thiệu chung về chiếc nón

Chiếc nón lá Việt Nam là một phần cuộc sống của ngời Vịêt Nam Đó là ngời bạn thuỷ chung của ngời lao động một nắng hai sơng

Chiếc nón lá không chỉ dùng che nắng

Trang 13

Đại diện nhóm trình bầyphần Thân bài và

nhận xét lẫn nhau

GV: Kết luận

Chú ý nhận xét về nội dung.( Đặc điểm cấu

tạo, giá trị, lịch sử ra đời, quá trình làm )

2 Thân bài

Nón lá Việt Nam có lịch sử lâu đời Hình

ảnh chiếc nóna lá đã đợc khắc trên chiếc trống đồng Ngọc Lũ, trên thạp đồng Đào Thịnh khoảng 3000 năm về trớc Nón đã hiện diện trong đời sống hàng ngày của ngời Việt Nam trong suốt cuộc chiến tranh dựng nớc và giữ nớc

Họ hàng nhà nón cũng thật phong phú và thay đổi theo từng thời kì Có chiếc nón rất nhỏ nh chiếc mũ bây giờ dùng cho các quan lại trong triều đình phong kiến, có chiếc nón quai thao dùng cho các nghệ sĩ dân gian

Chiếc nón đợc làm từ lá cọ Muốn có chiếc nón đẹp, ngời làm phải biết chọn lá có mầu trắng xanh, gân lá vẫn còn mầu xanh nhẹ, mặt lá phải bóng khi đan nên trông mới

Trang 14

- HS đọc , soạn văn bản : “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”.

Tuần 2

Ngày soạn:

Tiết 6 Văn bản : Đấu tranh cho một thế giới hoà bình.

( Trích - Gác -xi - a- mác - két)

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc vấn đề đặt ra trong văn bản : nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đang đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất; Nhiệm vụ toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cớ

đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm hiểu, phân tích văn bản nhận dụng.

3 Giáo dục : Giáo dục lòng yêu hoà bình.

1 Thày : Đọc tài liệu, nghiên cứu soạn bài, giáo cụ : Bảng phụ, giá đỡ, tranh ảnh

2 Trò : Đọc, bài, sạon bài, su tầm tranh về chiến tranh

B Kiểm tra: ( 3-5 phút ).

? Vẻ đẹp trong phong cách sống và làm việc của Hồ Chí Minh đợc thể hiện nh thế

nào Sau khi học xong văn bản em có suy nghĩ gì về Bác?

Trong chiến tranh thế giới lần thứ hai, những ngày đầu tháng Táng năm 1945, chỉ bằng hai quả bom nguyên tử đầu tiên ném xuống hai thành phố Hi- rô-si- ma và na ga - xa - ki, đế quốc Mĩ đã làm cho hai triệu ngời Nhật Bản bị thiệt mạng và còn di hoạ đến ngày nay Thế kỉ

XX thế giới phát minh ra nguyên tử hạt nhân- vũ khí huỷ diệt hàng loạt khủng khiếp Thế kỉ XXI luôn tiềm ẩn nguy cơ chiến tranh hạt nhân Vì lẽ đó trong một bài tham luận của mình nhà văn Mác Két đã đọc tại cuộc hợp gồm 6 nguyên thủ quốc gia bàn về việc chống chiến tranh hạt nhân bảo vệ hoà bình

GV : Đọc P1 và hớng dẫn HS đọc : to rõ

ràng, dứt khoát, đanh thép

HS đọc phần cón lại

I Đọc, tìm hiểu chung văn bản

1 Đọc.

2 Tìm hiểu chung văn bản

Trang 15

?Cho biết văn bản trên có thể chia làm mấy

phần Hãy xác định giới hạn và nội dung

của từng phần ?

HS xác định luận điểm chính của cả đoạn

trích ?

HS đọc phần 1

? Tác giả mở đầu bài văn bằng kiểu câu

gì ? Nêu tác dụng của nó ?

?Với những số liệu cụ thể nh thế nào ?

?Nhận xét cách mở đầu của tác giả ?

- Bố cục văn bản : 3 phần P1 : Từ đầu tốt đẹp hơn. -) Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

P2 của nó. -) Chứng minh sự nguy hiểm và phi lí của chiến tranh

P3 Chúng ta hết. -) Nhiệm vụ của chúng ta và đề nghị của tác giả

- Luận điểm chính:

+ Nguy cơ chiến tranh

+ Chống lại và xóa bỏ chiến tranh là nhiệm

vụ cấp bách của toàn thể nhân loại

II Phân tích.

1 Hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân

- Mở đầu bằng câu hỏi và tự trả lời bằng thời

điểm hiện tại

- 50.000 đầu đạn ) 4 tấn thuốc nổ/ ời -) Xoá sạch mọi sự sống trên trái đất. -) Khẳng định hiểm hoạ tiểm tàng do chính con ngời gây ra

ng-D Củng cố:

Hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân là ntn?

Trang 16

E Híng dÉn häc bµi:

- HS häc thuéc ghi nhí SGK

Trang 17

Ngày soạn:

Tiết 7 Văn bản : Đấu tranh cho một thế giới hoà bình.

( Trích - Gác -xi - a- mác - két)

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc vấn đề đặt ra trong văn bản : nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đang đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất; Nhiệm vụ toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cớ

đó, là đấu tranh cho một thế giới hoà bình

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm hiểu, phân tích văn bản nhận dụng.

3 Giáo dục : Giáo dục lòng yêu hoà bình.

1 Thày : Đọc tài liệu, nghiên cứu soạn bài, giáo cụ : Bảng phụ, giá đỡ, tranh ảnh

2 Trò : Đọc, bài, sạon bài, su tầm tranh về chiến tranh

- Chi phí cho chiến tranh

+ 100 máy bay ném bom chiến lợc B1 B và

7000 tên lửa

+ Kinh phí phòng bênh 14 năm cho 1 tỷ ngời cộng với 14 triệu trẻ em Châu Phi =

10 chiếc sân bay Ni mít Mĩ sản xuất 2000

1986-+ 1985 575 triệu ngời suy dinh dỡng = kinh phí sản xuất149 tên lửa MX

+ Tiền nông cụ sản xuất cho các nớc nghèo = 27 tên lửa

+ Xoá nạn mù chữ cho trẻ em toàn thế giới

 Dẫn chứng, so sánh toàn diện, cụ thể thuộc nhiều lĩnh vực trong đời sống xã

Trang 18

của tác giả ?

nhau

GV: Kết luận

HS đọc : “ Không những đi ngợc lại lí trí xuất

phát của nó ” và cho biết ý nghĩa của câu văn

trên ?

HS đọc phần 3

?Nội dung chính của phần này là gì

?Tác giả có thái độ nh thế nào về chiến tranh

hạt nhân ?

?Tác giả có sáng kiến gì để ngăn chặn, chống

chiến tranh hạt nhân?

?Theo em sáng kiến đó có thể thực hiện đợc

không ? Vì sao ?

?Tại sao tác giả lại đa ra ý tởng nh vậy

hội

 Chạy đua vũ trang vhuẩn bị chiến tranh

là điên rồ, phản nhân đạo

 Lí trí tự nhiên là quy luật của tự nhiên,

lo gích tất yếu của cuộc sống

 Sự phản động của chiến tranh hạt nhân

đa con ngời trở về xuất phát điểm của nó

3 Chúng lại chiến tranh hạt nhân là nhiệm vụ của tất cả chúng ta.

- Thái độ tích cực của mọi ngời là đoàn kết

đấu tranh vì một thế giới hoà bình

- Sớm kiến lập ngân hàng trí nhớ →

Không tởng

 Nguy cơ chiến tranh và hậu quả khôn lờng

D Củng cố:

Tác giả đã đấu tranh vì một thế giới hoà bình theo cách riêng của mình nh thế nào ?

Qua bài viết này , em nhận thức đợc điều gì về chiến tranh hạt nhân và nhiệm vụ của chúng ta?

- Đọc soạn văn bản : Tuyên bố về sự sống còn

Trang 20

Tiết 8

các phơng châm hội thoại

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc nội dung hệ thống các phơng châm hội thoại.

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng sử dụng , phân tích hiệu quả của các phơng châm hội thoại

trong giao tiếp

3 Giáo dục : Giáo dục ý thức tham gia hội thoại

HS đọc ví dụ SGK

?Thành ngữ này chỉ tình huống nh thế nào ?

?Hậu quả của tình huống trên là gì ?

GV : Em hãy cho biết Bánh trng bánh giầy

Trang 21

?Tại sao cả hai ngời lại cảm thấy mình đã

nhận đợc ở ngời kia cái gì đó?

?Qua đây ta rút ra bài học gì ?

HS đọc và xác định yêu cầu đề bài

nhau

GV: Kết luận

HS đọc và xác định yêu cầu đề bài

nhau

GV: Kết luận

Con cha gót đỏ nh son

Đến khi cha chết gót con đen xì

 Nói dài dòng, rờm rà

 Nói ấp úng không rõ ràng

- Hậu quả ; ngời nghe không hiểu hoặc hiểu sai, bị ức chế, không gây thiện cảm

III Phơng châm lịch sự.

1 Tìm hiểu ví dụ

- Cả hai đều nhận đợc tình cảm chân thành của nhau

- Một lời nói quan tiền, thúng thóc

- Một lời nói dùi đục cẳng tay

Trang 22

- HS häc thuéc ghi nhí SGK.

- HS lµm bµi tËp 4-5/23.( Gi¸o viªn híng dÉn )

Trang 23

tiết 9

Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

1 Kiến thức : Học sinh củng cố kiến thức về văn bản thuyết minh và văn bản mieu tả.

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.

3 Giáo dục : Giáo dục ý thức tạo lập văn bản có sử dụng nhiều phơng thức biểu đạt kết hợp

I Tìm hiểu, xác định yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.

- Nhan đề : + Vai trò của cây chuối trong đời sống vật chất và tinh thần của ngời dân Việt Nam + Thái độ của ngời Việt Nam trong việc chăm sóc, sử dụng hiệu quả

- Những câu văn thuyết minh :

- Những câu văn miêu tả :+ Đi khắp đất nớc Việt Nam , nơi đâu ta cũng gặp những cây chuối thân mềm vơn lên

- Thân gồm nhiều lớp : bẹ, lá, nõn

b Miêu tả:

Trang 24

§¹i diÖn nhãm tr×nh bÇy vµ nhËn xÐt lÉn

- Hoa chuèi ¨n sèng, lÊy nhùa

- Qua chuèi lµm thuèc

Qu¶ chuèi chÝn vµng võa bÊt, võa dËy lªn mét mïi th¬m ngät ngµo quyÕn rò

- HS lµm bµi tËp 3/27 ( Gi¸o viªn híng dÉn)

Trang 25

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng tổng hợp về văn bản thuyết minh.

3 Giáo dục : Giáo dục ý thức tạo lập văn bản thuyết minh

GV đọc, ghi đề bài lên bảng

?Đề yêu cầu trình bày vấn đề gì?

?Với vấn đề này, cần trình bày những ý

nào?

?Có thể sử dụng những yt nào trong bài

thuyết minh khoa học?

- Vấn đề: Vai trồ, vị trí cảu con trâu trong

đời sống của ngời nông dân VN( )

- Các ý:

a, Con trâu là sức kéo chủ yếu

b, Con trâu là tài sản lớn

c, Con trâu trong lễ hội, đình đám truyền thống

d, Con trâu đốic với kí ức tuổi thơ

e, Con trâu đối với việc cung cấp thực phẩm

và chế biến đồ mĩ nghệ

- Có thể sử dụng những tri thức về sức kéo của con trâu

2 Lập dàn ý:

+ Mở bài: Giới thiệu chung về con trâu trên

đồng ruộng Việt Nam

+ Thân bài:

- Con trâu trong nghề làm ruộng: là sức để

Trang 26

GV hớng dẫn cho học sinh nêu dàn ý chi

tiết cho từng nội dung trên Nhiều ý cụ thể

?Nội dung cần thuyết minh trong đoạn mở

? ý phải thuyết minh?

Lu ý: Cần giới thiệu từng sự việc và miêu tả

con trâu trong từng sự việc đó

HS viết nháp, đọc, bổ sung, sửa chữa

?Có thể viết về cảnh chăn trâu với tuổi thơ

nông thôn nh thế nào?

? Kết thúc phần thuyết minh cần nêu ý gì?

Cần miêu tả hình ảnh nào?

cày , bừa, kéo xe, trục lúa

- Con trâu trong lễ hôi, đình đám

- Con trâu – nguồn cung cấpthịt, dađể thuộc, sừng trâu để làm đồ mĩ nghệ

- Con trâu là tài sản lớn của ngời nông dân VN

- Con trâu và trẻ chăn trâu, việc chăn nuôi trâu

+ Kết bài: Con trâu trong tình cảm của ngời nông dân

3 Thực hành làm bài.

a, Xây dựng đoạn văn mở bài, vừa có nội dung thuyết minh vừa có yếu tố miêu tả con trâu ở làng quê VN

b, Giới thiệu con trâu trong việc làm ruộng.Thuyết minh: trâu cày bừa ruộng, kéo xe, chở lúa, trục lúa

c, Giới thiệu con trâu trong lễ hội(câu giới thiệu chung)

d, Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

Cảnh chăn trâu: con trâu ung dung gặm cỏ

là một hình ảnh đẹp của một cuộc sống thanh bình ở làng quê VN.( miêu tả trẻ chăn trâu, trâu gặm cỏ)

e, Viết doạn kết bài

D Củng cố:

- GV nhận xét, đánh giá tiết học

- Viết phần chuẩn bị trên thành một văn bản hoàn chỉnh

IV Rút kinh nghiệm:

………

Trang 27

bảo vệ và phát triển của trẻ em

( Trích hội nghị cấp cao thế giới về trẻ em )

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc phần nào thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thế giới hiện

nay và tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ chăm sóc trẻ em Sự quan tâm của cộng đồng quốc

tế đối với vấn đề này Nghệ thuật nghị luận chính trị xã hội trong văn bản nhật dụng

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm hiểu và phân tích văn bản nhật dụng nghị luận -

Trang 28

bản ?

HS đọc chú thích SGK

?Cho biết văn bản trên có thể chia làm mấy

phần Hãy xác định giới hạn và nội dung của

từng phần ?

?Hãy đọc lại mục 1-2 ?

?Nêu nội dung của từng mục ?

?Nêu ý nghĩa của từng mục ?

?Em nhận xét gì về cách đặt vấn đề của tác

giả ?

GV : Nhấn mạnh vị trí, vai trò của trẻ em -

thế hệ tơng lai, chủ nhân của đất nớc trong

mỗi quốc gia

HS đọc lại mục 3- 7 ?

?Em hãy cho biết vai trò, vị trí của mục 3-7 ?

?Nêu nội dung mục 4-5-6 ?

?Hãy nêu biểu hiện cụ thể của luận điểm trẻ

P4 : Nhiệm vụ cụ thể

II Tìm hiểu chi tiết văn bản

1 Lí do của bản tuyên bố.

- Mục 1 : Nêu vấn đề, giới thiệu mục đích

và nhiệm vụ của Hội nghị cấp cao thế giới

- Mục 2 Khái quát những đặt điểm, yêu cầu của trẻ, khẳng định quyền đợc sống, phát triển, hạnh phúc

 Nêu vấn đề có tính ngắn gọn, có tính chất khẳng định

Trang 29

- HS häc thuéc ghi nhí SGK.

Trang 30

Ngày soạn:

Tiết 12

văn bản : Tuyên bố về sự sống còn, quyền đợc

bảo vệ và phát triển của trẻ em

( Trích hội nghị cấp cao thế giới về trẻ em )

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc phần nào thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thế giới hiện

nay và tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ chăm sóc trẻ em Sự quan tâm của cộng đồng quốc

tế đối với vấn đề này Nghệ thuật nghị luận chính trị xã hội trong văn bản nhật dụng

2 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm hiểu và phân tích văn bản nhật dụng nghị luận -

HS tóm tắt những điều kiện thuận lợi mục

8-9

HS lần lợt trình bầy

?Hãycho biết Đảng và nhà nớc ta đã và đang

có sự quan tâm nh thế nào đối với trẻ em

- Công ớc về quyền của trẻ em đợc công nhận về mặt pháp lí

- Những cải thiện về bầu không khí chính trị

đợc cải thiện

- Những quan tâm của Đảng và nhà nớc đối với trẻ em, nhất là trẻ em khuyết tật, lang thang

* Khó khăn :

4 Nhiệm vụ :

- Tăng cờng sức khoẻ

- Quan tâm đến trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Trang 31

?Hãy nêu, khái quát tầm quan trọng của vấn

đề bảo vê, chăm sóc trẻ em, sự quan tâm của

cộng đồng quốc tế hiện nay ?

nhau

GV: Kết luận

- Đảm bảo quyền bình đẳng bà mẹ và trẻ em

- Về giáo dục

- Kế hoạch hoá gia đình

- Giáo dục tính tự lập, tinh thần trách nhiệm

- Về kinh tế

- Về sự phối hợp

III Tổng kết.

- Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai

- Qua việc thực hiện các vấn đề : Trình độ văn minh, chế độ chính trị cao hay thấp tiến

bộ hay lạc hậu, nhân đạo hay vô nhân đạo

- Đọc soạn Văn bản : “ Chuyện ngời con gái Nam Xơng ”- Nguyễn Dữ

Trang 32

- Nắm đợc mối quan hệ chặt chẽ giữa phơng châm hội thoại và tình huống giao tiếp.

- Hiểu đợc phơng châm hội thoại là những quy định bắt buộc trong mọi tình huóng giao tiếp, vì nhiều lí do khác nhau, các phơng châm hội thoại có khi không đợc tuân thủ

Câu hỏi: Nhắc lại nội dung các phơng châm hội thoại đã học?

C Bài mới: Giới thiệu bài:

HS đọc chuyện cời “ Chào hỏi”

? Nhân vật chàng rể có tuân thủ phơng châm lịch

sự không ? Vì sao?

GV giải thích: Trong tình huống khác

?Tìm tình huống mà lời chào hỏi trên thích hơp

với phơng châm lịch sự

HS chỉ ra sự khác nhau của tình huống truyện và

tình huống HS nêu ra

? Nói với ai, nói khi nào, nói ở đâu, nói nhằm mục

đích gì đều ảnh hởng đến giao tiếp

Từ đó em rút ra bài học gì?

HS đọc to ghi nhớ

?Em hãy cho biết các phơng châm hội thoại đã

học?

? Trong các bài học ấy, tình huống nao phơng

châm hội thoại không đợc tuân thủ?

HS đọc kĩ đoạn đối thoại

I Quan hệ giữa phơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp.

1 Ví dụ:

- Chàng rể đã gây rối, phiền hà cho

ng-ời khác vì chào hỏi không đúng tình huống giao tiếp

- Chỉ có 2 tình huống về phơng châm lịch sự đợc tuân thủ, các tình huống

Trang 33

? Câu trả lời của Ba có đáp ứng đợc yêu cầu của

- Giả sử có một ngời mắc bệnh ung th đã đến giai

đoạn cuối thì sau khi khám bệnh, BS có nên nói

thật cho ngời ấy biết không? Tại sao?

- BS nói tránh để bệnh nhân yên tâm thì BS vi

phạm phơng châm hội thoại nào?

- Việc nói dối của BS có chấp nhận đợc không?

Tại sao?

?Khi nói “ Tiền bạc chỉ là tiền bạc” thì có phải

ng-ời nói không tuân thủ phơng châm về lợng không?

?Theo em, nên hiểu nghĩa câu này nh thế nào?

?Em hãy nêu một số cách nói tơng tự?

Vì Ba không biêt chiếc máy bay đầu tiên đợc sản xuất năm nào Để tuân thủ phơng châm về chất( ) nên Ba phải trả lời chung chung nh vậy

c,

- Không nên nói thật vì có thể sẽ khiến cho bệnh nhân lo sợ, thất vọng

- Không tuân thủ phơng châm về chất

- Chấp nhận đợc vì nó có lợi cho bệnh nhân, giúp cho bệnh nhân lạc quan trong cuộc sống

d, “ Tiền bạc chỉ là tiền bạc”

- Nếu xét nghĩa hiển ngôn( ) thì cách nói trên không tuân thủ phơng châm về lợng

- Nếu xét nghĩa hàm ẩn( ) thì cách nói này vấn tuân thủ phơng châm về lợng

- Cần hiểu: Tiền bạc chỉ là phơng tiện sống, chứ không phải là mục đích cuối cùng của con ngời Câu này nhắc nhở: ngoài tiền bạc để duy trì cuộc ssống, con ngời cần có những mối quan hệ thiêng liêng khác trong đời sống tinh thần Vì vạy, không nên vì tiền bạc mà quên đi tất cả

VD: Chiến tranh là chiến tranh; nó vẫn

là nó; Rồng là rồng, liu điu là liu điu; cóc nhái vẫn là cóc nhái; Em vẫn là

em, anh vẫn cứ là anh

2 Ghi nhớ:

III Luyện tâp:

Bài tập 1:

Trang 34

- Đối với bé 5 tuổi thì ‘ TTTTNC” là chuyện viển vông, mơ h; vì vậy cuả trả lời của ông bố không tuân thủ phơng châm cách thức.

- Đối với những ngời đã đi học thì đay

là câu trả lời đúng

Bài tập 2:

- Thái độ không tuân thủ phơng châm lịch sự

- việc không tuân thủ phơng châm ấy

là vô lí vì khách dến nhà ai cung phải chào hỏi chủ nhà rồi mới nói chuyện; nhất là ở đay, thái độ và những lời nói thật hồ đồ, chẳng có căn cứ gì cả

D Củng cố:

- HS nhác lại nội dung

- Học bài, vận dung; chuẩn bị kiểm tra TLV

Trang 35

Tiết 14-15 Kiểm tra

( Bài số 1- văn bản thuyết minh )

Nguồn gốc của cây lúa

Vai trò, ý nghĩa, giá trị của cây lúa đôí với con ngời

Đặc điểm cây lúa ( Hình thức các bộ phận của cây lúa )

Quá trình phát triển của cây lúa, cách chăm bón

Hình ảnh cây lúa trong đời sống tâm hồn của ngời dân Việt Nam

+ Kết bài : Phát biểu tình cảm, khẳng định vai trò của cây lúa

Chú ý : Bài viết phải vận dụng đợc các phơng thức miêu tả, sự kết hợp linh hoạt chặt chẽ và có các hình ảnh so sánh, nhân hoá

D Củng cố:

GV Thu bài, nhận xét giờ kiểm tra.

- HS đọc soạn văn bản : Chuyện ngời con gái Nam Xơng

Trang 36

Kí duyệt của BGH.

tuần 4.

Tiết 16

văn bản : Chuyện ngời con gái nam xơng.

( Trích Truyền kì mạn lục - Nguyễn Dữ )

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc phẩm chất vẻ đẹp tâm hồn và bi kịch hạnh phúc của Vũ

N-ơng, một ngời phụ nữ trong xã hội phong kiến Những đặc điểm chủ yếu của truyền kì Tích hợp lời dẫn trực tiếp, lời dẫn gián tiếp

2 Tác phẩm.

- Viết bằng chữ Hán, có nguồn gốc từ truyện cổ dân gian

- Nhân vật chính thờng là ngời phụ nữ

có phẩm hạnh cao đẹp nhng cuộc đời gặp nhiều bất hạnh

- Truyện thờng có yếu tố hoang đờng

II Đọc tìm hiểu chung văn bản

1 Đọc.

2 Tóm tắt

- Vũ Nơng là một ngời phũ nữ đứ hạnh

Trang 37

của văn bản

GV - Nhận xét cách đọc của HS

GV : HS Theo em Chuỵên ngời con gái

Nam Xơng có đầy đủ đặc điểm của

truyền kì hay không ? Vì sao ?

GV : HS quan sát phần đầu của văn bản

GV : HS cho biết nhân vật Vũ Nơng đợc

tác giả giới thiệu nh thế nào ?

GV : HS cho biết nét nổi bật trong tính

cách của Vũ Nơng là gì ?

GV : HS với chồng nàng đã có cách c xử

nh thế nào ? Tìm những chi tiết cụ thể :

Trong những ngày đầu chung sống ?

Trong buổi tễn đa chồng lên đờng ra

trận ? Và trong thời gian Trơng Sinh đi

- Cuộc chiến tranh xẩy ra Trơng Sinh phải đi lính Vũ Nơng ở nhà sinh con, phụ dỡng , lo ma chay cho mẹ chồng chu đáo

- Chiến tranh kết thúc, Trơng Sinh trở

về, bi kịch hạnh phúc gia đình xẩy ra chỉ vì cái bóng vô tình

- Vũ Nơng đã phải chứng minh phẩm hạnh của mình bằng cái chết tại bến sông Hoàng Giang

- Khi Trơng Sinh hiểu ra sự thật, thâu shiểu nỗi oan của vợ thì đã quá muộn

- Trơng Sinh lậ đàn thờ giải oan Vũ

N-ơng chỉ hiện về trong giây phút với câu nói thật đau long rồi biết mất

III Phân tích.

1 Hình tợng nhân vật Vũ Nơng.

- Ngời con gái thuỳ mị nết na, t dung tốt đẹp

- Ngơi phụ nữ đức hạnh ven toàn

+ Với chồng : Luôn giữ gìn khuôn phép, không để xẩy ra chuyện thất hoà

Ước mơ cuộc đời bình dị khi chồng ra chiến trận Một lòng thuỷ chung chờ chồng, nuôi con

+ Với con : Ngời mẹ hiền, thơng con,

đảm đang, lo toan vọi công việc gia

đình

+ Với mẹ chồng : Lo thuốc thang, động viên khi mẹ ốm đau và lo chuyện ma chay tế lễ chu đáo khi mẹ qua đời

 Ngời mẹ thơng con, ngời vợ thuỷ chung và là một nàng dâu hiếu thảo

D Củng cố:

Trang 38

- HS nhËn xÐt kh¸i qu¸t vÒ n/v Vò N¬ng

- E Híng dÉn häc bµi:

- So¹n tiÕp bµi

Trang 39

Ngày soạn:

Tiết 17

( Trích Truyền kì mạn lục - Nguyễn Dữ )

1 Kiến thức : Học sinh nắm đợc phẩm chất vẻ đẹp tâm hồn và bi kịch hạnh phúc của Vũ

N-ơng, một ngời phụ nữ trong xã hội phong kiến Những đặc điểm chủ yếu của truyền kì Tích hợp lời dẫn trực tiếp, lời dẫn gián tiếp

GV : Khi chiến tranh kết thúc Trơng Sinh trở

GV : HS theo em Trơng Sinh có nên nghe

theo lời của bé Đản hay không ? Vì Sao ?

GV : HS trao đổi thảo luận

GV : Đại diện nhóm trình bầy và nhận xét lẫn

trớc sự việc? Hãy tìm những chi tiết cụ thể ?

GV : HS cho biết những nguyên nhân nào dẫn

đến cái chết oan nghiệp của Vũ Nơng ?

- Vũ Nơng tự vẫn bên bến sông Hoàng

Trang 40

nhau

GV: Kết luận

GV : Có phần Trơng Sinh cả ghen, có phần

con dại vô tình hại mẹ Song nếu nh không có

chiến tranh, nếu đứa trẻ khi sinh ra đã có cha

ở bên cạnh thì chắc hẳn Vũ Nơng đã đợc hạnh

phúc cho dù đó là hạnh phúc của sự an bài

GV : HS Qua đây em nhận thấy bản chất của

xã hội phong kiến Việt Nam thế kỉ XVI nh thế

nào ?

GV : Giá nh truyện kết thúc ở đoạn Vũ Nơng

tự vẫn và Trơng Sinh nhận ra nỗi oan của vợ

thì cũng là trọn vẹn Song tác giả còn viết

thêm đoạn Vũ Nơng sống dới thuỷ cung, gặp

Phan Lang, nhớ thơng con mà khóc, mong

GV : HS cho biết thái độ của tác giả ?

GV : HS cho biết nghệ thuật đặt sắc của tác

phẩm

Giang để minh oan cho chính mình

* Nguyên nhân :

- Trơng Sinh cả ghen, đa nghi

- Con dại vô tình hại mẹ

- Chiến tranh dẫn đến gia đình li tán

- Xã hội phong kiến đọc đoán nam quyền

- Vũ Nơng yếu đuối , mất đi ý thức cá nhân, sống cho chính mình

 Trong xã hội phong kiến cái chết là tất yếu đối với ngời phụ nữ cho dù họ có đầy

đủ phẩm hạnh cao đẹp và khát vọng đợc sống hạnh phúc

3 Yếu tố kì ảo.

- Chi tiết kì ảo : + Vũ Nơng sống dới thuỷ cung, gặp ngời làng là Phan Lang

+ Vũ Nơng trở về trong giây phút vời câu nói “ Đa tạ đợc nữ ”

- Tác dụng : + Làm cho câu chuyện thêm li kì hấp dẫn+ Truyện trở nên có hậu khi kết thúc

+ Tăng ý nghĩ triết lí, tố cáo bản chất đen tối của xã hội phong kiến đã đẩy ngời phụ nữ tới cuộc đời bất hạnh

IV Tổng kết.

1 Nội dung.

- Tác phẩm là bản án đanh thép tố cáo bản chất vô nhân đạo của xã hội phong kiến

- Ngợi ca phẩm chất, tâm hồn cao đẹp của ngời phụ nữ

- Thái độ cảm thông chân thành của nhà

Định dạng
Số trang	382
Dung lượng	1,85 MB

Giáo án ngữ văn lớp 9

Cách làm bài nghị luận về một

Xác định điều kiện sử dụng hàm ý