Kiến thức: Trình bày được các vấn đề sau: - Dạng các đường sức từ và các quy tắc xác định chiều các đường sức từ của dòng điện thẳng.. - Rút ra nhận xét về hình dạng đường sức từ, mô tả
Trang 1Giáo án số: 01 Tiết theo PPCT: 47 Ngày soạn: 08/02/11 Ngày dạy: 11/02/11
TỪ TRƯỜNG CỦA MỘT SỐ DÒNG ĐIỆN CÓ DẠNG ĐƠN GIẢN
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức: Trình bày được các vấn đề sau:
- Dạng các đường sức từ và các quy tắc xác định chiều các đường sức từ của dòng điện thẳng
- Quy tắc xác định chiều các đường sức từ của dòng điện tròn
- Dạng các đường sức từ ở bên trong và bên ngoài một ống dây có dòng điện Quy tắc xác định chiều các đường sức từ bên trong ống dây
- Công thức xác định cảm ứng từ của dòng điện thẳng, của dòng điện tròn, của dòng điện qua ống dây
2 Kỹ năng
- Xác định chiều đường sức từ của dòng điện thẳng, dòng điện tròn, trong ống dây có dòng điện qua
- Xác định cảm ứng từ của dòng điện thẳng, của dòng điện tròn, của dòng điện qua ống dây
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Kiến thức và đồ dùng:
- Khung dây hình chữ nhật nhiều vòng, khung dây tròn, một ống dây, ba tờ bìa, ba tờ gIẤy trắng, kim nam châm, mạt sắt
- Một số hình vẽ trong SGK phóng to
2 Học sinh
- Ôn lại từ trường, đường sức, cảm ứng từ Quy tắc bàn tay phải đã học ở lớp 9
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG BÀI TẬP
Hoạt đông 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ.
- Trả lời câu hỏi của thầy về cảm ứng từ,
định luật Ampe
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Nêu câu hỏi
- Nhận xét câu trả lời của HS và cho điểm
- Giới thiệu bài mới: Từ trường của một
số dòng điện có dạng đơn giản
Hoạt đông 2 (10 phút) : Tìm hiểu phần 1: Từ trường của dòng điện thẳng.
- Quan sát thí nghiệm từ phổ của dòng
điện thẳng
- Thảo luận tìm hiểu về hình dạng đường
sức từ
- Rút ra nhận xét về hình dạng đường sức
từ, mô tả đường sức từ: các đường tròn
đồng tâm
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Thảo luận tìm các cách xác định chiều
của đường sức từ
- Trình bày cách xác định chiều của đường
sức từ: quy tắc vặn đinh ốc 1
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK phần 1.c đưa ra công thức
tính cảm ứng từ
- Tìm hiểu công thức xác định cảm ứng từ
- Làm thí nghiệm từ phổ của dòng điện thẳng
- Tổ chức thảo luận
- Gợi ý để rút ra kết luận
- Nhận xét
- Nêu câu hỏi thảo luận: làm thế nào để xác định được chiều của đường sức từ?
- Gợi ý và yêu cầu Hs trình bày cách xác định chiều đường sức từ
- Kết luận, đưa ra hình ảnh minh họa
- Cho HS đọc SGK
- Nhận xét công thức
1
Trang 2-Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Quan sát thí nghiệm từ phổ của dòng
điện tròn
- Thảo luận tìm hiểu về hình dạng đường
sức từ
- Rút ra nhận xét về hình dạng đường sức
từ, mô tả đường sức từ: bao gồm đường
thẳng đi qua tâm và các đường cong
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Thảo luận tìm các cách xác định chiều
của đường sức từ
- Trình bày cách xác định chiều của đường
sức từ: quy tắc vặn đinh ốc 2
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK phần 2.c đưa ra công thức tính
cam rứng từ
- Tìm hiểu công thức xác định cảm ứng từ
- Trả lời câu hỏi C2
- Làm thí nghiệm từ phổ của dòng điện tròn
- Tổ chức thảo luận
- Gợi ý để rút ra kết luận
- Nhận xét
- Nêu câu hỏi thảo luận: làm thế nào để xác định được chiều của đường sức từ?
- Gợi ý và yêu cầu HS trình bày cách xác chiều của đường sức từ
- Kết luận đưa ra hình ảnh minh họa
- Cho HS đọc SGK
- Nhận xét công thức
- Nêu câu hỏi C2
Hoạt đông 4 (9 phút) : Từ trường của dòng điện trong ống dây.
- Quan xác thí nghiệm từ phổ của dòng
điện trong ống dây,
- Thảo luận tìm hiểu về hình dạng đường
sức từ
- Rút ra nhận xét về hình dạng đường sức
từ, mô tả đường sức từ: ngoài như nam
châm thẳng, trong ống là đường thẳng
song song
- Nhận xét câun trả lời của ban
- Thảo luận tìm các cách xác định chiều
của đường sức từ
- Trình bày cách xác định chiều của đường
sức từ: quy tắc vặn đinh ốc 2
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK phàn 3.c đưa ra công thức tính
cảm ứng từ
- Tìm hiểu công thức xác định cảm ứng từ
- Trả lời câu hởi C3
- Làm thí nghiệm từ phổ của dòng điện trông ống dây
- Tổ chức thảo luận
- Gợi ý để rút ra kết luận
- Nhận xét
- Nêu câu hỏi thảo luận: Làm thế nào để xác định được chiều của đường sức từ?
- Gợi ý và yêu cầu HS trình bày cách xác định chiều của đường sức từ
- Kết luận, đưa ra hình ảnh minh họa
- Cho HS đọc SGK
- Nhận xét công thức
- Nêu câu hỏi C3
Hoạt đông 5 (10 phút) : Vận dụng, củng cố.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Đọc SGK, trả lời câu hỏi 1,2 SGK
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm P1,P2,…
- Ghi nhận ý kiến
- Nêu câu hỏi trong SGK
- Nêu từng câu hỏi trắc nghiệm P
- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy
Hoạt đông 6 (3 phút) : Hướng dẫn về nhà
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà trong SGK
và phiếu học tập P
- Tự đọc phần “Em có biết”
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
- Giao các câu hỏi và bài tập trong SGK
- Giao các câu hỏi trắc nghiệm P( con flại trong phiếu học tập)
- Nhắc HS những chuẩn bị cho bài sau
Trang 3IV RÚT KINH NGHIỆM
3
Trang 4-BÀI TẬP VỀ TỪ TRƯỜNG
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Luyện tập việc vận dụng định luật Am –pe về lực từ tác dụng lên một đoạn dòng điện
- Luyện tập việc vận dụng các công thức tính cảm ứng từ của dòng điện
2 Kỹ năng
- Xác định chiều đường sức từ của các dòng điện khác nhau
- Xác định cảm ứng từ của các dòng điện khác nhau
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Kiến thức và đồ dùng:
- Một số bài tập theo nội dung bài giảng
- Ôn tập về đường cảm ứng từ, cảm ứng từ, định luật Ampe
2 Gợi ý ứng dụng CNTT
- GV có thể chuẩn bị một số hình ảnh về từ trường của dòng điện khác nhau (phức tạp)
III.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.
Hoạt động 1: Ổn định tổ chức Kiểm tra bài cũ.
- Báo cáo tình hình lớp
- Trả lời câu hỏi của thầy
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Yêu cầu HS cho biết tình hình của lớp
- Nêu câu hỏi về đường sức từ và cảm ứng từ của dong điện khác nhau
- Nhận xét câu trả lời của HS và cho điểm
Hoạt động 2: Bài tập về từ trường.
- Suy nghĩ và t trình bày câu trả lời các
kiến thức về:
+ cảm ứng từ: Nguyên lý chồng chất từ trường
+ Đường cảm ứng từ
+ Định luật Ampe
- Trình bày:
+ cảm ứng từ: Nguyên lý chồng chất từ trường
+ Đường cảm ứng
+ Định luật Am-pe
- Nhận xét
- Yêu cầu HS theo dõi hiểu các thông tin phần hệ thống kiến thức
- Tóm tắt các kiến thức.
Hoạt động 3: Phần 2: Bài tập về từ trường.
- Đọc SGK
- Tìm hiểu đầu bài, những đại lượng đã
cho và cần tìm
- Viết các công thức có liên quan
- Tìm các đại lượng trong bài
- Lập phương án giải
- Giải bài tập
- Trình bày bài giải lên bảng
- Nhận xét bạn làm bài
- Đọc SGK
- Yêu cầu HS đọc bài tập 1
- Gợi ý tóm tắt đề bài
- Yêu cầu nêu phương pháp giải
- Yêu cầu HS trình bày kết quả
- Nhận xét bài làm của học sinh
- Yêu cầu HS đọc bài tập 2
Trang 5- Tìm hiểu đầu bài, những đại lượng đã
cho và cần tìm
- Viết các công thức có liên quan
- Tìm các đại lượng trong bài
- Lập phương án giải
- Trình bày bài giảng lên bảng
- Nhận xét bạn làm bài
- Gợi ý tóm tắt đầu bài
- Nêu phương pháp giải
- Yêu cầu trình bày kết quả
- Nhận xét bài làm của HS
Hoạt động 4: Vận dụng, củng cố.
- Suy nghĩ
- Trả lời các câu hỏi P (trong phiếu học
tập)
- Nêu các câu trắc nghiệm p (trong phiếu học tập)
- Nhận xét
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà.
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi nhớ lời nhắc của GV
- Giao các câu hỏi và bài tập trong SGK
- Giao các câu hỏi trắc nghiệm P (trong phiếu học tập)
- Nhắc HS đọc bài mới và chuẩn bị bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM
5
Trang 6-TƯƠNG TÁC GIỮA HAI DÒNG ĐIỆN THẲNG SONG SONG.
ĐỊNH NGHĨA ĐƠN VỊ AM-PE
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Sử dụng quy tắc bàn tay trái xác định chiều của lực từ tác dụng lên đoạn dòng điênh để giải thích vì sao hai dòng điện cùng chiều thì đẩy nhau, hai dòng điện ngược chiều thì hút nhau
- Thành lập được và vận dụng được các công thức xác định tác dụng lên một đơn vị chiều dài của dòng điện
2 Kỹ năng
- Giải thích nguyên nhân hai dây dẫn có dòng điện lại hút hoặc đẩy nhau
- Tìm được lực tương tác giữa hai dây dẫn
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Kiến thức và đồ dùng
- Thí nghiệm tương tác hai dây dẫn có dòng điện song song
- Hình vẽ tương tác hai dây dẫn
2.Học Sinh
- Ôn lại tương tác từ, đường cảm ứng từ, quy tắc bàn tay trái
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1:Ổn định tổ chức Kiểm tra bài cũ.
- Báo cáo tình hình lớp
- Trả lời câu hỏi của thầy
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Yêu cầu HS cho biết tình hình của lớp
- Nêu câu hỏi về tương tác từ
- Nhận xét câu trả lời của HS và cho điểm
Hoạt động 2: Tương tác giữa hai dòng điện thẳng song song.
- Quan sát thí nghiêm
- Tìm cách giải thích
- Thảo luận về tương tác hai dây dẫn
- Tìm hiểu từ trường của các dòng điện
như thế nào? Quy tắc bàn tay trái?
- Trình bày cách giải thích của mình
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK
- Thảo luận về lực tác dụng
- Tìm công thức xác định lực tác dụng lên
mỗi mét chiều dài dựa vào công thức đã
học về cảm ứng từ là lực từ
- Trình bày công thức
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Làm thí nghiệm tương tác hai dòng điện thẳng song song và yêu cầu HS giải thích
- Yêu cầu HS trình bày cách giải thích
- Nhận xét
- Nêu câu hỏi C1
- Yêu cầu HS đọc phần 1.b
- Tổ chức thảo luận về lực tác dụng
- Yêu cầu HS trình bày
- Nhận xét
Hoạt động 3: Phần 2: Định nghĩa Ampe.
- Đọc SGK và trả lời câu hỏi của thầy
- Thảo luận nhóm
- Trình bày định nghĩa
- Yêu cầu HS dựa vào công thức trên, nếu F=1N, l=1m, r=1m thì I=1A ta có định nghĩa Ampe
Trang 7- Nhận xét câu trả lời của bạn - Trình bày định nghĩa
Hoạt động 4:Vận dụng , củng cố
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên - Đọc SGK - Trả lời câu hỏi - Ghi nhận kiến thức
- Nêu câu hỏi 1,2 SGK - Tóm tắt bài Đọc “ Em có biết ” - Đánh giá, nhận xét giờ dạy Hoạt động 4:Hướng dẫn về nhà Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên - Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi nhớ lời nhắc của giáo viên - Giao các câu hỏi và ác bài tập trong SGK - Giao các câu hỏi trắc nghiệm - Nhắc HS đọc bài mới và chuẩn bị bài sau IV RÚT KINH NGHIỆM
7
Trang 8-LỰC LO-REN-XƠ.
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Trình bày được phương của lực Lo- ren-xơ, quy tắc xác định chiều của lực lo-ren-xơ, công thức xác định độ lớn của lực Lo-ren-xơ
- Nắm được nguyên tắc lái tia điện tử (êlectron) bằng từ trường
2 Kỹ năng
- Xác định phương, chiều, độ lớn của lực tác dụng lên điện tích chuyển động trong từ trường
- Giải thích ứng dụng lực Lo-ren-xơ
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Kiến thức và đồ dùng:
- Thí nghiệm về chuyển đọng của êlectron trong từ trường
- Hình vẽ xác định chiều lực Lo-ren-xơ
- Ôn lại lực tác dụng len dòng điện, quy tứac bàn tay trái
2 Gợi ý ứng dụng CNTT
- GV có thể chuẩn bị một số hình ảnhvề ứng dụng lực Lo-ren-xơ
II TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: Ổn định tổ chức kiểm tra bài cũ.
- Báo cáo tình hình lớp
- Suy nghĩ và trả lời câu hỏi của thầy
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Yêu cầu HS cho biết tình hình của lớp
- Nêu câu hỏi về lực từ tác dụng lên dòng điện
- Nhận xét câu trả lời của HS và cho điểm
Hoạt động 2: Thí nghiệm
- Quan sát thí nghiệm
- Thảo luận để đưa ra nhận xét
- Trình bày nhận xét
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Làm thí nghiệm, HD HS quan sát để đưa
ra nhận xét
- Trình bày nhận xét
- Nhận xét
Hoạt động 3: Lực lo-ren-xơ.
- Thảo luận nhóm, đư ra khái niệm
- Tìm hiểu khái niệm lực lo-ren-xơ
- Trình bày khái niệm
- Nhận xét
- Đọc SGK
- Thảo luận về phương của lực
- Tìm phương lực Lo-ren-xơ
- Trình bày
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK
- Thảo luận nhóm về chiều của lực
- Tìm chiều của lực Lo-ren-xơ
- Trình bày
- Yêu cầu HS lực dó gọi là lực Lo-ren-xơ
- Yêu cầu HS đọc phần 2.a
- Yêu cầu HS trình bày kết quả
- Nhận xét
- Yêu cầu HS đọc phần 2.b
- Yêu cầu HS trình bày kết quả
Trang 9- Nhận xét câu trả lời của bạn.
- Đọc SGK
- Thảo luận nhóm về độ lớn của lực
- Trình bày
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK
- Tìm hiểu những ứng dụng của lực Lo-
ren-xơ
- Nêu ứng dụng mà em biết
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Nhận xét
- Yêu cầu HS đọc phần 2.c
- Tìm đọ lớn của lực Lo-ren-xơ
- Trình bày
- Nhận xét
- Yêu cầu HS đọc phần 3
- Yêu cầu HS trình bày kết quả
- Nhận xét
Hoạt động 4: Vận dụng, củng cố.
- Đọc SGK
- Trả lời câu hỏi
- Ghi nhận kiến thức
- Nêu câu hỏi 1,2 SGK
- Tóm tắt bài
- Đọc “Em có biết” trang 161
- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà.
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi nhớ lời nhắc của GV
- Giao các câu hỏi và bài tập trong SGK
- Giao các câu hỏi trắc nghiệm p ( trong phiếu học tập)
- Nhắc HS đọc bài mới và chuẩn bị bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM
9
Trang 10-KHUNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN ĐẶT TRONG TỪ TRƯỜNG
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC
Kiến thức
- Hiểu được rằng một khung dây mang dòng điện trong từ trường đều thì lực từ tác dụng lên một khung dây nói chung là có xu hướng làm khung quay chỉ trừ một trường hợp duy nhất khi các đường sức từ vuông góc với mặt phẳng khung thì lực từ không làm quay khung
- Thành lập được công thức xác định momen ngẫu lực tác dụng lên khung trong trường hợp đường sức từ song song với mặt phẳng khung dây
- Nắm được nguyên tắc cấu tạo và hoạt động của động cơ điện một chiều và điện kế khung quay
Kỹ năng
- Giải thích chuyển động của khung dây trong từ trường
- Giải thích được ứng dụng của hiện tượng này
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Kiến thức và đồ dùng :
- Thí nghiệm khung dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường: khung dây, nguồn điện một chiều, dây dẫn
- Hình vẽ trong SGK phóng to
2 Học sinh
- Ôn lại lực từ tác dụng lên dòng điện, qui tắc bàn tay trái
III.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1: ổn định tổ chức , kiểm tra bài cũ.
- Báo cáo tình hình lớp
- Trả lời câu hỏi của thầy
- Nhận xét câu trả lời của bạn
-Yêu cầu HS cho biết tình hình của lớp -Nêu câu hỏi về lực từ tác dụng lên dòng điện -Nhận xét câu trả lời của HS và cho điểm
Hoạt động 2: Khung dây đặt trong từ trường
Hoạt động của học sinh Sự trợ giúp của giáo viên
- Quan sát, rút ra nhận xét
- Thảo luận nhóm về hiện tượng
- Trình bày nhận xét
- Đọc SGK
- Thảo luận về lực tác dụng lên khung
- Tìm hiểu lực từ tác dụng lên các cạnh và cả
khung dây
- Trình bày kết quả tác dụng
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK
- Thảo luận về momen ngẫu lực
- Tìm hiểu momen ngẫu lực tác dụng lên khung
- Trình bày công thức tính momen ngẫu lực
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Trả lời câu hỏi C1,C2
-Làm TN Yêu cầu HS quan sát, rút ra nhận xét
- Trình bày nhận xét
- Yêu cầu học sinh đọc phần 1B
- Tổ chức thảo luận
- Yêu cầu HS trình bày kết quả
- Nhận xét
- Yêu cầu học sinh đọc phần 1C
- T ổ chức thảo luận theo nhóm
- Yêu cầu HS trình bày kết quả
- Nhận xét
- Nêu câu hỏi C1,C2
Trang 11Hoạt động 3: Ứng dụng của hiện tượng: động cơ điện một chiều và điện kế khung quay
- Đọc SGK
- Thảo luận nhóm : cấu tạo và hoạt động
- Tìm hiểu về cấu tạo, hoạt động
- Trình bày cấu tạo, hoạt động
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Đọc SGK
- Thảo luận nhóm cấu tạo, hoạt động
- Nhận xét câu trả lời của bạn
- Yêu cầu HS đọc phần 2
- Yêu cầu HS trình bày kết quả
- Nhận xét
- Yêu cầu HS đọc phần 3
- Nhận xét
Hoạt động 4 : Vận dụng củng cố.
- Đọc SGK
- Trả lời câu hỏi
- Ghi nhận kiến thức
- Nêu câu hỏi 1,2 SGK
- Tóm tắt bài
- Đánh giá nhận xét kết quả giờ dạy
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà
- Học sinh ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Trả lời câu hỏi
- Giao câu hỏi và bài tập trong SGK
- Nhắc HS đọc bài mới và chuẩn bị bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM
11