G.an thang 8 NC

Kiến thức: • Nêu được các cách làm nhiễm điện một vật.. • Phát biểu được định luật Cu-lông và chỉ ra đặc điểm của lực điện giữa hai điện tích điểm.. Hs trả lời câu hỏi: - Lực tĩnh điện t

PHẦN I : ĐIỆN HỌC - ĐIỆN TỪ HỌC CHƯƠNG I : ĐIỆN TÍCH - ĐIỆN TRƯỜNG ĐIỆN TÍCH - ĐỊNH LUẬT CU-LÔNG

I MỤC TIÊU BÀI DẠY

1 Kiến thức:

• Nêu được các cách làm nhiễm điện một vật

• Phát biểu được định luật Cu-lông và chỉ ra đặc điểm của lực điện giữa hai điện tích điểm

2 K ỹ n ăng:

- Viết được công thức định luật Cu-lông

- Vận dụng được định luật Cu-lông để xác định được lực điện tác dụng giữa hai điện tích điểm

- Biểu diễn được lực tương tác giữa các điện tích bằng các vectơ

- Biết cách tìm lực tổng hợp tác dụng lên một điện tích bằng phép cộng các vectơ lực

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Giáo viên:

- Dụng cụ thí nghiệm về nhiễm điện do cọ xác, do tiếp xúc và do hưởng ứng

- SGK, SBT và các tài liệu tham khảo

2 Học sinh:

- Ôn lại kiến thức về điện tích

- SGK, SBT

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY.

1 Ổn định lớp:

2 Giảng bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự nhiễm điện của vật.

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

Hs trả lời câu hỏi kiểm tra kiến thức cũ của Gv:

- Có mấy loại điện tích?

- Tương tác giữa các điện tích diễn ra như thế

nào?

Hs quan sát Gv làm thí nghiệm và rút ra nhận xét:

- Sau khi cọ xát thanh thuỷ tinh có thể hút các

mẫu giấy vụn

- Thanh thuỷ tinh nhiễm điện

Hs nghe giảng và dự đoán kết quả của các hiện

tượng trên

Gv đặt câu hỏi cho Hs

Nhận xét câu trả lời

• Có hai loại điện tích: Điện tích dương và điện tích âm

• Các điện tích cùng dấu thì đẩy nhau, các điện tích trái dấu thì hút nhau

Gv làm thí nghiệm hiện tượng nhiễm điện do cọ xát

Gv nêu hiện tượng:

- Cho thanh kim loại không nhiễm điện chạm vào quả cầu đã nhiễm điện

- Đưa thanh kim loại không nhiễm điện lại gần quả cầu đã nhiễm điện nhưng không chạm vào

Hiện tượng gì sẽ xảy ra?

Gv nhận xét và nói rõ ở bài sau chúng ta sẽ giải thích nguyên nhân gây ra các hiện tượng trên

Hoạt động 2: Tìm hiểu định luật Cu-lông.

Hs lắng nghe

Hs lắng nghe và ghi chép

Hs trả lời câu hỏi: Đặc điểm của vectơ lực là gi?

Đặc điểm của vectơ lực : gồm

- Điểm đặt

- Phương , chiều

- Độ lớn

Hs vẽ lực tương tác giữa hai điện tích cùng dấu

và trái dấu

Hs phát biểu và viết biểu thức định luật vạn vật

hấp dẫn

So sánh sự giống và khác nhau giữa định luật

Cu-lông và định luật vạn vật hấp dẫn

Gv trình bày cấu tạo và công dụng của cân xoắn Cấu tạo: (hình 1.5/7 sgk)

- A là quả cầu kim loại cố định gắn ở đầu một thanh thẳng đứng

- B là quả cầu kim loại linh động găn ở đầu một thanh nằm ngang Đầu kia là một đối trọng Công dụng: Dùng để khảo sát lực tương tác giữa hai quả cầu tích điện

Gv đưa ra khái niệm điện tích điểm: là những vật nhiễm điện có kích thước nhỏ so với khoảng cách giữa chúng

Gv trình bày nội dung và biểu thức của định luật Cu-lông

Lực Cu-lông (lực tĩnh điện) là một vectơ Gv yêu cầu Hs nêu đặc điểm vectơ lực

Biểu thức định luật vạn vật hấp dẫn:

2 1

.

r

m m G

F hd = G: hằng số hấp dẫn

- Giống:

+ Lực HD tỉ lệ thuận tích khối lượng hai vật + Lực Cu-lông tỉ lệ thuận tích độ lớn hai điện tích

+ Lực HD tỉ lệ nghịch bình phương khoảng cách giữa hai vật

+ Lực Cu-lông tỉ lệ nghịch bình phương khoảng cách giữa hai điện tích

- Khác:

+ Lực HD bao giờ cũng là lực hút

+ Lực Cu-lông có thể là lực hút hay lực đẩy

Hoạt động 3: Tìm hiểu lực tĩnh điện trong điện môi.

Hs trả lời câu hỏi:

- Lực tĩnh điện thay đổi như thế nào trong môi

trường đồng tính?

Gv nêu vấn đề: Định luật Cu-lông chỉ đề cập đến lực tĩnh điện trong chân không Vậy trong môi trường đồng tính lực tĩnh điện có thay đổi

 Lực tĩnh điện trong môi trường đồng tính

giảm đi ε lần so với trong môi trường chân

không

- Hằng số điện môi phụ thuộc vào những yếu tố

nào? Không phụ thuộc vào yếu tố nào?

 Hằng số điện môi phụ thuộc vào tính chất

của điện môi Không phụ thuộc vào độ lớn

các điện tích và khoảng cách giữa điện tích

không? Nếu có thì thay đổi như thế nào?

Từ thực nghiệm lực tĩnh điện trong môi trường đồng tính được xác định bởi công thức:

2

2 1 r q q k F ε = ε :hằng số điện môi Hoạt động 4: Củng cố bài học – giao nhiệm vụ về nhà - Yêu cầu HS trả lời câu hỏi 1,2 /8 sgk - Làm bài tập 1,2,3,4 /8,9 sgk - Chuẩn bị tiết 2: “Thuyết electron Định luật bảo toàn điện tích” IV RÚT KINH NGHIỆM ………

………

………

………

………

………

Giáo án số: 01 Tiết theo PPCT: 02 Ngày soạn: 14/08/10 Ngày dạy: 19/08/10

THUYẾT ELECTRON - ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH

I MỤC TIÊU BÀI DẠY

1 Kiến thức:

- Trình bày được nội dung chính của thuyết electron

- Trình bày được khái niệm hạt mang điện và vật nhiễm điện

- Phát biểu được nội dung của định luật bảo toàn điện tích

2 Kỹ năng:

- Vận dụng được thuyết electron để giải thích được các hiện tượng nhiễm điện

- Giải thích được tính dẫn điện, tính cách điện của một chất

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Giáo viên:

- Chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm về nhiễm điện do cọ xát

2 Học sinh:

Ôn lại hiện tượng nhiễm điện do cọ xát, chất dẫn điện, chất cách điện (đã học ở THCS)

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY.

1 Kiểm tra bài cũ.

Trả lời câu hỏi của Gv:

Phát biểu nội dung và viết biểu thức định luật

Cu-lông

Biểu diễn lực tương tác giữa hai điện tích cùng

dấu

Gv đặt câu hỏi kiểm tra

Nhận xét câu trả lời của Hs

2 Bài mới.

Hoạt động 1: Tìm hiểu nội dung thuyết electron Vật dẫn điện và vật cách điện.

Hs nhớ lại cấu tạo của nguyên tử

- Nguyên tử gồm:

+ Hạt nhân: proton: mang điện dương

nơtron: không mang điện

+ Electron: mang điện âm

- Thuyết electron dựa trên sự có mặt và sự di

chuyển của electron

- Hs dựa vào lưu ý của Gv để trả lời câu C1

- Hs nêu tên một vài vật dẫn điện và vật cách

- Yêu cầu HS nhắc lại kiến thức: cấu tạo của nguyên tử, điện tích của các hạt trong nguyên tử

- Thuyết electron dựa trên cơ sở nào?

- Gv trình bày nội dung thuyết electron Lưu ý

Hs là khối lượng của electron nhỏ hơn khối lượng của proton rất nhiều nên electron di chuyển dễ hơn

- Yêu cầu Hs trả lời câu C1

- Gv nêu câu hỏi: Theo quan điểm của thuyết electron thì thế nào là một vật nhiễm điện?

- Yêu cầu Hs nêu vi dụ về vật dẫn điện và vật cách điện Định nghĩa vật dẫn điện và vật

điện - cách điện.

- Gv đưa ra định nghĩa trong SGK Vậy hai cách định nghĩa đó có khác nhau không?

Hoạt động 2: Tìm hiểu ba hiện tượng nhiễm điện.

Hs nghiên cứu SGK, lắng nghe và trả lời câu hỏi

của Gv

Hs lắng nghe và ghi chép

Chú ý:

- Electron tự do có vai trò rất quan trọng trong

quá trình nhiễm điên

- Điện tích có tính bảo toàn

Gv yêu cầu Hs dựa vào thuyết electron để trả lời các câu hỏi sau:

- Bình thường thanh thuỷ tinh và mảnh lụa trung hoà về điện Tại sao sau khi cọ xát chúng lại nhiễm điện? điện tích đó từ đâu đến?

- Thanh kim loại trung hoà điện khi tiếp xúc với quả cầu nhiễm điện thì thanh KL nhiễm điện Dựa vào nội dung nào của thuyết electron để giải thích hiện tượng trên?

- Tương tự yêu cầu Hs giải thích hiện tượng nhiếm điện do hưởng ứng

- Yêu cầu Hs so sánh ba hiện tượng nhiễm điện trên

Gv nhận xét câu trả lời của Hs, tổng kết và rút ra kết luận

Hoạt động 3: Tìm hiểu định luật bảo toàn điện tích.

- Hs lắng nghe và ghi chép

- Gv đặt câu hỏi: thế nào là một hệ cô lập về điện?

- Gv trình bày nội dung định luật bảo toàn điện tích

Hoạt động 4: Củng cố bài học – giao nhiệm vụ về nhà

- Hs trả lời các câu hỏi trong SGK /12

- Làm bài tập 1,2 /12 sgk

- Chuẩn bị bài “Điện trường”

IV RÚT KINH NGHIỆM:

………

………

………

………

Giáo án số: 01 Tiết theo PPCT: 03 Ngày soạn: 19/08/10 Ngày dạy: 24/08/10

ĐIỆN TRƯỜNG

I MỤC TIÊU BÀI DẠY

1 Kiến thức:

- Nêu được điện trường tồn tại ở đâu? Có tính chất gì?

- Phát biểu được định nghĩa cường độ điện trường

- Trình bày được khái niệm đường sức điện, ý nghĩa và tính chất của đường sức điện

- Nếu được khái niệm điện trường đều

- Phát biểu được nguyên lí chồng chất điện trường

2 Kỹ năng:

- Xác định được cường độ điện trường (phương, chiều, độ lớn) tại một điểm của điện trường gây bởi một, hai hoặc ba điện tích điểm

- Nêu được một vài ví dụ về điện trường đều

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Giáo viên:

- Dụng cụ thí nghiệm điện phổ hoặc tranh ảnh minh hoạ điện phổ của các vật nhiễm điện

2 Học sinh:

- Ôn lại đường sức từ, từ phổ đã học ở THCS

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY.

1 Kiểm tra bài cũ.

Trả lời câu hỏi kiểm tra của Gv

Gv đặt câu hỏi kiểm tra:

- Nêu nội dung chính của thuyết electron

- Dựa vào nội dung chính của thuyết electron giải thích hiện tượng nhiễm điện do hưởng ứng

Gv nhận xét

2 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu điện trường và cường độ điện trường.

Hs theo dõi bài giảng

Hs nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi

- Điện tích thử là vật có kích thước nhỏ và điện

lượng nhỏ

- Điện tích thử dung đê phát hiện ra lực điện

Nhận biết một nơi nào đó có điện trường hay

không

Gv đặt vấn đê: một vật tác dụng lực hấp dẫn lên vật khác vì xung quanh vật có trường hấp dẫn Vậy môi trưòng xung quanh điện tích có gì đặc biệt không?

Người ta thấy rằng khi đặt một điện tích lại gần một điện tích khác thì chúng tương tác với nhau Vậy chúng tác dụng lực lên nhau bằng cách nào?

Gv đặt câu hỏi:

- Thế nào là điện tích thử?

- Điện trường của điện tích xuất hiện ở đâu?

- Tính chất cơ bản của điện trường là gì?

Để đặt trưng cho điện trường xung quanh điện tích người ta đưa ra khái niệm cường độ điện trường

Chú ý: Tại một điểm bất kì trong điện trường

cường độ điện trường là không đổi, không phụ thuộc vào độ lớn và dấu của điện tích q.

Hoạt động 2: Tìm hiểu đường sức điện và tính chất của đường sức điện.

Hs đưa ra nhận xét:

- Là các đường thẳng

- Xuất phát từ quả cầu rồi đi ra xa

Hs lắng nghe, nghiên cứu sgk và trả lời câu hỏi

- Yêu cầu Hs nhìn vào hình 3.5/16 sgk nhận xét điện phổ của một quả cầu nhỏ nhiễm điện

- Gv gợi ý: nếu đặt một điện tích tại những điểm bất kì trên đường thẳng đó thì phương của lực điện tác dụng lên điện tích trùng với đường thẳng đó

- Gv mở rộng vấn đề: khảo sát một hệ gồm hai điện tích +Q; -Q đặt cách nhau khoảng nhỏ

- Gv đưa ra khái niệm đường sức điện

Yêu cầu Hs trả lời: đường sức điện có những tính chất nào?

Hoạt động 3: Tìm hiểu điện trường đều và điện trường của một điện tích điểm.

- Điện phổ của điện trường đều:

+ Là những đường thẳng

+ Các đường thẳng song song với nhau

- Hs trả lời: Điện trường đều xuất hiện ở đâu?

- Chú ý: Hướng của cường độ điện trường phụ

thuộc vào dấu của điện tích

- Gv đưa ra khái niệm điện trường đều

- Yêu cầu Hs dựa vào hình 3.7/16 sgk nhận xét điện phổ của điện trường đều

- Gv yêu cầu Hs viết lại biểu thức định luật Cu-lông Từ đó thiết lập công thức tính điện trường của một điện tích điểm

- Yêu cầu Hs trả lời câu C3

Hoạt động 4: Tìm hiểu nguyên lí chồng chất điện trường.

- Hs nhắc lại cách tổng hợp hai vectơ theo quy

tắc hình bình hành

- Hs chú ý những trường hợp đặc biệt của phép

cộng hai vectơ

- Gv nêu vấn đề: Điện trường do một điện tích điểm gây ra tại một điểm được đặt trưng bởi vectơ cường độ điện trường Vậy vectơ cường

độ điện trường tại một điểm do nhiều điện tích điểm gây ra được xác định như thế nào?

- Cường độ điện trường là một đại lượng vectơ nên cường độ điện trường tổng hợp được xác định theo quy tắc hình bình hành

Hoạt động 5: Củng cố bài học – giao nhiệm vụ về nhà

- Làm bài tập 1, 2 /17, 18 sgk

- Hs làm bài tập 3,4,5,6,7 /18 sgk

- Chuẩn bị bài “Công của lực điện - Hiệu điện thế”

IV RÚT KINH NGHIỆM:

………

………

………

………

………

CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN - HIỆU ĐIỆN THẾ

I MỤC TIÊU BÀI DẠY

1 Kiến thức:

- Nêu được đặc tính của công của lực điện

- Phát biểu được định nghĩa hiệu điện thế giữa hai điểm của điện trường Nêu được đơn vị đo hiệu điện thế

- Nêu được mối quan hệ giữa cường độ điện trường đều và hiệu điện thế giữa hai điểm của điện trường đó

2 Kỹ năng:

- Tính được công của lực điện khi di chuyển một điện tích giữa hai điểm trong điện trường đều

- Vận dụng được công thức liên hệ giữa cường độ điện trường và hiệu điện thế

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Giáo viên:

- Tĩnh điện kế và những dụng cụ liên quan (nếu có)

2 Học sinh: Ôn lại các vấn đề sau:

- Tính chất thế của trường hấp dẫn

- Biểu thức thế năng của một vật trong trường hấp dẫn

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY.

1 Kiểm tra bài cũ

Hs nghe câu hỏi và trả lời Gv đặt câu hỏi kiểm tra:- Điện trường xuất hiên ở đâu? Tính chất cơ

bản của điện trường là gì?

- Nêu các tính chất của đường sức điện

Gv nhận xét câu trả lời

2 Bài mới

TIẾT 4

Hoạt động 2: Tìm hiểu công của lực điện.

Hs theo dõi Gv đặt vấn đề

Trả lời câu hỏi:

- Công thức tính công: A=F s cosα

- cường độ điện trường: E =F q .

- Khi đặt điện tích trong điện trường thì dưới tác dụng của lực điện trường làm điện tích di chuyển Vậy công của lực điện trường được tính như thế nào?

- Gv hướng dẫn Hs thành lập công thức tính công của lực điện trường bằng cách trả lời các câu hỏi:

+ Yêu cầu Hs viết công thức tính công của lực

- Công của lực điện: A = q.E.s.cosα

A = q.E.M'N'

- Công không phụ thuộc dạng đường đi

- Hs trả lời câu C1/19 sgk

+ Từ công thức định nghĩa cường độ điện trường hãy thiết lập công thức 4.1 /19 sgk

- Chú ý: AMN là đại lượng đại số

- Dựa vào công thức tính công yêu cầu Hs

- nhận xét

- Gv tổng kết: Lực có tính chất trên gọi là lực thế Trường tĩnh điện là trường thế

Hoạt động 3: Tìm hiểu khái niệm hiệu điện thế.

Hs theo dõi

Công thức tính công: A = Wt1 – Wt2.

Chú ý:

- Điện thế của điện trường phụ thuộc vào cách

chọn mốc điện thế

- Hiệu điện thế không phụ thuộc vào cách chọn

mốc điện thế

- Gv nhắc lại: Công của lực hấp dẫn không phụ thuộc dạng đường đi, chỉ phụ thuộc vị trí điểm đầu và điểm cuối

- Yêu cầu Hs nhớ lại công thức tính công của lực hấp dẫn biểu diễn qua hiệu thế năng

- Lưc hấp dẫn và lực điện có mối tương quan

kì lạ Từ đó đưa ra công thức tính công của lực điện biểu diễn qua hiệu thế năng

- Thế năng của vật trong trường hấp dẫn tỉ lệ với khối lượng Thế năng của điện tích q trong điện trường tỉ lệ với điện tích q

TIẾT 5:

Hoạt động 4: Tìm hiểu mối liên hệ giữa cường độ điện trường và hiệu điện thế.

Hs trả lời câu hỏi:

- Viết công thức tính công của lực điện

- Từ công thức định nghĩa hiệu điện thế Tìm

mối liên hệ giữa cường độ điện trường và

hiệu điện thế

- Gv hướng dẫn Hs thiết lập công thức liên hệ giữa cường độ điện trường và hiệu điện thế

- Gv giới thiệu sơ về tĩnh điện kế

Hoạt động 5: Vận dụng.

Hs thực hiện theo sự hướng dẫn của Gv:

- Yêu cầu Hs đọc đề bài và tóm tắt đề

- Viết công thức tính công của lực điện

- Xác định cường độ điện trường

Hs đọc đề bài 5/23 sgk và trả lời các câu hỏi sau:

- Chuyển động của electron là chuyển động gì?

- Electron chuyển động dưới tác dụng của lực

nào?

- Từ ĐL II Niutơn suy ra công thức gia tốc

- Gv hướng dẫn Hs vận dụng công thức tính công của lực điện giải bài tập 4/23 sgk để củng cố bài học

- Bài 5/23 sgk sử dụng kiến thức ở lớp10, Gv cho Hs nhắc lại để giải bài tập

- Gv theo dõi, nhận xét và hoàn chỉnh

- Dựa vào dữ kiện đề bài, viết công thức phù

hợp để tính quảng đường của chuyển động

Hoạt động 4: Củng cố bài học – giao nhiệm vụ về nhà

- Làm bài tập 6, 7, 8/23 sgk

- Chuẩn bị bài “Bài tập về lực Cu-lông và điện trường”

IV RÚT KINH NGHIỆM:

………

………

………

………

………