huygia v6 HOÁN DỤ

Cô đọng, giàu hình ảnh, nêu bật được đặc điểm của những người nói đến So với nghĩa gốc không thay đổi, nhưng sẽ mất đi sự cô đọng, không còn sức gợi hình, gợi cảm... người nông dânngười

PHÒNG GD & ĐT KRÔNG PA TRƯỜNG THCS LÊ HỒNG PHONG -*** -

Người thực hiện: Trần Văn Huy

Chỉ ra các phép tu từ đã học trong những câu thơ sau:

1 Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm.

(Minh Huệ)

2 Cô giáo như mẹ hiền.

Hành quân Đầy đường

(Trần Đăng Khoa)

4 Bàn tay ta làm nên tất cả

Chỉ ra các phép tu từ đã học trong những câu thơ sau:

1 Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm.

Tiếng Việt :

+ Hoán dụ là gì? Các kiểu hoán dụ

+ Phân biệt hoán dụ với ẩn dụ

+ Bước đầu biết phân tích tác dụng của hoán dụ

+ Bước đầu biết vận dụng hoán dụ trong khi nói và viết bài Tập làm văn

Trong tiết học này, cô cùng các em cần làm sáng tỏ

một số nội dung sau:

- “Áo nâu”: người nông dân

- “Áoxanh” : người công nhân

Hình ảnh người nông dân Hình ảnh người công nhân

- “Áo nâu”: người nông dân

- “Áo xanh”: người công nhân

- “Nông thôn”: những người sống ở nông thôn

- “Thị thành”: những người sống ở thành thị

Quan hệ gần gũi

1 Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

(Tố Hữu)

2 Người nông dân cùng với người công nhân

Người nông thôn cùng với người thành thị đứng lên

Cô đọng, giàu hình ảnh, nêu bật được đặc điểm của những

người nói đến

So với nghĩa gốc không thay đổi, nhưng sẽ mất đi sự cô đọng, không còn sức gợi hình, gợi cảm

- “Áo nâu”: người nông dân

- “Áo xanh”: người công nhân

- “Nông thôn”: những người sống ở nông thôn

- “Thị thành”: những người sống ở thành thị

Quan hệ gần gũi

=> Tăng sức gợi hình, gợi cảm

người nông dânngười công nhânnhững người sống ở nông thôn

những người sống ở thành thị

Từ A nghĩ đến B Dựa quan hệ gần gũiTăng sức gợi hình, gợi cảm

Áo nâu -

Áo xanh - Nông thôn -

Thị thành

- “ Áo nâu”:người nông dân

- “Áo xanh”: người công nhân

- “Nông thôn”: những người sống ở nông thôn

- “Thị thành”: những người sống ở thành thị

Quan hệ gần gũi

Tăng sức gợi hình, gợi cảm

Tiếng Việt :

I.HOÁN DỤ LÀ GÌ?

Ghi nhớ:

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của

một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với

nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Ví dụ:

Những bàn chân từ than bụi lầy bùn

Đã đứng dưới ngọn cờ cách mạng

bàn chân

d Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

(Ca dao)

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông)

b Vì sao? Trái Đất nặng ân tình Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh.

(Tố Hữu)

Một Ba

đổ máu

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông)

Bàn tay (bộ phận) Con người (toàn thể)

Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

b Vì sao? Trái Đất nặng ân tình Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh.

(Tố Hữu) Trái Đất (Vật chứa đựng) Những người sống

trên Trái Đất

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật

bị chứa đựng

Tiếng Việt:

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật

bị chứa đựng

c Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu Gặp nhau Hàng Bè.

(Tố Hữu)

đổ máu (dấu hiệu của sự vật) chiến tranh (sự vật)

Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

d Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

I HOÁN DỤ LÀ GÌ ?

II CÁC KIỂU HOÁN DỤ

Tiếng Việt:

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của

một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với

nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Ghi nhớ:

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Ghi nhớ:

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của

một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với

nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Ghi nhớ:

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Ghi nhớ:

I HOÁN DỤ LÀ GÌ ?

II CÁC KIỂU HOÁN DỤ

III LUYỆN TẬP:

Bài 1: Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan

hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì.

a Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm

ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể.

(Hồ Chí Minh )

b Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

(Hồ Chí Minh )

người nông dân

=> Quan hệ giữa vật chứa đựng và vật bị chứa

Giống Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác

Dựa vào quan hệ tương đồng

- Hoán dụ là gì? Lấy ví dụ minh hoạ.

- Các kiểu hoán dụ

- Làm các bài tập 1cd; 3.

- Viết một đoạn văn ngắn chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng

hoán dụ.

- Chuẩn bị bài : Tập làm thơ bốn chữ ( tìm hiểu về số chữ

trong mỗi câu thơ, cách gieo vần… )