A/Mục tiêu cần đạt 2.Ki ế n th ứ c : -Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của người dân thuộc địa bị bĩc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong cuộc chiến tranh ph
Trang 1THUẾ MÁU
(Trích Bản án chế độ thực dân Pháp)
Nguyễn Aí Quốc.
A/Mục tiêu cần đạt
2.Ki ế n th ứ c :
-Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của người dân thuộc địa bị bĩc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản
-Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc
3.Kĩ năng :
-Đọc – hiểu văn chính luận hiện đại, nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận
-Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
4 Thái độ:
Tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với chủ đề:Yêu nước,
thương dân, tinh thần quốc tế vơ sản
B/Tiến trình lên lớp.
1/Ổn định lớp.
2/Kiểm tra bài cũ.
?Em hiểu gì về thể tấu.Bài tấu cĩ nội dung gì?
TL:ý 1 và 2 trong phần chú thích bài “bàn luận về phép học
3/ Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.
Trong thời kì kháng chiến chống Pháp người dân thuộc địa sống vơ cùng cực khổ Học phải đem thân mình phục vụ cho cuộc chiến tranh phi ngh a.V y ng i b nĩa.Vậy người bản ậy người bản ười bản ản
x đã ph i ch u c nh s ng nh th nào các em s tìm hi u qua n i dung bài h cản ản ống như thế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ư ế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ểu qua nội dung bài học ội dung bài học ọc hơm nay
Hoạt động của GV và HS Nội dung.
Hoạt động 2 Tìm hiểu tác giả tác phẩm.
GV cho HS đọc chú thích
?Cho biết vài nét về tác giả tác phẩm?
GV:Tính hình thế giới 20 năm đầu thế kỉ XX các nước đế
quốc thi nhau bành trướng xâm lược nhiều nơi thế giới,vơ
vét của cải tài sản của cải và nhân lực Vì thế cuộc sống của
nhân dân nơ lệ của các xứ thuốc địa vơ cùng cực khổ, tủi
nhục Làn sĩng cách mạng đang dâng lên ở mọi nơi
-Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918)mà
nguyễn Aùi Quốc mỉa mai là" cuộc chiến tranh vui tươi”
Đây là cuộc xung đột ác liệt giữa các nước đế quốc đang
I/Giới thiệu:
1/Tác giả:
-Văn chính luận chiếm vị trí quan trọng trong sự nghiệp thơ văn Hồ Chí Minh
2/Tác phẩm:
- Đoạn trích: nằm
ở chương I của
Bản án chế độ
Trang 2tranh dành quyền lợi Nó đẩy nhân dân lao động ở nhiều
nước tư bản, người dân nghèo khổ ở các xứ thuộc địa vào lò
lửa chiến tranh thảm khốc
-Thuế máu là chương đầu tiên của bản án chế độ thức dân
Pháp.Ở chương này tác giả tập trung vạch trần bộ mạt giả
nhân giả nghĩa,các thủ đoạn tàn bạo của chính quyền thực
dân Pháp trong việc dùng người dân nước thuộc địa làm vật
hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh
thảm khốc Lợi dụng xương máu của những con người
nghèo khổ –đó là một trong những tội ác ghê tởm nhất của
bọn thức dân đế quốc
Hoạt động 3 Hướng dẫn tìm hiểu văn bản.
Đọc giọng đanh thép, rõ ràng, nhấn mạnh vào các từ,câu có
ý nghĩa nhấn mạnh tội ác của giặc Đọc đúng ngữ điệu phù
hợp với nghệ thuật trào phúng của tác giả HS đọc 3 phần
của văn bản Sau đó GV cho HS tìm hiểu chú thích
Hướng dẫn phân tích thái độcủa bọn cai trị thực dân.
GV chiếu phần I lên bảng sau đó cho HS tóm tắt lại nội
dung của phần này
?Dưới tiêu đề”chiến tranh và người bản xứ”Tác giả trình
bày luận điểm 1 bằng mấy luận cứ?
3 luận cứ
-Người bản xứ đi phơi thây trên các bãi chiến trường
-Người bản xứ bị đầu độc trong các xưởng thuốc súng ở hậu
phương
-Số lượng người bản xứ không được trở về
?Hãy tìm các đoạn văn tương ứng với các luận cứ đó?
?So sánh thái độ của các quan cai trị thực dân đối với người
dân thuộc địa ở hai thời điểm trước chiến tranh và khi cuộc
chiến tranh xảy ra?
-Trước chiến tranh, họ bị xem là giống người hạ đẳng, bị đối
xử đánh đập như xúc vật
-Khi cuộc chiến tranh bùng nổ, lập tức học được các quan
cai trị tâng bốc, vỗ về, được phong cho những danh hiệu cao
quý
?Tác giả sử dụng nghệ thuật gì ở đoạn văn đó?
-Đối lập, tương phản
?Qua nghệ thuật đó tác giả muốn nói lên điều gì?
-Điều ấy nói lên thủ đoạn lừa bịp bỉ ổi của chính quyền thực
dân để bắt đầu biến họ thành vật hi sinh
Tìm hiểu số phận của người bản xứ.
?Số phận bi thảm của người dân được miêu tả như thế nào?
-Phải đột ngột xa lìa gia đình, quê hương vì mục đích vô
thực dân pháp (tác
phẩm gồm 12 chương viết bằng tiếng Pháp xuất bản ở Pa ri năm 1925.Xuất bản lần đầu tiên ở VN 1946)
- Tác phẩm đã tố cáo và kết án chủ nghĩa thực dân Pháp, nói lên tình cảnh khốn cùng của người dân tộc thuộc địa, thể hiện
ý chí chiến đấu giành độc lập tự do cho các dân tộc bị
áp bức của Nguyễn
Aí Quốc
III/Tìm hiểu văn bản:
1.Thủ đoạn , mánh khóe nham hiểm của chính quyền thực dân Pháp đối với người dân các
xứ thuộc địa: -Thể hiện qua lời nói tráo trở, lừa dối: trước chiến tranh họ là nô lệ, chiến tranh xảy ra
họ là anh hùng cứu quốc, chiến tranh kết thúc họ lại trở
về thân phận nô lệ
- Thể hiện qua hành động: bắt người dân thuộc địa phải rời bỏ quê hương, làm việc cật lực trong các
Trang 3nghĩa,đem mạng sống mà đánh đổi lấy sự hão huyền.
-Bị biến thành vật hi sinh cho lợi ích danh dự, của những kẻ
cầm quyền
-Tuy không trực tiếp ra chiến trường nhưng rất nhiều người
dân thuộc địa làm công việc chế tạo vũ khí phục vụ chiến
tranh ở hậu phương cũng chịu bệnh tật, cái chết đau đớn
-Tác giả đưa ra một số đáng chú ý về số người bản xứ đã bỏ
mình trên đất Pháp trong mấy năm chiến tranh lần thứ nhất
?Em có nhận xét gì về cách nêu dẫn chứng của tác giả trong
đoạn văn này?
-Sử dụng yếu tố tự sư, dưới hình thức liệt kê liên tục, các tư
liệu hiện thực
-Sử dụng hình ảnh biểu tượng (chiếc gậy của các ngài…)
?Việc nêu ra con số ở cuối đoạn văn có tác dụng gì?
-Số người bản xứ thiệt mạng trên chiến trường châu Âu góp
phần tố cáo mạnh mẽ tội ác của bọn thực dân gây lòng căm
thù, phẫn nộ trong quãng đại quần chúng các dân tộc thuộc
địa
nhà máy, bỏ xác trên chiến trường,
- Cướp bóc, đối xử bất công, tàn nhẫn với những người sống sót sau cuộc chiến; cấp môn bài thuốc phiện để người dân thuộc địa tự hủy hoại cuộc sống của bản thân và của giồng nòi
4 Củng cố
?Nguyễn Aí Quốc là tên gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời kì nào?
a-Thời kì niên thiếâu sống ở Huế
b-Thời kì Bác hoạt động ở nước ngoài
c/Thời kì Bác lãnh đạo nhân dân ta kháng chiến chống Pháp
?Đoạn trích huế máu nằm ở chương thứ mấy của tác phẩm?
a/Chương I b-Chương II c-Chương III d-Chương IV
?Bản án chế độ thực dân Pháp được viết bằng tiếng gì?
a-Tiếng Trung b-tiếng Việt c-Tiếng Pháp d- tiếng Nga
5.Hướng dẫn về nhà
HS học bài và soạn phần còn lại
Rút kinh nghiệm
THUẾ MÁU
( Trích Bản án chế độ thực dân
Pháp)
Nguyễn Aí Quốc.
Tuần Tiết
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Trang 4A/Mục tiêu cần đạt( Như tiết trước)
B/Tiến trình lên lớp.
1/Ổn định lớp.
2/Kiểm tra bài cũ.
Cho biết vài nét về tác phẩm ?Tác phẩm viết trong thời gian nào?
TL: ý 2 phần giới thiệu tác giả tác phẩm tiết 105 HS trả lời đầy đủ và có soạn bài
được 10đ
3 Bài mới
Hoạt động 1: /Giới thiệu bài mới.
Trong ti t 1 các em đã ph n nào th y đ c thái đ l a b p c a b n cai tr Thái đ đóế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ần nào thấy được thái độ lừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó ấy được thái độ lừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó ược thái độ lừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó ội dung bài học ừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó ủa bọn cai trị Thái độ đó ọc ội dung bài học
còn có gì ghê t m h n cgúng ta tìm hi u hai đo n v n còn l i.ởm hơn cgúng ta tìm hiểu hai đoạn văn còn lại ơn cgúng ta tìm hiểu hai đoạn văn còn lại ểu qua nội dung bài học ạn văn còn lại ăn còn lại ạn văn còn lại
Hoạt động của GV và HS Nội dung
Hoạt động 1 Hướng dẫn phân tích đoạn 2.
GV chiếu đoạn 2 lên bảng HS đọc lại
?Hãy nêu những thủ đoạn bắt lính của bọn thực dân?
-Tiến hành lùng ráp vây bắt lính và cưỡng bức người ta phải đi
lính
-Lợi dụng việc bắt lính mà dọa nạt xoay xở kiếm tiền đối với
những nhà giàu
-Sẵn sàng trói xích, nhốt người ta như nhốt súc vật, sẵn sàng đàn
áp dã man nếu như có chống đối
?Lời lẽ bọn cầm quyền như thế nào?
-Lời lẽ hết sức bịp bợm mặc dú việc làm của chúng hết sức dã man
như trên nhưng chúng vẫn rêu rao về lòng tự nguyện đầu quân của
người dân thuộc địa Lời tuyên bố trịnh trọng của toàn quyền Đông
Dương chỉ càng bộc lộ sự lừa bịp trơ trẽn
-Không hề có sự tình nguyện hiến dâng xương máu như lời lẽbịp
bợm của bọn cầm quyền.Tác giả đã kể ra các sự thật : người dân
thuộc địa hoặc trốn tránh hoặc phải xì tiền ra Thậm chí họ tìm
cách tự làm cho mình nhiễm phải bệnh nặng nhật để khỏi phải đi
lính
?Từ đó cho thấy thực trạng nào của chế độ lính tình nguyện?
-Không dựa trên sự tình nguyện nào, gây thêm người bệnh tật
nguy hiểm cho người bản xứ
?Thực tế của lính tình nguyện nào được phơi bày?
-Tốp thì bị xích tay, tốp thì bị nhốt trong một trường học ở Sài
Gòn, có lính gác canh, đạn lên nòng sẵn
?Em hiểu gì về thái độ của tác giả trong đoạn văn trên khi nói về
chế độ lính tình nguyện?
-Tôn trọng sự thật khách quan, dẫn chứng cụ thể về lính tình
b/Số phận của người dân thuộc địa
:
- Đángthương, khốn khổ, bị lừa dối, bị áp bức, bị đẩy vào hoàn cảnh túng quẫn Họ là nạn nhân của chính sách cai trị tàn bạo, nham hiểm của thực dân Pháp
Trang 5-Mỉa mai châm biếm khi vạch trần sự thật về lính tình nguyện
?Ở đây diễn ra cuộc đối lập giữa sự thật với lời nói Sự đối lập này
có ý nghĩa gì?=>ý
Hoạt động 2 Hướng dẫn phân tích đoạn 3.
GV chiếu VD 3 lên bảng
?Kết quả của sự hi sinh như thế nào?
-Khi chiến tranh kết thúc thì lời tuyên bố tình tứ của các ngài cầm
quyền cũng tự dưng im bặt Những người từng hi sinh xương máu,
từng được tâng bốc trước đây mặc nhiên trở lại “giống người hèn
hạ”
?Em hãy nhận xét cách đối xử của chính quyền thực dân đối với
họ sau khi bóc lột hết “thuế máu “của họ?
-Đối với người dân thuộc địa, sự hi sinh chẳng hề mang lại lợi ích
gì cho họ bởi chế độ bản xứ không hề biết đến chính nghĩa và công
lí
-Bộ mặt tráo trở của thực dân bộc lộ trắng trợn khi tước đoạt hết
của cải màngười lính thuộc địa mua sắm, đánh đập họ vô cớ, đối
xử với họ thô bỉ như đối với súc vật Người dân thuộc địa lại trở về
vị trí hèn hạ ban đầu khi bị bóc lột hết
-Bỉ ổi hơn nữa chính quyền thực dân không ngần ngại đầu độc cả
một dân tộc để vơ vét cho đầy túi khi cấp môn bài bán lẻ thuốc
phiện cho thương binh người Pháp
?Từ đó em thấy thái độ của tác giả như thế nào?
-Mỉa mai, châm biếm, tố cáo quyết liệt chế độ thực dân tại VN
?Qua đoạn văn trên em thây sự thật nào được phơi bày?=>ý
Tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh :
Nguyễn Ái Quốc đã tố cáo bản chất độc ác, giả nhạn nghĩa của
thực dân Pháp với người dân các nước thuộc địa (trong đó có
người Việt Nam) bị bóc lột “thuế máu” cho tham vọng xâm lược
của chúng
- Tư tưởng nhân nghĩa, tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc
là nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh
Hoạt động 3 Hướng dẫn tổng kết, luyện tập.
HS thảo luận:
?Hãy chỉ ra cách lập luận so sánh tương phản trong văn bản và chỉ
ra tác dụng của cách lập luận ấy?
TL:So sánh tương phản giữa thái độ của chính quyền thực dân đối
với người dân bản xứ trước chiến tranh, trong chiến tranh và sau
chiến tranh So sánh tương phản giữa lời nói và việc làm của chính
quyền thực dân đối với những người dân bản xứ
-Tác dụng:
+Vạch trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa,thủ đoạn đê hèn,tàn bạo của
III/Tổng kết.
1/Nghệ thuật.
-Tư liệu dẫn chứng phong phú, xác thực, hình ảnh giàu giá trị biểu cảm -Giọng điệu đanh thép
- Sử dụng ngòi bút trào phúng sắc sảo, giọng điệu mỉa mai
2/Nội dung.
Văn bản có ý nghĩa như một “ bản án”
tố cáo thủ đoạn và chính sách vô nhân
Trang 6bọn thực dân trong việc dùng người dân thuộc địa làm vật hi sinh
để phục vụ lợi ích của chúng trong chiến tranh
+Vạch trần tội ác ghê tởm nhất của bọn thực dân bản địa là lợi
dụng xương máu của người dân nô lệ để phục vụ chiến tranh phi
nghĩa
?Văn bản thuế máu cho em những hiểu biết gì về bản chất chế độ
thực dân và số phận người dân ở các nước thuộc địa cách đây 2/3
thế kỉ?
-Bộ mặt giả nhân giả nghĩa, thủ đoạn tàn ác của chế độ tư bản đối
với người dân các nước thuộc địa
-Số phận đau thương của người dân thuộc địa bị đẩy đi làm bia đỡ
đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa
?Văn bản thể hiện cách viết nghị luận độc đáo thể hiện qua
phương diện nào?
-Giàu chứng cớ, tư liệu hiện thực
-Tạo thành các hình ảnh biểu tượng khiến lập luận có sức gợi cảm
-Giọng điệu mỉa mai châm biếm
?Qua văn bản tác giả muốn thể hiện mục đích gì?
-Dùng văn để vạch mặt, tố cáo tội ác của thực dân đế quốc
-Dùng văn để bênh vực quyền lợi nhân dân các nước thuộc địa,
khích lệ tinh thần đấu tranh giải phóng của họ
đạo của bọn thực dân đẩy người dân thuộc địa vào các
lò lủa chiến tranh
IV.Luyện tập
4.Củng cố
?Cuộc chiến tranh vui tươi mà tác giả nói trong đoạn trích là tác giả nói đến cuộc
chiến tranh nào?
a.Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ 1.(1914-1918)
b.cuộc chiến tranh thế giới lần thứ 2( 1939-1945)
c.Cuộc chiến tranh chống Pháp
?Theo lời tổng kết của tác giả số người chết là bao nhiêu?
a.70 vạn người.b.9 vạn người c.8 vạn người
5.Hướng dẫn về nhà
-Đọc chú thích
-Tìm hiểu tác dụng của các từ trái nghĩa được sử dụng trong văn bản
-Sưu tầm một số tranh, ảnh lịch sử minh h ọa cho nội dung bài học
- Đọc diễn cảm văn bản Thuế máu( lưu ý giọng điệu mỉa mai, đang thép trong bút
pháp
trào phúng của tác giả)
-Chuẩn bị tiết kế tiếp: hội thoại
-Bảng nhóm
Rút kinh nghiệm.
Tuần Tiết
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Trang 7
HỘI THOẠI
A/Mục tiêu cần đạt
1.Kiến thức:
Vai xã hội trong hội thoại
2.Kĩ năng:
Xác định được các vai xã hội trong cuộc thoại
B/Tiến trình lên lớp.
1/Ổn định lớp.
2/Kiểm tra bài cũ.
?Phân biệt cách thực hiện hành động nói trực tiếp và cách hành động nói gián
tiếp?
TL:Ghi nhớ SGK trang 71.HS trả lời đúng +soạn bài đủ được 10đ
3/ Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.
Hằng ngày chúng ta giao tiếp với nhau trong các hoạt động thì mỗi người thường
giữ một vai xã hội khác nhau.Vậy vai xã hội là gì?các em tìm hiểu qua tiết học
hôm nay
Hoạt động của GV và HS Nội dung.
Hoạt động 2 Tìm hiểu khái niệm vai xã hội.
GV chiếu VD 1 lên bảng HS đọc lại và trả lời câu hỏi
?Quan hệ giữa 2 người trong đoạn văn trên là quan hệ
gì?Ai là người có vai trên? Ai là người có vai dưới?
-Quan hệ gia tộc Bà cô là người có vai trên, Hồng là
người có vai dưới
?Vậy em hiểu vai xã hội là gì?Có những quan hệ xã hội
nào?
GV rút ra khái niệm về vai xã hội
?Cách xử sự của bà cô có gì đáng chê trách?
-Có 2 điểm đáng chê trách :
+Một là với quan hệ gia tộc người cô xử sự không đúng
với thái độ, chân thành, thiện chí của người ruột thịt
+Hai là với tư cách của người bề trên lớn tuổi, người cô
đã không có thái độ đúng mực của người trên đối với
người dưới
?Tìm những chi tiết cho thấy chú bé Hồng đã cố gắng
kìm nén sự bất bình của mình để giữ được thái độ lễ
phép?
-Cúi đầu không đáp, im lặng cúi đầu xuống đất cổ họng
I/Bài học:
1/Vai xã hội trong hội thoại.
-Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại
2/Các quan hệ xã hội:
-Quan hệ trên- dưới hay ngang hàng(theo tuổi tác thứ bậc trong gia đình và XH) -Quan hệ thân –sơ.(theo mức
độ quen biết thân tình)
3/Một số chú ý khi tham gia hội thoại:
-Vì quan hệ xã hội rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng đa dạng nhiều chiều Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác
Trang 8nghẹn ứ khúc khụng ra tiếng.
?Vỡ sao Hồng phải làm như vậy?
-Vỡ Hồng là người thuộc vai dưới cú bổn phận tụn trọng
bề trờn
?Vậy khi tham gia hội thoại chỳng ta cần chỳ ý điều
gỡ?->ý
HS thảo luận (5’)
?Trong đoạn trớch “Tức nước vỡ bờ”cú mấy đoạn thoại?
Mỗi đoạn thoại cú thể coi là một cuộc thoại được khụng?
Vỡ sao?
-GV:Cú 3 đoạn thoại Mỗi đoạn thoại coi là một cuộc
thoại vỡ nú xảy ra 3 thời điểm khỏc nhau và tương đối
độc lập
?Giữa người nhà lớ trưởng và chị Dậu ai là người cú vai
xó hội cao hơn?Dựa vào đõu em biết điều đú?
-Người nhà lớ trưởng cú vai xó hội cao hơn vỡ dựa vào
văn cảnh
Giỏo dục kĩ năng sống:
? Hãy tìm lời mời thích hợp trong bữa ăn ở gia đình em có 3 thế hệ.?
Em có nhận xét gì về các lời mời trên? Vì sao trong gia đình 3 thế
hệ, ngời cháu ngời mời trớc
Hoạt động 3 Hướng dẫn luyện tập.
Gv cho HS đọc yờu cầu của cỏc bài tập và hướng dẫn hS
tự giỏc làm bài sau đú gọi HS sửa bài tập
Bài 1:Tỡm những chi tiết trong bài Hịch vừa thể hiện thỏi
độ nghiờm tỳc, vừa thể hiện thỏi độ khoan dung của Trần
Quốc Tuấn?
Bài 2.Xỏc dịnh vai xó hội
định đỳng vai của mỡnh để chọn cỏch núi cho phự hợp
II/Luyện tập:
Bài 1
-Thỏi độ nghiờm tỳc:Nay cỏc ngươi ngồi nhỡn chủ nhục
mà khụng biết lo…
-Thỏi độ khoan dung:Nay ta chọn binh phỏp cỏc nhà tập hợp làm một…ta viết ra bài hịch này để cỏc ngươi biết bụng ta
Bài 2.a/Xột về địa vị xó hội ụng giỏo cú địa vị cao hơn,nhưng xột về tuổi tỏc thỡ lóo Hạc cú vị trớ cao hơn b/Oõng giỏo núi với lóo Hạc bằng lời lẽ ụn tồn, thõn mật nắm lấy vai lóo mời lóo hỳt thuốc, uống nước, ăn khoai, ụng giỏo gọi lóo là cụ xưng
là con thể hiện sự kớnh trọng
4 Củng cố
?Một người cha là giỏm đốc ở một cụng ti núi chuyện với con là trưởng phũng tài
vụ của cụng
ti đú về tài khoản của cụng ti.Khi đú quan hệ giữa họ là quan hệ gỡ?
a.Quan hệ gia đỡnh b.Quan hệ chức vụ xó hội c.Quan hệ tuổi tỏc
5.Hướng dẫn về nhà
-Tỡm một đoạn truyện trong đú nhà văn đó dựng được cuộc thoại giữa cỏc nhõn
vật và xỏc định:
- Vai xó hội của cỏc nhõn vật tham gia hội thoại
-Đặc điểm ngụn ngữ mà nhõn vật đó lựa chọn để thực hiện vai giao tiếp của mỡnh
-HS học ghi nhớ và soạn bài :tỡm hiểu yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận
-Bảng nhúm
Rỳt kinh nghiệm.
Trang 9
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN NGHỊ LUẬN A/Mục tiêu cần đạt 1.Kiến thức: -Lập luận là phương thức biểu đạt chính trong văn nghị luận - Biểu cảm là một trong những yếu tố không thể thiếu trong văn nghị luận có sức lay động người đọc 2 Kĩ năng: -Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong bài văn nghị luận -Đưa cá yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận hợp lí, có hiệu quả, phù hợp với lo-gíc lập luận của bài văn nghị luận B/Tiến trình lên lớp. 1/Ổn định lớp 2/Kiểm tra bài cũ. GV chấm vở soạn 5HS 3/ Bài mới: Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới V n ngh lu n đ c làm n n b i s c m nh ch y u là lí trí c a ng i làm v n,ăn còn lại ậy người bản ược thái độ lừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó ền bởi sức mạnh chủ yếu là lí trí của người làm văn, ởm hơn cgúng ta tìm hiểu hai đoạn văn còn lại ạn văn còn lại ủa bọn cai trị Thái độ đó ế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ủa bọn cai trị Thái độ đó ười bản ăn còn lại v i m c đích là tác đ ng vào lí trí c a ng i c n đ c thuy t ph c.Trong khi yội dung bài học ủa bọn cai trị Thái độ đó ười bản ần nào thấy được thái độ lừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó ược thái độ lừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó ế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ấy được thái độ lừa bịp của bọn cai trị Thái độ đó bi u c m là m t ho t đ ng nh m b c l tình c m c a ng i vi t nh m tác đ ngểu qua nội dung bài học ản ội dung bài học ạn văn còn lại ội dung bài học ằm bộc lộ tình cảm của người viết nhằm tác động ội dung bài học ội dung bài học ản ủa bọn cai trị Thái độ đó ười bản ế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ằm bộc lộ tình cảm của người viết nhằm tác động ội dung bài học đ n tình c m c a ng i đ c Do đó bi u c m không th thi u đ làm nên m t bàiế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ản ủa bọn cai trị Thái độ đó ười bản ọc ểu qua nội dung bài học ản ểu qua nội dung bài học ế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học ểu qua nội dung bài học ội dung bài học v n ngh lu n có hi u qu thuy t ph c cao.ăn còn lại ậy người bản ệu quả thuyết phục cao ản ế nào các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học Hoạt động của GV và HS Nội dung. Hoạt động 2 Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận. I/Bài học:1/Yếu tố biểu cảm Tuần Tiết
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Trang 10GV chiếu đoạn văn lên bảng và HS đọc lại.
?Tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm mãnh liệt của tác giả
và những câu cảm thán trong văn bản trên?
-Từ ngữ biểu cảm:Hỡi, muốn, phải, nhân nhượng, lấn tới,
quyết tâm, không, thà, chứ nhất định không chịu, hễ là, thì
ai cũng phải
-Câu cảm thán:”Hỡi đồng bào toàn quốc”.Hỡi đồng bào…
+Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!
+VN độc lập muôn năm
?Về việc sử dụng từ ngữ và đạt câu có tính biểu cảm giữa
hịch tướng sĩ và lời kêu gọi có giống nhau không?
*Giống nhau: Có những từ ngữ và câu văn có giá trị biểu
cảm
?Tuy nhiên ở 2 văn bản này vẫn được coi là văn bản nghị
luận chứ không phải là văn bản biểu cảm vì sao?
-Vì 2 tác phẩm này viết chủ yếu nhằm mục đích nghị luận
nêu lên những quan điểm ý kiến, phải trái, đúng sai, nêu
suy nghĩ và nên sống như thế nào.Trong văn nghị luận như
thế biểu cảm không đóng vai trò chủ đạo mà chỉ là yếu tố
phụ trợ cho quá trình nghị luận mà thôi
?Hãy so sánh cột 1 và 2 SGK em có nhận xét gì?
-Cột 1 không có từ ngữ biểu cảm và các câu cảm thán,
không có các yếu tố biểu cảm, chỉ dùng câu đúng nhưng
chưa hay
-Cột 2 có những từ ngữ biểu cảm và câu cảm thán, có sử
dụng yếu tố biểu cảm vừa đúng vừa hay
Giáo dục kĩ năng sống
GV: như vậy nếu ta không sử dụng yếu tố biểu cảm thìbài
văn nghị luận vẫn đúng nhưng chưa hay, khô khan, khó có
thể gây xúc động truyền cảm đối với người đọc Như vậy
yếu tố biểu cảm không thể thiếu được trong bài văn nghị
luận mặc dù nó chưa phải là yếu tố quyết định nhất
GV rút ra ý 1 cho HS ghi
HS tìm hiểu phần 2.
?Qua 2 ví dụ trên Hịch tướng sĩ và lời kêu gọi em hãy cho
biết làm thế nào để phát huy hết tác dụng của yếu tố biểu
cảm trong văn nghị luận?
-Trước hết người viết phải có cảm xúc về đối tượng viết
nhưng cảm xúc đó không phải hời hợt nhất thời mà phải
chân thành,tự nhiên và sâu sắc dù đó là tình yêu hay lòng
căm thù giặc Đó là tình cảm xuất phát từ đáy lòng người
viết
?Chỉ có rung cảm thôi đã đủ chưa? Phải chăng chỉ có lòng
trong văn nghị luận.
-Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm.Yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn
vì nó có tác động mạnh mẽ tới tình cảm của người đọc.(người nghe)
-Để bài văn nghị luận
có sức biểu cảm cao, người làm văn phải thực sự có cảm xúc trước những điều mình viết (nói) và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những câu văn có sức truyền cảm Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực không được phá
vở mạch nghị luận của bài văn
II/Luyện tập:
Bài 1.Biện pháp nhái lại các từ:tên da đen bẩn thỉu,an na mít,con yêu, bạn hiền…
-Tác dụng phơi bày bản chất dối trá của bọn thực dângây tiếng cuời sâu cay -Sử dụng từ ngữ mỉa mai”những người bản
xứ đã chứng kiến… thơ mộng
-Tác dụng gây tiếng cười châm biếm mỉa mai