tiết 128- tường minh hàm ý

Điều kiện sử dụng hàm ý: Chị Dậu nói vừa mếu: - Thôi u không ăn, để phần cho con.. Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống: - Vậy thì bữa sau

KIỂM TRA BÀI CŨ:

2.Đọc đoạn thoại sau và xác định câu có

chứa hàm ý Cho biết nội dung của hàm ý.

*Thầy giáo đang giảng bài thì một học

sinh bước vào.

HS: - Thưa thầy cho em vào lớp ạ!

Thầy: - Bây giờ là mấy giờ rồi hả?

( Phê bình bạn học sinh đó đi học muộn)

1.Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý?

Bây giờ là mấy giờ rồi hả?

Tiết 128:

Tiếng việt

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

Chị Dậu nói vừa mếu:

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa

thôi U không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật no, không phải nhường

cho u.

( Sau bữa ăn này con không còn được ăn ở nhà nữa Mẹ đã bán con.)

Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?

Điểm thêm một giây nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

( Mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài)

Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống như sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ

và òa lên khóc:

- U bán con thật đấy ư? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng đem bán con đi, tội nghiệp U để con ở nhà chơi với em con.

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Tiết 123:

Tiếng việt

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

* Ghi nhớ:

Để sử dụng hàm ý, cần có hai điều kiện sau:

- Người nói ( người viết ) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.

- Người nghe ( người đọc ) có năng lực giải đoán hàm ý.

Bài tập 2 ( sgk)

• Hàm ý câu “ Cơm sôi rồi, nhão bây giờ ” => chắt giùm nước để cơm khỏi nhão

• Em bé phải dùng hàm ý vì đã nói thẳng rồi mà không có hiệu quả Hơn nữa, lần thứ hai này có thêm yếu tố thời gian bức bách ( tránh để lâu cơm nhão )

• Việc sử dụng hàm ý không thành công vì “Anh Sáu vẫn

ngồi im”( vờ không hiểu)

- Người nghe phải cộng tác với người nói.

- Người nói phải nắm được năng lực giải đoán hàm ý của người nghe.

Xác định câu có chứa hàm ý, cho biết nội dung của hàm ý Chi tiết nào chứng tỏ hàm ý đã được giải đoán?

Thấy con đi chơi về muộn, ông bố hỏi:

- Bây giờ là mấy giờ rồi hả con?

- Con xin lỗi bố ạ ! – Người con khẽ đáp.

Thảo luận nhóm

Câu có chứa hàm ý:

Phê bình con đi chơi về muộn.

Chi tiết cho biết hàm ý

được giải đoán:

- Bây giờ là mấy giờ rồi hả con?

- Con xin lỗi

bố ạ!

Tiết 123:

Tiếng việt

I Điều kiện sử dụng hàm ý: ghi nhớ (sgk/91)

II Luyện tập:

Bài tập 1

a) Người nói: anh thanh niên

Người nghe: ông họa sĩ và cô gái

Hàm ý câu in đậm: “ Mời bác và cô gái vào uống nước”

Hai người nghe đều hiểu hàm ý đó, chi tiết: “Ông theo liền anh thanh niên

vào nhà” và “ngồi xuống ghế”

b) Người nói: anh Tấn

Người nghe: chị Hai Dương (nàng Tây Thi đậu phụ)

Hàm ý câu in đậm:”Chúng tôi không thể cho được.”

Người nghe hiểu được hàm ý đó, thể hiện ở câu nói cuối cùng: “Thật càng

giàu có càng không dám rời một đồng xu! Càng không dám rời đồng xu lại càng giàu có”

c)Người nói: Thuý Kiều

Người nghe: Hoạn Thư

Hàm ý: mát mẻ, giễu cợt: Quyền quý như tiểu thư cũng có lúc như vậy ư? Hãy chuẩn bị một sự báo oán thích đáng.

Hoạn Thư: hiểu được hàm ý đó nên hồn xiêu phách lạc

Bài tập 3:

( Sắm vai )

• Điền vào lượt lời của B trong đoan thoại sau đây một câu có hàm ý từ chối:

A: Mai về quê với mình đi!

B: ……….

A: Đành vậy.

Mình rất nhiều việc.

Bài 4:

Hàm ý của Lỗ Tấn: Tuy hi vọng nhưng chưa thể nói thực hay hư, nhưng nếu

cố gắng thực hiện thì có thể đạt được

Bài 5

•Hàm ý mời mọc:

- “ Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc”

- “ Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn Bọn tớ ngao du nơi này nơi

nọ mà không biết từng đến nơi nao”

•Hàm ý từ chối:

-“ Mẹ mình đang đợi ở nhà”- “ Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?”

- “ Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ mà đi được ? “

tớ không?”