TIET 123 - NGHIA TUONG MINH - HAM Y

Nghĩa tường minh... BÀI TẬP NHANHCâu tục ngữ: Không thầy đố mày làm nên.. Uống nước nhớ nguồn.. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.. Nghĩa tường minh... Trái ngược với nghĩa tường m

Trang 1

` Hội giảng Huyện Mỏ Cày Bắc

Trang 2

KiỂM TRA BÀI CŨ

Tìm thành phần gọi – đáp trong đoạn trích sau đây và cho biết

từ nào được dùng để gọi, từ nào được dùng để đáp Quan hệ giữa

người gọi và người đáp là quan hệ gì?

- bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào

thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại

phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn

- , cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho

nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn) Này : dùng để gọi

Vâng : dùng để đáp

Quan hệ giữa người gọi và người đáp: trên – dưới

Này,

Vâng

Trang 3

“ Trống vào lớp đã 10 phút Hiếu mới hớt hải chạy vào Thầy giáo nhìn đồng hồ, nói: ”

Em chọn trường hợp nào sau đây để điền vào chỗ ( .) (1) Em đến trễ 10 phút rồi đấy.

(2) Em có biết bây giờ là mấy giờ không ?

TÌNH HUỐNG

Nghĩa tường minh

Nghĩa hàm ý

Trang 4

I Phân biệt nghĩa tường minh

và hàm ý

1 Tìm hiểu ngữ liệu: (SGK : 74 - 75)

Nhận xét:

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói

to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già -Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này! Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiêc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng,nhận lại chiếc khăn và quay vội đi

(Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long)

- Anh thanh niên muốn nói: anh

rất tiếc thời gian còn lại quá ít

- Anh thanh niên không nói thẳng

điều đó vì ngại ngùng, vì muốn

che dấu tình cảm của mình

- Câu nói thứ hai không có ẩn ý gì

2 Kiến thức cần nhớ:

Ý thông báo không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra nhờ văn cảnh và từ ngữ trong câu

Hàm ý

Ý thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong lời nói

Nghĩa tường minh

Trang 5

I Phân biệt nghĩa tường minh

và hàm ý

1 Tìm hiểu ngữ liệu: (SGK : 74 - 75)

2 Kiến thức cần nhớ: (Ghi nhớ - SGK 75)

Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực

tiếp bằng từ ngữ trong câu

Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực

tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

Trang 6

BÀI TẬP NHANH

Câu tục ngữ:

Không thầy đố mày làm nên.

Uống nước nhớ nguồn.

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

? Theo em, câu nào được hiểu theo nghĩa tường minh, câu nào có nghĩa hàm ý.

Nghĩa tường minh.

Nghĩa hàm ý.

Trang 7

II Luyện tập

1 Bài tập 1: (SGK – Tr 75)

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi dứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiêc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ

sư mặt đỏ ửng,nhận lại chiếc khăn và quay vội đi

(Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long)

Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy

Trang 8

1 Giải đáp bài tập 1:

a Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy: chưa muốn chia tay.

b Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái:…mặt đỏ ửng, nhận

lại chiếc khăn, quay vội đi  Cô gái đang bối rối đến vụng

về vì ngượng, cô định kín đáo để khăn làm kỷ vật cho anh thanh niên, nhưng anh thanh niên quá thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi cô để trả lại.

Trang 9

2 Bài tập 2: (SGK – 75)

Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau đây:

Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái:

- Đây, tôi giới thiệu với anh một hoạ sĩ lão thành nhé Và cô

đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách về nhà đi Tuổi già

cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa ra cái

món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh.

Hàm ý: Ông hoạ sĩ già chưa kịp uống nước chè đấy.

Trang 10

3 Bài tập 3: (SGK – 75, 76)

Tìm câu chứa hàm ý trong đoạn trích sau và cho biết nội dung của hàm ý.

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp doạ đánh, nó phải gọi nhưng lại nói trổng:

- Vô ăn cơm!

Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi “Ba vô ăn cơm” Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:

Anh cũng không quay lại

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

- Cơm chín rồi! Chứa hàm ý là: “Ông vô ăn cơm đi.”

Trang 11

Có người hỏi:

– Sao bảo Làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? …

– Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng,

cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

– Hà, nắng gớm, về nào …

Ông Hai vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng

Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên

ấy vẫn dõi theo.

Câu nói đánh

trống lảng, không có hàm ý

4 Bài tập 4 a: (SGK –76) Đọc các đoạn trích sau và cho

biết những câu in đậm có chứa hàm ý không? Vì sao?

– Hà, nắng gớm, về nào …

Trang 12

câu nói dở dang, chưa trọn ý hay không muốn nói hết ý.

– Này, thầy nó ạ.

Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì.

– Thầy nó ngủ rồi à?

– Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích.

– Tôi thấy người ta đồn…

Ông lão gắt lên:

– Biết rồi!

Bà Hai nín bặt Gian nhà lặng đi hiu hắt.

– Tôi thấy người ta đồn…

4 Bài tập 4 b: (SGK –76)

Trang 13

Một người bạn có nhã ý mời em dự sinh nhật

Nhưng em lại không muốn đến

(hoặc không thể đến)

Trong giao tiếp hàng ngày khi nào

dùng câu nói có nghĩa hàm ý, khi nào

dùng câu nói có nghĩa tường minh?

Trang 14

Hãy chọn đáp án đúng nhất trong những câu sau:

1 Hàm ý là phần thông báo:

A Trái ngược với nghĩa tường minh.

B Ẩn đằng sau nghĩa tường minh.

C Không diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

D Được diễn đạt trực tiếp trong câu.

2 Dùng hàm ý trong trường hợp nào sau đây?

A Khi không biết diễn đạt rõ ý

B Khi không muốn nói rõ ý .

C Khi không muốn người nghe hiểu ý .

D Khi muốn chấm dứt cuộc thoại .

BÀI TẬP CỦNG CỐ

Trang 15

 Liên hệ thực tế để sử dụng hàm ý một cách hợp lý, hiệu quả khi nói và viết.

 Luyện tập để phân biệt được nghĩa tường minh và hàm ý & Làm bài tập 4 (SGK tr 76)

Soạn bài mới:

Đọc bài thơ (tr 86 +87)

Đọc & tìm hiểu về Ta-Go

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	2,72 MB