Kiến thức - Học sinh hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của những ngời dân thuộc địa bị làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh p
Trang 1Tuần 27 - Tiết 105
Ngày dạy:
Văn bản thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) ( Nguyễn ái Quốc)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Học sinh hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của những ngời dân thuộc địa bị làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản
- Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn ái Quốc
2 Kỹ năng
- Đọc – hiểu văn bản chính luận hiện đại , nhận ra và phân tích đợc nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận
- Học cách đa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
3 Thái độ
- Giáo dục lòng yêu kính Bác, yêu chế độ XHCN với tính u việt của nó, căm ghét bọn thực dân bóc lột
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: tác phẩm ''Bản án chế độ thực dân Pháp'', ảnh Hồ Chí Minh
- Học sinh: soạn bài
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy 3 năm 2011 lớp 8a1
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Hãy nêu mục đích của phép học? Cách học? Tác dụng của cách học đó
? Liên hệ bản thân? Em thấy Nguyễn Thiếp là ngời nh thế nào
III Tiến trình bài giảng:
- Giới thiệu (1'): giáo viên giới thiệu tác phẩm ''Bản án chế độ thực dân Pháp'' và chân dung Nguyễn ái Quốc (thời trẻ)
- Giới thiệu bài: những năm 20 của thế kỉ XX, các nớc đế quốc thi nhau bành tr-ớng, xâm chiếm nhiều nơi trên thế giới, vơ vét trắng trợn của cải, nhân lực Vì thế cuộc sống của nhân dân nô lệ ở các xứ thuộc địa vô cùng cực khổ Làn sóng CM dâng lên ngày càng mạnh mẽ Cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) nổ
ra đẩy ngời dân thuộc địa vào lò lửa chiến tranh thảm khốc Nguyễn ái Quốc đã viết ''Bản án chế độ thực dân Pháp''
? Em hiểu gì thêm về Bác Hồ - Nguyễn
ái Quốc lúc bấy giờ
* Lúc này, Ngời đang hoạt động ở Pháp,
lấy tên là Nguyễn ái Quốc
? Em hãy trình bày những hiểu biết của
mình về tác phẩm ''Bản án chế độ thực
dân Pháp'' và đoạn trích đợc học
- Giáo viên đọc mẫu
I Tìm hiểu chung (5')
1 Tác giả
- Học sinh tìm hiểu chung trong SGK
- Những năm 20 của thế kí XX là thời kì hoạt động sôi nổi của ngời thanh niên yêu nớc - ngời chiến cộng sản kiên cờng Nguyễn ái Quốc Trong đó có văn
ch-ơng nhằm vạch trần bộ mặt kẻ thù, nói lên nỗi khổ của nhân dân → kêu gọi
đấu tranh
2 Tác phẩm
- Tác phẩm đợc viết bằng chữ Pháp, xuất bản năm 1925, gồm 12 chơng và phần phụ lục
- Đoạn trích nằm trong chơng I
- Tác phẩm thể hiện rõ phẩm chất Nguyễn ái Quốc: nghệ thuật châm biếm sắc sảo
Trang 2? Cần đọc với giọng điệu nh thế nào cho
thích hợp
- Giáo viên kiểm tra học sinh đọc chú
thích qua 1 số từ mợn
? Đây là một văn bản có luận đề ''Thuế
máu'' đợc triển khai bằng hệ thống các
luận điểm nào
? Em có nhận xét gì về cách đặt tên
ch-ơng, tên các phần trong văn bản
? Mở đầu chơng sách, Nguyễn ái Quốc
nói về điều gì
* Trớc chiến tranh, thực dân Pháp luôn
coi khinh ngời dân thuộc địa, khi chiến
tranh xảy ra chúng đã lừa bịp tâng bốc
họ thành vật hi sinh
? Em hãy nhận xét về ngôn ngữ, giọng
điệu tác giả sử dụng
* Giọng điệu mỉa mai, hài hớc lột trần
bộ mặt xảo trá của bọn thực dân
? Số phận của ngời dân thuộc địa trong
các cuộc chiến tranh phi nghĩa đợc miêu
tả nh thế nào
? Tác giả đã sử dụng những biện pháp
nghệ thuật gì để tố cáo tội ác của bọn
thực dân
* Sử dụng yếu tố tự sự qua nghệ thuật
liệt kê các dẫn chứng, sử dụng số liệu để
thông tin, lời kể chua xót, giọng giễu
cợt, xót xa
* Phản ánh số phận thảm thơng của ngời
dân thuộc địa trong các cuộc chiến tranh
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc (10')
- Đọc đúng ngữ điệu để cảm nhận nghệ thuật trào phúng của tác giả
- 3 học sinh đọc 3 phần của văn bản + Bản xứ, An-nam-mít, ng lôi, tạp dịch, nhũng lạm
2 Bố cục (4')
3 luận điểm
I Chiến tranh và ''Ngời bản xứ''
II Chế độ lính tình nguyện
III Kết quả của sự hi sinh
- Ngời thuộc địa phải gánh chịu nhiều thứ thuế bất công, vô lí, song tàn nhẫn nhất là sự bóc lột xơng máu
- Cách đặt tên các phần trong chơng gợi lên quá trình lừa bịp, bóc lột đến cùng kiệt thuế máu của bọn thực dân cai trị
→ tính chiến đấu, p2 triệt để của Nguyễn ái Quốc
3 Phân tích a) Chiến tranh và ngời bản xứ (15')
- Nói về thái độ của các quan cai trị thực dân Pháp đối với ngời dân thuộc địa ở 2 thời điểm: trớc và sau chiến tranh
(1914) Trớc chiến tranh Sau chiến tranh -Những tên da
đen bẩn thỉu
-Những tên An-Nam-mít bẩn thỉu
→ họ đợc xem là giống ngời hạ
đẳng, bị đối xử
đánh đập nh xúc vật
-Những đứa con yêu, những ngời bạn hiền
-Những chiến sĩ bảo vệ công lí và TD
→ họ đợc tâng bốc,, vỗ về, phong cho danh hiệu cao quý để biến họ thành vật hi sinh
- Họ chỉ là, giỏi lắm thì, cuộc chiến tranh vui tơi vừa bùng nổ, thì lập tức,
đùng một cái
- Họ phải đột ngột xa lìa vợ con, đi phơi thây trên các bãi chiến trờng châu Âu,
bỏ xác tại những miền hoang vu , anh dũng đa thân cho ngời ta tàn sát, lấy máu mình tới những vòng nguyệt quế, lấy xơng mình chạm lên những chiếc gậy, 8 vạn ngời không bao giờ còn trông thấy mặt trời trên quê hơng
+ Nghệ thuật liệt kê các dẫn chứng, lời
kể chua xót, thơng cảm, giọng giễu cợt, xót xa: ấy thế mà, lập tức, đi phơi thây, tới, chạm
Trang 3phi nghĩa, đem mạng đánh đổi những
vinh dự hão huyền
? Còn số phận của những ngời bản xứ ở
hậu phơng đợc khái quát bằng sự việc
nào
* Tuy không phải trực tiếp ra mặt trận
nhng nhiều ngời dân thuộc địa làm việc
chế tạo vũ khí, phục vụ chiến tranh cũng
chịu bệnh tật, cái chết đau đớn
- Kiệt sức trong các xởng thuốc súng, khạc ra từng miếng phổi chẳng khác gì hít phải hơi ngạt
IV, Củng cố:
+ Nêu bố cục của bài văn Mở đầu chơng sách Nguyễn ái Quốc nói về điều gì
+ Tác giả dùng nghệ thuật gì để tố cáo bọn thực dân
V., H ớng dẫn :
+ Về nhà đọc kỹ bài văn , tập phân tích tiếp tội ác bắt lính và những mánh khoé
bắt lính của Thực dân Pháp ,giờ sau học tiếp
Tuần 27 - Tiết ,106
Văn bản thuế máu (Trích Bản án chế độ thực dân Pháp) ( Nguyễn ái Quốc)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Học sinh hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp qua việc dùng ngời dân các xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh tàn khốc Hình dung ra số phận bi thảm của những ngời bị bóc lột ''thuế máu'' theo trình tự miêu tả của tác giả
- Học sinh thấy rõ ngòi bút lập luận sắc bén, trào phúng sâu cay của Nguyễn
ái Quốc trong văn chính luận
2 Kỹ năng
- Đi sâu vào nghệ thuật chính luận trào phúng , biểu cảm , mỉa mai châm biếm ở mục b
3 Thái độ
- Giáo dục lòng yêu kính Bác, yêu chế độ XHCN với tính u việt của nó, căm ghét bọn thực dân bóc lột
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: tác phẩm ''Bản án chế độ thực dân Pháp'', ảnh Hồ Chí Minh
- Học sinh: soạn bài
C Nội dung và Ph ơng pháp
1 Tổ chức :
Ngày dạy……3- 2011 lớp 8a1
2 Kiểm tra bài cũ
+ Số phận ngời dân bản xử đợc miêu tả nh thế nào ?
+ Để tố cáo tội ác của bọn thực dân Pháp , tác giả đã sử dụng nghệ thuật tiêu biểu gì ?
3 Bài mới : giáo viên vào bài mới Tiếp theo
Trang 4Hoạt động của thày Hoạt động của trò
? Bọn thực dân đã sử dụng những thủ
đoạn mánh khoé nào để bắt lính
* Nguyễn ái Quốc đã tập trung vạch
trần, tố cáo tội ác và thủ đoạn bắt lính
của chính quyền thực dân ở 3 nớc Đông
Dơng
? Thực chất của chế độ lính tình nguyện
là gì
* Thực chất là dùng vũ lực để bắt lính
chứ không hề có sự tình nguyện nào cả
? Phản ứng của ngời bị bắt lính tình
nguyện có gì khác thờng
? Lời lẽ của bọn cầm quyền đợc mô tả
nh thế nào
? Đối lập với sự thật nào
* Tác giả đã mỉa mai những lời lẽ bịp
bợm về chế độ lính tình nguyện của bọn
thực dân
* Sử dụng yếu tố biểu cảm
? Hai đoạn trên nói về những thủ đoạn,
những mánh khoé của TD để lôi đợc trai
tráng những nớc thuộc địa sang cầm
súng bảo vệ ''nớc mẹ'' Còn ở phần III,
Nguyễn ái Quốc đã nói về điều gì
? Nhận xét về giọng giọng điệu của tác
giả
- Ngời dân thuộc địa lại trở về vị trí hèn
hạ ban đầu sau khi đã bị bóc lột trắng
trợn''thuế máu''
* Bằng giọng mỉa mai, tác giả nói về
cách đối xử của chính quyền TD với
những ngời lính thuộc địa sau chiến
tranh
* Hết chiến tranh chúng lại đối xử tàn
nhẫn với họ; tớc đoạt của cải, đánh đập,
đối xử nh với xúc vật
→ tráo trở, tàn nhẫn
* Sử dụng yếu tố biểu cảm
? Đối với những thơng binh ngời Pháp
và vợ con của tử sĩ ngời Pháp thì ''bọn cá
mập thực dân'' đối xử ra sao
* Chúng còn bỉ ổi hơn nữa là không
ngần ngại đầu độc cả một dân tộc để vơ
vét cho đầy túi
? Tác giả đã tố cáo chúng nh thế nào
? Nhận xét về cách nói của tác giả
b) Chế độ lính tình nguyện (13')
- Học sinh đọc mục II SGK tr87
- Tiến hành những cuộc lùng sục lớn về nhân lực trên toàn cõi Đông Dơng
- Thoạt tiên chúng tóm những ngời khoẻ mạnh, nghèo khổ
- Sau đó chúng mới đòi đến con cái nhà giàu đi lính tình nguyện hoặc sì tiền ra
- Sẵn sàng trói, xích, nhốt ngời ta nh nhốt xúc vật, đàn áp dã man nếu nh có chống đối
→ thực chất là bắt bớ, cỡng bức là cơ hội làm giàu, củng cố địa vị, thăng quan tiến chức, tỏ lòng trung thành
- Ngời dân thuộc địa hoặc trốn tránh, hoặc xì tiền ra, thậm chí họ còn tìm cách
tự làm cho mình nhiễm phải những bệnh nặng nhất để khỏi đi lính
- Các bạn đã tấp nập đầu quân, kẻ thì hiến dâng cánh tay của mình nh lính thợ Đối lập với tốp thì bị xích tay, những vụ bạo động ở Sài Gòn, Biên Hoà
→ tác giả đã nhắc lại lời tuyên bố của bọn thực dân bằng giọng điệu giễu cợt rồi phản bác lại bằng thực tế hùng hồn,
sử dụng nhiều câu hỏi ở phần kết để kết tội đanh thép hơn
c) Kết quả của sự hi sinh (12')
- Học sinh đọc phần III
- Tác giả vẫn tiếp tục chủ đề trên, nói về kết quả của sự hi sinh của những ngời bị lừa bịp của cả những ngời lính thuộc địa
và ngời Pháp lơng thiện
+ Khi đại bác đã ngấy thịt đen, thịt vàng rồi thì những lời tuyên bố tình tứ bỗng dng im bặt
+ Những ngời hi sinh từng đợc tâng bốc trở lại ''giống ngời hèn hạ''
- Chẳng phải đó sao?
- Bây giờ chúng tôi không cần đến các anh nữa, cút đi ! (yếu tố biểu cảm trong văn Nl)
- Cấp môn bài bán lẻ thuốc phiện cho
TB và vợ con của tử sĩ ngời Pháp
→ Đầu độc 1 dân tộc để vơ vét cho đầy túi
- Trong một việc mà chính quyền thuộc dịa đã phạm 2 tội ác đối với nhân loại
- Tác giả không châm biếm, mỉa mai
Trang 5* Tác giả đã tố cáo bằng lí lẽ sắc bén.
? Cuối cùng tác giả đã làm gì
? Nhận xét về giá trị nghệ thuật của văn
bản
? Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Đọc văn bản thể hiện rõ bút pháp của
tác giả ?
? Em hãy tìm hiểu tấm lòng của tác giả
qua đoạn trích vừa học
nữa mà tố cáo bằng lí lẽ sắc bén
- Tác giả kêu gọi thế giới văn minh và ngời Pháp lơng thiện lên án tội ác của bọn chúng
4 Tổng kết (5')
a) Nghệ thuật
* Nt: ngòi bút trào phúng dặc sắc:
- Xây dựng hệ thống hình ảnh sinh động vừa xác thực, vừa mang tính chất châm biếm, trào phúng, giàu tính biểu cảm và sức mạnh tố cáo, ngôn từ mang tính trào phúng, châm biếm
- Giọng điệu trào phúng đặc sắc: giọng giẽu cợt, mỉa mai, nhắc lại các mĩ từ, danh hiệu hào nhoáng mà chính quyền thực dân đã sử dụng, sử dụng thành công giọng giễu nhại, phản bác, dùng liên tiếp các (?) để đập lại lời lễ bịp bợm
- Yếu tố tự sự và biểu cảm đợc kết hợp chặt chẽ, hài hoà: các sự kiện, con số lấy trong thực tế
* Nội dung: tố cáo chính quyền thực dân
đã bóc lột ''thuế máu'' của ngời dân nghèo thuộc địa trong các cuộc chiến tranh tàn khốc
III Luyện tập
- Tác giả đã vạch trần sự thật bằng những t liệu phong phú, với tấm lòng của một ngời yêu nớc, 1 ngời cộng sản, tác giả đã khách quan trong từng sự việc nhng ta vẫn thấy trong các câu văn ứ trào căm hờn, chứa chan lòng thơng cảm
→ tất cả làm thành mục đích chiến đấu mãnh liệt của văn chơng Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh
IV Củng cố:(3')
? Bút pháp trào phúng của tác giả đợc tạo bởi những yếu tố nào
? Bộ mặt thật của bọn thực dân Pháp đợc thể hiện nh thế nào qua phầnI, II, III của đoạn trích
V H ớng dẫn về nhà:(1')
- Học thuộc ghi nhớ, nắm đợc nội dung, nghệ thuật của văn bản
- Nắm đợc bút pháp trào phúng, tính chiến đấu trong phong cách sáng tác Nguyễn ái Quốc
- Soạn bài ''Đi bộ ngao du''
Tuần 27 – tiết 107
Tiếng Việt hội thoại
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
Trang 6- Hiểu rõ vai trong hội thoại
2 Kỹ năng
- Giúp học sinh xác định đợc các vai trong hội thoại ,biết về những vấn đề ấy vào quá trình hội thoại, nhằm đạt đợc hiệu quả cao hơn trong giao tiếp bằng ngôn ngữ
3 Thái độ
- Có ý thức vận dụng vai xã hội thoại vào nói và viết
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: hớng dẫn 2 học sinh đóng vai Hồng và bà cô trong ví dụ mục I chuẩn bị cho cuộc hội thoại
- Học sinh: xem trớc bài ở nhà, đọc kĩ đoạn đối thoại
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy……… 3 năm 2011 lớp 8a1
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Hành động nói trên thực hiện bàng mấy cách? Đó là những cách nào
? Giải bài tập 4, 5 (SGK-tr72)
III Tiến trình bài giảng:
? Qua hệ giữa các nhân vật tham gia hội
thoại trong đoạn trích trên là quan hệ gì
* Quan hệ gia tộc
? Ai ở vai trên, ai là vai dới
* Có vai trên và vai dới
? Cách xử sự của ngời cô có gì đáng chê
trách
? Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật
chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất
bình của mình để giữ đợc thái độ lễ
phép
* Hồng là vai dới nên phải tôn trọng
ng-ời trên (ứng xử kính trọng) còn ngng-ời có
vai thấp hơn thì phải có thái độ thân
tình
? Giải thích vì sao Hồng phải làm nh
vậy
? Từ những ví dụ trên em hãy cho biết
thế nào là vai xã hội
? Vai xã hội đợc xác định nh thế nào
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
I Vai xã hội trong hội thoại (15')
1 Ví dụ
- Học sinh đọc ví dụ trong SGK
2 Nhận xét
- Quan hệ giữa 2 nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích trên thuộc về quan
hệ gia tộc
- Ngời cô của Hồng là ngời vai trên, chú
bé Hồng là ngời vai dới
- Cách xử sự của ngời cô là thiếu thiện chí, vừa không phù hợp với quan hệ ruột thịt vừa không thể hiện thái độ đúng mực của ngời trên đối với ngời dới
- Tôi cũng cời đáp lại cô tôi, tôi im lặng cúi đầu xuống đất, lòng thắt lại, khoé mắt cay cay, cời dài trong nớc mắt, cổ họng nghẹn ứ khóc không ra tiếng, quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi
- Hồng phải kìm nén sự bất bình vì Hồng là ngời thuộc vai dới, có bổn phận tôn trọng ngời trên
3 Kết luận Học sinh khái quát:
- Vai xã hội là vị trí của ngời tham gia hội thoại đối với ngời khác trong cuộc thoại
- Vai xã hội đợc xác định bằng các quan
hệ xã hội:
+ Quan hệ trên - dới, ngang hàng (tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội) + Quan hệ thân - sơ (quen biết, thân tình)
-Vai xã hội đa dạng, nhiều chiều; nên khi tham gia hội thoại cần xác định
đúng vai để chọn cách nói cho phù hợp
Trang 7? Tìm những chi tiết trong ''Hịch tớng
sĩ'' thể hiện thái độ vừa nghiêm khắc vừa
khoan dung của Trần Quốc Tuấn đối với
binh sĩ dới quyền
? Xác định vai xã hội của 2 nhân vật
tham gia cuộc thoại trên
? Tìm những chi tiết lời thoại thể hiện
thái độ của ông giáo đối với lão Hạc
Nhng qua cách nói của lão Hạc, ta thấy
vẫn có một nỗi buồn, 1 sự giữ khoảng
cách: cời đa đà, cời gợng; thoái thác
chuyện ở lại ăn khoai, uống nớc với ông
giáo Những chi tiết này rất phù hợp với
tâm trạng lúc ấy và tính khí khái của lão
Hạc
- Giáo viên đánh giá cho điểm
II Luyện tập
1 Bài tập 1
- Ta - các ngơi → Trần Quốc Tuấn nghiêm khắc chỉ ra lỗi lầm của tớng sĩ, chê trách tớng sĩ, khuyên bảo tớng sĩ rất chân tình
2 Bài tập 2
- Học sinh đọc bài tập 2
- Xét về địa vị xã hội, ông giáo là ngời
có địa vị cao hơn 1 nông dân nghèo nh lão Hạc nhng xét về tuổi tác thì lão Hạc
có vị trí cao hơn
- Lời lẽ ôn tồn, thân mật, mời lão hút thuốc, uống nớc, ăn khoai Trong lời lẽ
ông giáo gọi lão Hạc là cụ, xng hô gộp 2 ngời là ''ông con mình'' (thể hiện sự kính trọng ngời già); xng là tôi (thể hiện quan
hệ bình đẳng)
- Lão Hạc gọi ngời đối thoại là ông giáo, dùng từ ''dạy'' thay cho từ ''nói'' (thể hiện
sự tôn trọng), đồng thời xng hô gộp 2 ngời là ''chúng mình'', cách nói cũng xuề xoà (nói đùa thế) thể hiện sự thân tình
3 Học sinh lên bảng đóng vai Hồng và
bà cô: thực hiện cuộc thoại trong SGK
- Học sinh ở dới nhận xét
IV Củng cố:(3')
? Nhắc lại khái niệm vai xã hội, quan hệ xã hội, những điểm cần lu ý khi tham gia cuộc thoại
V H ớng dẫn về nhà:(1')
- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 3 trong SGK tr95
- Xem trớc tiết hội thoại (t)
Tuần 27 - Tiết 108
Tập làm văn tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
A Mục tiêu cần đạt:
1, Kiến thức
- lập luận là phơng thức biểu đạt chính trong văn nghị luận
- Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ cho lập luận , góp phần tạo nên sức lay động , truyền cảm của bài nghị luận
2 Kỹ năng
- Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong bài văn nghị luận
- Đa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận hợp lý , có hiệu quả phù hợp với lô gíc lập luận của bài văn nghị luận
3 Thái độ
- Học sinh thấy đợc biểu cảm là một yếu tố không thể thiếu trong những bài văn nghị luận hay, có sức lay động ngời đọc (ngời nghe)
- Nắm đợc những yêu cầu cần thiết của việc đa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận, để sự nghị luận có thể đạt đợc hiệu quả thuyết phục cao
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: xem lại cách làm bài văn nghị luận, yếu tố biểu cảm (Ngữ văn 7), phiếu học tập để học sinh thảo luận
- Học sinh: xem trớc bài ở nhà
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Trang 8Ngày dạy ……3 năm 2011 lớp 8a1…
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Những yêu cầu khi trình bày luận điểm
? Giải bài tập 4 SGK tr84
III Tiến trình bài giảng:
? Hãy tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm
mãnh liệt của tác giả và những câu cảm
thán trong văn bản trên
? Về mặt sử dụng từ ngữ và đặt câu có
tính chất biểu cảm, ''Lời kêu gọi '' và
''Hịch tớng sĩ'' có giống nhau không
? Tuy nhiên 2 văn bản này vẫn đợc coi
là những văn bản nghị luận chứ không
phải là văn bản biểu cảm? Vì sao
* ''Lời kêu gọi '' và ''Hịch tớng sĩ'' là 2
văn bản nghị luận, yếu tố biểu cảm
không đóng vai trò chủ đạo mà chỉ là
yếu tố phù trợ cho quá trình nghị luận
- Học sinh theo dõi bảng đối chiếu
(SGK tr96)
? Vì sao cột (2) hay hơn cột (1)
* Yếu tố biểu cảm giúp cho bài văn nghị
luận hay hơn Vì nó tác động mạnh mẽ
đến tình cảm của ngời nghe, ngời đọc
? Hãy cho biết tác dụng của yếu tố biểu
cảm trong văn nghị luận
? Làm thế nào để phát huy hết tác dụng
của yếu tố biểu cảm trong văn nghị
luận
? Ngời làm văn chỉ cần suy nghĩ về luận
điểm và lập luận hay còn phải thật sự
xúc động trớc từng điều mình đang
muốn nói tới
* Yếu tố biểu cảm đợc phá vỡ mạch lạc
nghị luận
? Chỉ có rung cảm không thôi đã đủ cha
* Cảm xúc phải đợc diễn tả bằng ngôn
ngữ truyền cảm, phải chân thực
* Ngời viết phải thật sự có cảm xúc trớc
vấn đề nghị luận
I Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận (10') 1 Ví dụ1
2 Nhận xét VB: Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến Học sinh đọc văn bản trong SGK
- Không ! nhất định
- Hỡi đồng bào !
- Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân !
- Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng,
- muôn năm
Học sinh thảo luận, báo cáo (qua phiếu học tập)
+ Hai văn bản giống nhau ở chỗ có nhiều từ ngữ và nhiều câu văn có giá trị biểu cảm
+ 2 văn bản này là 2 văn bản nghị luận vì các tác phẩm ấy đợc viết ra chủ yếu không nhằm mục đích biểu cảm (bộc lộ tình cảm) mà nhằm mục đích nghị luận (nêu quan điểm, ý kiến để bàn luận phải trái, đúng sai, nên suy nghĩ và nên sống
nh thế nào) ở những văn bản này, biểu cảm không thể đóng vai trò chủ dạo mà chỉ là một yếu tố phụ trợ cho quá trình nghị luận mà thôi
- Yếu tố biểu cảm giúp cho bài văn nghị luận hay hơn hẳn, có hiệu quả thuyết phục lớn hơn do nó tác động mạnh mẽ
đến tình cảm của ngời nghe, ngời đọc
3 Kết luận
- Học sinh đọc chấm thứ nhất trong ghi nhớ
- Yếu tố biểu cảm không có giá trị, không đặc sắc nếu nó làm cho mach văn nghị luận của bài văn bị phá vỡ, quá trình nghị luận bị đứt đoạn, quẩn quanh
1 Ví dụ 2
2 Nhận xét
- Ngời làm văn nghị luận sẽ không thể biểu cảm với ai nếu bản thân mình không xúc cảm Do đó, ngời làm bài phải thật sự có tình cảm với những điều mình viết (nói)
- Những cảm xúc ấy chỉ truyền đến ngời
đọc khi ngời làm văn biểu lộ nó băng ngôn ngữ → ngời viết phải tập cho thành thạo cách diễn đạt cảm xúc bằng các phơng tiện ngôn ngữ có tính truyền cảm
Trang 9? Có bạn cho rằng: càng dùng nhiều từ
ngữ biểu cảm, càng đặt nhiều câu cảm
thán thì giá trị biểu cảm trong văn nghị
luận càng tăng có đúng không? Vì sao
? Hãy chỉ ra yếu tố biểu cảm trong phần
I ''Thuế máu''
? Tác giả sử dụng những biện pháp gì để
biểu cảm
? Tác dụng biểu cảm đó là gì
* Yếu tố biểu cảm đã tạo hiệu quả về
tiếng cời châm biếm sâu cay
- Gọi học sinh đọc bài tập 2
? Những cảm xúc gì đã đợc biểu hiện
qua đoạn văn
? tác giả đã làm thế nào để những đoạn
văn đó không chỉ có sức thuyết phục lí
trí mà còn gợi cảm
- Không đúng, sử dụng yếu tố biểu cảm phải phù hợp với vấn đề nghị luận; tình cảm phải chân thành, diễn tả phải chân thực
3 Kết luận
- Học sinh đọc ghi nhớ (chấm 2) và toàn
bộ ghi nhớ của bài
II Luyện tập (15')
1 Bài tập 1
- Học sinh đọc bài tập 1 SGK
- Các biện pháp biểu cảm:
+ Một là ''nhại'': các từ ''tên da đen bẩn thỉu'', ''con yêu'', ''bạn hiền'', ''chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do''
Trớc thị khinh miệt, sau thì đề cao bịt bợm → phơi bày giọng điệu dối trá của thực dân
+ Hai là dùng hình ảnh mỉa mai bằng giọng điệu tuyên truyền của thực dân: xuống tận đáy biển để bảo vệ Tố Quốc của các loài thuỷ quái, bỏ xác
→ ngôn ngữ mĩ miều không che đậy
đ-ợc thực tế phũ phàng Tác giả đã tỏ thái độ khinh bỉ sâu sắc
2 Bài tập 2
- Học sinh đọc
- Tác giả không chỉ phân tích điều hơn
lẽ thiệt cho học trò để họ thấy tác hại của việc học tủ, học vẹt, ngời thày ấy còn bộc bạch nỗi buồn và sự khổ tâm của một nhà giáo chân chính trớc sự xuống cấp trong lối học văn và làm văn của những học sinh mà ông thật lòng quý mến
→ những tình cảm ấy đợc biểu hiện rõ ở
3 mặt: từ ngữ, câu văn, giọng điệu của lời văn
IV Củng cố:(2')
- Học sinh nhắc lại ghi nhớ của bài
V H ớng dẫn về nhà:(1')
- Làm bài tập 3 tr98
HD: Về lí lẽ có thể tham khảo ở bài tập 2, về yếu tố biểu cảm cần bày
tỏ tính cảm đáng tiếc cho lối học vô bổ, không có tác dụng mở mang trí tuệ, trau dồi kiến thức, lối học cầu may
- Xem trớc bài: Luyện tập đa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận
Ngày tháng 3 năm 2011
Ký duyệt
Tuần 28 - Tiết 109
Văn bản
đi bộ ngao du (Trích Ê-min hay về giáo dục) ( Ru-xô)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
Trang 10- Mục đích , ý nghĩa của việc đi bộ theo quan điểm của tác giả
- Cách lập luận chặt chẽ , sinh động , tự nhiên của nhà văn
- Lối viết nhẹ nhàng có sức thuyết phục khi bàn về lợi ích , hứng thú của việc đi
bộ ngao du
2 Kỹ năng
- Đọc – hiểu văn bản nghị luận nớc ngoài
- Tìm hiểu , phân tích các luận điểm , luận cứ , cách trình bày vấn đề trong một bài văn nghị luận cụ thể
3 Thái độ
- Học sinh hiẻu rõ đây là một văn bản mang tính chất nghị luận với cách lập
- Giáo dục lòng yêu quí tự do, khám phá những điều thú vị
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: ảnh chân dung Ru-xô, tác phẩm ''Ê-min hay về giáo dục''
- Học sinh: soạn bài
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy ………3 năm 2011
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Em hiểu thế nào về chế độ lính tình nguyện trong văn bản ''Thuế máu''
? Kết quả hi sinh của ngời dân thuộc địa trong cuộc chiến tranh phi nghĩa
nh thế nào
? Phong cách sáng tác của Nguyễn ái Quốc
III Tiến trình bài giảng:
? Em hiểu gì về tác giả Ru-xô và tác
phẩm nổi tiếng của ông ''Ê-min hay về
giáo dục''
* - Ru-xô (1712-1778) là nhà văn, nhà
triết học, nhà hoạt động xã hội nổi tiếng
* Tác phẩm bàn về chuyện GD một em
bé từ lúc sơ sinh đến tuổi trởng thành
- Giáo viên giới thiệu thêm: Ru-xô mồ
côi mẹ từ sớm, cha là thợ đồng hồ, ông
chỉ đi học vài năm rồi chuyển sang học
nghề thợ chạm Bị chủ đánh đập ông đi
lang thang làm nhiều nghề tự do sau đó
trở thành nhà văn, nhà triết học nổi
tiếng
- Giáo viên đọc mẫu
? Cách đọc nh thế nào cho phù hợp
- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú thích
ở nhà của học sinh
? Tìm bố cục của văn bản
- Giáo viên nêu bố cục để học sinh so
sánh
? Tác giả sử dụng chủ yếu là câu trần
thuật nhằm mục đích gì
I Tìm hiểu chung (5')
1 Tác giả
- Học sinh đọc chú thích trong SGK
- Ru-xô (1712-1778) là nhà văn, nhà triết học, nhà hoạt động xã hội Pháp
2 Tác phẩm :
- Bài trích trong quyển V của tác phẩm ''Ê-min hay về giáo dục''
- Học sinh cảm nhận
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc- Học sinh đọc văn bản: 3 em đọc
3 đoạn
- Đọc chậm, to, rõ để thấy đợc cách lập luận, các lí lẽ chặt chẽ của tác giả; bộc
lộ tính chất giản dị, yêu tự do, yêu thiên nhiên
- Học sinh nắm chắc chú thích 1, 4, 5, 7,
9, 14, 15, 17
2 Bố cục (3')
+ Đoạn 1: từ đầu đến → nghỉ ngơi: đi
bộ ngao du đợc tự do thởng ngoạn + Đoạn 2: tiếp → tốt hơn: đi bộ ngao du
đầu óc đợc sáng láng
+ Đoạn 3: còn lại: đi bộ ngao du - tính tình đợc vui vẻ
3 Phân tích
a Đi bộ ngao du đợc tự do thởng ngoạn
- Học sinh đọc đoạn 1