Chơi chữ và tác dụng của chơi chữ: Ví dụ: Con ruồi đậu mâm xôi đậu.. Các lối chơi chữ: Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước,…làm câ
Trang 1CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO
VỀ DỰ GIỜ MÔN NGỮ VĂN
LỚP 7/1 GV:Nguyễn Thị Hồng Ánh
Trang 2BÀI CŨ
Tìm điệp ngữ trong các bài thơ sau
Cho biết các điệp ngữ đó thuộc dạng điệp ngữ nào?
CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẻ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
(Hồ Chí Minh)
Trang 3CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa Cảnh khuya như vẻ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
(Hồ Chí Minh)
-Lồng: Điệp ngữ cách quãng-Chưa ngủ: Điệp ngữ chuyển tiếp
Trang 4Tiếng Việt
:
Tuần 15, Tiết : 58
Trang 5Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.
Ví dụ:
Trang 6Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
Thầy bói xem quẻ nói rằng:
Lợi (2) thì có lợi (3)nhưng răng không còn
1.Ví dụ:
Trang 7Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
I Chơi chữ và tác dụng
của chơi chữ:
Ví dụ: Con ruồi đậu mâm xôi đậu
II Các lối chơi chữ:
Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của
từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước,…làm câu văn hấp dẫn và thú vị
Trang 8CÂU HỎI THẢO LUẬN:
Em hãy tìm lối chơi chữ trong các ví dụ dưới đây:
(1)Sánh với Nava “ranh tướng”
nỡ phụ duyên em
(Ca dao) (4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai
Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng Mời cô mời bác ăn cùng,
Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà (Phạm Hổ)
Trang 9Ranh (tướng) -> (tướng) ranh mãnh.
Dùng lối nói trại âm -> mỉa mai,giễu cợt tên chỉ huy quân sự Pháp.
Danh (tướng) -> (tướng) giỏi,nổi tiếng.
Trang 10Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
Trang 11Ví dụ 4:
Con mèo cái nằm trên mái kèo
Con cá đối nằm trên cối đá.
Mèo cái – mái kèo Cối đá - cá đối
Cách nói lái
Trang 12Xác định lối chơi chữ trong ví dụ sau:
Mau co – mo cau Lối nói lái
Trang 13Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
-Dùng lối nói lái
(4)Ngọt thơm sau lớp vỏ gai, Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.
Mời cô mời bác ăn cùng, Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.
(Phạm Hổ)
Trang 14Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
Một loại quả
ở Nam Bộ Dùng
từ đồng âm.
Sầu riêng vui chung -> dùng từ trái nghĩa.
Tâm trạng buồn,khó thổ lộ.
Trang 15Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
Bì bạch -> Da trắng Dùng từ
đồng nghĩa Lâm thâm -> Rừng sâu
Trang 16Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
I Thế nào là chơi chữ?
II Các lối chơi chữ
1.Các lối chơi chữ thường dùng:
2.Sử dụng phép chơi chữ:
Chơi chữ được sử dụng trong cuộc sống thường ngày,trong văn thơ,đặc biệt là trong văn thơ trào phúng,trong câu đối,câu đố,…
Trang 17Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
I Chơi chữ và tác dụng của
chơi chữ:
II Các lối chơi chữ
Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà, Rắn đầu biếng học chẳng ai tha Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ, Nay thét mai gầm rát cổ cha.
Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối, Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.
Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.
III Luyện tập
1.Đọc bài thơ dưới
đây và cho biết tác giả
đã dùng những từ ngữ
nào để chơi chữ:
Trang 18Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
I Thế nào là chơi chữ?
II Các lối chơi chữ
Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà, Rắn đầu biếng học chẳng ai tha Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ, Nay thét mai gầm rát cổ cha.
Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối, Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.
Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.
(Lê Quý Đôn)
III Luyện tập
1.
Tác giả vừa chơi chữ
đồng âm vừa chơi
Trang 19Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
-Trời mưa đất thịt trơn như mỡ,dò đến
hàng nem chả muốn ăn.
- Bà đồ Nứa, đi võng đòn tre, đến khóm trúc,thở dài hi hóp.
- Các từ có nghĩa gần gũi nhau:
Trang 20Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
Trang 21Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
Trang 22Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt
I Thế nào là chơi chữ?
II Các lối chơi chữ
III Luyện tập
4 Trong bài thơ “Cảm
ơn người tặng cam”,
Cam (2): ngọt,sướng
Trang 23Xác định lối chơi chữ trong các ví dụ sau
1.Bà Ba bán bánh bèo bên bờ biển.
- Điệp âm
2.Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia
- Quốc quốc, gia gia: Từ đồng âm
3.Còn trời còn nước còn non
Còn cô bán rượu anh còn say sưa
- Say sưa :Từ nhiều nghĩa
4 Khi đi cưa ngọn khi về cũng cưa ngọn.
- Cưa ngọn-con ngựa: Nói lái
Trang 25Hướng dẫn về nhà
- Học bài
-Sưu tầm một số cách chơi chữ trong
sách báo, các câu ca dao, câu đố, câu đối.
•Chuẩn bị bài mới:chuẩn mực sử dụng từ
Chú ý các lỗi sau:
+Sử dụng từ đúng âm đúng chính tả.
+Sử dụng từ đúng nghĩa.
+ Sử dụng từ đúng đặc điểm ngữ pháp của từ +Sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảm,hợp với
tình huống giao tiếp.
+Không lạm dụng từ địa phương, từ Hán Việt