tiết 59 chơi chữ

Lấy ví dụ minh họa?* Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ hoặc cả một câu để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh.. Các lối chơi chữ Luyện tập Tiết: 59 CHƠI CHỮ..

Thế nào là điệp ngữ? Cĩ mấy dạng điệp ngữ? Lấy ví dụ minh họa?

* Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây

cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.

* Cã 3 d¹ng ®iƯp ngữ: ®iƯp ngữ nèi tiÕp, ®iƯp ngữ chuyĨn tiÕp, ®iƯp ngữ c¸ch qu·ng.

Tiết 59 (Tiếng Việt)

CHƠI CHỮ

Thế nào là chơi chữ?

Các lối chơi chữ Luyện tập

Tiết: 59 CHƠI CHỮ

Tiết: 59 CHƠI CHỮ

I Thế nào là chơi chữ?

1 Ví dụ.

Bà già đi chợ Cầu Đông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng.

Thầy bói gieo quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

(Ca dao)

Tiết: 59 CHƠI CHỮ

I Thế nào là chơi chữ?

1 Ví dụ.

1 Em cĩ nhận xét gì về nghĩa của từ lợi

trong bài ca dao?

* Lợi1: Tính từ

* Lợi2,3: Danh từ

Ích lợi, lợi lộc.

Lợi (nướu) răng

2.Việc sử dụng từ lợi ở câu cuối của bài ca dao là dựa vào hiện tượng gì của từ ngữ?

LỢI Âm : giống nhau.

Nghĩa: khác nhau Hiện tượng: Đồng âm

3.Việc sử dụng từ lợi như trên cĩ tác dụng gì?

Tạo sắc thái hài hước, dí dỏm ,làm bài ca dao thêm hấp dẫn, thú vị

2 NhËn xÐt.

Bài tập nhanh:

Em hãy chỉ ra những từ ngữ có phép chơi

chữ sau đây :

Trùng trục như con bò thui

Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu Chín chín chín chín

Phép chơi chữ này lợi dụng đặc sắc về âm,

về nghĩa của từ ngữ.

Tiết: 59 CHƠI CHỮ

I Thế nào là chơi chữ?

II C¸c lèi ch¬i chữ

II C¸c lèi ch¬i chữ

Đọc các bài ca dao, thơ sau :

(1).Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đơng Dương

(Tú Mỡ)

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú Mỡ)

3).Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

(4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lịng

Mời cơ mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hĩa vui chung trăm nhà

từ trái nghĩa

Em hãy chỉ rõ lối chơi chữ trong các bài ca dao, thơ ?

Bài tập nhanh:

Xác định lối chơi chữ trong các câu sau:

Trên trời rơi xuống mau co

Tieỏt: 59 CHễI CHệế

I Theỏ naứo laứ chụi chửừ?

II Các lối chơi chửừ

* Ghi nhớ: Các lối chơi chửừ th ờng gặp là:

•Dùng từ ngửừ đồng âm

•Dùng lối nói trại âm ( gần âm)

•Dùng cách điệp âm

•Dùng lối nói lái

•Dùng từ ngửừ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa.

Chơi chửừ đ ợc sử dụng trong cuộc sống th ờng ngày, trong thơ vaờn đặc biệt là trong thơ vaờn trào phúng, trong câu đối, câu đố,…

III Luyeọn taọp.

Tiết: 59 CHƠI CHỮ

Bài tập 1 Đọc bài thơ dưới đây và cho biết tác giả đã dùng từ ngữ nào để chơi chữ.

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,

Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,

Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

(Lê Quý Đôn)

liu điu Rắn

hổ lửa Ráo

hổ mang Lằn

Trâu Lỗ

Tiết: 59 CHƠI CHỮ

Bài tập 2 Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các

sự vật gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ không?

* Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn.

* Bà đồ Nứa, đi võng đòn tre, đến khóm trúc, thở dài

hi hóp.

hóp

Thịt, mỡø, nem, chả

Nứa, tre, trúc, hóp CHƠI CHỮ

Tiết: 59 CHƠI CHỮ

Bài tập 3 Năm 1946, bà Hằng Phương biếu Bác Hồ một

gói cam, Bác Hồ đã làm một bài thơ tỏ lòng cảm ơn như sau.

Cảm ơn bà biếu gói cam, Nhận thì không đúng, từ làm sao đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Trong bài thơ này, Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ như thế nào?

1

2

Cam (1): Quả cam

Cam (2): Ngọt, sướng

Dùng từ đồng âm

4 Tên một bài thơ nổi tiếng của Hồ Xuân Hương?

B Á N H T R Ô I N Ư Ớ C

Q U A N H Ệ T Ừ

B Á N H T R Ô I N Ư Ớ C

5 Tên nhà thơ nổi tiếng đời Đường lên kinh đô Trường An

làm quan, 50 năm sau mới trở về?

H Ạ T R I C H Ư Ơ N G

Q U A N H Ệ T Ừ

6 Tên gọi của từ được cấu tạo bằng cách ghép các

tiếng có nghĩa lại với nhau?

Q U A N H Ệ T Ừ

-Về làm học bài và làm bài tập còn lại -Sưu tầm một số ví dụ về chơi chữ

DẶN DÒ