- Thấy được tình yêu quê hương và sức hấp dẫn về nghệ thuật trong một bài thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh.. - Tâm hồn giàu cảm xúc trước cảnh đẹp của thiên nhiên và phong thái Hồ Chí Minh tr
Trang 1NS : 17/01/2011
Hồ Chí Minh
A.Mức độ cần đạt :
* Ngắm trăng :
- Nâng cao năng lực đọc – hiểu một tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ – chiến sĩ Hồ Chí Minh
- Thấy được tình yêu quê hương và sức hấp dẫn về nghệ thuật trong một bài thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh
* Đi đường :
- Nâng cao năng lực đọc – hiểu một tác phẩm thơ tiêu biểu của nhà thơ – chiến sĩ Hồ Chí Minh
- Hiểu sâu hơn về nghệ thuật thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh
- Nắm được ý nghĩa triết lý sâu sắc của bài thơ
B.Trọng tâm kiến thức, kỹ năng :
1.Kiến thức :
* Ngắm trăng :
- Hiểu biết bước đầu về tác phẩm thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh
- Tâm hồn giàu cảm xúc trước cảnh đẹp của thiên nhiên và phong thái Hồ Chí Minh trong hồn cảnh ngục
tù
- Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ
* Đi đường :
- Tâm hồn giàu cảm xúc trước vẻ đẹp thiên nhiên và phong thái Hồ Chí Minh trong hồn cảnh thử thách trên đường
- Ý nghĩa khái quát mang tình triết lý của hình tượng con đường và con người vượt qua những chặng đường gian khĩ
- Vẻ đẹp của Hồ Chí Minh ung dung, tự tại, chủ động trước mọi hồn cảnh
- Sự khác nhau giữa văn bản chữ Hán và văn bản dịch bài thơ (biết được giữa hai văn bản cĩ sự khác nhau, mức độ hiểu sâu sắc về nguyên tác sẽ được bổ sung sau này)
2.Kỹ năng :
- Đọc diễn cảm bản dịch tác phẩm
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trog tác phẩm
3.Thái độ : Thấy được tinh thần lạc quan, yêu đời, yêu thiên nhiên của Bác.
C.Phương pháp : Đọc sáng tạo, thuyết trình, đàm thoại, diễn giảng, bình giảng, thảo luận nhóm, nêu vấn đề, … D.Tiến trình lên lớp :
1.Ổn định : 2.Kiểm tra : I
- Đọc thuộc lòng bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” ?
- Nêu ý nghĩa của bài thơ ?
3.Bài mới :
* Giới thiệu bài : “Nhật ký trong tù” là nột tập thơ ra đời trong khoảng thời gian từ năm 1942 đến năm
1943 khi Bác bị giam cầm trong các nhà lao ở Quảng Tây (TQ)dưới chế độ Tưởng Giới Thach Ngắm trăng , hình ảnh trăng (cảnh khuya, rằm tháng giêng,ngắm trăng) là một trong những bài thơ nói về tình yêu thiên nhiên của những bài thơ ấy.
* Tiến trình hoạt động :
Hoạt động 1 : Đọc - hiểu văn bản
Tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác
- Gọi HS đọc chú thích SGK
+ Cả hai bài thơ được sáng tác khi nào?
Hoạt động 3 : Phân tích
Tìm hiểu văn bản “Ngắm trăng”
- GV hướng dẫn học sinh đọc chính xác cả phần :
Phiên âm, dịch nghĩa và dịch thơ ; so sánh bản chữ
Hán và bản dịch thơ để học sinh hiểu đúng, tránh
I HOÀN CẢNH SÁNG TÁC
Cả hai bài thơ đều được trích trong tập NKTT( Bác bị giam trong tù)
Trang 2ngộ nhận (câu thứ hai của nguyên tác và dịch thơ);
hai câu cuối chữ Hán có kết cấu đăng đối : đối
trong câu và đối hai câu với nhau)
- Gọi HS đọc phần phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ
+ Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh như thế nào ?
+ Người xưa ngắm trăng, bên cạnh họ cần có gì ?
+ Vậy Bác ngắm trăng có trong điều kiện như thế
không ?
GV giảng: Các thi nhân xưa khi ngắm trăng thì
bao giờ bên cạnh họ cũng có rượu và hoa Tâm
hồn luôn thư thái, thì sự thưởng thức mới mĩ mãn,
mười phần thú vị, nhưng Bác thì lại ngắm trăng
trong cảnh lao tù
+ Qua hai câu thơ đầu em thấy Bác có tâm trạng
ra sao trước cảnh trăng đẹp ngoài trời ?
- Gọi HS đọc 2 câu thơ cuối và trả lời câu hỏi
+ Sự sắp xếp các từ nhân hướng và thi gia song
nguyệt và minh nguyệt có gì đáng chú ý ?
+ Việc sắp xếp như vậy và cách đối của hai câu
này có hiệu quả nghệ thuật như thế nào ?
+ Qua bài thơ em thấy Bác Hồ là người như thế
nào ?
GV chốt: Bác hiện ra là một người yêu thiên
nhiên thể hiện tinh thần lớn của người chiến sĩ vĩ
đại Bác biểu hiện sự tự do, phong thái ung dung
vượt hẳn lên nặng nề, tàn bạo của tù ngục
II/ Phân tích:
1.Bài “Ngắm trăng” :
a.Hoàn cảnh ngắm trăng : -Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh đặc biệt (trong tù )
-Ở hoàn cảnh đó Bác cảm thấy xốn xang, bối rối trước đêm trăng quá đẹp Lòng yêu thiên nhiên tha thiết say mê
b.Sự giao hòa giữa trăng và nhà thơ : -Người và trăng chủ động tìm đến giao hòa cùng nhau, ngắm nhau say đắm
-Trăng và người gắn bó thân thiết, trăng trở thành tri âm tri kỷ của con người
-Trong tù ngục thì đen tối còn bên ngoài là một thế giới bao la và đẹp
Thể hiện lòng yêu thiên nhiên giao hòa với thiên nhiên
- Tinh thần thép, sự tự do nội tại của Bác
Ghi nhớ SGK/38 T2
- Gọi HS đọc phần dịch nghĩa và phần chú thích
của bài thơ “Đi đường”
+ Bố cục của bài thơ được phân tích như thế nào ?
+ Câu thơ đầu mở ra đều gì ?
+ Đi đường khó như thế nào ?
GV giảng: Đường đi hết lớp núi này đến lớp núi
khác, ý nói đến nổi gian lao triền miên của việc đi
đường, đường núi cũng như đường đời, đường cách
mạng
+ Ý của câu 3 như thế nào ?
+ Ở câu thơ thứ 4 có nội dung như thế nào ?
GV giảng: Ở đây người đi đường đã được say
đắm ngắm phong cảnh đẹp, sự gian lao khó khăn
của người đi đường cũng như đường cách mạng đã
đến đỉnh thắng lợi
2.Bài “Đi đường” :
a Hai câu đầu
Đường đi khó, gian lao nối tiếp gian lao Sự gian lao của đường đời, đường cách mạng
b Hai câu thơ cuối
Khẳng định sự vượt khó, thu vào cho mình bao nhiêu là cảnh núi non hùng vĩ, khi lên tới đỉnh đường đời, đường cách mạng thành công
Ghi nhớ SGK/40.T2
Trang 3-GV gọi HS đọc phần ghi nhớ trong SGK.
Hoạt động 5 : Củng cố - Dặn dị
Củng cố :
- Em hãy nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ “ngắm trăng”
- Em hãy nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ “đi đường”
Dặn dị :
- Bài vừa học :
+ Chép ghi nhớ và học thuộc
+ Nắm được hoàn cảnh sáng tác bài thơ
+ Học thuộc phần phiên âm và dịch thơ
+ Biết được hoàn cảnh Bác ngắm trăng
+ Giải thích được tựa bài “Đi đường”
+ Đọc diễn cảm 2 bài thơ
*Hướng dẫn HS về nhà đọc bài đọc thêm SGK trang 40 - 41
- Chuẩn bị bài mới :
- Tiết tới : Câu cảm thán Chú ý –
I/ Tìm câu cảm thán qua các ví dụ và nêu đặc điểm hình thức của câu cảm thán bằng cách trả lời các câu hỏi II/ Chuẩn bị làm bài tập (4 bài tập) trước ở nhà
- Bài sẽ trả bài : Câu cầu khiến
Hướng dẫn tự học :