- Cảm nhận được những cảm xỳc trước mựa xuõn thiờn nhiờn đất nước và khỏt vọng đẹp đẽ muốn dõng hiến cho cuộc đời của tỏc giả.. Căn cứ vào phần chuẩn bị bài ở nhà và phần chỳ thớch tro
Trang 1Tuần : 26 NS: 16/02/11
MÙA XUÂN NHO NHỎ
A
Mục tiêu cần đạt
- Cảm nhận được những cảm xỳc trước mựa xuõn thiờn nhiờn đất nước và khỏt vọng đẹp đẽ muốn dõng hiến cho cuộc đời của tỏc giả
B
Chuẩn bị:
-GV: Giáo án, Chõn dung nhà thơ, hỡnh ảnh minh họa
-HS: Soạn bài
C.Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc bài “ Con cũ” ? ( 6đ)
? Con cũ trong lời ru của mẹ đó gắn bú với những giai đoạn nào của đời con ? ( 4đ )
a.Khi cũn trong nụi :
Cũ húa thõn trong người mẹ để chở che, lo lắng từng giấc ngủ cho con
b.Khi đi học :
Cũ là hỡnh ảnh người mẹ quan tõm chăm súc, nõng bước con
c.Khi con khụn lớn :
Cũ là hiện thõn của mẹ : bền bỉ, õm thầm theo con suốt cuộc đời
⇒ Con cũ gợi ý nghĩa biểu tượng về lũng mẹ, về sự dỡu dắt, nõng đỡ dịu dàng, bền bỉ của người mẹ
3.Bài mới:
-Giới thiệu bài: Hơn hai mươi năm qua, mỗi khi tết đến xuõn về, chỳng ta thường nghe bài ca
“Mựa Xuõn nho nhỏ” của nhạc sĩ Trần Hoàn phổ thơ Thanh Hải Nhà thơ muốn núi cựng người đọc điều gỡ , khi mựa xuõn mới đang về, khi chớnh bản thõn ụng thỡ lại vĩnh biệt tất cả mọi mựa xuõn ? Chỳng ta sẽ biết được sau khi tỡm hiểu văn bản này
*Hoạt động 1: Tỡm hiểu tỏc giả tỏc phẩm
? Căn cứ vào phần chuẩn bị bài ở nhà và
phần chỳ thớch trong SGK, em hóy trỡnh
bày những hiểu biết của mỡnh về tỏc giả
Thanh Hải?
-HS trả lời
? Nờu hoàn cảnh sỏng tỏc của bài thơ?
GV:Giọng thơ Thanh Hải là tiếng thột căm
thự tội ỏc quõn xõm lược ,là khỳc hỏt tõm tỡnh
tha thiết của đồng bào miền Nam gửi ra Miền
Bắc
- Thơ ụng chõn chất và bỡnh dị, đụn hậu và
chõn thành
I Giới thiệu chung:
1 Tỏc giả : Thanh Hải ( 1930-1980)
- Tờn khai sinh là Phạm Bỏ Ngoón, quờ ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiờn - Huế
- ễng là một trong những cõy bỳt cú cụng xõy dựng nền văn học cỏch mạng ở miền Nam từ những ngày đầu
2 Tỏc phẩm
- Bài thơ được sỏng tỏc vào thỏng 11- 1980 , khi nhà thơ đang nằm trờn giường bệnh – khụng bao lõu trước khi nhà thơ qua đời
- Mạch cảm xỳc của bài thơ: Từ cảm xỳc trước vẻ đẹp của mựa xuõn thiờn nhiờn, mựa xuõn đất nước, tỏc giả thể hiện khỏt vọng
Trang 2*Hoạt động 2:Đọc - hiểu văn bản.
*GV:Cho HS đọc văn bản
Hướng dẫn cỏch đọc
GV: Đọc mẫu một đoạn → gọi 2 – 3 học sinh
đọc ⇒ RKN, nhận xột giọng đọc của học
sinh, chỳ ý sửa cỏch đọc cho học sinh
- Giỏo viờn hướng dẫn học sinh tỡm hiểu cỏc
từ khú trong SGK
?Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Xỏc
định cỏch nhắt nhịp chủ yếu của bài?
?Em đó học cỏc tỏc phẩm thuộc thể thơ 5 chữ
nào?
? Xỏc định bố cục của bài thơ?
-HS xác định
? Văn bản này được viết theo phương thức
biểu đạt chớnh nào?
*Hoạt động 3:
*GV: Yờu cầu học sinh tỡm hiểu mựa xuõn
của thiờn nhiờn và đất nước qua cảm xỳc của
nhà thơ
*HS: Đọc lại khổ thơ
Theo cõu hỏi gợi ý:
H- Hóy bằng cặp mắt của nhà hội hoạ, em
hóy nhận xột bức tranh thiờn nhiờn được tỏc
giả thể hiện trong khổ thơ đầu ?
H- Cảm xỳc của tỏc giả?
*HS: Thảo luận trong bàn, sau đú trỡnh bày
trước lớp
*GV: Hướng học sinh phõn tớch mựa xuõn
con người, đất nước
*HS: Đọc khổ thơ 2-3
*GV: Hướng học sinh cảm nhận khổ thơ qua
những cõu hỏi gợi ý
? Từ mựa xuõn của thiờn nhiờn, trời đất, nhà
được dõng hiến “mựa xuõn nho nhỏ” của mỡnh vào mựa xuõn to lớn của cuộc đời chung
II.Đọc – hiểu văn bản
1.Đọc:
2 Thể thơ : 5 chữ
3 Bố cục: Bài thơ gồm 4 phần + Khổ đầu gồm 6 dũng: Cảm xỳc trước mựa xuõn thiờn nhiờn, đất trời
+ Hai khổ tiếp theo: Hỡnh ảnh mựa xuõn đất nước
+ Hai khổ tiếp theo từ "Ta làm con chim hút…đến dự là khi túc bạc" Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mựa xuõn đất nước + Khổ cuối: Lời ngợi ca quờ hương đất nước qua làn điệu dõn ca xứ Huế
3 Phương thức biểu đạt:
-Biểu cảm + Miờu tả III
Tìm hiểu văn bản:
1 Mựa xuõn thiờn nhiờn, đất trời
* Chỉ với vài nột phỏc họa: dũng sụng xanh, bụng hoa tớm , tiếng chim chiền chiền hút vang trời, tỏc giả vẽ ra được cả khụng gian cao rộng, màu sắc tươi thắm của mựa xuõn Đõy là vẻ đẹp trong trẻo, đầy sức sống của thiờ nhiờn đất trời mựa xuõn và cảm xỳc say sưa, ngõy ngất của nhà thơ
2.Hỡnh ảnh mựa xuõn con người, đất nước:
* Mựa xuõn của đất trời đọng lại trong hỡnh ảnh lộc non, đó theo cựng người cầm sỳng và người ra đồng, hay chớnh là họ đó đem mựa xuõn đến mọi nơi trờn đất nước
-Nhịp điệu hối hả, xụn xao thể hiện vẻ đẹp và
Trang 3thơ chuyển sang cảm nhận về mùa xuân của
đất nước với hình ảnh nào?
? Có ý nghĩa gì?
? Hình ảnh lộc của mùa xuân có ý nghĩa gì
đặc biệt?
*HS: Đọc hai câu thơ cuối đoạn
*GV: Nêu câu hỏi :
? Sự sống của mùa xuân đất nước còn được
thể hiện qua từ ngữ nào?
? Biện pháp nghệ thuật nào đã thể hiện niềm
tin của tác giả đối với tương lai đất nước?
*HS: Phân tích hai câu thơ trên giấy, sau đó
trình bày trước lớp
sức sống của đất nước qua mấy nghìn năm lịch sử
*GV: Giúp học sinh tìm hiểu tâm niệm của
nhà thơ
- Gọi HS đọc diễn cảm 8 câu tiếp theo
? Điệp ngữ nào đã được sử dụng và có tác
dụng gì?
? Trước cảnh tưng bừng náo nức vào xuân
của thiên nhiên đất nước cách mạng, nhà thơ
có ước nguyện gì ?
*HS: Thảo luận phân tích
? Điều tâm niệm của nhà thơ là gì? Tâm niệm
ấy được thể hiện qua những hình ảnh nào và
nét đặc sắc của những hình ảnh ấy là gì ?
? Ý nguyện dâng hiến của nhà thơ có gì khác
so với thông thường?
? Từ tình cảm trào dâng suy tư đó của tác giả,
em cảm nhận thêm được một quan niệm cống
hiến như thế nào ?
? Âm nhạc đã diễn tả nguyện ước này như
thế nào? (học sinh hát đoạn nhạc tương ứng
trong bài hát của Trần Hoàn)
- Nam Ai nam Bình là những điệu ca Huế nổi
tiếng
? Kết thúc bài thơ là câu hát “Câu Nam ai,
nam bình ” Khi con người muốn hát “câu
nam ai nam bình” của xứ Huế thì em hiểu ý
nguyện của người đó như thế nào?
*GV: Yêu cầu học sinh đọc lại khổ thơ cuối
? Giữa khổ đầu và khổ thơ cuối có mối quan
3.Tâm niệm của nhà thơ
- Nhân vật “ta” trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ của mình
- Điệp ngữ: ta, ta làm => tô đậm tâm niệm tự nguyện dâng hiến của tác giả
- Điệp từ “ta” và điệp ngữ “ta làm” được đặt
ở đầu 3 câu thơ liên tiếp Tác dụng: tô đậm tâm niệm tự nguyện dâng hiến của tác giả với đất nước, với nhân dân
- Một con chim hót vang trời(mang âm thanh)
- Một nhành hoa ( Hương thơm ngọt ngào ) -Một nốt trầm ( Sự vui vẻ yêu đời )
- Điệp từ, điệp ngữ: ta, ta làm ⇒ Tô đậm tâm niệm tự nguyện dâng hiến của tác giả
Lời ước nguyện thật chân thành tha thiết : Làm một mùa xuân nho nhỏ, cống hiến phần tốt đẹp , nhỏ bé của mình cho mùa xuân lớn của đất nước của cuộc đời chung
- Mạch cảm xúc chuyển từ sôi nổi sang thầm lặng Ta cảm nhận khát vọng, mong ước được sống có ý nghĩa, được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời của tác giả
- Khổ thơ đầu được mở ra với một phong cảnh Huế : Hoa nở, chim hót, dòng sông êm đềm Kết thúc một làn điệu dân ca xứ Huế ngọt ngào êm dịu , sử dụng ngôn ngữ giàu nhịp điệu , các vần bằng tha thiết êm ái kết cấu đầu cuối tương ứng tạo sự hài hoà cân đối của bài thơ , đồng thời thể hiện rõ hơn khát vọng hoà nhập với cuộc đời của tác giả
Trang 4hệ gỡ đặc biệt ? Thể hiện điều gỡ ?
Hoạt động 4 :Tổng kết
*GV: Yờu cầu HS nờu những nột đặc sắc
nghệ thuật bài thơ
? Để thể hiện thành cụng nội dung tư tưởng,
cảm xỳc của bài thơ, tỏc giả đó sử dụng và
sỏng tạo những phương tiện, thủ phỏp nghệ
thuật thớch hợp gỡ?
? Hóy nờu nội dung của bài thơ
?Nêu ý nghĩa bài thơ
*HS:Thảo luận sau đú núi trước lớp
IV.Tổng kết:
1 Nghệ thuật
- Viết theo thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang õm hưởng gần gũi với dõn ca
- Kết hợp hài hũa giữa những hỡnh ảnh thơ tự nhiờn, giản dị với hỡnh ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng khỏi quỏt
- Sử dụng ngụn ngữ thơ giản dị, trong sỏng, giàu hỡnh ảnh, giàu cảm xỳc với cỏc ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ, sử dụng từ xưng hụ, …
- Cú cấu tứ chặt chẽ, giọng điệu thơ luụn cú
sự biến đổi phự hợp với nội dung từng đoạn 2.N
ội dung : -Ghi nhớ SGK
3 í nghĩa văn bản
- Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mựa xuõn thiờn nhiờn, đất nước và khỏt vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời
4 Củng cố - Dặn dò :
? Em cú suy nghĩ gỡ về tõm niệm của nhà thơ Thanh Hải được gúp phần gửi gắm qua bài thơ
khi mà ụng đang nằm trờn giường bệnh?
-Học thuộc lũng bàỡ thơ
-Phõn tớch, cảm thụ về một đoạn trong bài
-Chuẩn bị bài: bài nghị luận về một tác phẩm
Tuần : 26 NS: 16/02/11
VIẾNG LĂNG BÁC
Viễn Phương
A
Mục tiêu cần đạt
- Cảm nhận được niềm xỳc cảm chõn thành, tha thiết của người con miền Nam đối với Bỏc
Hồ kớnh yờu
-Thấy được sỏng tạo nghệ thuật độc đỏo của tỏc giả thể hiện trong bài thơ
B.Chuẩn bị:
-GV: Giáo án, Chõn dung nhà thơ, - Tranh, nhạc, phim minh họa lăng Bỏc, bảng phụ
-HS: Soạn bài
C Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lũng bài thơ " Mựa xuõn nho nhỏ " của Thanh Hải và phõn tớch một một hỡnh
ảnh thơ mà em thớch nhất ( 5đ + 5đ)
- Học thuộc lũng theo SGK
Trang 5- Trả lời theo phân tích, ý nào cũng được.
3.Bài mới
- Lời vào bài: Đề tài Bác Hồ trở thành phổ biến đối với thơ ca Việt Nam hiện đại Tố Hữu
có nhiều bài viết về Bác rất hay từ trong kháng chiến chống Pháp đã đến “Thăm nhà Bác ở” Khi Bác qua đời lại dẫn em vào “Cõi Bác xưa” để “Theo chân Bác” Minh Huệ dựng lại một đêm Bác không ngủ ở chiến trường Việt Bắc cách đây hơn nửa thế kỉ Chế Lan Viên viết
“Hoa trước lăng người” , Thanh Hứa từ miền Nam viết “Cháu nhớ Bác Hồ” Còn Viễn Phương xúc động kể lại lần đầu tiên từ Miền Nam ra viếng lăng Cha già dân tộc qua bài thơ
“Viếng lăng Bác”
Hoạt động 1 : Tìm hiểu tác giả, tác phẩm
GV: Gọi học sinh đọc chú thích sách giáo
khoa
? Dựa vào chú thích trong SGK, em hãy nêu
những nét cơ bản về tác giả Viễn Phương và
tác phẩm Viếng lăng Bác ?
? Mach cảm xúc của bài thơ?
- Diễn ra theo trình tự cuộc vào lăng viếng
Bác (trước khi vào lăng viếng Bác, khi vào
trong lăng, trước khi ra về)
*Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản
* GV đọc mẫu một lần toàn bài, hướng dẫn
cách đọc : Giọng điều tình cảm vừa trang
trọng, vừa thiết tha , có cả sự đau xót lẫn
niềm tự hào, đọc nhịp chậm, lắng sâu , đoạn
cuối đọc nhanh giọng hơi cao
GV yêu cầu 2-3 HS luyện đọc, cho các HS
khác nhận xét
? Bài thơ thuộc thể thơ nào ?
* GV yêu cầu HS phân đoạn, tìm ý mỗi đoạn
*GV:bài thơ có bốn khổ thơ, tương ứng với
I/ Giới thiệu chung:
1.Tác giả : Viễn Phương (1928- 2005)
- Tên khai sinh là Phan Thanh Viễn, quê ở tỉnh An Giang, là một trong những cây bút xuất hiện sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng ở miền Nam
- Thơ Viễn Phương thường nhỏ nhẹ, giàu tình cảm, mơ mộng ngay trong hoàn cảnh chiến đấu ác liệt
- Ông được Nhà nước tặng giải thưởng về văn học nghệ thuật
2.Tác phẩm :
- Năm 1976, sau ngày đất nước thống nhất, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh khánh thành, Viễn Phương ra thăm miền Bắc rồi vào lăng viếng Bác Những tình cảm đối với Bác Hồ kính yêu đã trở thành nguồn cảm hứng để nhà thơ sáng tác tác phẩm này In trong tập “Như mây mùa xuân”
- Mạch cảm xúc diễn ra theo trình tự cuộc vào lăng viếng Bác (trước khi vào lăng viếng Bác, khi vào trong lăng, trước khi ra về) II/ Đọc-hiểu văn bản
1 §äc 2.Thể thơ :
- Thơ trữ tình viết theo thể 8 chữ nhưng không câu nệ vào qui định cũ nên có dòng 7 chữ, 9 chữ
3.Phương thức biểu đạt :
- Biểu cảm, miêu tả 3.Bố cục: 3 phần
Trang 6bốn nội dung khỏc nhau Em cú nhận xột gỡ
về bố cục bài thơ ?
*HS: Bốn khổ thơ thể hiện mạch cảm xỳc tự
nhiờn hợp lớ :
*GV: Lưu ý cho học sinh - Việc phõn chia bố
cục để tạo thuận lợi khi cần nắm, cũn toàn bài
thơ là một mạch cảm xỳc của tỏc giả
? Nờu đại ý của tỏc phẩm ?
* Hoạt động 3:
*GV: Gọi học sinh đọc lại khổ thơ thứ nhất
? Cõu đầu tiờn cho ta biết điều gỡ ?
? Giải thớch từ viếng và thăm tại sao ở nhan
đề tỏc giả dựng từ viếng , ở cõu đầu của bài
thơ lại dựng từ thăm ?
? Nhận xột về cỏch xưng hụ của tỏc giả
?Ấn tượng đầu tiờn của tỏc giả cảm nhận về
lăng Bỏc là gỡ ?
-GV gọi HS đọc khổ thơ thứ hai
? Trong cõu thơ " Ngày ngày … lăng rất đỏ "
từ nào là hỡnh ảnh thật , từ nào là hỡnh ảnh ẩn
dụ ?
? Hóy phõn tớch hỡnh ảnh ẩn dụ đú ?
*HS: Thảo luận, nờu ý kiến
.Gọi HS đọc khổ thơ thứ 3
? Tỏc giả đó diễn tả cảm xỳc và suy nghĩ của
mỡnh như thế nào khi vào trong lăng Bỏc ở
khổ thơ thứ 3 ?
? Khung cảnh và khụng khớ trong lăng?
-Khung cảnh và khụng khớ thanh tĩnh như
ngưng kết cả thời gian và khụng gian ở trong
lăng bỏc Đồng thời khung cảnh vầng trăng
dịu hiền lại gợi nghĩ tõm hồn cao đẹp, sỏng
trong của Bỏc Và những vần thơ tràn đầy
ỏnh trăng của người
*GV: Tỏi hiện lại khụng khớ đau thương của
cả nước khi Bỏc mất :
Khổ 1, 2: C ảm xỳc trước khụng gian, cảnh vật, trước đoàn người, xếp hàng vào lăng Khổ 3: Cảm xỳc khi đó vào trong lăng Khổ 4: Khỏt vọng của nhà thơ muốn được ở mói bờn lăng Bỏc
4.Đại ý : Niềm xỳc động thiờng liờng thành kớnh, lũng biết ơn và tự hào pha lẫn xút đau khi tỏc giả
từ miền Nam ra viếng lăng Bỏc
III
Tìm hiểu bài:
1 Cảm xỳc trước khụng gian, cảnh vật, trước đoàn người, xếp hàng vào lăng
- Từ xưng hụ gần gũi, thõn thiết, hỡnh ảnh vừa tả thực vừa ẩn dụ, tượng trưng, điệp từ
- Tõm trạng vụ cựng xỳc động của một người con từ chiến trường miền Nam được ra viếng Bỏc
- Ấn tượng đầu tiờn sõu sắc về hỡnh ảnh hàng tre quanh lăng Bỏc vừa thực vừa tượng trưng Hàng tre bỏt ngỏt, thẳng hàng, ( tả thực ) , xanh xanh Việt Nam (tượng trưng ) – xung quanh lăng Bỏc trồng nhiều tre trỳc Tre cũng là hỡnh ảnh quen thuộc , là biểu tượng của nhõn Việt Nam
-Mặt trời trờn lăng là hỡnh ảnh thực, mặt trời trong lăng là hỡnh ảnh ẩn dụ vừa núi lờn sự vĩ đại của Bỏc vừa thể hiện được sự tụn kớnh của nhõn dõn của nhà thơ đối với Bỏc Bỏc được vớ như mặt trời soi đường chỉ lối cho toàn dõn tộc Việt Nam
2 Cảm xỳc khi đó vào trong lăng:
- Mặt trời, vầng trăng, trời xanh là biểu tượng thiờn nhiờn trường tồn, vĩnh cữu, bất diệt được vớ với Bỏc Bỏc như hoỏ thõn vào quờ hương xứ sở, Bỏc trường tồn mói mói , vĩ đại lớn lao ngang tầm với trời đất
- Tấm lũng thành kớnh thiờng liờng trước cụng lao vĩ đại và tõm hồn cao đẹp, sỏng trong của Người; nỗi đau xút tột cựng của nhõn dõn ta núi chung, của tỏc giả núi riờng khi Bỏc khụng cũn nữa
Trang 7" Bỏc đó đi rồi sao Bỏc ơi…tuụn nước mắt
trời tuụn mưa"
*HS: Đọc khổ thơ thứ 4:
? Cảm xỳc của tỏc giả như thế nào trước khi
trở về Miền Nam ?
? Tỏc giả đó ước muốn điều gỡ ?
-Nhà thơ như muốn húa thõn hũa vào những
cảnh vật nào ở bờn lăng Bỏc Muốn làm con
chim hút, muốn làm bụng hoa tỏa hương, và
hơn hết muốn làm cõy tre trung hiếu nhập
vào hàng tre bỏt ngỏt quanh lăng Bỏc
* Hoạt động 3:
? Nhận xột về đặt điểm nghệ thuật của bài
thơ, về giong điệu hỡnh ảnh thể thơ ( thảo
luận)
? Nội dung của văn bản
?ý nghĩa của văn bản
- HS trả
lời GV chốt
3 Cảm xỳc của tỏc giả trước khi ra về
- Nhịp điệu dồn dập, điệp ngữ muốn làm lặp lại ba lần
- Tõm trạng của nhà thơ lưu luyến và mong muốn được ở mói bờn Bỏc
IV/ Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Bài thơ cú giọng điệu vừa trang nghiờm, sõu lắng, vừa tha thiết, đau xút, tự hào, phự hợp với nội dung, cảm xỳc của bài
- Viết theo thể thơ tỏm chữ cú đụi chỗ biến thể, cỏch gieo vần và nhịp điệu linh hoạt
- Sỏng tạo trong việc xõy dựng hỡnh ảnh thơ, kết hợp cả hỡnh ảnh thực, hỡnh ảnh ẩn dụ, biểu tượng cú ý nghĩa khỏi quỏt và giỏ trị biểu cảm cao
- Lựa chọn ngụn ngữ biểu cảm, sử dụng cỏc
ẩn dụ, điệp từ cú hiệu quả nghệ thuật
2
Nội dung:
-
Ghi nhớ sgk
3 í nghĩa văn bản -Bài thơ thể hiện tõm trạng xỳc động, tấm lũng thành kớnh, biết ơn sõu sắc của tỏc giả khi vào lăng viếng Bỏc
4.Củng cố - Dặn dò:
? Hỡnh ảnh hàng tre lặp lại ở cuối bài thơ cú ý nghĩa gỡ?
(Bổ sung lũng trung hiếu của người Việt Nam đối với Bỏc)
- Kết cấu đầu cuối tương ứng, làm đậm nột hỡnh ảnh gõy ấn tượng sõu sắc cho bài thơ và dũng cảm xỳc được trọn vẹn, thể hiện sự phỏt triển mạch cảm xỳc trong thơ
- Học thuộc lũng bài thơ
- Phõn tớch, cảm thụ những hỡnh ảnh đẹp trong bài thơ
- Chẩn bị : Nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đọan trớch)
………
Trang 8Tuần : 26 NS: 16/02/11
NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
A
Mục tiêu cần đạt
- Hiểu rừ khỏi niệm và yờu cầu của bài văn nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đoạn trớch), biết cỏch làm những bài nghị luận này
B.Chuẩn bị:
-GV: Giáo án
-HS: Soạn bài
C Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nhắc lại cỏc bước làm bài văn nghị luận về vấn đề tư tưởng, đạo lý? (9đ)
- Tỡm hiểu đề, tỡm ý
- Lập dàn ý
- Viết bài
- Đọc và sửa
3 Bài mới :
Giới thiệu bài : Muốn làm bài văn nghị luận về một tỏc phẩm phải tỡm hiểu kĩ nội dung để đỏnh giỏ nhận xột của mỡnh về nhõn vật sự kiện chủ đề hay nghệ thuật của một tỏc phẩm Tiết học hụm nay sẽ giỳp chỳng ta tỡm hiểu được thế nào là nghị luận về moat tỏc phẩm hoặc đọan trớch
*Hoạt động 1:Tỡm hiểu bài nghị luận của tỏc
phẩm truyện (hoặc đoạn trớch )
*GV: Yờu cầu HS đọc và tỡm hiểu văn bản
mẫu trong sỏch giỏo khoa , sau đú trả lời cỏc
cõu hỏi
? Vấn đề nghị luận trong văn bản trờn là gỡ ?
- HS trả lời
? Tỡm cỏc cõu nờu vấn đề nghị luận ?
- HS trả lời
? Em hóy đặt tiờu đề cho văn bản ?
GV hướng dẫn học sinh thảo luận theo hệ
thống cõu hỏi:
- HS trả lời
?Vấn đề nghị luận được triển khai qua những
luận điểm nào ?
- HS trả lời
I Bài tập:
* Vớ dụ trong SGK
-Trong văn bản của Quỳnh Tõm, vấn đề nghị luận đặt ra là : Những phẩm chất đức tớnh đẹp đẽ, đỏng yờu của nhõn vật anh thanh niờn làm cụng tỏc khớ tượng kiờm vật lớ địa cầu trong truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn thành Long
-Cõu văn nờu vấn đề nghị luận trong văn bản
là : " Dự ớt hay nhiều … cũng khú phai mờ "
- Văn bản cú thể đặt tờn là : + Một vẻ đẹp nơi Sa Pa lặng lẽ
+ Vẻ đẹp của anh thanh niờn trong lặng lẽ Sa
Pa … -Luận điểm 1:" Nhõn vật anh thanh niờn này đẹp ở tấm lũng yờu đời , yờu nghề , ở tinh thần trỏch nhiệm cao với cụng việc lắm gian
Trang 9? Các luận điểm ấy được cụ thể hoá qua
những luận cứ nào ?
- HS tr¶ lêi
? Luận điểm 2: " Nhưng anh thanh niên thật
đáng yêu ở nỗi thèm người ,lòng hiếu khách
đến nồng nhiệt ở sực quan tâm đến người
khác một cách chu đáo " đã khai thác như
thế nào ?
*HS
? Luận điểm 3:" Công việc vất vả, có những
đóng góp quan trọng cho đất nước như thế
nhưng anh thanh niên hiếu khách và sôi nổi
ấy lại rất khiêm tốn "triển khai như thế nào ?
*HS: Xác định
? Đoạn kết có tác dụng gì ?
ấy thật đáng trân trọng , thật đáng yêu "
? Như vậy người viết đã thể hiện nội dung
nào ? Trình bày nhận xét, đánh giá của mình
về nhân vật anh thanh niên ?
*HS: Thảo luận , nêu ý kiến:
*GV: Hướng dẫn học sinh phân tích bố cục
của văn bản
? Bố cục của văn bản có hợp lí chưa ? Văn
bản có mấy phần ? Mỗi phần đảm nhiệm vai
trò gì ?
*HS: Trình bày những vấn đề do giáo viên
đưa ra
*Hoạt động 2:
? Văn bản trên là văn bản nghị luận về một
tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích ) Vậy thế
nàolà nghị luận về một tác phẩm
truyện( Hoặc đoạn trích ) ?
? Khi viết một bài nghị luận về một tác phẩm
truyện (hoặc một đoạn trích ) cần phải chú ý
những yêu cầu gì ?
khổ của mình "
-Luận cứ : +Công việc : Nghề khí tượng kiêm vật lí địa cầu, thực chất công việc rất tỉ mỉ chịu khó + Yêu công việc : Quan niệm của anh về công việc " Ta với công việc là đôi " Đặt trong mối quan hệ với đồng nghiệp ,công việc làm nguồn vui
+ Lo toang tổ chức cuộc sống khoa học , nề nếp, ngăn nắp : ( nuôi gà, trồng trọt, đọc sách -Xác định các luận cứ của luận điểm 2
+ Vui được đón khách , thái độ nhiệt tình với hoạ sĩ, cô kĩ sư trẻ, ân cần hồ hởichu đáo +Say sưa kể về công việc của mình + Đón mọi người đến thăm nơi ở của mình,tặng hoa cho cô gái trẻ ,…
-Những luận cứ : + Thấy đóng góp của mình là nhỏ bé so với người khác
+ Từ chối vẽ chân dung mình, giới thiệu vẽ người khác : say sưa giới thiệu về ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét
-Ý nghĩa: Cô đúc vấn đề nghị luận Qua các câu : " Cuộc sống chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu hi sinh lớn lao và thầm lặng Những con người cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên
- Bố cục văn bản có ba phần rõ ràng : mở bài , thân bài , kết bài được dẫn dắt tự nhiên : +Mở bài: nêu vấn đề nghị luận
+Thân bài : Phân tích diễn giải từng luận điểm
+ Kết bài : Khẳng định, nâng cao vấn đề nghị luận
II.Bµi häc:
1 Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?
- Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể
2 Những yêu cầu đối với bài văn nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích:
Trang 10*HS: Đọc ghi nhớ
*Hoạt động 3: Luyện tập
*HS: Đọc văn bản sỏch giỏo khoa
*GV: Vấn đề nghị luận của đoạn văn là gỡ ?
? Đoạn văn cú những ý kiến nào? Cỏc ý kiến
ấy giỳp ta hiểu được gỡ thờm về nhõn vật Lóo
Hạc ?
*HS: Thảo luận đại diện nhóm đứng lên trình
bày
-GV nhận xét, đánh giá và kết luận
- Nội dung: Những nhận xột, đỏnh giỏ … về tỏc phẩm truyện phải xuất phỏt từ ý nghĩa của cốt truyện, từ tớnh cỏch, hành động … của nhõn vật và nghệ thuật trong tỏc phẩm
- Hỡnh thức của dạng bài: bố cục mạch lạc, lời văn chuẩn xỏc; luận điểm, luận cứ rừ ràng III Luyện tập :
*Bài tập sỏch giỏo khoa
1 Nhận diện được kiểu bài nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đoạn trớch)
- Tỡnh thế lựa chọn nghiệt ngó của nhõn vật Lóo Hạc và vẻ đẹp của nhõn vật này
2.Lập dàn ý đại cương cho một bài văn nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đoạn trớch) -Đấu tranh nội tõm :Những mõu thuẫn giằng
xộ xung quanh việc lựa chọn giữa cỏch sống
và chết Sống thỡ ra sao ? Chết thỡ thế nào ?
- Hoạt động : Cuối cựng lóo chọn cỏi chết thảm khốc Việc chọn cỏi chết lóo đó chuẩn
bị từ lõu
- Nhận thức, đỏnh giỏ về nhõn vật Lóo Hạc: + Người cha rất mực yờu thương con và hi sinh cho con
+ Người nụng dõn giàu lũng tự trọng thà chết trong cũn hơn sống đục
* Lóo Hạc là người đỏng thương đỏng kớnh đỏng khõm phục
4.Củng cố - Dặn dò:
- Cho HS nhắc lại nội dung bài học
- Học bài, viết bài nghị luận cho một bài văn nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đoạn trớch) dựa vào dàn ý trờn
- Chuẩn bị bài : Cỏch làm bài nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đoạn trớch )
………
Tuần : 26 NS: 16/02/11
CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN
VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
A
Mục tiêu cần đạt
-Nắm đợc yêu cầu và biết cách làm bài nghị luận về một tác phẩm truyện(hoặc đkhoõngạn trích)
B.Chuẩn bị:
-GV: Giáo án
-HS: Soạn bài