- Rèn kĩ năng viết văn bản nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích 3/ Thái độ: - Có ý thức vận dụng văn nghị luận trong đời sống.. 3/ Bài mới Hoạt động của GV - HS Nội dung cơ bản H
Trang 1TIẾT 119 (TLV)
Soạn: 16 - 2 -2011
D ạy: -2- 2011
CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ
TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
A.MỤC TIÊU:
1/ Kiến thức:Giúp HS hiểu:
- Nắm được nội dung và phương pháp của kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện.
2/ Kĩ năng:
- Nhận diện thể loại văn bản nghị luận về tác phẩm truyện
- Rèn kĩ năng viết văn bản nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích
3/ Thái độ:
- Có ý thức vận dụng văn nghị luận trong đời sống
B.CHUẨN BỊ:
- HS : Soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn sgk
- GV : Soạn bài và nghiên cứu bài, sgk, sgv, một số đoạn văn nghị luận, tư liệu tham khảo
C PHƯƠNG PHÁP:
Kết hợp phương pháp đàm thoại, phân tích, thảo luận nhóm, nêu và giải quyết vấn
đề, vấn đáp
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1/ Tổ chức lớp: (1p)
2/ Kiểm tra bài cũ:(5p)
- Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích?
3/ Bài mới
Hoạt động của GV - HS Nội dung cơ bản
Hoạt động 1: Giới thiệu bài (1p)
Hoạt dộng2: Tìm hiểu đề bài nghị
luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn
trích
+Mục tiêu: Nắm được đặc điểm đề văn
nghị luận về tác phẩm truyện (đoạn
trích)
+Phương pháp: Vấn đáp, đàm thoại,
nêu và giải quyết vấn đề
+Thời gian: 13p
- HS: Đọc 4 đề trong SGK
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu
Câu a: Các đề bài trên đã nêu ra
những vấn đề nghị luận nào về tác
phẩm truyện?
I Đề bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích
1 Đề bài: 4 đề
2 Nhận xét:
- Câu a: Các đề bài trên nghị luận về:
Đề 1: Nghị luận về thân phận người phụ
nữ trong xã hội cũ
Đề 2: Nghị luận về diễn biến cốt truyện
Đề 3: Thân phận Thuý Kiều trong đoạn trích
Trang 2Câu b: Các từ “suy nghĩ, phân tích”
trong đề bài đòi hỏi bài phải làm
khác nhau như thế nào?
(Gợi ý: đối với đề có từ suy nghĩ chúng
ta phải làm gì? Đối với đề có từ
phân tích ta phải làm gì?)
*Hoạt động 3: Các bước làm bài nghị
luận về tác phẩm truyện (hoặc
đoạn trích)
+Mục tiêu: Nắm được các bước làm
bài văn nghị luận về tác phẩm truyện
(đoạn trích)
+Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận
nhóm, đàm thoại
+Thời gian: 10p
* HS tìm hiểu phần II Đọc đề văn
? HS đọc phần tìm hiểu đề, tìm ý và
nêu nhận xét ?
? Dàn ý bài văn nghị luận gồm mấy
phần ? Đó là những phần nào ? Dựa
vào đó hãy xây dựng dàn ý chi tiết?
- HS thảo luận theo bàn cùng XD dàn ý
trong 5 phút, hết thời gian GV gọi HS
phát biểu, bổ sung
- H/s viết đoạn trình bày, nhận xét
(Sinh hoạt theo 3 nhóm, mỗi nhóm một
nhiệm vụ Đại diện nhóm trình bày.)
- GV hướng dẫn HS viết đoạn mở, thân
và kết bài.
Đề 4: Đời sống tình cảm trong chiến tranh
- Câu b:
+ Giống nhau: đều là nghị luận về tác
phẩm truyện hoặc đoạn trích
+ Khác nhau:
“Suy nghĩ” là xuất phát từ sự cảm, hiểu của mình để nhận xét, đánh giá tác phẩm
“Phân tích” là xuất phát từ tác phẩm (cốt truyện, nhân vật, sự việc, tình tiết)
để lập luận và sau đó nhận xét, đánh giá tác phẩm
II Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
*Đề bài:
Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của Kim Lõn
1.Tìm hiểu đề:
- Yêu cầu:nghị luận về nhân vật trong tácphẩm
- Phương pháp:xuất phát từ sự cảm nhận, hiểu của bản thân về nhân vật
2.Tìm ý:
- Phẩm chất nổi bật của nhân vật:-Các biểu hiện:
+ Các tình huống bộc lộ tình yêu làng, yêu nước
+ Các chi tiết nghệ thuật:tâm trạng,lời nói, cử chỉ, hành động chứng tỏ tình yêu làng yêu nước
+ ý nghĩa của những tình cảm mới mẻ
ấy của nhân vật
3 Lập dàn bài: SGK trang 66
4 Viết bài:
a, Mở bài: có hai cách
C1: Đi từ khái quát đến cụ thể(Từ nhà văn đến tác phẩm và nhân vật)
Trang 3- HS đọc bài và nhận xét.
? Qua các bước tiến hành với đề văn trên,
em hãy nêu những ý cần ghi nhớ ?
- HS: Làm theo y/c
-GV: Nhận xét, bổ sung
Hoạt động 4:Luyện tập.
-Mục tiêu:Giúp học sinh làm tốt bài
tập qua đó rèn kĩ năng tìm hiểu, phân
tích đề , tìm ý, lập dàn ý và viết các
phần, các đoạn trong bài văn nghị luận
về tác phẩm truyện (đoạn trích)
-Phương pháp: Thảo luận nhóm
-Thời gian: 10p
+GV: HDHS luyện tập
- Y/c HS đọc bài tập
- HS chia thành 4 nhóm thảo luận
+ Nội dung: Câu hỏi phần luyện tập
+ Thời gian:7'
- Hình thức: Ghi nội dung thảo luận
vào bảng phụ và treo bảng phụ lên
- Nhóm trưởng trình bày kết quả thảo
luận
- Nhóm khác nhận xét
GV: Nhận xét, cho điểm
Hoạt động 5 Củng cố.
-Mục tiêu:Khái quát và khắc sâu kiến
thức vừa học
-Phương pháp: Hỏi đáp
- Thời gian: 4p
- Nhắc lại cách làm bài nghị luận về tác
phẩm truyện…
- HS đọc ghi nhớ SGK
Hoạt động 6: Hướng dẫn về nhà (1p)
- Nắm chắc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài luyện tập vào vở
- Chuẩn bị bài “Luyện tập làm bài nghị
luận về tác phẩm truyện”…
C2: Nêu trực tiếp những suy nghĩ của người viết
b,Thân bài:
- Tình yêu làng gắn với tình yêu nước
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật ông Hai
c, Kết bài: Là nhân vật tạo được ấn
tượng sâu sắc
5 Kiểm tra và sửa chữa:
*Ghi nhớ:SGK/68
III Luyện tập:
Đề bài: Suy nghĩ của em về truyện ngắn Lão Hạc của nhà văn Nam Cao
- Gợi ý:
+ Suy nghĩ về giá trị nội dung gợi nên
từ tác phẩm: nỗi bất hạnh của người nông dân nghèo; tình nhân hậu của nhân vật người cha…
+ Suy nghĩ về cái chết đau đớn của lão Hạc
+ Suy nghĩ về giá trị nghệ thuật của tác phẩm
Trang 4-TIẾT 120 (TLV)
Soạn: 17-2- 2011
Dạy: - 2 -2011
LUYỆN TẬP LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN
( HOẶC ĐOẠN TRÍCH) VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6 Ở NHÀ.
A.MỤC TIÊU:
1/ Kiến thức:Giúp HS hiểu:
- Ôn tập lại kiến thức đã học ở hai tiết 118 và 119
2/ Kĩ năng:
- Nhận diện thể loại văn bản nghị luận về tác phẩm truyện
- Rèn kĩ năng viết văn bản nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích
3/ Thái độ:
- Có ý thức vận dụng văn nghị luận trong đời sống
B.CHUẨN BỊ:
- Tích hợp với các văn bản đã học
- Học sinh chuẩn bị bài Luyện tập ở nhà
- GV: Soạn bài và nghiên cứu bài, sgk, sgv, ra đề về nhà cho học sinh viết bài Tập làm văn số 6
C PHƯƠNG PHÁP:
Kết hợp phương pháp đàm thoại, phân tích, thảo luận nhóm, nêu và giải quyết vấn
đề, vấn đáp.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1/ Tổ chức lớp: (1p)
2/ Kiểm tra bài cũ:(5p)
? Nêu các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích,
? Nêu nội dung các phần trong bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích.
(Ghi nhớ)
3/ Bài mới
Hoạt động của GV - HS Nội dung cơ bản
*Hoạt động 1:Giới thiệu bài (1p)
*Hoạt động 2:Tìm hiểu đề, tìm ý
-Mục tiêu:Giúp học sinh làm tốt bài
tập qua đó rèn kĩ năng tìm hiểu, phân
tích đề , tìm ý trong bài văn nghị luận về
tác phẩm truyện (đoạn trích)
-Phương pháp: Thảo luận nhóm
-Thời gian: 10p
+GV: HDHS luyện tập
- Hs: đọc đề bài
- HS chia thành 4 nhóm thảo luận
I Tìm hiểu đề, tìm ý
1 Đề bài:Cảm nhận của em về đoạn
trích truyện Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng
1.Đề bài yêu cầu trình bày cảm nhận của bản thân về đoạn trích, đó là câu chuyện cảm động về tình cha con trong chiến tranh
2.Tìm ý:
- Hoàn cảnh câu chuyện
- Tình cảm của bé Thu dành cho cha
Trang 5+ Nội dung: Câu hỏi phần luyện tập
+ Thời gian:7'
? Đề bài yêu cầu gì?
? Với đề bài trên cần đưa ra những ý
nào?
- Hết thời gian các nhóm trình bày kết
quả tìm ý theo các câu hỏi phần gợi ý ở
SGK
- GV: Nhận xét giữa các nhóm
*Hoạt động 3:Lập dàn ý-viết bài
-Mục tiêu:Giúp học sinh lập dàn ý và
viết các phần, các đoạn trong bài văn
nghị luận về tác phẩm truyện (đoạn
trích)
-Phương pháp: Thảo luận nhóm
-Thời gian: 23p
? Dàn ý bài văn nghị luận gồm mấy
phần ? Đó là những phần nào ? Dựa vào
đó hãy xây dựng dàn ý chi tiết?
- HS thảo luận theo bàn cùng XD dàn ý
trong 5 phút, hết thời gian GV gọi HS
phát biểu, bổ sung.
- H/s viết đoạn trình bày, nhận xét.
(Sinh hoạt theo 3 nhóm, mỗi nhóm một
nhiệm vụ Đại diện nhóm trình bày.)
- GV hướng dẫn HS viết đoạn mở, thân và
kết bài
- HS đọc bài và nhận xét.
Hoạt động 4 Củng cố.
-Mục tiêu:Khái quát và khắc sâu kiến
- Tình cảm ông Sáu dành cho con
II Lập dàn ý:
a Mở bài:
Giới thiệu tác phẩm, đoạn trích, nội dung cơ bản của đoạn trích
b.Thân bài: Phân tích đoạn trích
theo các ý vừa tìm
*Hoàn cảnh của câu chuyện: Ông Sáu đi kháng chiến, tám năm sau mới
có dịp về thăm nhà, bé Thu nhất quyết không nhận ông là cha
* Tình cảm bé Thu dành cho ông Sáu
* Tình cảm ông Sáu dành cho con
* Tình cảm yêu thương cha sâu sắc, dứt khoát rạch ròi đầy cá tính của bé Thu và tình cảm yêu thương con sâu nặng của ông Sáu làm cho người đọc xúc động và thấm thía nỗi đau thương mất mát, éo le do chiến tranh gây ra
c Kết bài
III Luyện tập viết bài
- Mỗi nhóm chọn viết một đoạn theo các ý cơ bản trong phần dàn ý
Trang 6thức vừa học.
-Phương pháp: Hỏi đáp
-Thời gian: 3p
? Qua các bước tiến hành với đề văn trên,
em hãy nêu những ý cần ghi nhớ ?
- HS: Làm theo y/c
-GV: Nhận xét, bổ sung góp ý, sửa chữa (nếu cần)
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà (2p)
- Nắm chắc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài luyện tập vào vở
Viết bài làm văn số 6:
Đề bài: Cảm nhận của em về nhân
vật ông Hai trong truyện
“Làng”(trích) Kim Lân.
- Đọc bài Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Trang 7
Tiết 121
Soạn: 20/2/11
Dạy: /2/11
Văn bản: SANG THU
- Hữu
Thỉnh-A.MỤC TIÊU:
1/ Kiến thức:Giúp HS hiểu:
- Giúp học sinh phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về
sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang thu Tìm hiểu các biện pháp nghệ thuật đặc sắc của bài thơ
2/ Kĩ năng:
- Rèn luyện kỹ năng đọc-cảm thụ, phân tích hình ảnh thơ ẩn dụ có giá trị gợi cảm cao
3/ Thái độ:
- Bồi dưỡng tình cảm và sự quan sát thiên nhiên, yêu thiên nhiên đất nước
B.CHUẨN BỊ:
-Giáo viên: SGK - SGV - Thiết kế văn 9, bài soạn, chuẩn KTKN
-Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi ở SGK và sự hướng dẫn ở tiết 120
C PHƯƠNG PHÁP:
Kết hợp phương pháp đàm thoại, phân tích, bình giảng, thảo luận, nêu và giải
quyết vấn đề, vấn đáp.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1/ Tổ chức lớp: (1p)
2/ Kiểm tra bài cũ:(5p)
? Đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ “ Viếng lăng Bác” của Viễn Phương và nêu
hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
?Nêu cảm xúc bao trùm toàn bài thơ " Viếng lăng Bác" của Viễn Phương?
( HD: Là niềm xúc động thiêng liêng thành kính Lòng biết ơn tự hào pha lẫn nỗi đau xót khi tác giả từ MN ra thăm Bác)
3/ Bài mới
Hoạt động của GV - HS Nội dung cơ bản
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới (1p)
Hoạt động 2: Tìm hiểu chung.
-Mục tiêu.HS hiểu sơ giản về tác giả bài
thơ Đọc - hiểu, nắm được bố cục của văn
bản
-Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, giải
thích,nêu và giải quyết vấn đề
-Thời gian: 10p
? Em hãy đọc chú thích và cho biết những
điều em hiểu về tác giả ?
- HS đọc chú thích * nêu những nét chính
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả, tác phẩm:
a/ Tác giả:
- Thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong K/c chống Mĩ
- Tổng thư kí HNV Việt Nam
Trang 8về nhà thơ Hữu Thỉnh.
- GV nhấn mạnh 1 số ý
+GT chân dung tác giả ( TC VN) và 1 vài
tập thơ của ông (VD: Chiều sông
Thương).
? Bài thơ sáng tác năm nào? Nêu ấn
tượng ban đầu của em khi tiếp xúc bài
thơ?
- GV hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu chú
thích (sgk)
- Gọi 2 HS đọc, NX
? Theo em nên chia bài thơ làm mấy đoạn
?
Nêu nội dung của từng khổ thơ ?
- HS nêu bố cục và nội dung từng phần
Hoạt động 3: Tìm hiểu chi tiết
-Mục tiêu: HS hiểu bức tranh thiên nhiên
lúc giao mùa hạ - thu qua cảm nhận tinh tế
của nhà thơ Hữu Thỉnh Nắm được nghệ
thuật của văn bản
-Phương pháp: Vấn đáp, giải thích, thảo
luận, phân tích,nêu và giải quyết vấn đề
-Thời gian: 19p
- GV hướng dẫn HS phân tích sự biến đổi
của đất trời lúc sang thu
-Đọc khổ thơ 1.
? Tìm và phân tích những hình ảnh thiên
nhiên được miêu tả trong khổ thơ mở
đầu?
? Từ “chùng chình” có nghĩa ntn ?
(chậm chạp như muốn dừng lại)
? Em có nhận xét gì về những hình ảnh
được miêu tả?
? Tác giả cảm nhận về cảnh vật mùa thu
sang qua các giác quan nào?
? Qua câu thơ cuối em thấy tình cảm của
ĐBQH khóa X
- Ông viết nhiều, viết hay về C/s thôn quê, về mùa thu
b/ Bài thơ:
- Sáng tác năm 1977
- Gợi k/cảnh giao mùa hạ - thu ở vùng nong thôn ĐB Bắc Bộ
2 Đọc - chú thích(Sgk)
3 Bố cục : 3 phần
+ Sự cảm nhận về cảnh vật chuyển sang thu còn đang mơ hồ
+ Thu đã đến với sự biểu hiện rõ ràng hơn, cái nửa tiếp tục bắt đầu và cái nửa còn nửa mất
+ Tính giao mùa thể hiện rõ nét và suy ngẫm của nhà thơ
II Tìm hiểu chi tiết văn bản
1) Sự biến đổi của đất trời lúc sang thu
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả… gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
+ Hương ổi, gió se, sương giăng màn qua ngõ chính là những hình ảnh tạo tín hiệu của sự chuyển mùa Cảm nhận về mùa thu đến của nhà thơ không có lá rụng như thơ xưa, cũng không có màu vàng như trong Thơ mới mà bằng cảm nhận rất riêng, rất mới
+ Tác giả cảm nhận bằng thị giác, thính giác, khứu giác và bằng cả tâm hồn nhạy cảm : “Hình như thu đã về”
Tâm trạng ngỡ ngàng, cảm xúc bâng khuâng
Trang 9nhà thơ bộc lộ trực tiếp ra sao?
- Đọc khổ thơ 1 và 2 GV hệ thống : ở khổ
thơ 1 cảm nhận thu sang bằng các tín
hiệu : hương ổi, gió se, sương chuyển
động nhẹ nhàng
? Ở khổ thơ 2 cảm nhận nét giao mùa vừa từ
cái mới xuất hiện, vừa từ các biểu hiện cụ thể
là gì ?
+ Dòng sông nước trôi thanh thản
+ Cánh chim bắt đầu vội vã
+ Mây bay
? Em có nhận xét gì về cách dùng các từ ngữ ,
dềnh dàng, vội vã, vắt nửa mình ” ?
? Tính chất giao mùa được thể hiện rõ nét
dần như thế nào ở khổ thơ cuối ?
+ Nếu như ở hai khổ thơ đầu là những
cảm nhận về thời điểm giao mùa một cách
trực tiếp bằng nhiều giác quan thì ở khổ
thơ cuối cảm nhận về thời điểm giao mùa
đã đi dần vào lý trí Nắng mưa ở thời điểm
giao mùa hạ sang thu thể hiện qua quan
sát, nhận xét rất tinh tế
?Cách sử dụng từ của nhà thơ trong đoạn
có gì đặc biệt ?
- Đọc lại khổ thơ cuối Hai dòng cuối
bài thơ là hình ảnh ẩn dụ Đúng hay sai ?
Giải thích ?
- Hoạt động nhóm (theo bàn - thời
gian :4p)
- Có ý kiến cho rằng 2 câu thơ cuối vừa
có tính tả thực vừa chứa đựng nhiều hàm
ý sâu xa ý kiến của em như thế nào?
+Đại diện nhóm trả lời
+Nhóm khác nhận xét, bổ sung, GV chốt
lại
Hoạt động 4:Tổng kết.
b) Sự tinh tế của nhà thơ về những biển chuyển trong không gian lúc sang thu
- Sông dềnh dàng
- Chim vội vã
- Mây vắt nửa mình
Nghệ thuật nhân hóa Vẻ đẹp của
sự chuyển mùa, vẻ đẹp của tâm hồn con người gần gũi, giao cảm với thiên nhiên
- Vẫn còn nắng
- Đã vơi mưa
- Sấm bớt bất ngờ
+ Vẫn còn đó dấu ấn của nắng, mưa mùa hạ Nhưng nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn sáng song nhạt dần, những cơn mưa cũng không còn
ào ạt Hai chữ “bao nhiêu” nghe như say mê luyến tiếc
+ Tiếng sấm cũng bớt đi sự bất ngờ, thưa và nhỏ dần
- Các từ gần nghĩa -> cảm nhận chính xác, tinh tế của nhà thơ
“Sấm bớt bất ngờ”
“Hàng cây đứng tuổi”
-> Thiên nhiên biến đổi cùng với sự biến đổi tất yếu của con người
- Suy ngẫm : Khi con người đã từng va chạm, nếm trải trong cuộc sống thì sẽ vững vàng hơn, chín chắn hơn trước mọi tác động bất thường của cuộc sống
III Tổng kết :Ghi nhớ SGK
Trang 10-Mục tiêu: Nắm được nội dung bài
học
-Phương pháp: Vấn đáp, giải thích
-Thời gian: 5p
- GV hướng dẫn tổng quát nội dung, nghệ
thuật
? Nhận xét về nội dung và nghệ thuật của
toàn bài thơ ?
- HS đọc ghi nhớ SGK
Hoạt động 5:Củng cố.
-Mục tiêu:HS khái quát và khắc sâu kiến
thức vừa học
-Phương pháp: Hỏi đáp
-Thời gian: 3p
- HS đọc diễn cảm bài thơ và khái quát
những nét chính về nội dung và nghệ
thuật
- GV:Liên hệ với một số bài thơ thu để
thấy được sự độc đáo của Hữu Thỉnh
trong việc thể hiện sự giao mùa : Đây
mùa thu tới – Xuân Diệu, Tiếng thu – Lưu
Trọng Lư, Thu vịnh – Nguyễn Khuyến
Hoạt động 6: Hướng dẫn về nhà (1p)
- Đọc thuộc lòng bài thơ - Nắm chắc ND
bài
-Soạn văn bản: Nói với con – Y Phương
tìm hiểu những gửi gắm của người cha với
con qua bài thơ giàu hình ảnh
Tiết 122
Soạn: 20/2/11
Dạy: /2/11
Văn bản:
NÓI VỚI CON (Y Phương)
A.MỤC TIÊU:
1/ Kiến thức: