Giáo trình siêu âm 3 chiều

• SIÊU ÂM 3D KHÔNG CẦN PHẢI XOAY ĐẦU DÒ , MÁY THỰC HIỆN 3 MẶT CẮT TRONG CÙNG 1 LÚC GIÚP TA ĐO ĐƯỢC CHIỀU DÀI CHÍNH XÁC HƠN VÀ TÍNH LUÔN THỂ TÍCH TÚI THAI... THÓP THAI NHI• 3D SURFACE MOD

SIEÂU AÂM 3

CHIEÀU

SƠ LƯỢC

• - 1970 -1980 : 10 năm phát triển SÂ 2D

• - 1980 -1990: 10 năm phát triển SÂ

KỶ THUẬT CƠ BẢN

•- MÁY SIÊU ÂM 2 CHIỀU

•- BO MẠCH CAO CẤP

•- PHẦN MỀM TÁI TẠO HÌNH ẢNH 3D

•- ĐẦU DÒ 3 CHIỀU

ĐẦU DÒ 3 CHIỀU

• -CÔNG TY KRETZTECHNIK TẠO RA

ĐẦU DÒ 3 D đầu tiên năm 1989

• - 2D-Mechanic trackingMagnetic trackingAutomatic tracking (x,y,z)

3D tại Tp.HMC

• - Năm 2000 trung tâm MEDIC có máy VOLUSON 530D

• - đến 2003 MEDIC có VOLUSON 730D

• Đại Học Ydược có MEDISON 9900

• - 2004 MEDIC có ACCUVIX ( 3D-XI)

• ĐHYD có HDI 4000 PHILIPS.

• -2005 có 4D GE tai Phòng SÂ tư của nhóm BS BV.Từ Dũ( ngay cã ở các

tỉnh)

CHẤT LƯỢNG HÌNH ẢNH

• -TÙY THUỘC CÁC YÊU TỐ ;

• - CHẤT LƯỢNG MÁY

• -TỐC ĐỘ XỬ LÝ HÌNH ẢNH (NHANH)

• trước đây scan khoảng 20 phút,hiện nay

máy

• đời mới scan 4-5 giây

• -SẢN PHỤ ( cử đông trong khi scan hình)

• -THAI NHI : cử động khi scan hình

Lượng nước ối chung quanh thai có các cấu trúc che (tứ chi,

dây rốn, bánh nhau )

CÁC MODE TRONG 3D

• - Ngoài các chức năng hiện có của máy 2D+ Doppler màu …

• - Máy siêu âm 3D còn có nhiều chức năng như:

• VOLUME RENDERING (surface mode)

• MULTIPLANAR MODE( đa lát cắt)

• X- RAY MODE

• VOLUME SLIDE

• XI ( EXTENDED IMAGE )

• CINE’ MODE ( 4D)

KHẢO SÁT 3D TRONG SẢN

KHOA

• Thai ngoài TC (Ectopic pregnancy)

• Khảo sát túi thai đo MSD

• Đo NT ( Nuchal translucency)

• Đo CRL

• Khảo sát não (Fetal brain imaging)

• Và CỘT SỐNG (Fetal spine evaluation)

• Sứt môi và hở vòm hầu

• Đánh giá vùng thóp thai nhi (Cranial suture Evaluation)

(TIẾP THEO)

• Khảo sát tim ( Fetal heart)

• Khảo sát thành bụng thai nhi

• Các chi ( Limb Evaluation)

• Bánh nhau(Placental Evaluation)

• Dây rốn( Umbilical cord )

• Các số đo thể tạng thai nhi( Fetal

biometry)

• Đánh giá não trẻ sơ sinh ( SÂ qua thóp)

THAI NGOÀI TC

• 2D XÁC ĐỊNH GEU RẤT KHÓ ,PHẢI

KẾT HỢP VỚI CHẨN ĐOÁN KHÔNG THẤY THAI TRONG LÒNG TC.

• Dùng đầu dò âm đạo 3D trong vài giây đã khảo sát toàn bộ TC và lòng TC( 3 mặt cắt) sau đó đến khảo sát 2 phần

phụ ,hình 3D có thể xem đi xem lại và xoay vòng cấu trúc phần phụ theo ý

muốn.

GEU (10 TUAÀN)

ĐO TÚI THAI (MSD)

• KHI THỰC HIỆN ĐO KÍCH THƯỚC TUÍ

THAI(MSD) SÂ 2D PHẢI XOAY TỪ MẶT CẮT NÀY QUA MẶT CẮT KHÁC THƯỜNG LÀM NGẮN ĐI CHIỀU DÀI THỰC SỰ CỦA TÚI

THAI

• SIÊU ÂM 3D KHÔNG CẦN PHẢI XOAY ĐẦU DÒ , MÁY THỰC HIỆN 3 MẶT CẮT TRONG CÙNG 1 LÚC GIÚP TA ĐO ĐƯỢC CHIỀU

DÀI CHÍNH XÁC HƠN VÀ TÍNH LUÔN THỂ TÍCH TÚI THAI

KHẢO SÁT TÚI THAI

ĐO LỚP DỊCH DA GÁY

• SÂ 2D âm đạo tư thế thai nhi thường không ở

vị trí tối ưu để đo NT (HERMAN và cộng sự nhận thấy có 1/3 trường hợp gặp khó khăn không đo được NT )

• LỢI ÍCH của SÂ 3D đầu dò ÂĐ:

 Thực hiện nhanh ( 3 giây ) đo NT lúc thai nhi không kịp di chuyển

 Đo chính xác hơn nhờ nhiều mặt cắt

 Bệnh nhân không cảm thấy khó chịu vì phải xoay trở đầu dò nhiều

ĐO NT QUA 3 MẶT CẮT

ultrasound improves measurement of the

nuchal translucency) - Journal Perinatal Med Năm 1999 số 27

• Tạp chí LANCET 1996 trong báo cáo Down’s syndrome sreening – của HADDOW cũng

nhận định tương tự

3D- KHẢO SÁT NÃO

• Não bộ là phần quan trọng nhất của thai nhi cần phải khảo sát cẩn thận nhất.

• DÙNG 3D đầu dò ÂĐ quan sát cấu trúc bên trong não bộ qua nhiều mặt cắt phát hiện các bệnh lý quan trọng như:

- Dãn não thất

- Dãn hố sau tiểu não

- Teo thể chai …

CẤU TRÚC NÃO- 3D

CỘT SỐNG

• KHẢO SÁT BẰNG 3D CÓ NHIỀU KHẢ NĂNG PHÁT HIỆN CHÍNH XÁC CÁC DTBS CỘT SỐNG HƠN 2D.

• KHÔNG CẦN DI CHUYỂN NHIỀU ĐẦU DÒ CHỈ CẦN XOAY CẤU TRÚC KHỐI 3D LÀ XÁC ĐỊNH ĐƯỢC KHOẢNG HỞ CỦA XƯƠNG SỐNG.

KHẢO SÁT CỘT SỐNG

MẶT THAI NHI ( Surface mode)

• SIÊU ÂM 3D CÓ THỂ CHO RA

HÌNH ẢNH TOÀN DIỆN GƯƠNG

MẶT THAI NHI; CHẨN ĐOÁN S ỨT MÔI VÀ CHẺ VÒM HẦU , CÁC DTBS KHÁC Ở MẶT: Micrognathia; probos is; hypote loris m cyclopia …

Mặt thai nhi

Mặt ( nhìn ngiêng)

Mặt thai nhi

THÓP THAI NHI

• 3D SURFACE MODE XEM XÉT SỰ

ĐÓNG CÁC THÓP Ở XƯƠNG SỌ THAI NHI CHÍNH XÁC HƠN LÀ

DÙNG 2D LÝ DO BỀ MẶT CONG CỦA XƯƠNG S Ọ KHÓ QUAN SÁT CHỈ TRÊN 1 MẶT CẮT 2D

THÓP ĐỈNH

TIM THAI NHI

• KHẢO SÁT BẰNG 3D TIM THAI NHI CÓ THỂ ĐO ĐƯỢC THỂ TÍCH

CÁC BUỒNG TIM , THỰC HIỆN

ĐƯỢC NHIỀU MẶT CẮT ĐỂ QUAN SÁT TRÊN 1 HÌNH VÀ XOAY

ĐƯỢC HÌNH ĐỂ QUAN S ÁT NHIỀU PHÍA

TIM

THÀNH BỤNG THAI NHI

• CÁC QUAI RUỘT CHUI RA NGOÀITRONG DTBS HỞ THÀNH BỤNG NHÌN THẤY RÕ

HƠN DƯỚI 3D- GIÚP CHẨN ĐOÁN PHÂN

BIỆT VỚI BÀNG QUANG LỘ RA NGOÀI

( bladder extrophy) VÀ HỘI CHỨNG QUẤN MÀNG ỐI ( Amniotic band syndrome)

• THOÁT VỊ RỐN 3D KHẢO SÁT CHÍNH XÁC HƠN 2D NHỜ CÓ HÌNH ẢNH ĐA MẶT CẮT ( multiplanar scan planes)

THÀNH BỤNG

KHẢO SÁT BÁNH NHAU

• 3D KHẢO SÁT được các thay đổi cấu trúc

nhau như: các đốm vôi hóa ; các hồ máu ,

các múi nhau và sự thay đổi của độ phản âm

• CÁC BẤT THƯỜNG ở bánh nhau như u

mạch máu (chorioangioma);nhau bong non , máu tụ sau nhau, nhau cài răng lược 3D dễ dàng chẩn đoán hơn

• XÁC ĐỊNH vị trí bám của dây rốn trên mặt

bánh nhau ; đánh giá các màng ối trong đa thai

U MẠCH MÁU

DÂY RỐN

 BÌNH THƯỜNG dây rốn có 3 mạch máu

 3D dễ dàng nhìn thấy hình ảnh dây rốn chỉ có 2 mạch máu (two vessel cord)

 Hay kèm các DTBS như : dị tật hệ tim mạch; holoprosencephaly, loạn sản xương, não úng thủy, thoát vị rốn…

 Khi phát hiện dây rốn chỉ có 2 mạch máu

chúng ta phải khảo sát lại toàn bộ thai nhi tìm các DTBS kể trên.nhưng cũng có <50%

trường hợp bình thường

CÁC NGÓN TAY VÀ CHÂN

• 2D có khả năng phát hiện được gần hết các DTBS các chi của thai nhi,tuy nhiên 3D sẽ cung cấp hình ảnh chính xác và rõ ràng hơn về bề mặt của bàn tay và bàn chân thai nhi cũng như các ngón

CHAÂN KHOEØO

2D

MULTIPLANAR MODE

DI CHUYỂN MẶT CẮT

KHẢO SÁT THEO 1TRỤC X

1MẶT CẮT 2D

KHẢO SÁT DTBS

• Nhiều tác giả đã nghiên cứu và cho

thấy 3Dkhảo sát DTBS chính xác hơn 2D ở nhóm thai kỳ có nguy cơ cao

• PRETORIUS và cộng sự nghiên cứu trên 63

bn trong đó có thấy 103 DTBS cho kết quả như sau:

• Một số DTBS thấy rõ hơn vởi3D>2D: club

foot,cleft lip –palate

• Yếu điểm của 3D:DTBS tim mạch,đa dị tật phức tạp

LỢI ÍCH

1) TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG THẤY ĐƯỢC

CÁC BỆNH LÝ PHỨC TẠP Ở THAI NHI

2) CÓ THÊM NHIỀU THÔNG TIN VỀ CẤU

TRÚC BÊN TRONG( qua đa lớp cắt )

3) NHÌN THẤY ĐƯỢC BỀ MẶT(surface)

4) ĐO ĐƯỢC ĐỘ RỘNG VÀ KÍCH THƯỚC

CHỔ BỊ DỊ TẬT CHÍNH XÁC HƠN

5) TĂNG KHẢ NĂNG NHẬN XÉT CÁC DTBS

6) HỘI CHẨN TỪ XA VỚI CÁC CHUYÊN GIA ( INTERNET)

ĐỐI VỚ NGƯỜI THÂN

1) NGƯỜI THÂN CỦA BÉ GHI NHẬN

THẤY HÌNH ẢNH DỄ DÀNG HƠN.

2) TĂNG CƯỜNG MỐI LIÊN HỆ TÌNH

CẢM YÊU THƯƠNG CON MÌNH( giảm hút thuốc hay uống rượu )

3) NHẬN THẤY RÕ HƠN VỀ DTBS CỦA

CON MÌNH ( quyết định đồng ý bỏ thai khi thấy dị tật nặng…)

LỢI ÍCH VỀ THÔNG TIN

• 3D volume –mode ( từ 3 -100 MB) số đo thể tích chính xác , thông tin về bệnh lý rõ ràng hơn dựa vào đó có thể :

1)GỞI THÔNG TIN QUA MẠNG INTERNET

2)HUẤN LUYỆN CHO CÁC BS và SV

3)LƯU TRỬ THÔNG TIN TRÊN DĨA CD, HDD…CHO XEM LẠI HÌNH ẢNH KHI CẦN THIẾT ( để hồi cứu và cho gia đình bn xem lại)

SIEÂU AÂM 3D TRONG

PHUÏ KHOA

CÁC CHỈ ĐỊNH

• Hình dạng nội mạc TC

• Tính thể tích nội mạc TC

• Khảo sát khối u tử cung ( u xơ…)

• Khảo sát buồng tử cung

• Vị trí vòng tránh thai

• Khảo sát trong vô sinh

• Khảo sát cổ tử cung

• Đánh giá các nang noãn

• Đo buồng trứng và khảo sát 2 phần phụ

HÌNH DÁNG NỘI MẠC

1) DÙNG ĐẦU DÒ 3D BỤNG HAY ÂM ĐẠO

2) TRONG VÒNG 3 GIÂY CÓ THỂ SCAN HẾT

VÙNG TỬ CUNG (KHÔNG CẦN PHẢI DI

CHUYỂN ĐẦU DÒ NHIỀU )

3) HÌNH DẠNG CỦA NỘI MẠC ( qua mặt cắt

horizontal = coronal plane) SẼ NHÌN THẤY RÕ GIÚP CHẨN ĐOÁN TC 2 SỪNG HAY

TỬ CUNG ĐÔI

NỘI MẠC

TC 2 SỪNG+ TÚI THAI

BỀ DẦY NỘI MẠC TC

• BỀ DẦY NỘI MẠC tử cung gia tăng có thể liên hệ đến K nội mạc tử cung ở người đã mãn kinh

• SÂ 2D chỉ đo được bề dầy nội mạc nếu > 8mm ở người đã mãn kinh sau 3 năm- cần phải nạo sinh thiết

• SÂ 3D đo được thể tích nội mạc ,chính xác hơn nếu V > 13 ml  endometrial cancer ( theo Gruboeck; Jurkovic; Campbell trong tạp chí ULTRASOUND OBS GYN.1996)

ĐO THỂ TÍCH NỘI MẠC

U TỬ CUNG

• 3D xác định được chính xác vị trí , hình dạng và kích thước của khối u qua các mặt cắt dùng multiplanar scan.

• Với mặt cắt “ coronal “ tốt nhất để khảo sát vùng đáy TC xác định được nhân

xơ có cuống trong lòng tử cung

U XƠ DƯỚI NIÊM MẠC

BUỒNG TỬ CUNG

• DÙNG ỐNG THÔNG BƠM DUNG DỊCH VÀO BUỒNG TC

• DÙNG 3D KHẢO SÁT CÓ THỂ XÁC

ĐỊNH POLYP LÒNG TC VÀ U NỘI

MẠC

POLYPE LÒNG TC

VÒNG TRÁNH THAI

• DÙNG 3D KHẢO SÁT BUỒNG TC

TRƯỚC KHI ĐẶT VÒNG , PHÁT HIỆN

3 TRƯỜNG HỢP CHỐNG CHỈ ĐỊNH :

 TC CÓ VỊ TRÍ BẤT THƯỜNG

 TỬ CUNG CÓ VÁCH NGĂN , 2 SỪNG

 TC CÓ U XƠ TC HAY U KHÁC.

VÒNG TRÁNH THAI

KHẢO SÁT BUỒNG TRỨNG

• DÙNG SÂ 3D ĐẦU DÒ ÂM ĐẠO KHẢO SÁT SỐ LƯỢNG , KÍCH THƯỚC VÀ

HÌNH DẠNG CÁC NANG NOÃN, TRỢ GIÚP CHO KỶ THUẬT ĐIỀU TRỊ VÔ SINH.

CÁC NANG NOÃN

KHỐI U Ở VÚ

• DÙNG SIÊU ÂM 3D DOPPLER –MẦU KHẢO SÁT KHỐI U VÚ : đánh giá sự thay đổi phổ và màu các mạch máu , kích thước và độ phản âm của cấu trúc bên trong khối u vú.

HÌNH ẢNH U TUYẾN VÚ