giáo án ngữ văn lớp 9

Kiểm tra: - Kiểm tra sự chuẩn bị của HS - Kể tóm tắt nội dung truyện Lặng lẽ Sa Pa.Vì sao nói truyện ngắn này bàng bạc chất thơ, có thể coi nh một bài thơ bằng văn xuôi về cảnh vật và co

Trang 1

ữ v ăn 9; Tuõn 15:

Ngày soạn: 22 / 11 / 2013

Tiết 71: Chiếc lợc ngà (T1) Nguyễn Quang Sáng

A MỤC TIấU :

I Kiến thức:

- Nắm đợc nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm tự sự Cảm nhận đợc tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của cha con anh Sáu Nắm

đợc nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên, lời kể chuyện ở ngôi thứ nhất dung dị, đậm chất Nam Bộ

II Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc, kể diễn cảm, hiểu, cảm nhận về tác phẩm truyện hiện

đại

- Kĩ năng t duy phê phán Kĩ năng ra quyết định Kĩ năng t duy sáng tạo

III Thỏi độ:

- Giáo dục sự cảm thông, biết ơn, tình cảm gia đình và yêu quê hơng đất nớc cho học sinh

B CHUẨN BỊ:

I Giỏo viờn:

- Ảnh chân dung nhà văn Nguyễn Quang Sáng Phiếu học tập

II Học sinh:

- Soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong SGK

C TIẾN TRèNH LấN LỚP:

I Tổ chức lớp:

- Gv kiểm tra sĩ số, ổn định lớp

Sĩ số:

II Kiểm tra:

- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

- Kể tóm tắt nội dung truyện Lặng lẽ Sa Pa.Vì sao nói truyện ngắn này bàng bạc chất thơ, có thể coi nh một bài thơ bằng văn xuôi về cảnh vật và con ngời ở Sa Pa?

- Vì sao tất cả các nhân vật trong truyện, kể cả nhân vật chính đều không

đợc đặt tên ?Bác lái xe cho rằng , anh thanh niên là một trong những ngời cô độc nhất thế gian, em có đồng ý với ý kiến ấy không? tại sao?

- Phát biểu chủ đề truyện:

III Bài mới:

- Giới thiệu bài:

Giỏo viờn hướng dẫn học sinh đọc

bài

I Tiếp xỳc văn bản.

1 Đọc , kể túm tắt:

Trang 2

Các nhóm treo kết quả bài tập tóm

tắt ở nhà Đại diện 2 nhóm lên

trình bày Các nhóm khác nhận

xét bổ sung

Giáo viên nhận xét và chốt

?Nêu những hiểu biết của em về

nhà văn Nguyễn Quang Sáng?

-Giải thích từ khó trong SGK

Đoạn trích chia làm mấy phần?

Nêu ý mỗi phần?

? Nhận xét gì về ngôi kể? ngôi kể

ấy có tác dụng gì?

Quan sát đoạn truyện kể về nhân

vật bé Thu trong những ngày ông

Sáu về thăm nhà, tìm những chi

tiết kể về lần đầu bé Thu gặp cha?

-Bé Thu tròn mắt nhìn Đó là đôi

mắt nhìn như thế nào?(Mở to

không chớp, biểu lộ sự ngạc

nhiên)

-Bé Thu vụt chạy và kêu thét- Đó

là những cử chỉ như thế nào?

(nhanh , mạnh, biểu lộ ý muốn cầu

cứu)

Những cử chỉ và tiếng kêu ấy biểu

hiện cảm xúc gì của bé Thu trong

lúc này?

- Đọc bài

- Tóm tắt

2.Tìm hiểu chú thích:

a Tác giả:

Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932 ,quê ở

An Giang

Từ sau 1954 tập kết ra Bắc, viết văn Tác phẩm có nhiều thể loại chủ yếu viết về cuộc sống và con người Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như sau hoà bình

b Từ khó: 15 từ ở SGK

3.Bố cục và ngôi kể:

- Bố cục: 3phần

+P1:Từ đầu đến “bắt nó về”- Tình trạng cha con anh Sáu trước buổi chia tay

+P2:Tiếp đến:tuột xuống” –Buổi chia tay đầy nước mắt

+P3 còn lại:Anh Sáu ở chiến khu làm chiếc lược ngà và hi sinh

- Ngôi kể:

Ngôi thứ nhất,đặt vào nhân vật anh Ba Tác dụng: tăng độ tin cậy và tính trữ tình của câu truyện

II Phân tích Văn bản:

1 Nhân vật bé Thu:

a Thái độ và tình cảm của bé Thu trong hai ngày đầu.

-Nghe gọi con bé giật mình, tròn mắt nhìn

Nó ngơ ngác , lạnh lùng

Con bé thấy lạ quá , mặt nó bỗng tái đi, vụt chạy và kêu thét : má, má

=>Bé Thu lo lắng và sợ hãi

IV Củng cố:

Trang 3

- Hệ thống lại nội dung bài

*) Luyện tập:Phiếu học tập:Trả lời các câu hỏi sau:

- Văn bản này sử dụng phơng thức biểu đạt nào?Có sự tham gia của phơng thức nào khác không?( tự sự và có sự tham gia của miêu tả, lập luận nh là các yếu tố bổ sung)

- Tên truyện : Chiếc lợc ngà có liên quan nh thế nào đến nội dung câu truyện này?(Chiếc lợc ngà là cầu nối tình cảm cha con ông Sáu Nó là kỉ vật của ngời cha vô cùng yêu con để lại cho con trớc lúc hi sinh)

-Kể tóm tắt nội dung truyện

V Hướng dẫn về nhà:

- Nhóm 1(dãy 1): tìm các chi tiết :trong hai ngày tiếp theo thái độ và tình cảm của bé Thu đối với anh Sáu diễn biến nh thế nào?

- Nhóm 2(dãy 2):Tìm hiểu về thái độ và hành động của bé Thu trong buổi chia tay

- Nhóm 3(dãy 3):Tìm hiểu các chi tiết về ông Sáu

_

Trang 4

Ngày soạn: 22 / 11 / 2013

Tiết 72: Chiếc lợc ngà (T2) Nguyễn Quang Sáng

I Kiến thức:

- Nắm đợc nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm tự sự Cảm nhận đợc tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của cha con anh Sáu Nắm

đợc nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên, lời kể chuyện ở ngôi thứ nhất dung dị, đậm chất Nam Bộ

II Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc, kể diễn cảm, hiểu, cảm nhận về tác phẩm truyện hiện

đại

III Thỏi độ:

- Giáo dục sự cảm thông, biết ơn, tình cảm gia đình và yêu quê hơng đất nớc cho học sinh

B CHUẨN BỊ:

I Giỏo viờn:

- Ảnh chân dung nhà văn Nguyễn Quang Sáng Phiếu học tập

II Học sinh:

Sĩ số:

II Kiểm tra:

- Kể tóm tắt nội dung đoạn trích Phân tích thái độ và tình cảm của bé Thu trong phút đầu gặp hai ngời khách lạ Lí giải nguyên nhân của thái độ ấy?

III Bài mới:

- Giới thiệu bài: GV tóm tắt nội dung tiết 1- giới thiệu vào bài tiết 2

Trong hai ngày đờm tiếp theo

thỏi độ và tỡnh cảm của bộ Thu

đối với anh Sỏu diễn ra như thế

nào?

Nhúm 1 trỡnh bày

Khi mời ụng Sỏu vào ăn cơm, bộ

Thu núi như thế nào?Nhận xột gỡ

về cỏch núi ấy?

II Phõn tớch Văn bản:

1 Nhõn vật bộ Thu:

a.Thỏi độ và tỡnh cảm của bộ Thu trong hai ngày đầu (tiếp)

-Vụ ăn cơm -Cơm chớn rồi

=>Núi trống khụng - khụng chấp nhận ụng

Trang 5

Trong bữa ăn bé Thu đã có phản

ứng gì?

Phản ứng đó cho thấy thái độ của

bé Thu đối với ông Sáu như thế

nào?

Phản ứng đó có phải là dấu hiệu

của đứa trẻ hư không ? tại sao?

Nhóm 2 trình bày

?Anh mắt bé Thu ngày ông Sáu

đi như thế nào?

Điều đó biểu lộ một nội tâm như

thế nào?

Bé Thu phản ứng như thế nào

khi nghe ông Sáu nói ‘ Thôi

,ba đi nghe con”?

Đó là tâm trạng như thế nào?

Nhận xét gì về nghệ thuật khắc

hoạ nhân vật bé Thu trong đoạn

trích trên? Từ đó bé Thu hiện lên

với tính cách gì trong cảm nhận

của em?

? Vì sao người thân mà ông Sáu

khao khát được gặp nhất chính là

đứa con? Tìm chi tiết miêu tả

cảnh ông Sáu lần đầu trông thấy

con - lúc ấy tâm trạng của ông

như thế nào?

?Hình ảnh ông Sáu khi bị con

khước từ được miêu tả như thế

nào?Tâm trạng của ông ra sao?

?Ông Sáu đã có những biểu hiện

gì khi bé Thu phản ứng trước và

trong bữa cơm?

?Từ những biểu hiện đó nỗi lòng

nào của ông được bộc lộ?

Sáu là cha

-Khi ông Sáu bỏ trứng cávào chén nó ,nó hất cái trứng ra, cơm văng tung toé cả mâm.Ông Sáu đánh nó, nó sang bà ngoại , khóc

=>Nó cự tuyệt một cách quyết liệt hơn trước tình cảm của ông Sáu

-Không phải là đứa bé hư vì bé Thu không chấp nhận một người khác với cha mình trong tấm ảnh => Chứng tỏ tình cảm thương yêu của nó với cha

b Thái độ và hành động của bé Thu trong buổi chia tay

- Cái nhìn không ngơ ngác, không lạnh lùng, nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa

=>Tâm lí thăng bằng, không còn lo lắng sợ hãi nữa

-Nó bỗng kêu thét lên : “Ba a ba a” ,nhanh như sóc, nó thót lên và dang tay ôm chặt lấy

cổ ba nó, nói trong tiếng khóc

-Nó hôn ba nó -Ôm chầm lấy ba nó, mếu máo

=>Tình yêu nỗi nhớ, niềm ân hận, nuối tiếc của bé Thu bị dồn nén lâu nay bùng ra mạnh

mẽ, hối hả ,cuống quýt, mãnh liệt ào ạt

*Miêu tả dáng vẻ ,lời nói cử chỉ để bộc lộ nội tâm kết hợp bình luận về nhân vật=>Bé Thu: hồn nhiên chân thật trong tình cảm, mãnh liệt trong tình yêu thương

2 Nhân vật ông Sáu

-Từ tám năm nay ông chưa một lần gặp mặt đứa con gái đầu lòng mà ông vô cùng thương nhớ

Gọi “Thu! Con.”, vừa bước, vừa khom người đưa tay chờ đón con

=>Vui và tin đứa con sẽ đến với mình

-Đứng sững, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại, hai tay buông xuống như bị gãy

->Buồn bã, thất vọng

-Nhìn con ,khe khẽ lắc đầu cười Khi con hất miếng trứng cá, anh vung tay đánh, hét lên

=>Tình yêu thương của người cha trở nên bất lực.Ông buồn vì tình yêu thương của người cha chưa được con đền đáp

Trang 6

Theo dừi đoạn truyện kể về ngày

ụng Sỏu ra đi

?Em nghĩ gỡ về đụi mắt anh Sỏu

nhỡn con và nước mắt của người

cha lỳc chia tay?

Khi ở chiến khu ụng Sỏu cú

những suy nghĩ và việc làm như

thế nào?

Những suy nghĩ và việc làm ấy

thể hiện tỡnh cảm của ụng đối với

con như thế nào?

?Đọc đoạn trớch em cảm nhận

được vẻ đẹp nào của tỡnh cha con

của bộ Thu?Từ đú giỏ trị tỡnh

cảm nào của con người được

khẳng định trong chiến tranh?

?Để thể hiện cỏc nhõn vật và thỏi

độ của mỡnh nhà văn đó cú cỏch

kể chuyện như thế nào?

-Một học sinh đọc Ghi nhớ

-Nhỡn con với đụi mắt trỡu mến lẫn buồn rầu, một tay ụm con ,một tay lau nước mắt rồi hụn lờn mỏi túc con

=>Đú là đụi mắt giàu tỡnh yờu thương và độ lượng, đú là nước mắt sung sướng, hạnh phỳc của người cha cảm nhận được tỡnh ruột thịt từ con mỡnh

-ở chiến khu: õn hận vỡ đó đỏnh con, tự mỡnh làm chiếc lược ngà, tẩn mẩn khắc từng nột “Yờu nhớ tặng Thu con của ba” Lỳc sắp qua đời múc cõy lược, nhỡn bỏc Ba hồi lõu

=>Nhớ con, giữ lời hứa với con ễng là người cha cú tỡnh yờu thương con sõu nặng Một người cha yờu con đến tận cựng

III Tổng kết -Tỡnh cha con sõu nặng, bền chặt dự trong

hoàn cảnh ộo le.Trong chiến tranh, những giỏ trị tỡnh cảm của con người càng trở nờn thắm thiết , bền chặt

-Cỏch kể tự nhiờn, giản dị, kết hợp nhiều phương thức biểu đạt

*Ghi nhớ: SGK

IV Củng cố:

- Hệ thống lại nội dung bài

- Chuẩn bị bài : Ôn tập Tiếng Việt

- Chuẩn bị kiểm tra Tiếng Việt, kiểm tra về thơ và truyện hiện đại

_

Trang 7

Ngày soạn: 23 / 11 / 2013

(Các phơng châm hội thoại cách dẫn gián tiếp)

I Kiến thức:

- Hệ thống hóa những kiến thức tiếng Việt đã học ở học kì I lớp 9

- Tích hợp các văn bản văn và các bài Tập làm văn đã học

II Kĩ năng:

- Rèn luyện các kĩ năngtổng hợp về sử dụng tiếng Việt trong nói và viết

III Thỏi độ:

- Giáo dục ý thức tự giác học tập cho học sinh

B CHUẨN BỊ:

I Giỏo viờn:

- Bảng phụ, phiếu học tập

II Học sinh:

Sĩ số:

II Kiểm tra:

- Kiểm tra 15 phỳt

Đề bài :

Cõu 1: Điền cỏc thành ngữ vào sau cỏc phần giải thớch sau:

A, Cảnh sống tự tỳng , bú buộc, mất tự do là ………

B,Cảnh sống khụng nhà cửa, dói dầu ,khổ cực là………

C, Mọi việc bắt đầu đều khú khăn là………

Cõu 2:Đọc lời thoại sau của Sựng Bà núi với Thị Kớnh:

ễi chao ơi là mặt!

Chộm bổ băm vằm xả xớch mặt!

A, Tỡm những từ ngữ nổi bật trong lời thoại thể hiện tớnh cỏch của nhõn vật Sựng Bà.

B, Từ ngữ đú biểu hiện?

a.Sự đau đớn trong nội tõm nhõn vật

b.Sự đay nghiến, ngoa ngoắt, biểu hiện sự xung đột sõu sắc

c.Sự núng giận tức thời của nhõn vật

Đỏp ỏn:

Trang 8

Câu 1: 4,5 điểm(điền đúng mỗi thành ngữ: 1,5 điểm)

A,Cá chậu chim lồng

B,Màn trời chiếu đất

C,Vạn sự khởi đầu nan

Câu 2

A.Từ ngữ nổi bật trong lời thoại của Sùng bà: chém, bổ, băm, vằm , xả, xích (mặt) (4 điểm)

B,(chọn b) (1,5 điểm)

III Bài mới:

- Giíi thiÖu bµi:

Giao bài tập cho học sinh

-Nhóm 1:nêu các phương châm hội

thoại đã học? Cho ví dụ Làm bài

tập 1

-Nhóm 2:Xưng hô trong hội thoại

là gì? Cho ví dụ Làm bài tập 2

-Nhóm 3: Cách dẫn trực tiếp và

cách dẫn gián tiếp là gì? Cho ví

dụ Làm bài tập 3

*Các nhóm thảo luận sau đó cử đại

diện lên trình bày

các thành viên trong lớp đóng góp

ý kiến bổ sung

- Giáo viên kết luận

I Ôn tâp lí thuyết

1 Các phương châm hội thoại:

a, Phương châm về lượng b,Phương châm về chất

c, Phương châm quan hệ d,Phương châm cách thức

e, Phương châm lịch sự

2.Xưng hô trong hội thoại

-Người nói cần căn cứ vào đặc điểm của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp

3 Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

a, Dẫn trực tiếp

b Dẫn gián tiếp

II Luyện tập

1 Bài tập 1

Trong giờ Vật lí, thầy giáo hỏi một học sinh :

-Em cho thầy biết sóng là gì?

Học sinh giật mình , trả lời:

-Thưa thầy "Sóng "là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ!

2 Bài tập 2

- Khi xưng hô ,người nói tự xưng mình một cách khiêm nhường là "xưng khiêm

"và gọi người đối thoại một cách tôn kính gọi là " hô tôn "

Ví dụ:

-Vua tự xưng là "quả nhân "(người kém cỏi ) để thể hiện sự khiêm tốn và gọi các nhà sư là "cao tăng "để thể hiện sự tôn kính

-Các nhà nho tự xưng là "hàn sĩ ", "kẻ hậu

Trang 9

*các nhóm trình bày bài tập của

nhóm mình

-Các nhóm khác nhận xét

-Giáo viên kết luận

sinh " và gọi người khác là "tiên sinh "

3 Bài tập 3.

*Chuyển thành lời dẫn gián tiếp Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng thua như thế nào

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới ,không biết tình hình quân

ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ nên đánh hay nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ

bị dẹp tan

*Nhận xét

-Trong lời thoại ở đoạn trích nguyên văn: vua Quang Trung xưng "Tôi " (ngôi thứ nhất ), Nguyễn Thiếp gọi vua là "Chúa công "(ngôi thứ hai )

-Trong lờidẫn gián tiếp :Người kể gọi vua Quang Trung là "nhà vua ", "vua Quang Trung " (ngôi thứ ba )

IV Củng cố:

- HÖ thèng l¹i néi dung bµi

- Híng dÉn häc bµi: ¤n tËp kiÕn thøc , lµm l¹i c¸c bµi tËp

- Giê sau kiÓm tra viÕt

Trang 10

Ngày soạn: 23 / 11 / 2013

Tiết 74: Kiểm tra Tiếng Việt

I Kiến thức:

- Đánh giá kết quả học tập của học sinh về kiến thức Tiếng Việt đã học ở học kì II Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng sử dụng Tiếng Việt trong việc viết văn và giao tiếp xã hội

- Kĩ năng t duy phê phán KN ra quyết định KN t duy sáng tạo

III Thỏi độ:

- Giáo dục ý thức tự giác khi làm bài kiểm tra

B CHUẨN BỊ:

I Giỏo viờn:

- Ma trận đề kiểm tra, đề, đỏp:

*) Ma trận đề kiểm tra

Nội dung

kiến các

chủ đề

Câu

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng TN

KQ TL TNKQ TL Vận dụng ở mức độ thấp Vận dụng ở mức độ cao

Các

ph-ơng

châm hội

thoại

2

1

2

1

4

2

Sự phát

triển của

từ vựng

2

1

3

4

Cách dẫn

trực tiếp

cách dẫn

gián tiếp

1a

2

1b

1

3

Xng hô

trong hội

thoại

1

1 1

Tổng 2

1 4 2 3 7 9 10

Đề bài Phần I Trắc nghiệm (3 điểm)

Câu 1 Thế nào là phơng châm về lợng?

Trang 11

A Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời nói phải đúng yêu cầu của giao tiếp, không thiếu , không thừa

B Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài tránh lạc đề

C Khi giao tiếp cần nói tế nhị và tôn trọng ngời khác

Câu 2 Thành ngữ : "Dây cà ra dây muống " dùng để chỉ những cách thức nói

nh thế nào?

A Nói ngắn gọn

B Nói dài dòng rờm rà

C Nói mơ hồ

Câu 3

Em chọn cách nói nào sau đây để thể hiện phơng châm lịch sự trong giao tiếp?

A Bài thơ của anh dở lắm

B Bài thơ của anh cha đợc hay lắm

C Bài thơ của anh không hay

Câu 4 Để phát triển nghĩa của từ phải dựa trên cơ sở nghĩa gốc Đúng hay sai?

A Đúng B Sai

Câu 5 Có mấy cách phát triển từ vựng?

A Một B Hai

C Ba D Bốn

Câu 6 Để không vi phạm các phơng châm hội thoại cần phải làm gì?

A.Nắm đợc các đặc điểm của tình huống giao tiếp

B Hiểu rõ nội dung mình cần nói

C Biết im lặng khi cần thiết

D Phối hợp nhiều cách nói khác nhau

Phần II Tự luận ( 7 điểm)

Câu 7 Em hiểu cách “ Xng khiêm, hô tôn” nh thế nào?

Câu 8 Viết đoạn văn nghị luận trích dẫn lời nói của nhân vật anh thanh niên

trong tác phẩm “ Lặng lẽ Sa Pa”: “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình đợc?” theo cách trực tiếp

Câu 9 Tìm ba từ mới xuất hiện gần đây và giải nghĩa các từ đó?

Đáp án.

Phầ I Trắc nghiệm

Phần II Tự luận

Câu 7 Học sinh cần giải thích đợc :

Khi xng hô, nói với ngời khác thì phải khiêm tốn, phải tôn trọng ngời giao tiếp với mìnhthể hiện qua cách xng hô

Câu 8 Yêu cầu học sinh viết đợc đoạn văn nghị luận chặt chẽ và sử dụng đợc cách dẫn trực tiếp

Câu 9 Học sinh tìm đợc ba từ mới và giải nghĩa chính xác ( tìm đợc ba từ mới 1

điểm, giải nghĩa đúng mỗi từ đợc 0,7 điểm)Học sinh: Ôn tập kiến thức

-

II Học sinh:

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	202,5 KB