HOÀN THIỆN CÔNG tác QUẢN TRỊ rủi RO TRONG CHO VAY hộ NGHÈO

Khái ni m ngân hàng chính sách .... Quy trình cho vay h nghèo ..... Quy trình cho vay ...

HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N TR

R I RO TRONG CHO VAY H NGHÈO

HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N TR

R I RO TRONG CHO VAY H NGHÈO

L I C M N

Quá quá trình làm khóa lu n t t nghi p, em đã có đ c thêm r t nhi u kinh

nghi m, bài h c b ích u tiên, em xin g i l i c m n chân thành t i Ban giám hi u

và các th y cô giáo tr ng i h c Th ng Long đã t n tình truy n đ t ki n th c cho

chúng em trong su t th i gian chúng em h c t p t i tr ng, đ ng th i t o đi u ki n

thu n l i trong quá trình th c hi n khóa lu n

Em xin g i l i cám n chân thành t i cô giáo Th.s Ph m Th B o Oanh đã dành

nhi u th i gian, tâm huy t, đ nh h ng ch b o cho em trong su t quá trình đ em có

th hoàn thành t t khóa lu n này

ng th i em c ng xin đ c g i l i cám n đ n Ban giám đ c cùng các cán b

Phòng Qu n lý n r i ro c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam đã nhi t tình

h ng d n, truy n đ t hi u bi t và t o đi u ki n t i đa giúp em hoàn thành khóa lu n

Do th i gian th c t p không đ c nhi u và còn thi u kinh nghi m b n thân nên

khóa lu n c a em không tránh kh i sai sót Em r t mong nh n đ c s góp ý chân

thành c a các th y cô giáo đ khóa lu n c a em đ c hoàn thi n h n

Sinh viên th c hi n

M C L C

L I M U

CH NG 1: C S LÝ LU N V CHO VAY H NGHÈO VÀ QU N TR R I

RO TRONG CHO VAY H NGHÈO C A NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH 1

1.1 Nh ng v n đ c b n v ngân hàng chính sách 1

1.1.1 Khái ni m ngân hàng chính sách 1

1.1.2 c đi m c a ngân hàng chính sách 2

1.1.3 Vai trò c a ngân hàng chính sách 3

1.2 Nh ng v n đ c b n v cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách 4

1.2.1 Khái ni m cho vay h nghèo 4

1.2.2 c đi m và vai trò c a cho vay h nghèo 5

1.2.3 Phân lo i cho vay h nghèo 7

1.2.4 Quy trình cho vay h nghèo 7

1.2.5 Ph ng pháp đ m b o ti n vay trong cho vay h nghèo 8

1.3 M t s v n đ c b n v qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách 10

1.3.1 Khái ni m qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách 11

1.3.2 Ý ngh a c a vi c hoàn thi n công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách 11

1.3.3 Mô hình qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách 13

1.3.4 Các ch tiêu đánh giá công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách 16

1.3.5 Các nhân t nh h ng đ n công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách 23

CH NG 2: TH C TR NG QU N TR R I RO TRONG CHO VAY H NGHÈO C A NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ H I VI T NAM 28

2.1 Khái quát v Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam 28

2.2 Nh ng quy đ nh chung trong cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam 30

2.2.1 i t ng cho vay 30

2.2.2 Nguyên t c và đi u ki n cho vay 31

2.2.3 Ph ng th c cho vay 31

2.2.4 Quy trình cho vay 31

2.2.5 Các ph ng pháp đ m b o ti n vay 33

2.2.6 S n ph m cho vay h nghèo 33

2.3 Tình hình cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam giai đo n n m 2011 – 2013 34

2.3.1 Tình hình doanh s cho vay h nghèo 34

2.3.2 Tình hình thu h i n cho vay h nghèo 36

2.3.3 Tình hình d n cho vay h nghèo 37

2.4 Công tác qu n tr r i ro cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam giai đo n n m 2011 - 2013 38

2.4.1 Các ch tiêu đánh giá công tác qu n tr r i ro cho vay h nghèo 38

2.4.2 ánh giá công tác qu n tr r i ro cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam giai đo n n m 2011 – 2013 46

CH NG 3: GI I PHÁP HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N TR R I RO TRONG CHO VAY H NGHÈO C A NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ H I VI T NAM 52

3.1 nh h ng phát tri n ho t đ ng cho vay h nghèo và qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam 52

3.1.1 nh h ng phát tri n ho t đ ng cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam 52

3.1.2 nh h ng hoàn thi n qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam 54

3.2 M t s gi i pháp c b n nh m hoàn thi n công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam 54

3.2.1 Hoàn thi n h th ng chính sách 54

3.2.2 T ng c ng s ph i h p c a các đ n v , t o đi u ki n cho các h gia đình nghèo 54

3.2.3 Xóa b c ch bao c p, cung ng v n cho ng i nghèo theo c ch th tr ng có s qu n lý c a Nhà n c 55

3.2.4 T ng c ng ki m soát s d ng v n vay 56

3.2.5 C ng c , hoàn thi n T ti t ki m và vay v n 57

3.2.6 Th ng nh t ph ng pháp qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo và 57

3.2.7 T ng c ng m i quan h v i chính quy n đ a ph ng 57

3.2.8 Ki m soát t t vi c xác nh n h nghèo 57

3.3 M t s ki n ngh 58

3.3.1 Ki n ngh v i Chính ph 58

3.3.2 Ki n ngh v i Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam 58

K T LU N

B ng 2.4 H s thu h i n n m 2011 – 2013 c a Ngân hàng Chính sách xã h i 40

B ng 2.5 N quá h n n m 2011 – 2013 c a Ngân hàng Chính sách xã h i… 41

B ng 2.6 T l n x u n m 2011 – 2013 c a Ngân hàng Chính sách xã h i… 42

B ng 2.7 T l n khoanh n m 2011 – 2013 c a Ngân hàng Chính sách xã h i 43

B ng 2.8 Vòng quay v n tín d ng n m 2011 – 2013 c a Ngân hàng Chính

B ng 2.9 T l thoát nghèo n m 2011 – 2013 c a Ngân hàng Chính sách xã h i 45

S đ 1.2 Mô hình qu n tr r i ro cho vay h nghèo……… 13

S đ 2.1 Quy trình cho vay c a Ngân hàng Chính sách xã h i……… 32

L I M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam là m t trong nh ng đ n v giúp Nhà

n c t o công c và th c hi n các ho t đ ng h tr nh m t o đòn b y kinh t giúp h nghèo, h c n nghèo và đ i t ng chính sách có đi u ki n ti p c n v n tín d ng u đãi

đ phát tri n s n xu t, t o vi c làm, nâng cao thu nh p, c i thi n đi u ki n s ng, v n lên thoát nghèo, góp ph n th c hi n chính sách phát tri n kinh t g n li n v i xóa đói,

gi m nghèo, b o đ m an sinh xã h i, vì m c tiêu dân giàu - n c m nh - dân ch - công b ng - v n minh

Vì vai trò c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam trong ho t đ ng cho vay

u đãi là r t quan tr ng Do đó, đ đ m b o ho t đ ng cho vay h nghèo đ t đ c k t

qu cao thì v n đ đ t ra là luôn ph i quan tâm t i công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c ng nh thông qua các nghi p v : huy đ ng v n, cho vay, thanh toán, ngân qu và nh n v n u thác cho vay u đãi c a chính quy n đ a ph ng, các t ch c kinh t , chính tr - xã h i, các hi p h i, các t ch c phi Chính ph , các cá nhân trong

và ngoài n c đ u t cho các ch ng trình d án phát tri n kinh t xã h iđ t đó giúp Ngân hàng Chính sách xã h i có th th c hi n đ c chính sách tín d ng u đãi đ i v i

nghiên c u khóa lu n t t nghi p ch ng trình đào t o b c đ i h c c a mình

2 M c tiêu nghiên c u c a khóa lu n

Thông qua quá trình nghiên c u, khóa lu n t p chung làm rõ ba v n đ sau:

− H th ng hóa l i c s lý lu n v cho vay h nghèo và qu n tr r i ro trong cho vay

− i t ng nghiên c u: ho t đ ng cho vay h nghèo và công tác qu n tr r i ro

trong cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam

− Ph m vi nghiên c u: ho t đ ng cho vay h nghèo và công tác qu n tr r i ro trong

cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam trong các n m 2011,

2012, 2013

4 Ph ng pháp nghiên c u c a đ tài

tài s d ng k t h p nhi u ph ng pháp nghiên c u trong đó t p trung vào ba

ph ng pháp chính sau:

− Ph ng pháp th ng kê: là ph ng pháp đ c s d ng đ thu th p thông tin, s li u

v ho t đ ng cho vay h nghèo và công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo

c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam trong giai đo n 3 n m t n m 2011 đ n

n m 2013 T đó, khóa lu n k t h p v i các ph ng pháp khác đ làm rõ đ i t ng nghiên c u và đ t đ c m c tiêu nghiên c u đ ra

− Ph ng pháp so sánh: là ph ng pháp đ c s d ng đ đ i chi u s li u, thông tin

thu đ c v ho t đ ng cho vay h nghèo và qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo

c a Ngân hàng Chính sách xã h i Vi t Nam qua các n m trong giai đo n nghiên

c u T đó tìm ra v n đ còn t n t i c ng nh nguyên nhân c a h n ch trong cho vay h nghèo và qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a Ngân hàng Chính sách

CH NG 1:C S LÝ LU N V CHO VAY H NGHÈO VÀ QU N TR R I

RO TRONG CHO VAY H NGHÈO C A NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH

1.1 Nh ng v n đ c b n v ngân hàng chính sách

ói nghèo là m t v n đ xã h i mang tính toàn c u Trên th gi i, không ch

nh ng n c đang phát tri n mà c nh ng n c phát tri n thì v n có m t b ph n

ng i dân ch u c nh nghèo đói, ch a đ m b o đ c nh ng đi u ki n t i thi u c a cu c

s ng, phân hóa gi u nghèo ngày m t gia t ng Chính vì nh ng t n t i đó mà ngân hàng chính sách đ c hình thành nh m t m t xích k t n i gi a ch ng trình xóa đói gi m nghèo c a nhà qu c gia t i g n h n v i các h nghèo, đ i t ng g p khó kh n c n h

tr đ phát tri n kinh t

1.1.1 Khái ni m ngân hàng chính sách

Ngân hàng chính sách c ng là m t lo i hình ngân hàng có đ y đ ch c n ng, vai trò c a m t t ch c tài chính thông th ng trong n n kinh t , song ngân hàng chính sách ho t đ ng không vì m c tiêu l i nhu n Hi n nay, không có m t đ nh ngh a đ y

đ nào v ngân hàng chính sách trên th gi i, m i qu c gia đ u có s khác bi t v đ nh ngh a ngân hàng chính sách do đ c đi m v n n kinh t xã h i c a m i n c Vì v y,

đ có th hi u rõ đ c đi u này, tr c h t ta c n làm rõ khái ni m v ngân hàng và

ho t đ ng kinh doanh ngân hàng t đó xây d ng lên khái ni m chung v ngân hàng chính sách

Lu t các t ch c tín d ng Vi t Nam s 47/2010/QH12 c a Qu c h i đ nh ngh a:

“Ngân hàng là lo i hình t ch c tín d ng có th đ c th c hi n t t c các ho t đ ng ngân hàng theo quy đ nh c a Lu t này Theo tính ch t và m c tiêu ho t đ ng, các lo i hình ngân hàng bao g m ngân hàng th ng m i, ngân hàng chính sách, ngân hàng

h p tác xã” Trong đó:“Ngân hàng đ c phép kinh doanh, cung ng th ng xuyên m t

ho c m t s các nghi p v trong ho t đ ng ngân hàng: nh n ti n g i, c p tín d ng, cung ng d ch v thanh toán qua tài kho n”

D a theo Quy t đ nh s 131/2002/Q -TTG và đi u 17 trong Lu t các t ch c tín

d ng Vi t Nam 2010 v thành l p NHCSXH đ nh ngh a:“Ngân hàng chính sách là

ngân hàng ph c v Ng i nghèo v i m c tiêu xóa đói gi m nghèo, không vì m c tiêu

l i nhu n” Ngân hàng chính sách là m t t ch c đ c thù v mô hình t ch c qu n lý

theo ph ng th c các c quan qu n lý Nhà n c tham gia ban hành chính sách, còn

vi c đi u hành tác nghi p y thác cho m t ngân hàng th hai, v c ch ho t đ ng t o

kh n ng huy đ ng v n thông qua ho t đ ng c a ngân hàng có s b o tr c a Chính

ph Ngân hàng chính sách có b máy qu n lý và đi u hành th ng nh t trong ph m vi

c n c, là m t pháp nhân, có v n đi u l , có con d u, có tài s n và h th ng giao d ch

Thông qua quá trình nghiên c u và tìm hi u ta có th hi u khái ni m chung nh t

v ngân hàng chính sách: “Ngân hàng chính sách là lo i hình ngân hàng đ c th c

hi n t t c các ho t đ ng c a ngân hàng và các ho t đ ng kinh doanh khác theo quy

đ nh c a pháp lu t, ho t đ ng không vì m c tiêu l i nhu n mà nh m th c hi n các chính sách kinh t - xã h i c a qu c gia; ngân hàng chính sách đ c chính ph quy

đ nh v t ch c ho t đ ng và ph i th c hi n ki m tra, ki m soát n i b , báo cáo th ng

kê, báo cáo ho t đ ng theo quy đ nh c a Ngân hàng Nhà n c”

1.1.2 c đi m c a ngân hàng chính sách

Ho t đ ng không vì m c tiêu l i nhu n: khác v i đ c đi m c a các ngân hàng

th ng m i thông th ng ho t đ ng vì m c tiêu l i nhu n, ngân hàng chính sách luôn

đ t m c tiêu an sinh xã h i, phát tri n kinh t g n li n v i xóa đói gi m nghèo làm

tr ng tâm Thông qua vi c th c hi n các u đãi cho đ i t ng vay v n nh : lãi su t cho vay th p so v i các ngân hàng th ng m i, đi u ki n và th i gian cho vay đ c

đi u ch nh phù h p v i kh n ng c a ng i vay v n, có h tr v chuyên môn cho

ng i vay v n phát tri n kinh t …

Th c hi n cho vay các đ i t ng chính sách theo quy đ nh c a pháp lu t:

tùy theo đ c đi m kinh t - xã h i c a t ng qu c gia, đ i t ng chính sách h ng t i

đ c quy đ nh trong lu t c a m i n c Thông th ng, các đ i t ng chính sách đ c vay v n tín d ng u đãi g m: h nghèo, h c sinh sinh viên có hoàn c nh khó kh n, vay v n gi i quy t vi c làm, vay v n s n su t kinh doanh vùng khó kh n và các đ i

t ng khác theo quy đ nh

c th c hi n đ y đ các ho t đ ng c a ngân hàng bao g m nh n ti n g i,

c p tín d ng, cung ng d ch v thanh toán qua tài kho n: ngân hàng chính sách

c ng là m t lo i hình ngân hàng nên NHCS đ c th c hi n đ y đ các ho t đ ng kinh doanh ngân hàng Trong đó, NHCS l y ho t đ ng huy đ ng v n và cho vay làm ch

đ o Thông qua các ho t đ ng huy đ ng v n, NHCS t o l p ngu n v n kinh doanh và

s d ng ngu n v n này cho vay các ch th thi u v n cho n n kinh t Bên c nh đó, NHCS c ng đ c th c hi n nghi p v thanh toán b ng cách m tài kho n ti n g i thanh toán và th c hi n các nghi p v thanh toán thông th ng

c ti p nh n v n u đãi c a nhà n c và các t ch c khác đ tri n khai các ch ng trình, ho t đ ng cho vay h nghèo theo quy đ nh: ngân hàng chính

sách đ c nhà n c c p v n đi u l ban đ u và đ c c p b sung phù h p v i yêu c u

sách là công c c a nhà n c đ th c hi n các chính sách, t o phúc l i xã h i, ho t

đ ng vì m c tiêu xóa đói gi m nghèo c a qu c gia nên NHCS đ c h ng m t s đ c quy n nh : không c n tham gia b o hi m ti n g i, có t l d tr b t bu c b ng 0%, ngoài ra còn đ c mi n thu và các kho n ph i n p ngân sách Nhà n c

1.1.3 Vai trò c a ngân hàng chính sách

Là kênh d n v n tín d ng u đãi c a nhà n c t i các đ i t ng chính sách:thông qua các t ch c h i, đoàn là kênh trung gian d n v n t i các đ i t ng chính sách Ng i dân nghèo có đ c s ph i h p gi a các c p đ i v i các t ch c chính tr - xã h i đ s n xu t kinh doanh, t o vi c làm, c i thi n đ i s ng, cùng t ng

tr , giúp đ l n nhau trong s n xu t, kinh doanh và đ i s ng, cùng giám sát nhau trong

vi c vay v n, s d ng v n vay tr n ngân hàng

Giúp ng n ng a, h n ch tình tr ng cho vay n ng lãi nông thôn: Ng i dân

đ c ti p c n v i ngu n v n tín d ng u đãi NHCS Trong nhi u nguyên nhân d n đ n nghèo đói, có ba nguyên nhân ch y u là v n, k thu t và kinh nghi m làm n Song song v i các ch ng trình xóa đói gi m nghèo c a Nhà n c cung c p kinh nghi m và

k thu t tr ng tr t, ch n nuôi thì nông dân có m t ngu n vay v n tin c y, chi phí th p

đ an tâm s n xu t, vì v y có th ng n ng a tình tr ng cho vay n ng lãi trên m hôi

n c m t c a ng i dân nghèo đang n l c v n lên thoát nghèo

Góp ph n xây d ng nông thôn m i: phát tri n kinh t đi đôi v i xóa đói, gi m

nghèo, góp ph n tr c ti p vào vi c chuy n đ i c c u kinh t nông nghi p nông thôn,

th c hi n vi c phân công l i lao đ ng xã h i đi lên m t n n s n xu t hàng hóa l n đòi h i ph i áp d ng các bi n pháp k thu t tiên ti n có n ng su t cao vào th c ti n

s n xu t trên quy mô r ng NHCS có kh n ng đ u t m t l ng v n l n cho công tác khuy n nông, khuy n lâm, khuy n ng … chuy n d ch c c u kinh t nông thôn áp

d ng khoa h c k thu t và hình thành ra các ngành ngh kinh doanh m i góp ph n phân công l i lao đ ng xã h i, t o ra đ c b m t m i trong đ i s ng kinh t xã h i nông thôn

Góp ph n quan tr ng vào s thành công c a công tác xóa đói gi m nghèo

c a qu c gia: NHCS là m t trong nh ng công c đòn b y kinh t c a Nhà n c, là

đ ng l c giúp h nghèo, h c n nghèo và đ i t ng chính sách có đi u ki n ti p c n

v n tín d ng u đãi đ phát tri n s n xu t, t o vi c làm, nâng cao thu nh p, c i thi n

đi u ki n s ng, v n lên thoát nghèo, góp ph n th c hi n chính sách phát tri n kinh t

g n li n v i xóa đói, gi m nghèo, b o đ m an sinh xã h i, vì m c tiêu dân giàu - n c

m nh - dân ch - công b ng - v n minh

1.2 Nh ng v n đ c b n v cho vay h nghèoc a ngân hàng chính sách

1.2.1 Khái ni m cho vay h nghèo

Tr c h t, đ có th đ nh ngh a khái ni m cho vay h nghèo, ta c n làm rõ khái

ni m cho vay vì hình th c cho vay h nghèo c ng là m t trong nh ng hình th c cho vay nh ng đ i t ng đ c vay là ng i nghèo và đ i t ng chính sách khác theo quy

đ nh c a pháp lu t

Theo m c 16, đi u 14, Lu t các t ch c tín d ng s 47/2010/QH12 quy đ nh:

“Cho vay là hình th c c p tín d ng, theo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao cho khách hàng m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t th i gian nh t

đ nh theo th a thu n v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi”

Theo Phó Giáo S , Ti n s Mai V n B n, giáo trình “Nghi p v ngân hàng

th ng m i” c a Tr ng i h c Th ng Long, Nhà xu t b n Tài chính, n m 2009,

đ nh ngh a: “Cho vay c a ngân hàng th ng m i là vi c chuy n nh ng t m th i m t

l ng giá tr t ngân hàng th ng m i sang khách hàng vay, sau m t th i gian nh t

đ nh quay tr l i ngân hàng th ng m i v i l ng giá tr l n h n l ng giá tr ban

đ u”

Nh v y, ta có th rút ra khái ni m chung v ho t đ ng cho vay: “Cho vay là vi c

chuy n nh ng m t l ng giá tr (ti n ho c tài s n) gi a bên cho vay và bên đi vay trong m t kho ng th i gian nh t đ nh trên nguyên t c hoàn tr c g c và lãi đúng

h n” Có th nói cho vay là m t trong nh ng nghi p v ch y u c a ngân hàng khi

th c hi n c p tín d ng cho khách hàng và c ng là nghi p v mang l i thu nh p ch y u trong ngân hàng Ngân hàng đóng vai trò là “c u n i” gi a ng i d th a v n và

ng i c n v n, t đó s huy đ ng v n nhàn r i trong n n kinh t đ đáp ng nhu c u

B n ch t: b n ch t c a ngân hàng th ng m i là đi vay đ cho vay, do đó m c

tiêu c a các NHTM là t i đa kho n l i nhu n đ c h ng t m c chênh l ch gi a lãi

su t cho vay và lãi su t ti n g i, l i nhu n chính là c s t n t i và phát tri n c a NHTM Còn đ i v i cho vay h nghèo, m c tiêu đ t lên trên h t là cho vay vì m c tiêu xóa đói gi m nghèo – an sinh xã h i, l i nhu n thu đ c c a cho vay h nghèo dùng

đ bù đ p cho chi phí huy đ ng và ho t đ ng c a ngân hàng, h tr h nghèo và các

đ i t ng chính sách v n lên thoát nghèo chính là c s t n t i và phát tri n c a NHCS

Quy n cho vay: cho vay hay không cho vay là hoàn toàn thu c quy n c a

NHTM khi th m đ nh tiêu chu n c a khách hàng vì đ tránh r i ro có th x y ra trong quá trình cho vay Nh ng còn đ i v i cho vay h nghèo, đ i t ng cho vay đ c ch

đ nh và quy đ nh c a Th t ng Chính ph , NHCS có trách nhi m th c thi đúng theo quy đ nh

T nh ng phân tích và nh n đ nh trên, ta có th có khái ni m c b n v cho vay

h nghèo: “Cho vay h nghèo là vi c chuy n nh ng m t l ng giá tr (ti n ho c tài

s n) đ s d ng vào m c đích an sinh xã h i đã th a thu n trong h p đ ng tín

d nggi a ngân hàng chính sách và h nghèo (đ c chính ph quy đ nh t ng th i k ) trong m t kho ng th i gian nh t đ nh trên nguyên t c hoàn tr c g c và lãi đúng

h n”

1.2.2 c đi m và vai trò c a cho vay h nghèo

1.2.2.1 c đi m c a cho vay h nghèo

Do tính đ c tr ng c a ho t đ ng cho vay h nghèo có nh ng đ c đi m sau:

i t ng cho vay là h nghèo theo quy đ nh c a pháp lu t: NHCS đ c

thành l p theo quy đ nh c a nhà n c v i m c tiêu th c hi n thành công công cu c xóa đói gi m nghèo nên đ i t ng t p chung cho vay c a NHCS là đ i t ng h nghèo

đ c quy đ nh c a nhà n c trong t ng th i k

Quy mô kho n vay th ng nh : đ c đi m c a ng i đi vay là h nghèo, h

nghèo c n đ c h tr , có n ng l c s n xu t kinh doanh ch a cao vì v y mà l ng v n

c n b ra c ng không l n.S l ng đ i t ng c n h tr là t ng đ i l n và ngu n tài chính không đ R i ro v i đ i t ng này là khá cao vì v y các kho n vay nh và mang

tính phân tán

Lãi su t cho vay th p: đi đúng v i m c tiêu h tr t i đa cho h nghèo v n lên

thoát nghèo, NHCS t o đi u ki n cho h nghèo đ c s d ng ngu n v n v i chi phí

th p đ yên tâm s n xu t kinh doanh t o ra l i ích nhi u h n cho các h nghèo

a s khách hàng không ph i có tài s n đ m b o cho ngh a v tr n : là

hình th c cho vay tín ch p d a trên uy tín c a khách hàng, các t , h i đ ng ra cam k t

th c hi n đúng ngh a v đ i v i kho n vay i t ng khách hàng là h nghèo, tài s n

đ m b o th ng không có ho c mang giá tr th p, vì v y NHCS đã t o đi u ki n cho

h nghèo đ c vay v n tín ch p thông qua các t h i đ có th có nhi u h n các h nghèo đ c ti p c n v i ngu n v n chính sách

Th i gian cho vay dài: th ng các kho n vay đ u t vào ho t đ ng nông, lâm,

ng nghi p có th i gian quay vòng v n l n, l i nhu n thu đ c c ng không cao nên

th i gian cho vay th ng dài h n so v i các ho t đ ng kinh doanh, d ch v H n n a,

vì đ i t ng cho vay là các h nghèo có hoàn c nh khó kh n nên NHCS đã chia nh

ngh a v tr n t o đi u ki n cho h nghèo tr đ c đ y đ n g c và lãi nên th i gian cho vay th ng kéo dài

Ti t ki m t i đa chi phí và nhân l c: t ch c b máy qu n lý, đi u hành g n

nh , ph ng th c cho vay y thác t ng ph n qua các t ch c chính tr - xã h i huy

đ ng đ c ngu n l c t chính ng i dân t đó góp ph n ti t ki m chi phí nhân l c

1.2.2.2 Vai trò c a cho vay h nghèo

Phát huy s c m nh t ng h p, khai thác đ c ti m n ng to l n v trí tu , s c

c a, s c ng i c a toàn xã h i ph c v cho s nghi p xóa đói gi m nghèo: là s

k t h p gi achính sách c a chính ph ;k thu t s n xu t, ch n nuôi c a chính quy n

đ a ph ng và n l c thoát nghèo c a ng i dân t o lên s đ ng thu n m nh m vì

m c tiêu chung Kho n vay cho h nghèo là m t hình th c thông qua đó mà t ch c chính tr cùng toàn th xã h i tr giúp v v n và cách s d ng v n đ h nghèo có thêm đ ng l c v n lên có th thoát nghèo

Là m t kênh d n v n tin c y chuyên trách ph c v ng i nghèo:NHCS v i

m c đích t o đ c m t kênh d n v n tin c y cho ng i nghèo ngu n v n u đãi tr c

ti p, k p th i đi đ n v i ng i dân c n v n mang l i s an tâm h n cho ng i vay v n trong quá trình s d ng v n Chính ph giao hoàn toàn trách nhi m cho ngân hàng chính sách th c hi n và có s giám sát c a các t ch c h i, đoàn th c hi n cho vay

ph c v nhu c u v v n c a h nghèo

Ng n ch n đ c t n n tham nh ng, c a quy n c a bên cho vay và bên s

d ng v n vay:trong quá trình cho vay h nghèo, vi c th m đ nh c p v n và s d ng

v n c a ng i dân đ u đ c các t , h i th c hi n k t h p v i s giám sát c a ngân hàng nên hoàn toàn dân ch và công khai Cho vay h nghèo khác v i ho t đ ng cho vay thông th ng ph thu c nhi u vào đ o đ c c a cán b th m đ nh d gây ra hi n

t ng tham nh ng, quan liêu gây khó kh n cho ng i c n vay v n, thông qua các t

ch c cho vay h nghèo đã h n ch đ c tình tr ng này

T o đi u ki n cho ng i nghèo không ph i vay n ng lãi, nâng cao hi u qu

ho t đ ng kinh t : kho n thu nh p c a ng i vay v n không còn b chi quá nhi u cho

chi phí s d ng v n mà đ c s d ng đ ti p t c tái đ u t s n xu t mang l i hi u qu kinh t cao h n cho ng i dân Có đ c ngu n v n cho vay h nghèo t ngân hàng chính sách, ng i nghèo không còn ph i tìm đ n nh ng ngu n v n vay n ng lãi khác

mà hoàn toàn đ c NHCS t o đi u ki n trong quá trình tr n g c và lãi

Giúp ng i nghèo nâng cao ki n th c và ti p c n v i th tr ng: ng i vay

v n đ c h tr ngay t tr c khi vay v n tìm ra l nh v c đ u t v n hi u qu cho t i

k thu t trong s n xu t, kinh doanh Ng i vay v n ch đ ng trong vi c tìm hi u

h ng s n xu t và đ u ra có s h tr c a chính quy n đ a ph ng và t h i Kho n

vay h nghèo s giúp ng i vay v n có đ ng l c h n trong vi c ph i tìm cách v n lên thoát nghèo qua các ph ng th c s n xu t kinh doanh m i hi u qu h n phù h p

h n

1.2.3 Phân lo i cho vay h nghèo

Phân lo i cho vay h nghèo d a theo các tiêu chí phân lo i c th sau:

(1) Theo th i h n cho vay:

Cho vay chính sách ng n h n:là vi c NHCS cho h nghèo vay theo quy đ nh vay v n v i th i gian vay trong vòng 12 tháng

Cho vay chính sách trung h n:là vi c NHCS cho h nghèo vay theo quy đ nh vay v n v i th i h n vay trên 12 tháng đ n 60 tháng

Cho vay chính sách dài h n:là vi c NHCS cho h nghèo vay theo quy đ nh vay

v n v i th i h n vay trên 60 tháng

(2) Theo ph ng th c cho vay:

Cho vay y thác t ng ph n qua các t ch c chính tr - xã h i: kho n vay

đ c thông qua t ch c chính tr , xã h i đ n t i tay ng i dân và đ c t , h i đ ng ra

b o đ m

Ch o vay tr c ti p đ n khách hàng:h nghèo tr c ti p giao d ch v i ngân hàng

chính sách không thông qua b t k t ch c trung gian nào

1.2.4 Quy trình cho vay h nghèo

Quy trình chung c a ho t đ ng cho vay h nghèo g m có ba đ i t ng chính là: đ i

t ng vay v n là thành viên c a t T TK&VV và ngân hàng chính sách t o thành m t quy trình hoàn thi n c a ho t đ ng cho vay h nghèo Ta có th th y, t TK&VV đ ng ra

là m t t ch c trung gian t o m i liên k t gi a đ i t ng vay v n và ngân hàng, v i vay trò th m đ nh tr c đi u ki n vay v n c a đ i t ng vay v n và đ su t vay v n đ i v i ngân hàng chính sách Quy trình đ c phân tách rõ ràng trình t và nhi m v c n th c hi n trong các b c đ m b o h n ch t i thi u sai l i trong quá trình cho vay h nghèo

S đ 1.1 Quy trình cho vay h nghèo

(Ngu n: tác gi t t ng h p)

B c 1: Khi có nhu c u vay v n, đ i t ng vay v n vi t gi y đ ngh vay v n

theo m u, g i cho T ti t ki m và vay v n (TK&VV)

B c 2: T TK&VV ki m tra và g i h s đ ngh vay v n t i ngân hàng

B c 3: Ngân hàng phê duy t cho vay (n u đ đi u ki n vay) và thông báo l i

v i T TK&VV

B c 4: T TK&VV thông báo l i cho đ i t ng vay v n bi t k t qu , th i gian

và đ a đi m gi i ngân

B c 5: Ngân hàng ti n hành gi i ngân cho đ i t ng vay v n

B c 6: H t th i h n vay v n ngân hàng thu h i n (Trong tr ng h p không

thu h i đ c n ngân hàng th c hi n các bi n pháp x lý n r i ro: gian h n n , khoanh n , xóa n )

1.2.5 Ph ng pháp đ m b o ti n vay trong cho vay h nghèo

Ngh đ nh s 178/1999/N -CP v b o đ m ti n vay c a các t ch c tín d ng

đ nh ngh a: “B o đ m ti n vay là vi c t ch c tín d ng áp d ng các bi n pháp nh m

phòng ng a r i ro, t o c s kinh t và pháp lý đ thu h i đ c các kho n n đã cho khách hàng vay” M c đích chính c a b o đ m ti n vay là nh m nâng cao trách nhi m

th c hi n cam k t tr n c a bên vay, phòng ng a đ c các r i ro khi bên vay không

th c hi n ho c th c hi n không đ y đ ngh a v tr n đ i v i kho n vay B o đ m

ti n vay trong cho vay chính sách đ c th c hi n trên nh ng nguyên t c sau:

− B o lãnh b ng tín ch p c a t ch c đoàn th chính tr - xã h i đ i v i các đ i t ng không có b o đ m b ng tài s n, theo đó t ch c chính tr xã h i t i c s b ng uy tín

Ngân hàng chính sách

T TK&VV

c a mình b o lãnh cho cá nhân và h gia đình nghèo vay m t kho n ti n nh t i t

ch c tín d ng đ s n xu t kinh doanh, làm d ch v

− Cho vay không có b o đ m b ng tài s n theo ch đ nh c a Chính ph , t n th t do nguyên nhân khách quan c a các kho n vay s đ c Chính ph x lý

− Tr ng h p cho vay không có b o đ m b ng tài s n, song trong quá trình s d ng

v n vay, ngân hàng phát hi n khách hàng vay vi ph m cam k t trong tr ng h p

đ ng tín d ng, ngân hàng có quy n yêu c u khách hàng vay th c hi n các bi n pháp

v tr n đã cam k t

Theo c s lý thuy t c ng nh trên th c t bao g m hai bi n pháp b o đ m ti n vay là: b o đ m ti n vay b ng tài s n và b o lãnh không có b o đ m b ng tài s n (tín

ch p) N i dung c a hai bi n pháp nh sau:

Bi n pháp b o đ m ti n vay b ng tài s n: tài s n b o đ m là tài s n thu c s

h u c a bên có ngh a v ho c thu c s h u c a ng i th ba mà ng i này cam k t dùng tài s n đó đ b o đ m có th là tài s n hi n có, tài s n hình thành trong t ng lai

và đ c phép giao d ch, bao g m: tài s n b ng ti n, tài s n là b t đ ng s n, tài s n là

đ ng s n, tài s n là hoa l i ho c l i t c, tài s n hình thành trong t ng lai Tài s n b o

đ m ph i thu c quy n s h u, qu n lý, s d ng c a ng i vay, bên b o lãnh theo quy

đ nh; tài s n ph i đ c phép giao d ch và t i th i đi m th ch p, c m c , tài s n b o lãnh không có tranh ch p

C m c tài s n:là vi c m t bên (ng i vay, bên th ba) g i là bên c m c giao

tài s n thu c quy n s h u c a mình cho NHCS qu n lý, b o qu n đ th c hi n ngh a

v tr n Tài s n c m c g m: n i t , ngo i t , s d trên tài kho n ti n g i, trái phi u, tín phi u, th ng phi u, k phi u, s ti t ki m, ch ng ch ti n g i và các gi y t khác có giá tr nh ti n, máy móc, thi t b , ph ng ti n v n t i, nguyên v t li u, hàng tiêu dùng, kim khí quý, đá quý và các v t có giá khác (là tài s n không ph i là b t đ ng

s n), tài s n hình thành trong t ng lai Tr ng h p tài s n c m c đ c b o hi m thì

kho n b o hi m c ng thu c tài s n c m c

Th ch p tài s n:là vi c m t bên (ng i vay, bên th ba) dùng tài s n thu c s

h u ho c quy n s d ng đ t c a mình đ b o đ m th c hi n ngh a v tr n mà không

chuy n giao tài s n cho NHCS qu n lý Trong tr ng h p th ch p toàn b b t đ ng

s n, đ ng s n có v t ph thì v t ph c a b t đ ng s n, đ ng s n đó c ng thu c tài s n

th ch p Tài s n th ch p g m: tài s n là b t đ ng s n; tài s n là đ ng s n; tài s n là

hoa l i, l i t c; tài s n hình thành trong t ng lai

B o đ m b ng tài s n b o lãnh: là vi c ng i vay s d ng tài s n c a bên th

ba cam k t b o đ m khi ph i th c hi n ngh a v tr n thay ng i vay, bao g m các tài

s n theo quy đ nh v vi c c m c tài s n ho c th ch p các tài s n nêu trên

Bi n pháp b o đ m ti n vay trong tr ng h p cho vay không có b o đ m

b ng tài s nch y u d a trên uy tín c a cá nhân, t ch c đ cho vay Bao g m các

hình th c:

T ch c tín d ng ch đ ng l a ch n khách hàng vay đ cho vay không có b o

đ m b ng tài s n: khi khách hàng vay có quan h tín d ng t t v i các NHCS, hi u qu

s d ng v n cao, kh n ng tr n t ng đ i ch c ch n, s đ c NHCS xem xét cho vay mà không yêu c u khách hàng ph i có đ m b o b ng tài s n

T ch c tín d ng nhà n c đ c cho vay không có b o đ m theo ch đ nh c a Chính ph : khách hàng vay t i NHCS nhà n c (đ c NHCS cho vay đánh giá là có

kh n ng tr n ) không ph i áp d ng các bi n pháp b o đ m b ng tài s n m c dù không đ đi u ki n vay tín ch p, theo ch đ nh c a Chính ph

T ch c tín d ng cho cá nhân, h gia đình nghèo vay có b o lãnh b ng tín

ch p c a t ch c đoàn th chính tr - xã h i:cá nhân h gia đình nghèo vay v n không

n n kinh t th tr ng bi n đ ng đ y ph c t p, vi c qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo tr nên khó kh n và bao g m r t nhi u nh ng ho t đ ng: xây d ng đ c m t chi n l c qu n tr ch t ch , rõ ràng, phù h p; qu n tr đ c kho n vay trong su t quá trình cho vay sao cho s d ng kho n vay ph i đúng m c đích; x lý đ c nh ng kho n

n … đ ra đ c các bi n pháp ng n ng a và h n ch r i ro đ giúp ngân hàng có th linh ho t trong gi m thi u t i đa r i ro là r t c n thi t ng th i, chi n l c này ph i mang tính ch t dài h n thích ng đ c nh ng bi n đ ng trong t ng lai khi các y u t kinh t , chính tr , công ngh … thay đ i Chi n l c qu n tr r i ro ph i đ c hi u th u đáo và đ ng b t c p cao đ n các c p th p nh t đ đ m b o đ c tính xuyên su t và chính xác

1.3.1 Khái ni m qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách

Trong ngân hàng chính sách, nghi p v cho vayh nghèo là nghi p v quan tr ng

và c ng là nhi m v có nhi u r i ro nh t, do đó qu n tr r i ro cho vayh nghèo là công vi c ph c t p và khó kh n nh t trong ho t đ ng c a ngân hàng chính sách Không th ph nh n đ c hi u qu mà qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo mang l i cho ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng nh ng mu n qu n tr r i ro đ c t t đòi h i ngân hàng ph i có các chính sách h p lý, bi n pháp qu n lý phù h p v i đ c đi m c a

ho t đ ng cho vay h nghèo và quy đ nh c a nhà n c

Theo Quy t đ nh 493/2005/Q – NHNN và Quy t đ nh 18/2007/Q – NHNN,

r i ro tín d ng đ c đ nh ngh a là: “Kh n ng x y ra t n th t trong ho t đ ng ngân

hàng c a TCTD do khách hàng không th c hi n ho c không có kh n ng th c hi n ngh a v c a mình theo cam k t”

Theo giáo trình “Ngân hàng th ng m i” c a H c vi n Ngân hàng: “Qu n tr r i

ro tín d ng là quá trình xây d ng, th c thi các chính sách và các bi n pháp qu n lý tín

d ng nh m m c tiêu an toàn, hi u qu và phát tri n b n v ng, tìm ra nguyên nhân và

t đó có s chu n b , tác đ ng có t ch c các hành đ ng thích h p lên các đ i

t ng qu n tr nh m m c tiêu phòng ng a, h n ch và ki m soát r i ro m t cách

t t nh t trong ho t đ ng cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách”

1.3.2 Ý ngh a c a vi c hoàn thi n công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách

Có th nói ho t đ ng c a ngân hàng g n li n v i r i ro, vi c lo i b hoàn toàn r i

ro trong kinh doanh ngân hàng là đi u không th , đ c bi t trong ho t đ ng cho vay đ i

v i ng i nghèo, đ i t ng chính sách càng n ch a nhi u r i ro h n các lo i hình cho vay khác Chính vì v y, qu n tr kho n cho vayh nghèo là t i c n thi t đ i v i s t n

t i và phát tri n c a ngân hàng chính sách

M c đích chung nh t c a qu n tr r i ro cho vay chính sách là đ m b o r i ro trong ph m vi ngân hàng có th ch p nh n đ c V i đ c đi m c a NHCS đ c s b o

tr c a Chính ph đ c gi t l d tr b t bu c m c 0%, đ c mi n thu và các

kho n phí làm gi m chi phí huy đ ng v n c a ngân hàng nh ng m c đ r i ro mà ngân hàng g p ph i không ít h n so v i các ngân hàng khác QTRR trong cho vay h nghèo nh m ki m soát và h n ch r i ro tín d ng m c đ h p lý c ng là nâng cao

ch t l ng ho t đ ng cho vayh nghèo c a ngân hàng chính sách đòi h i ngân hàng chính sách c n trang b ki n th c v qu n tr r i ro, c p nh t thông tin kinh t , có đ i

ng ngân viên chuyên nghi p, giàu kinh nghi m.QTRR trong cho vay h nghèo đ m

b o đ c hi u qu c a vi c s d ng v n Ngay t khi có yêu c u đ c vay v n, NHCS

ch ch p nh n cho vay đ i v i cá nhân, t ch c đ m b o đ c đi u ki n vay v n theo đúng quy đ nh v đ i t ng vay v n c a NHCS, đ m b o đ c nguyên t c s d ng

v n vay đúng m c đích, hoàn tr đ c g c và lãi v n vay đúng th i h n nh m h n ch

r i ro cho toàn b quá trình cho vay

i v i n n kinh t :

Góp ph n th c hi n m c tiêu xóa đói gi m nghèo c a qu c gia:qu n tr r i ro

trong cho vay h nghèo giúp h n ch đ c r i ro phát sinh trong quá trình cho vay vì

v y vi c s d ng v n c a h nghèo có hi u qu , t o ra thu nh p cho ng i nghèo, nâng cao m c s ng Kho n cho vay phát huy hi u qu giúp h nghèo t ng b c v n lên thoát nghèo c ng là th c hi n m c tiêu xóa đói gi m nghèo c a qu c gia

H n ch t i đa tình tr ng tái nghèo:nh s giám sát ch t ch trong và sau quá

trình s d ng v n, các h nghèo đ c h tr t o đ c n n t ng s n xu t kinh doanh c

b n, lâu dài Khi đã có đ c công vi c n đ nh, thu nh p đ c t o ra n đ nh giúp h n

ch tình tr ng tái nghèo sau cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách

Góp ph n nâng cao ch t l ng cu c s ng c a ng i nghèo, gi m h sâu phân cách gi a các t ng l p xã h i:công tác qu n tr t t thì hi u qu s d ng v n c a h

nghèo càng t t, thu nh p c a h nghèo càng đ c nâng cao T thu nh p đó, ngoài đ u

t vào s n xu t kinh doanh, h nghèo c ng đ u t cho tiêu dùng, y t , giáo d c đã góp

ph n nâng cao ch t l ng cu c s ng, làm gi m h sâu phân cách không ch v m t tài

Ngân hàng chính sách s th ch đ ng khi r i ro x y đ n, quá trình x lý r i ro đ c

di n ra tu n t và nhanh g n, ít m c l i

Gia t ng thu nh p cho ngân hàng:đ u t cho quá trình qu n tr r i ro có th nói

là đ u t cho s phát tri n c a ngân hàng chính sách trong t ng lai i v i nh ng r i

ro không mong đ i mà ngân hàng chính sách không có kh n ng x lý có th gây h u

qu r t l n v m t tài chính, ngoài ra khi đó chi phí đ có th x lý đ c r i ro c ng là

r t l n gây nh h ng t i thu nh p c a ngân hàng chính sách Vì v y, vi c ki m soát

t t r i ro qua các bi n pháp qu n tr r i ro giúp h n ch thi t h i, gi m chi phí, t ng thu

nh p cho ngân hàng chính sách

Nâng cao uy tín c a ngân hàng:quá trình th c hi n công tác qu n tr r i ro trong

cho vay h nghèo đ c th c hi n trong th i gian dài, đ ng b s t o ra đ c s n

đ nh, ch c ch n cho toàn b h th ng c a ngân hàng chính sách, giúp ng i g i ti n có

th yên tâm v i kho n ti n c a mình đã g i và giúp h nghèo c ng có th yên tâm có

m t ch d a t t v m t tài chính Ngoài ra, công tác qu n tr t t giúp h nghèo s n

xu t hi u qu , đ i s ng đ c c i thi n t ng s tin t ng, tín nhi m c a h nghèo cho ngân hàng chính sách nh v y uy tín c a ngân hàng đ c nâng cao khi là m t kênh

đ u t , d n v n an toàn và hi u qu

1.3.3 Mô hình qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách

Quy trình qu n tr r i ro cho vay th ng g m có 4 b c: nh n di n r i ro, đo

l ng r i ro, ki m soát r i ro và tài tr r i ro H th ng qu n tr r i ro hi n t i c a ngân hàng chính sách đ c xây d ng trên h th ng qu n tr r i ro chung c a th gi i

và các quy ch , quy đ nh c a nhà n c cùng v i nh ng kinh nghi m s n có và chính sách riêng c a ngân hàng Ta có s đ th hi n mô hình qu n tr r i ro tín d ng sau:

S đ 1.2 Mô hình qu n tr r i ro cho vay h nghèo

(Ngu n: Giáo trình “Qu n tr tín d ng ngân hàng th ng m i” c a H c vi n Tài chính)

Nh n di n

o l ng

Ki m soát Tài tr r i ro

(1) Nh n di n r i ro

Qua s đ trên ta có th th y b c đ u tiên c a quy trình qu n tr r i ro là nh n

di n r i ro hay nh n bi t, xác đ nh các d u hi u có kh n ng x y ra r i ro cho kho n

c p tín d ng c a ngân hàng th ng đ c phát hi n thông qua quá trình ti p xúc, ki m tra th ng xuyên khách hàng vay v n c a cán b ngân hàng qua các d u hi u tài chính

và phi tài chính

i v i d u hi u tài chính, các nhà qu n lý th ng quan tâm t i các d u hi u v

kh n ng thanh toán, hi u qu ho t đ ng

Kh n ng thanh toán: kh n ng thanh toán c a m t khách hàng s nh h ng

t i kh n ng chi tr các kho n n c a khách hàng và kh n ng thanh toán lãi vay cho ngân hàng Khi khách hàng m t kh n ng thanh toán thì uy tín c a khách hàng b

gi m, nh h ng tr c ti p t i tình hình s n xu t kinh doanh c ng nh kh n ng t o l i nhu n Vì v y nó s nh h ng t i k ho ch tr n c a khách hàng còn ngân hàng thì khó thu h i v n theo h p đ ng tín d ng

Hi u qu ho t đ ng: là vi c ng i đi vay s d ng v n, tài s n m t cách hi u

qu , hi u su t s d ng tài s n cao C n theo dõi và xác đ nh t t c các thay đ i trong

hi u qu ho t đ ng, s gia t ng hay s t gi m b t th ng và nguyên nhân t i sao l i có

s b t th ng đó vì đi u đó nh h ng tr c ti p t i quá trình s n xu t kinh doanh c a khách hàng, t i lu ng ti n c a khách hàng t đó nh h ng tr c ti p đ n k ho ch tr

n c a khách hàng cho ngân hàng

Bên c nh đó, các nhà qu n lý c ng c n xem xét đ i t ng khách hàng c a mình

d a trên các d u hi u phi tài chính Các d u hi u này bao g m:

Các d u hi u v công tác qu n lý: là k ho ch, m c tiêu, trình đ và kinh

nghi m qu n lý c a khách hàng đ i v i ho t đ ng s n xu t kinh doanh th i đi m

hi n t i và trong t ng lai i u đó nh h ng tr c ti p t i kh n ng đ i phó v i

nh ng thay đ i c a môi tr ng bên trong và bên ngoài, t đó có th xác đ nh m c đ

nh h ng t i ho t đ ng s n xu t – kinh doanh c a khách hàng

M i quan h v i ngân hàng: là các ho t đ ng tr c, trong và sau c a quá trình

ngân hàng cho khách hàng vay v n, th hi n uy tín c a khách hàng đ i v i ngân hàng

C n theo dõi và ghi chú thông tin c a khách hàng qua khi khách hàng trì hoãn vi c tr

n , gia h n g c và lãi, doanh thu c a khách hàng gi m nh ng n vay t ng… đ có th đánh giá và x p lo i tín d ng

Các bi n c có th nh h ng t i khách hàng: v i đ c thù c a cho vay h

nghèo là cho vay các h nghèo th ng là các h s n xu t nông nghi p, ti u th công nghi p ch u nh h ng nhi u nh t c a các y u t t nhiên vì v y c n theo dõi r i ro khách quan mang ng n g c t nhiên nh : thiên tai, d ch b nh đ có nh ng nh n đ nh

và bi n pháp đ i phó v i r i ro phù h p

(2) o l ng r i ro tín d ng

o l ng r i ro tín d ng là vi c xây d ng mô hình thích h p đ l ng hóa r i ro, đánh giá m c đ r i ro c a khách hàng, t đó, xác đ nh ph n bù r i ro và gi i h n an toàn cho vay t i đa đ i v i khách hàng c ng nh ph c v cho công tác trích l p d phòng r i ro

Ngân hàng ph i có trách nhi m đ i v i xã h i, v i ti n g i c a khách hàng Vì

v y, các ngân hàng c n ph i cân b ng gi a r i ro và l i nhu n, đ đ m b o an toàn cho

h th ng ngân hàng và quy n l i c a khách hàng Chính vì v y, qua vi c s d ng các

ch tiêu đ nh tính, đ nh l ng đ đo l ng r i ro tín d ng là m t yêu c u t t y u đ có

th xác đ nh các m c đ r i ro c a các s n ph m tín d ng, xác đ nh giá bán c a s n

ph m tín d ng (lãi su t, phí), xác đ nh c c u danh m c tín d ng h p lý đ m b o an toàn cho ngân hàng và mang l i m c l i nhu n cao nh t

(3) Ki m soát r i ro

Ki m soát r i ro là nh ng k thu t, nh ng công c , chi n l c và quá trình nh m

bi n đ i r i ro c a m t t ch c thông qua vi c ng n ng a, gi m thi u b ng cách ki m soát t n su t và m c đ c a r i ro và t n th t ho c l i ích

đ t đ c nh ng m c tiêu đó, ngân hàng c n có các gi i pháp t đ n gi n v i chi phí th p đ n nh ng ch ng trình ph c t p t n nhi u chi phí nh m ki m soát r i ro

Ki m tra, giám sát ho t đ ng c p tín d ng

Ki m tra, giám sát r i ro tín d ng là vi c theo dõi tình hình ho t đ ng cho vay h nghèo th c t và vi c th c hi n các đi u kho n đã ký trong h p đ ng tín d ng, nh m phát hi n nh ng r i ro ti m n qua đó có th h n ch đ c nh ng r i ro có th x y ra Ngân hàng chính sách c n rà soát ch t ch đ i v i các quy trình, th t c tín d ng, qu n

lý g t gao các kho n vay có v n đ vì đây là nguyên nhân c b n gây nên r i ro tín

nghèo, phát hi n và ch n ch nh k p th i nh ng sai ph m có th nh h ng đ n kh

n ng thu h i n sau này Vi c giám sát tín d ng bao g m:

− Giám sát m c đích s d ng v n c a khách hàng;

− Ki m soát m c đ r i ro tín d ng phát sinh trong quá trình cho vay và sau cho vay;

− Theo dõi th c hi n các đi u kho n c th đã th a thu n trong h p đ ng, k p th i phát hi n nh ng vi ph m đ có cách x lý thích h p;

− Theo dõi và ghi nh n vi c th c hi n quy trình tín d ng c a các b ph n ho c cá nhân;

− Báo cáo đ nh k theo tháng và theo quý

(4) Tài tr r i ro:

Tài tr r i ro là nh ng k thu t, công c đ c s d ng đ tài tr cho chi phí c a

r i ro và t n th t t ho t đ ng cho vay Tài tr r i ro cho vay giúp làm lành m nh hóa

ho t đ ng tài chính ngân hàng, ch không ph i xóa hoàn toàn n cho khách hàng Ngân hàng th ng xuyên d tr các ngu n qu d phòng c n thi t, s n sàng bù đ p

đ c m i t n th t có th x y ra đ đ m b o an toàn cho ho t đ ng, tùy theo tính ch t

c a t ng lo i t n th t, ngân hàng đ c s d ng ngu n thích h p đ bù đ p:

− i v i các t n th t đã l ng tr c r i ro, ngân hàng có th s d ng ngu n v n t

qu d phòng r i ro n x u đã đ c x p lo i theo tiêu chu n đ bù đ p M c dù ngu n v n này đ c trích l p t chi phí kinh doanh nh ng n u t l trích l p quá cao s nh h ng tr c ti p đ n l i nhu n và quy n l i c a c đông làm suy gi m uy tín c a ngân hàng trên th tr ng

− i v i các t n th t không l ng tr c đ c r i ro, ngân hàng ph i dùng v n t có làm ngu n d phòng bù đ p N u kh n ng qu n tr r i ro y u kém gây ra m c t n

th t cao, v n t có c a ngân hàng s b hao mòn, quy mô tài chính và kh n ng c nh tranh s b nh h ng

ngân hàng: nâng cao hi u qu c a h th ng qu n tr r i ro là m t trong nh ng nghi p

v quan tr ng nh t c a ngân hàng chính sách, c n chú tâm xây d ng và ti n t i hoàn thi n h th ng quy đ nh, quy trình qu n lý r i ro nh : r i ro tín d ng, r i ro thanh kho n, r i ro th tr ng và đ c bi t là h th ng qu n tr r i ro tác nghi p đã đ c các ngân hàng trên th gi i ng d ng t hàng ch c n m nay Khung chi n l c xây d ng QTRR trong cho vay h nghèo g m có 3 yêu c u c b n: chi n l c c a ngân hàng và

ph ng pháp QTRR c n n kh p v i nhau; xác đ nh đ c các ph ng pháp th c hành

qu n lý và đo l ng r i ro trong cho vay h nghèo; đ a ra đ c các công c chu n

m c v xác đ nh, đo l ng, ki m tra giám sát, báo cáo trong toàn h th ng nh m đ a vào ch ng trình QTRR Khi lãnh đ o ngân hàng có th xây d ng chi n l c QTRR trong cho vay h nghèo m t cách h p lý ph n ánh ch t l ng c a cho vay h nghèo là

t t và ng c l i

N ng l c qu n tr vi c th c thi chi n l c QTRR trong cho vay h nghèo

c a lãnh đ o ngân hàng: đi m m u ch t và c ng có th coi nh y u t quy t đ nh

hi u qu và ch t l ng c a ho t đ ng QTRR trong cho vay h nghèo là s quan tâm

c a ban lãnh đ o c p cao đ n s c n thi t và hi u qu c a các công vi c c th trong công tác QTRR Trong đó, đ c bi t nh n m nh đ n vi c quy t đ nh chi n l c, khung QLRR và yêu c u lãnh đ o ph i là ng i có đ y đ các ph m ch t: ki n th c, k n ng, kinh nghi m, đ o đ c, nh y bén v i s bi n đ ng c a th tr ng; t c p lãnh đ o đ n toàn th cán b ph i nghiêm túc th c hi n QTRR k t khâu nh p d li u đ n vi c báo cáo và và giám sát r i ro đ i v i t ng nghi p v chuyên môn, s n ph m d ch v trong

ho t đ ng cho vay h nghèo N u lãnh đ o ngân hàng càng có n ng l c qu n tr th c thi chi n l c QTRR trong cho vay h nghèo là ch t l ng cho vay h nghèo càng cao thì ph n ánh công tác qu n tr r i ro cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách càng

t t và ng c l i

Kh n ng phát hi n và x lý các r i ro trong cho vay h nghèo: r i ro đ c

phát hi n càng s m, vi c x lý các r i ro càng đ c d dàng Thông th ng, các

ph ng pháp x lý r i ro đ u đ c phân tích k ch b n t tr c: đ t gi thi t n u có s

ki n r i ro gi đ nh s x y ra trong t ng lai, khi đó b ng s k t h p các chính sách r i

ro đ phân tích, đánh giá r i ro và m c đ nh h ng chung t i ho t đ ng c a ngân hàng Các d u hi u r i ro s đ c t p h p t i b ph n qu n lý r i ro chuyên trách và

b ph n này th c hi n phân tích đánh giá và đo l ng r i ro, sau đó có trách nhi m báo cáo lên c p trên đ có ph ng án x lý thích h p nh t Kh n ng phát hi n và x

lý r i ro trong cho vay h nghèo đ c th c hi n t t ph n ánh ch t l ng c a QTRR trong cho vay h nghèo t t và ng c l i

Kh n ng liên k t gi a NHCS và các t h i: đ ng vai trò là c u n i gi a

NHCS và t viên có nhu c u và kh n ng vay v n Ban qu n lý t có trách nhi m ph

bi n các chính sách tín d ng u đãi, k t n p thành viên, ki m tra và giám sát quá trình

s d ng v n, đôn đ c ng i vay tr n theo k th a thu n, ph i h p v i ngân hàng chính sách và chính quy n đ a ph ng x lý các tr ng h p n khó đòi N ng l c liên

k t gi a NHCS và các t h i càng m nh vi c phòng ng a, phát hi n và x lý r i ro càng đ c thu n l i và thông su t càng ph n ánh đ c ch t l ng c a công tác QTRR

đ c giúp ng n ch n và x lý k p th i hi n t ng cán b t ch c H i, đoàn th ban lãnh đ o c a T l i d ng tham ô, chi m d ng ti n c a ng i vay thông qua vi c thu

n , thu lãi, vay ké Kh n ng tham m u cho chính quy n đ a ph ng càng đ c nâng cao ph n ánh đ c s liên k t b n ch t gi a NHCS và chính quy n đ a ph ng v chính sách đ ng l i qu n tr r i ro, thông qua đó ph n ánh công tác QTRR cho vay

h nghèo c a NHCS xã h i càng t t và ng c l i

1.3.4.2 Các ch tiêu đ nh l ng

Các ch tiêu ph n ánh n quá h n: b n ch t c a n quá h n là hi n t ng đ n

th i h n thanh toán kho n n , h nghèo vay v n không có kh n ng th c hi n ngay ngh a v c a mình đ i v i ngân hàng Phân lo i đánh giá n quá h n có ý ngh a r t quan tr ng trong vi c cung c p thông tin cho nhà qu n tr r i ro có th đ ra các bi n pháp x lý đ thu h i g c, lãi và gi m r i ro đ n m c th p nh t

Theo đi u 6, ch ng II, quy tđ nh s 493/2005/Q -NHNN ngày 22/4/2005 c a

Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c quy đ nh v phân lo i n , trích l p và s d ng d phòng đ x lý r i ro tín d ng trong ho t đ ng ngân hàng c a t ch c tín d ng, n vay

đ c phân làm 5 nhóm:

Nhóm 1 (N đ tiêu chu n) bao g m:

− N trong h n và đ c đánh giá là có kh n ng thu h i đ y đ n g c và lãi đúng h n;

− N quá h n d i 10 ngày và đ c đánh giá có kh n ng thu h i đ y đ n g c và lãi b quá h n và thu h i đ y đ n g c và lãi còn l i đúng th i h n;

− N đ c phân lo i vào nhóm 1 theo quy đ nh

Nhóm 2 (N c n chú ý) bao g m:

− N quá h n t 10 ngày đ n 90 ngày;

− N đi u ch nh k h n tr n l n đ u;

− N đ c phân lo i vào nhóm 2 theo quy đ nh

Nhóm 3 (N d i tiêu chu n) bao g m:

− N quá h n t 91 ngày đ n 180 ngày;

− N gia h n n l n đ u;

− N đ c mi n ho c gi m lãi do khách hàng không đ kh n ng tr lãi đ y đ theo

h p đ ng tín d ng;

− N đang thu h i theo k t lu n thanh tra;

− N thu c m t trong các tr ng h p đ c phân lo i vào nhóm 3 theo quy đ nh

Nhóm 4 (N nghi ng ) bao g m:

− N quá h n t 181 ngày đ n 360 ngày;

− N c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i h n tr n

đ c c c u l i l n đ u; N c c u l i th i h n tr n l n th hai;

− N ph i thu h i theo k t lu n thanh tra nh ng đã quá th i h n thu h i đ n 60 ngày

k t ngày có quy t đ nh thu h i;

− N đ c phân lo i vào nhóm 4 theo quy đ nh

Nhóm 5 (N có kh n ng m t v n) bao g m:

− N quá h n trên 360 ngày;

− N c c u l i th i h n tr n l n đ u qua h n t 90 ngày tr lên theo th i h n tr n

đ c c c u l i l n đ u;

− N c c u l i th i h n tr n l n th hai quá h n theo th i h n tr n đ c c c u

l i l n th hai

− N c c u l i th i h n tr n l n th ba tr lên, k c ch a b quá h n ho c đã quá h n;

− Các kho n n đ c phân lo i vào nhóm 5

Ngoài ra, đ i v i tr ng h p m t h nghèo có nhi u h n m t kho n n v i ngân hàng chính sách mà có b t k kho n n b chuy n sang nhóm r i ro cao h n thì ngân hàng chính sách b t bu c ph i phân lo i các kho n n còn l i c a h nghèo vào nhóm

n có r i ro cao h n t ng ng v i m c đ r i ro Trong tr ng h p các kho n n mà ngân hàng có đ c s đ đánh giá là kh n ng tr n c a h nghèo đã b suy gi m thì ngân hàng chính sách ch đ ng t quy t đ nh phân lo i các kho n n đó vào các nhóm

(1) H s thu n : ch tiêu này đ c các nhà qu n tr dùng đ đánh giá hi u qu

s d ng v n c a ngân hàng, nó ph n ánh trong m t th i k , v i doanh s cho vay nh t

đ nh ngân hàng s thu đ c bao nhiêu đ ng v n, bi u hi n kh n ng thu n c a ngân hàng hay kh n ng tr n c a khách hàng Thông qua đó, giúp NHCS phân tích đ c

ch t l ng cho vay h nghèo c ng nh cung c p thông tin cho quá trình QTRR c ađ n

v

H s thu n = Doanh s thu n CV h nghèo Doanh s CV h nghèo x 100%

Doanh s thu n : là t ng s v n g c cho vay h nghèo NHCS thu v trong k

đánh giá

Doanh s cho vay:là t ng s v n g ccho vay h nghèo NHCS cho vay ra trong

k đánh giá

H s thu n : cho bi t doanh s thu n chi m bao nhiêu ph n tr m so v i doanh

s cho vay H s thu n cao cho th y doanh s thu n c a ngân hàng t t, tránh đ c

r i ro và giúp ngân hàng có th ti p t c cho vay ra s n đã thu h i, th y đ c công tác

qu n tr phát huy hi u qu khi khách hàng có kh n ng tr n g c và lãi đúng h n H

s thu n càng l n cho th y công tác thu h i v n càng hi u qu , công tác qu n tr r i

ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách càng t t và ng c l i, h s thu

n th p cho th y công tác qu n tr r i ro trong cho vay ch a đ t đ c hi u qu

(2) T l n quá h n:ch tiêu này cho th y t l các kho n cho vay có v n đ c a

ngân hàng chính sách xã h i T l nay cao đ ng ngh a v i ch t l ng h p đ ng kém,

đ an toàn c a ngân hàng th p vì th ngân hàng c n xem xét, đánh giá l i các khâu, các quy trình cho vay h nghèo

T l n quá h n = N quá h n CV h nghèo T ng d n CV h nghèo x 100%

N quá h n cho vay h nghèo:theo quy đ nh n quá h n là kho n n mà m t

ph n ho c toàn b n g c ho c lãi đã quá h n B n ch t c a n quá h n là hi n t ng

đ n th i h n thanh toán kho n n , h nghèo không có kh n ng th c hi n ngh a v c a mình đ i v i ngân hàng chính sách N quá h n là bi u hi n đ c tr ng nh t c a r i ro cho vay Vi c phát sinh n quá h n là đi u khó có th tránh kh i nh ng n quá h n phát sinh quá t l cho phép s d n đ n tình tr ng m t kh n ng thanh toán c a ngân hàng chính sách

T ng d n cho vay h nghèo: t ng s ti n mà ngân hàng chính sách còn đang

cho h nghèo vay t i m i th i đi m

T l n quá h n:ch tiêu này cho bi t n quá h n cho vay h nghèo chi m bao

nhiêu ph n tr m trong t ng d n cho vay h nghèo N u t l này càng cao và đang

có chi u h ng t ng lên thì ch ng t ch t l ng cho vay c a ngân hàng chính sách còn kém, công tác qu n tr ch a đ c th c hi n t t và ng c l i

(3) Ch tiêu ph n ánh n x u: góp ph n đánh giá công tác qu n tr r i ro cho

vay h nghèo c a ngân hàng chính sách đang th c hi n có mang l i an toàn cho ho t

đ ng cho vay hay không T l n x u càng cao cho th y bi n pháp qu n lý r i ro cho vay c a ngân hàng không hi u qu , ban lãnh đ o ngân hàng c n có các ch đ o c p thi t đ gi m th p t l n x u

T l n x u = T ng d n CV h nghèo D n x u CV h nghèo x 100%

D n x u: là nh ng kho n n quá 91 ngày mà không đòi đ c và không đ c

tái c c u, là các kho n n thu c nhóm 3, 4, 5 trong 5 nhóm n (Ban hành theo Thông

t s 15/2010/TT_NHNN ngày 16/6/2010 c a Th ng đ c NHNN quy đ nh v phân

lo i n và trích l p d phòng đ x lý r i ro)

T l n x u: cho bi t n x u chi m bao nhiêu ph n tr m trong t ng d n T l

n x u cao ch ng t n x u chi m m t ph n l n trong t ng d n , đi u đó là h t s c không t t vì m t kho n v n l n c a ngân hàng có kh n ng không thu h i đ c r i ro

là r t cao, cho th y chi n l c qu n tr r i ro trong cho vay c a ngân hàng ch a đúng

đ n T l n x u th p là r t t t vì cho th y ngân hàng đã s d ng nh ng bi n pháp

qu n tr r i ro h p lý làm gi m và phát sinh n x u T l n x u cao và có chi u

h ng t ng cho th y ch t l ng công tác QTRR trong cho vay h nghèo ch a đ c t t

và ng c l i

(4 ) T l n khoanh:n khoanh là n đ c ngân hàng chính sách tái c c u T

l n khoanh cho th y nh ng r i ro v kh n ng m t v n mà ngân hàng chính sách g p

ph i khi cho vay h nghèo, t l n khoanh cao nh h ng không ch t i kh n ng thu

h i v n mà còn nh h ng t i các chính sách cho vay h nghèo c a ngân hàng

T l n khoanh = S d n khoanh CV h nghèo T ng d n CV h nghèo x 100%

S d n khoanh: là s d n mà NHCS khoanh l i món n cho h nghèo vay

trong m t kho ng th i gian nh t đ nh, trong kho ng th i gian đó ch a thu n và không

tính lãi ti n vay c a khách hàng mà ch ch th c a Nhà n c đ x lý

T ng d n : t ng s ti n mà ngân hàng chính sách còn đang cho h nghèo vay

t i m i th i đi m

T l n khoanh: ch tiêu này cho bi t n khoanh chi m bao nhiêu ph n tr m

trong t ng d n cho vay h nghèo N u t l n khoanh càng cao cho th y hi u qu QTRR trong cho vay h nghèo ch a th c s đ c t t do có nhi u khách hàng ch a tr

đ c n đ c t o đi u ki n khoanh n T l n khoanh th p ph n ánh công tác QTRR

trong cho vay h nghèo phát huy hi u qu , ch t l ng cho vay h nghèo t t

(5) Vòng quay v n tín d ng: Vòng quay v n tín d ng th hi n t c đ luân

chuy n các kho n vay mà ngân hàng c p cho n n kinh t , hay cho bi t ngân hàng thu

đ c bao nhiêu n c a khách hàng đ có th l i cho vay ti p ây là ch tiêu quan

tr ng đánh giá kh n ng t ch c qu n lý v n tín d ng và ch t l ng cho vay trong vi c đáp ng nhu c u c a khách hàng Vòng quay v n tín d ng càng cao ch ng t th i gian thu h i n nhanh, m c đ x y ra r i ro th p, ngu n v n luân chuy n nhanh, tham gia vào nhi u chu k kinh doanh, ti t ki m chi phí, t o l i nhu n l n cho ngân hàng Vòng quay v n tín d ng l n cho th y công tác qu n tr r i ro đ c th c hi n t t và ng c l i, vòng quay v n tín d ng nh cho th y công tác qu n tr r i ro trong cho vay không đ t

đ c hi u qu mong đ i

Vòng quay v n tín d ng = D n bình quânCVHNtrong k Doanh s thu n CV h nghèo

Vòng quay v n tín d ng:ch tiêu nàyđo l ng t c đ luân chuy n v n tín d ng

c a ngân hàng, th i gian thu h i n c a ngân hàng là nhanh hay ch m Vòng quay v n tín d ng càng l n th hi n công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo đ c th c

hi n t t và ng c l i

D n bình quân cho vay h nghèo trong k : b ng d n đ u k c ng d n cu i

k chia hai

(6) T l s h thoát nghèo: phán ánh t l s h đ c xét ra kh i di n nghèo

theo quy đ nh c a pháp lu t S h thoát nghèo đánh giá đ c quá trình qu n tr ho t

đ ng cho vay h nghèo có đ t đ c m c đích mà ban đ u ngân hàng chính sách đ ra

T l s h thoát nghèo = S h thoát nghèo

T ng s h nghèo vay v n x 100%

S h thoát nghèo: s h nghèo vay v n s n xu t, nay s n xu t kinh doanh hi u

qu có thu nh p cao h n m c quy đ nh h nghèo đ c xét thoát nghèo

T ng s h nghèo vay v n: t ng s h nghèo hi n còn đang vay v n c a ngân

hàng

T l s h thoát nghèo: ch tiêu này cho bi t s h thoát nghèo chi m bao nhiêu

ph n tr m trong t ng s h hi n còn đang vay v n c a ngân hàng chính sách T l h thoát nghèo cao là d u hi u ph n ánh công tác qu n tr đ c t t, ngu n v n mà ngân hàng chính sách c p cho h nghèo t o ra hi u qu trong s n xu t T l s h thoát nghèo th p cho th y chính sách qu n tr r i ro ch a hi u qu

1.3.5 Các nhân t nh h ng đ n công tác qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo c a ngân hàng chính sách

1.3.5.1 Nhân t khách quan:

Y u t môi tr ng v mô: quá trình h i nh p nhanh và môi tr ng kinh t th

gi i không n đ nh tác đ ng t i t t c các đ i t ng trong n n kinh t a ph n các h nghèo vay v n đ u t p chung cho nông nghi p, ti u th công nghi p y u t ch t l ng

c a s n ph m còn ch a cao nh ng ph i c nh tranh v i các doanh nghi p t n c ngoài

có chuyên môn và công ngh c ng làm t ng thêm r i cho khách hàng c ng nh ngân hàng Môi tr ng v mô ch u s tác đ ng c a kinh t th gi i có nhi u y u t không d báo tr c đ c đòi h i công tác QTRR ph i có kh n ng đáp ng thích nghi đ c v i

s thay đ i

Y u t pháp lý:khi mà các quy đ nh v quy đ nh trong ho t đ ng cho vay h

nghèo không đ c quy đ nh ch t ch và h p lý, không ch gây khó kh n cho ho t đ ng cho vay h nghèo mà còn ti m n kh n ng x y ra r i ro Vi c ban hành lu t đã có song vi c tri n khai ch m ch p, g p ph i nhi u v ng m c kéo theo vi c xây d ng h

th ng QTRR c ng b trì hoãn, vi c s a đ i lu t có th gây ra vi c thay đ i m c đ r i

ro c a đ i t ng áp d ng làm t ng chi phí QTRR cho ho t đ ng cho vay h nghèo

Chính sách h tr t chính ph : trong m t n n kinh t , chính ph đóng vai trò

quy t đ nh đ i v i ho t đ ng c a n n kinh t nói chung và l nh v c ti n t , tín d ng nói riêng i v i ngân hàng chính sách vi c chính ph đ a ra các chính sách ti n t , phân b ngân sách cho xóa đói gi m nghèo tác đ ng tr c ti p t i m i k ho ch c a ngân hàng Chính ph c n có các bi n pháp đ t o u tiên v lãi su t cho các h nghèo

vì khi lãi su t cho vay cao kh n ng thanh toán n g c và lãi không đ c ch c ch n vì

v y s làm t ng r i ro tín d ng cho ngân hàng đòi h i ngân hàng ph i t ng c ng các

bi n pháp qu n tr r i ro làm gi m thi u r i ro trong quá trình cho vay

Y u t chính tr , xã h i: nh ng y u t bi n đ ng tiêu c c v chính tr , xã h i làm

nh h ng t i ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a khách hàng gây ra khó kh n trong

vi c hoàn v n, tr lãi làm thay đ i m c đ r i ro đòi h i nhà qu n tr ph i đánh giá l i

r i ro c a ho t đ ng cho vay và có nh ng bi n pháp qu n tr phù h p các khu v c vùng sâu vùng xa và trình đ dân trí ch a đ c cao nh h ng t i chính sách v v n,

đ i t ng thu c di n nghèo nh ng không có kh n ng và trình đ s n xu t, do c s h

t ng còn ch a phát tri n nên vi c theo dõi qu n lý quá trình s d ng v n c a khách hàng còn g p nhi u khó kh n vì v y nhà qu n tr khó có th n m b t đ c tình hình

c a đ i t ng vay v n gây sai l ch trong đánh giá và đ a ra ph ng pháp qu n tr

H th ng thông tin qu n lý:đ có th qu n tr r i ro trong cho vay h nghèo

đ c thu n ti n c n có m t c ch công b thông tin t p chung, thông tin c a khách

hàng c n đ c cung c p đ y đ , chính xác, có h th ng k t n i thông tin ch t ch và đòi h i ph i có m t c quan đ nh m c tín nhi m đ c l p, hi u qu giúp cho nhà qu n

tr có c s đ đ a ra quy t đ nh chính xác

M t s y u t khác:nh ng thi t hai v m t con ng i (ng i ch t, m t tích…)

hay nh ng y u t đ n t t nhiên (thiên tai, d ch b nh,…) c ng là nh ng y u t khách quan mang đ n r i ro trong ho t đ ng cho vay h nghèo tác đ ng m nh vào c tính

ch t và quy mô c a r i ro vì v y nhà qu n tr c n thi t k đ c h th ng QTRR có kh

n ng gánh ch u đ c c nh ng bi n đ ng l n

1.3.5.2 Nhân t ch quan

i v i các r i ro do nguyên nhân ch quan c a t ch c, cá nhân vay v n t i NHCS thì t ch c, cá nhân gây ra t n th t ph i b i th ng theo quy đ nh c a pháp

lu t Có hai nhóm nguyên nhân chính là:

(1) Nhóm nguyên nhân t phía khách hàng:

N ng l c qu n lý và s d ng v n: n u h nghèo không có n ng l c đ s d ng

ngu n v n u đãi c a ngân hàng chính sách xã h i thì ngu n v n không nh ng không

t o ra l i ích v m t kinh t cho h nghèo mà còn làm lãng phí ngu n v n do s d ng không đúng m c đích i v i nh ng đ i t ng h nghèo có n ng l c s d ng v n

ch a cao ngân hàng chính sách c n có nh ng bi n pháp qu n lý ch t ch h n đ làm

gi m r i ro trong quá trình cho vay h nghèo

Ph ng án kinh doanh: đ có th s d ng ngu n v n đúng m c đích và lâu dài,

h nghèo c n có ph ng án kinh doanh c th trình cho ngân hàng, t , h i Ph ng án kinh doanh c n phù h p v i nh ng đi u ki n mà ngân hàng đ ra đ có th h n ch

đ c nh ng r i ro phát sinh trong quá trình Ngoài ra, ph ng án kinh doanh c a h nghèo c ng là c s giúp ngân hàng chính sách xác đ nh, đo l ng và đánh giá r i ro trong cho vay h nghèo

o đ c:r i ro đ o đ c phát sinh khi h nghèo không trung th c trong quá trình

vay v n, s d ng v n và tr n c a ngân hàng chính sách Khác v i nh ng hình th c

r i ro khác có th nh n bi t và xác đ nh qua nh ng bi u hi n c th , r i ro t đ o đ c

ti m tàng, khó có th đo đ m và ch đ c phát hi n qua nh ng bi u hi n tr c ti p trong quá trình cho vay c a khách hàng có th qu n tr nh ng r i ro đ o đ c ngân hàng chính sách c n xây d ng đ c h th ng qu n tr r i ro linh đ ng, có kh n ng

C ng gi ng v i r i ro đ o đ c, r i ro ý chí khó có kh n ng đ nh l ng và nh n bi t

mà ch y u đ n t th c t , cân nh c k tr c khi cho vay và đ ra nh ng k ch b n

qu n tr r i ro đ có th gi m thi u nh h ng

(2) Nhóm nguyên nhân đ n t phía ngân hàng: bao g m r t nhi u nguyên

nhân nh ng ch y u phát sinh t chính sách và nhân l c trong ngân hàng Vì là nh ng

y u t s n sinh ra t n i b trong ngân hàng nên tác đ ng m t cách tr c ti p t i công

tác QTRR trong cho vay h nghèo, làm méo mó, sai l ch chi n l c QTRR

Chính sách cho vay không phù h p:chính sách cho vay c a ngân hàng không

phù h p v i h nghèo, hay n n kinh t làm t ng r i ro trong quá trình cho vay Chính sách cho vay tác đ ng tr c ti p t i ph ng th c th c hi n và kh n ng th c hi n các

bi n pháp qu n tr r iro, gây khó kh n khi áp d ng Chính sách cho vay không phù

h p có th d n đ n công tác QTRR trong cho vay h nghèo không đ c th c hi n t t

Cán b ngân hàng không ch p hành đúng quy trình cho vay: cán b ngân hàng

không đánh giá đ y đ chính xác ph m ch t c a h nghèo tr c khi vay v n, cho vay không đúng đ i t ng c n đ c h tr , cho vay kh ng, thi u đi u ki n đ m b o,cho vay v t quá t l an toàn đ u gây ra r i ro cao trong quá trình cho vay chính sách

C n thi t k đ c h th ng qu n tr chính sách đ ng b và ch t ch , có quy đ nh k

lu t đ i v i nh ng cán b th c hi n sai quy đ nh, t ng c ng giáo d c đ o đ c cán b

Vi c cán b ngân hàng không ch p hành đúng quy đ nh cho vay gây tác đ ng x u, làm

t ng r i ro c a quá trình cho vay h nghèo

Cán b ngân hàng không ki m tra, giám sát ch t ch v tình hình s d ng v n

c a h nghèo: r i ro xu t phát t vi c cán b quan liêu, l i l ng khi cho vay h nghèo

Cán b không th ng xuyên ki m tra, giám sát t oc h i cho h nghèo s d ng v n vay không đúng m c đích làm nh h ng đ n hi u qu s d ng v n Ngoài ra, vi c

ki m tra th ng xuyên, liên t c còn giúp cung c p thông tin, tình hình bi n đ ng c a

r i rocho vay h nghèo đ ngân hàng chính sách có bi n pháp x lý phù h p Tình hình

s d ng v n c a h nghèo không đ c cán b ki m tra giám sát ch t ch tác đ ng x u

t i quá trình theo dõi, qu n tr r i ro c a ngân hàng chính sách

Cán b thi u tinh th n trách nhi m: cán b không t n tâm, t n l c theo sát quá

trình vay v n c a h nghèo gây ra nh ng r i ro không l ng tr c đ y ngân hàng chính sách vào th b đ ng trong vi c ki m soát và x lý r i ro Công tác QTRR trong cho vay h nghèo b gi m ch t l ng khi cán b không th c s hoàn thành t t trách nhi m đ c giao

Vi ph m đ o đ c ngh nghi p, đ o đ c kinh doanh: bi u hi n cán b thông

đ ng v i khách hàng l p h s gi đ vay v n, xâm tiêu khi gi i ngân hay thu n hay

n nang trong quan h v i khách hàng… th hi n s thi u chuyên nhi p và thi u đ o

đ c ngh nghi p nghiêm tr ng Ngân hàng chính sách c n ph i có nh ng bi n pháp

t ng c ng ki m tra, ki m soát n i b đ h n ch đ c tình tr ng này N u cán b không cóđ o đ c ngh nghi p thì toàn b h th ng QTRR b sai l ch r t l n do s m t chính xác c a thông tin, tình tr ng cho vay mà cán b cung c p, làm ch t l ng c a công tác QTRR đi xu ng

Ngân hàng quá trú tr ng v l i nhu n:ngân hàng u tiên nh ng kho n vay có

l i nhu n cao thay vì nh ng kho n vay lành m nh làm t ng r i ro trong quá trình cho vay, nh ng kho n vay này chi m t l cao nh h ng t i s phát tri n b n v ng c a ngân hàng có th đánh đ i gi a r i ro và l i nhu n, ngân hàng c n có m t h th ng

qu tr r i ro trong cho vay th t v ng vàng đ có th có kh n ng ng bi n v i nh ng

bi n đ ng l n ro t l r i ro cao c a nh ng kho n vay đó mang l i Vi c ngân hàng quá trú tr ng v l i nhu n, đánh m tđi s cân b ng gi a r i ro và l i nhu n gây ra

s cép l n cho công tác QTRR trong cho vay h nghèo