GA ĐIỆN DÂN DỤNG

số tiết: 01 Số tiết đã dạy: 0 Bài 1: giới thiệu giáo dục nghề điện dân dụng A/ Mục tiêu: Sau tiết học học sinh cần: - Biết đợc vị trí, vai trò của điện năng và nghề Điện dân dụng trong S

Trang 1

Giáo án lý thuyết Số: 01 số tiết: 01

Số tiết đã dạy: 0

Bài 1: giới thiệu giáo dục nghề điện dân dụng A/ Mục tiêu: Sau tiết học học sinh cần:

- Biết đợc vị trí, vai trò của điện năng và nghề Điện dân dụng trong SX và ĐS

- Biết đợc triển vọng phát triển của nghề Điện dân dụng

- Biết mục tiêu, nội dung chơng trình và phơng pháp học tập nghề Điện dân dụng

B/ Các công việc chuẩn bị cho dạy và học:

+) GV: chuẩn bị giáo án, đề cơng bài giảng, tranh ảnh, tài liệu liên quan

+) HS : chuẩn bị vở ghi, bút, dụng cụ học tập

C/ Quá trình thực hiện bài giảng:

I Vị trí, vai trò của điện năng và nghề điện

dân dụng trong sản xuất và đời sống.

1 Vị trí, vai trò của điện năng trong sản xuất và

đời sống

- Điện năng đợc sản xuất tập trung trong các

nhà máy điện và có thể truyền tải điện năng đi

xa với hiệu suất cao

- Quá trình sản xuất, truyền tải phân phối & sử

dụng điện năng dễ dàng đợc tự động hóa và

điều khiển từ xa

- Điện năng dễ dàng biến đổi sang các dạng

năng lợng khác

- Điện năng đóng vai trò quan trọng trong sinh

hoạt

- Điện năng giúp nâng cao năng xuất lao động,

cải thiện đời sống, góp phần thúc đẩy cách

mạng KHKT phát triển

2 Vị trí, vai trò của nghề điện dân dụng

a Sản xuất, truyền tải và phân phối điện

- Đó là lĩnh vực hoạt động của các doanh

nghiệp thuộc tổng công ty điện Việt nam và các

ti, sở điện địa phơng đảm bảo xây lắp, vận hành

các nhà máy điện, hệ thống truyền tải và cung

cấp điện đến từng hộ tiêu thụ điện

b Chế tạo vật t, thiết bị điện

- Đây là lĩnh vực hoạt động của các doanh

nghiệp đảm bảo sản xuất chế tạo các loại máy

điện, khí cụ điện, thiết bị đo lờng, bảo vệ, điều

khiển, các vật t thiết bị điện nh dây dẫn, cáp, sứ

cách điện

c Đo lờng, điều khiển tự động hoá quá trình

sản xuất

- Đây là lĩnh vực hoạt động rất phong phú tạo

nên các hệ thống máy sản xuất dây truyền tự

động hoá quá trình sản xuất Nâng cao năng

Đặt vấn đề vào bài

Phân tích tầm quan trọngcủa năng lợng điện.Gv: Em nhận thấy sảnphẩm của ngành côngnghiệp trên thị trờnghiện nay?

Gv: Giải thích câunói”ba tháng trông cây,một ngày trông quả”.Gạo xuât khẩu đứng thứhai trên thế giới

Gv:Tại các nút giaothông đèn tín hiệu có tácdụng gì?

Bảo vệ sức khoẻ,tăngthêm vẻ đẹp của con ng-ời

Gv:Em hãy lấy ví dụ ứngdụng điện năng vào quânsự

GV: Em Có chơi các tròchơi trực tuyến không?Gv:Em hãy so sánh mức

độ tiếp nhận thông tingiữa hai thế hệ: ông bàvới bố mẹ và bố mẹ vớiem?

Gv:em hãy kể tên cácnhà máy sản xuất điệnhiện nay ở nớc ta?

Đờng dây truyền tải điện

Trang 2

5

d Quản lý và thanh tra an toàn nghề điện

-Phân phối điện năng cho các địa chỉ tiêu

thụ ,tránh đợc quá tải và lệch pha

-Kiểm tra sử lý, nhằm hạn chế các nguyên nhân

gây ra tai nạn điện

II Triển vọng phát triển của nghề điện dân

dụng.

- Nghề điện dân dụng luôn cần phát triển để

phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại

hoá đất nớc

- Sự phát triển của nghề điện dân dụng gắn liền

với sự phát triển của nghề điện

- Nghề điện dân dụng phát triển gắn liền với

quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc

- Nghề điện dân dụng có điều kiện phát triển ở

khắp mọi nơi

- Sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa

học kỹ thuật là điều kiện thuận lợi cho nghề

điện phát triển

Tổng kết bài học:

- Hệ thống lại toàn bộ nội dung

- Nhấn mạnh nội dung trong tâm

Câu hỏi bài tập và hớng dẫn tự học:

Em trình bày nội dung điện khí hoá ở nớc ta

Gv: Trong gia đình em

đã có sự cố điện cha?

hãy mô tả lại hiện tợng

GV giảng giải cho hs hiểu triển vọng phát triểncủa nghề điện ở nớc ta

Nhắc lại nội dung bài học

đọc cho học sinh ghi câuhỏi

ngày 4 tháng 9 năm 2010

Thông qua:

Ngời soạn:

Nguyờ̃n Ngọc Khánh

Bài 1: giới thiệu giáo dục nghề điện dân dụng (tiếp)

A/ Mục tiêu: Sau tiết học học sinh cần:

- Biết đợc vị trí, vai trò của điện năng và nghề Điện dân dụng trong SX và ĐS

- Biết đợc triển vọng phát triển của nghề Điện dân dụng

- Biết mục tiêu, nội dung chơng trình và phơng pháp học tập nghề Điện dân dụng

B/ Các công việc chuẩn bị cho dạy và học

+) GV: chuẩn bị giáo án, đề cơng bài giảng tài liệu liên quan

+) HS : chuẩn bị vở ghi, bút

C/ Quá trình thực hiện bài giảng

Kiểm tra bài cũ:

1 Em hãy nêu vị trí, vai trò của điện năng trong

-Gọi học sinh nhận xét và bổxung

-Đánh giá nhận thức của hs

Trang 3

- Biết những kiến thức cơ bản cần thiết về đo

l-ờng điện trong nghề điện dân dụng

- Hiểu đợc công dụng, cấu tạo nguyên lý làm

việc, bảo dỡng và sửa chữa đơn giản một số đồ

dùng điện trong gia đình

- Hiểu đợc những kiến thức cơ bản về tính toán,

thiết kế mạng điện đơn giản trong gia đình

- Biết tính toán, thiết kế máy biến áp một pha

- Thiết kế, lắp đặt điện trong nhà đơn giản

- Đảm bảo an toàn lao động trong học tập

- Hiểu đợc những thông tin cần thiêt về nghề

c Về thái độ:

- Học tập nghiêm túc

- Làm việc kiên trì, khoa học, có tác phong công

nghiệp, đam bảo an toàn lao động

- ý thức học tập nghiêm túc, hứng thú học

tậpchủ động lựa chòn nghề trong tơng lai

2 Nội dung chơng trình

2.1 Mở đầu

2.2 An toàn LĐ trong nghề điện dân dụng

2.3 Đo lờng điện

2.4 Máy biến áp

2.5 Động cơ điện

2.6 Mạng điện trong nhà

2.7 Tìm hiểu nghề điện dân dụng

IV Phơng pháp học tập nghề điện dân dụng.

1 Hiểu rõ mục tiêu bài học trớc khi học bài

-Hệ thống lại toàn bộ nội dung

-Nhấn mạnh các mục tiêu của nghề điện

Em hãy nêu mục tiêu của nghề điện

GV giảng giải cho hs hiểu các kĩ năng của nghề điện

Gv giải thích cho hs hiểu về thái độ học tập đối với nghề

điện dân dụng nói riêng cũng nh nghề nghiệp tơng lại sau

GV giới thiệu

Giải thích

Đọc cho học sinh ghi

Trang 4

Bài 2: an toàn lao động trong giáo dục nghề điện dân dụng

A - Mục tiêu: Sau khi học xong bài này hs

- Biết đợc tầm quan trọng, sự cần thiết của việc thực hiện an toàn lao động trong nghề Điện dân dụng

- Nêu đợc những nguyên nhân thờng gây tai nạn và biện pháp bảo vệ an toàn lao động trong nghề Điện dân dụng

- Thực hiện đúng những biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong nghề Điện DD

- Thực hiện đúng hớng dẫn của giáo viên trong khi học tập và thực hành

B - Các công việc chuẩn bị cho dạy và học:

+) GV: chuẩn bị giáo án ,giáo trình

+) HS: chuẩn bị bút ,vở ghi

C- Quá trình thực hiện bài giảng:

Em hãy nêu mục tiêu giáo dục nghề điện dân

dụng?

Giảng bài mới :

An toàn lao động trong

giáo dục nghề điện dân dụng

I Nguyên nhân gây tai nạn lao động trong

nghề điện dân dụng.

1) Tai nạn do chạm trực tiếp vào vật mang điện

- khi sửa chữa đờng dây hoặc thiết bị đang nối

với nguồn có điện

- do khi sửa chữa vô ý chạm vào phần dẫn điện

- do điều kiện làm việc chật hẹp

- do điện bị chạm mát ra vỏ đối với các thiết

bị , quạt, tủ lạnh

- do dây đứt vì mối nối bị ô xi hoá

2) Tai nạn do phóng điện

- khi đóng ngắt cầu dao, MBA, cao áp chỗ tiếp

xúc giữa các tiếp điểm thờng phát sinh ra tia

lửa gây cháy, bỏng

- do dòng điện cao áp phóng điện tiếp đất

3) Tai nạn do điện áp bớc

- khi ngời đứng gần nơi có dây mang điện bị

đứt và rơi xuống đất thì giữa 2 chân có điện áp

h/s suy nghĩ trả lời câu hỏi

GV nhận xét bổ xung

Đàm thoại: tai nạn do phóng điện có mấy nguyên nhân ?h/s trả lời câu hỏi

GV nhận xét đánh giá bổxung

GV giải thích tai nạn do

điện áp bớc gây ra

Vì vậy cần phải cắt điện trên đờng dây và đồng

Trang 5

5

bớc, điện áp cao giữa 2 chân có thể gây tai

nạn *) chú ý: không thả diều, không buộc gia

xúc vào cột điện hành lang bảo vệ

4 Các nguyên nhân khác

Ngoài những tai nạn điện còn có thể xảy ra các

tai nạn do phải làm việc trên cao, thực hiện các

công việc cơ khí nh: Khoan, đục

- hệ thống lại toàn bộ nội dung.

- nhấn mạnh nội dung trọng tâm

Câu hỏi bài tập và h ớng dẫn tự học:

- Em hãy nêu các nguyên nhân gây ra tai nạn

GV nêu 1số biện pháp antoàn khi sử dụng đ

đọc cho học sinh ghi câuhỏi

Ngời soạn:

Thông qua:

Giáo án lý thuyết Số: 04; số tiết: 01

Số tiết đã dạy:03

Bài 2: an toàn lao động trong giáo dục nghề điện dân dụng (tiếp)

C- Quá trình thực hiện bài giảng:

1 ổn định lớp: - ổn định trật tự 2’ Phát vấn lớp trởng

Trang: 5

Trang 6

Em hãy nêu các nguyên nhân gây ra tai nạn

điện

Giảng bài mới:

II Một số biện pháp an toàn trong lao

động nghề điện dân dụng

1/ Các biện pháp chủ động phòng tránh tai

nạn điện

- Đảm bảo cách điện tốt các thiết bị điện

- Sử dụng điện áp thấp, máy biến áp cách li

- Sử dụng những biển báo tín hiệu nguy

hiểm

- Sử dụng các phơng tiện phòng hộ an toàn

2 Thực hiện an toàn lao động trong phòng

b Mặc quần áo và sử dụng các dụng cụ bảo

hộ lao động khi làm việc

c Thực hiện các nguyên tắc an toàn lao động

- Luôn cẩn thận khi làm việc với mạng điện

- Hiểu rõ các quy trình trớc khi làm việc

- Cắt cầu dao điện trớc khi tiến hành công

việc sửa chữa

- Trớc khi làm việc tháo bỏ đồng hồ, đồ nữ

- Hệ thống lại toàn bộ nội dung bài học

- Nhấn mạnh các phơng pháp an toàn khi lắp

đặt điện

- Em hãy nêu phơng pháp an toàn khi nối đất

GV phân tích một số quy tắc an toàn điện khi sử dụng

Đàm thoại : tại sao mạng

điện sinh hoạt phải có

áptômát hoặc cầu chì bảo

vệ Gọi 1 h/s trả lời câu hỏi

Đọc cho học sinh ghi câu hỏi

Thông qua:

Trang 7

C- Quá trình thực hiện bài giảng:

Em hãy nêu các nguyên nhân gây ra tai nạn

điện

II Một số biện pháp an toàn trong lao

động nghề điện dân dụng

3 Nối đất bảo vệ

Theo tiêu chuẩn quy định

TCVN 3114 -79 quy định

Các cấp bảo vệ của thiết bị

điện theo 3 cấp sau

Cấp III gồm những thiết bị làm việc có điện

GV phân tích một số quy tắc an toàn điện khi sử dụng

Đàm thoại : tại sao mạng

điện sinh hoạt phải có

áptômát hoặc cầu chì bảo

vệ Gọi 1 h/s trả lời câu hỏi

GV nhận xét đánh giá

Trang: 7

Trang 8

5

Dùng dây dẫn đúng tiêu chuẩn một đầu bắt

bulông thật chặt vào vỏ kim loại của thiêts

bị đầu kia hàn vào cọ nối đất dây nối phảI

đ-ợc bố trí đều và chặt tránh va chạm vùa rễ

kiểm tra

Tác dụng bảo vệ

Giả sử khim vỏ thiết bị có điện khi tay trần

chạm vào dòng điện từ vỏ sẽ theo hai hớng

và truyền xuống đất qua ngời và qua dây nối

đất vì điện trở thân ngời lớn hơn điện trở

dây nối đất hàng vạn lần nên dòng điện In

đI qua sẽ nhất nhỏ không gây nguy hiểm cho

ngời

- Hệ thống lại toàn bộ nội dung bài học

- Nhấn mạnh các phơng pháp an toàn khi lắp

đặt điện

- Em hãy nêu phơng pháp an toàn khi nối đất

Đọc cho học sinh ghi câu hỏi

A - Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh:

- Biết vai trò quan trọng của đo lờng điện trong nghề Điện dân dụng

- Biết phân loại, công dụng, cấu tạo chung của dụng cụ đo lờng điện

Trang 9

- Kế hoạch giờ dạy, tài liệu, giáo trình.

I.Vai trò quan trọng của Đo lờng điện

trong nghề điện dân dụng.

Đo điện là công việc không thể thiếu đợc

trong nghề điện dân dụng Dụng cụ đo

và k/tra là 1 trong những dụng cụ tối

thiểu nh vôn kế, ampe kế, ôm kế Đo,

k/tra mạch điện là kỹ năng không thể

thiếu đợc khi sửa chữa,lắp ráp TBĐ,

mạch điện Đo và k/tra không những

giúp cho việc x/định nguyên nhân h

hỏng của TBD, mạch điện đợc nhanh

Theo đại l ợng cần đo

- Dụng cụ đo điện áp

- Dụng cụ đo dòng điện

- Dụng cụ đo công suất

- Dụng cụ đo điện năng

2

Theo nguyên lí làm việc

- Dụng cụ đo kiểu từ điện

- Dụng cụ đo kiểu điện từ

- Cơ cấu đo kiểu điện động

- Cơ cấu đo kiểu cảm ứng

III Cấp chính xác

(thang đo x cấp chính xác)/ 100

VD:

Vôn kế thang đo 300V cấp chính xác 1

thì sai số tuyệt đối lớn nhất là

x 3V

100

1 300

Gv:Giải thích sự khác nhau giữa

đơn vị tính V.A và W Công suấtbiểu kiến, công suất tiêu thụ

thuyết trìnhcho H/s ghiQuan sát để nhận biết,đọc tài liệu

Lắng nghe, t duy và trả lời câu hỏi

ghe câu trả lời của bạn và nhận xét

Lắng nghe, ghi chép

thuyết trìnhcho H/s ghi

Đặt câu hỏi: Hãy kể các kiểu đồng

hồ em đã gặp?

Gv:Tập hợp, giảng giải đa ra sự

t-ơng đồng với đồng hồ đo điện ớng dẫn học sinh nghiên cứu tàiliệu và quan sát đồng hồ

h-Cv1-nêu câu hỏi: Từ việc nghiêncứu tài liệu,quan sát vật thật emhãy cho biết cấu tạo của đồng hồ

Trang 10

Gồm 2 phần

+ Phần tĩnh và phần quay tạo nên

mômen quay làm cho phần quay di

chuyển với góc quay tỉ lệ với đại lợng

cần đo

2 Mạch đo

- Là bộ phận nối giữa đại lợng cần đo và

cơ cấu đo

- Mạch đo đợc tính toán để phù hợp giữa

đại lợng cần đo và thang đo của dụng cụ

Ký hiệu qui ớc là không thể thay đổi ,

nó thay mọi lời chú thích và nó đợc sử

dụng trong tất cả các sơ đồ điện

Câu hỏi, bài tập và h ớng dẫn tự học:

1) Nêu kn của các đại lợng điện

2) Trình bày cấu tạo của Đ.hồ đo điện

3) Nêu kí hiệu quy ớc của đồng hồ đo

- G.viên nhấn mạnh trọng tâm bài

- K.tra đánh giá nhận thức của h/s

gv:Giao nhiệmvụ cho hs hoàn thành ngoài giờ học trên lớp

Trang 11

Giáo án thực hành Số: 07 Số tiết: 03

Tsố tiết đã dạy: 06

Bài 4: TH Đo dòng điệnvà điện áp xoay chiều

A - Mục tiêu:

- Đo dòng điện bằng ampe kế xoay chiều

- Đo điện áp bằng vôn kế xoay chiều

- Thực hiện đúng quy trình, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trờng

- Kế hoạch bài giảng, tài liệu giáo trình

- Dụng cụ, thiết bị

C - Quá trình thực hiện bài giảng:

Nội dung an toàn trong thực tập:

- An toàn cho ngời : không chạm tay vào phần

kim loại trong mạch đo

- An toàn cho dụng cụ, thiết bị: kiểm tra chính

xác mạch đo theo sơ đồ phép đo

Giới thiệu cơ cấu đo kiểu điện từ

a Cấu tạo

Gồm phần tĩnh của cơ cấu đo là cuộn dậy bẹt

hoặc cuộn dây tròn nh H4.3a, H4.3b

- Phần động là một miếng sắt lệch tâm gắn với

trục quay và kim Đối với cơ cấu đo có cuộn tròn

phần động là một miếng sắt gắn với trục và kim

Ngoài ra miếng sắt còn gắn với cuộn dây phần

tĩnh

b Nguyên lí làm việc

- Khi cho dòng điện cần đo vào cuộn dây phần

ĩnh sẽ tạo nên từ trờng làm từ hóa miếng sắt phần

động từ trờng này sẽ hút miếng sắt lệch tâm tạo

nên mômen quay khi miếng thép bị hút làm cho

ló xo bị xoắn lại tạo nên mômen cản ở vị trí cân

bằng mômen cản và góc quay tỉ lệ với dòng điện

cần đo

c Đặc điểm sử dụng

Góc quay tỉ lệ với bình phơng dòng điện cần đo,

2'3'

30

Gv:

- Nhắc nhở

- Điểm danh

Hs: Thực hiện các yêu cầu về

an toàn mà gv đa ra

Gv: Giới thiệu mô hình đo.Nhắc hs tìm hiểu về đồng hồ trớc khi thực hiện phép đo

Gv: Nêu các vấn đề có liên quan đến bài thực hành

Hs: Tái hiện lại các kiến thức

đã đợc trang bị

Gv: yêu cầu hs thực hiệnđúng các bớc

Hs: Ghi nhớ và nghiêm túc thực hiện

Trang: 11

Trang 12

thang đo chia không đều

- Dụng cụ đo điện từ không có cực tính do đó đo

đợc cả dòng một chiều và xoay chiều

- Dụng cụ đo có độ chính xác không cao chịu ảnh

hởng của từ trờng ngoài

- Cấu tạo đơn giản, rẻ tiền

Khả năng quá tải tốt vì cuộn dây phần ở tĩnh nên

có thể chế tạo tiết diện lớn

2Đo dòng điện xoay chiều

a sơ đồ đo

Chọn đồng hồ đo có thang đo 1A

giới thiệu cơ cấu đo kiể từ điện

giới thiệu cách mắc Ampe kế theo sơ đồ

Chọn đồng hồ đo có thang đo 1A

giới thiệu cơ cấu đo kiể từ điện

giới thiệu cách mắc Ampe kế theo sơ đồ

lần 2 lần 3

Đo dòng điện xoay chiều

trình tự thí nghiệm

kết quả

tính

kết quả đo

lần 1 lần 2 lần 3

Trang 13

- Nhắc nhở h/s thu dọn dụng cụ, thiết bị, vệ sinh.

Thông báo công việc chuẩn bị cho bài sau

- Chuẩn bị dụng cụ và thiết bị để buổi sau thực

phẩm

- Nhận xétgv: Thu nhận và kiểm tra số l-ợng thiết bị dụng cụ

- Thông báo

Người soạn THễN G QUA

Giáo án thực hành Số: 08.Số tiết: 03

T.Sốtiết đã dạy:09

Bài 5: TH Đo công suất và điện năng

- Đo đợc công suất gián tiếp qua đo dòng điện và điện áp

- Đo đợc công suất trực tiếp bằng oát kế

- Kiểm tra và hiệu chỉnh đợc công tơ điện

- Dụng cụ, thiết bị

C - Quá trình thực hiện bài giảng.

Gv:

- Nhắc nhở

- Điểm danh

Hs: Thực hiện các yêu cầu về

an toàn mà gv đa ra

Trang: 13

V V

Trang 14

- Phần tĩnh của cơ cấu là cuộn dây có tiết diện

lớn mắc nối tiếp với mạch cần đo gọi là cuộn

dòng

- Cuộn có tiết diện nhỏ hơn mắc sọng song với

mạch cần đo còn gọi là cuộn áp

- Ngoài ra còn có bộ phận cản dịu kim chỉ hiện

thị

b Nguyên lí làm việc

c/ Đặc tính sử dụng

Oát kế điện động có cực tính nghĩa là chiều quay

của phần động phụ thuộc vào cực tính của cuộn

dòng

2 Đo công suất

a/ Ph ơng pháp đo gián tiếp: Đo công suất bằng

am pe kế và vôn kế

Để đo công suất trong mạch một chiều và mạch

xoay chiều thuần điện trở có thể sử dụng vôn kế

tính P=UI ghi kết quả vào bả

b) ph ơng pháp đo trực tiếp: đo công suất bằng oát

Phần tĩnh của công tơ gồm 2 cuộn dây quấn trên

lõi thép cuộn dòng điện có tiết diện lớn số vòng

dây ít đợc mắc nối tiếp với tải

cuộn điện áp có tiết diện nhỏ số vòng dây nhiều

đợc mắc song song với tải

phần động là một đĩa nhôm gắn với trục quay và

bộ phận đếm vòng quay

b.Kiểm tra công tơ điện

Bớc 1 Đọc và giải thích những kí hiệu ghi trên

Gv: Nêu các vấn đề có liên quan đến bài thực hành

Hs: Tái hiện lại các kiến thức

đã đợc trang bị

Gv: yêu cầu hs thực hiệnđúng các bớc

Hs: Ghi nhớ và nghiêm túc thực hiện

Gv: Đặt câu hỏi về dấu của nguồn điện và dấu của que đo?

Gv: Thực hiện phép đo chậm kết hợp với giảng giải cho hsHs: Quan sát thao tác của gv

- Giáo viên quan sát hớng dẫn,uốn nắn

Trang 15

Cắt công tắc K quan sát đĩa quay của công tơ khi

dòng điện = 0 công tơ phải đứng im, nếu công tơ

quay đó là hiện tợng tự quay của công tơ

Bớc 2 Đo điện năng tiêu thụ của mạnh điện

đọc và ghi chỉ số công tơ trớc khi đo

quan sát hiện trạng làm việc của công tơ

- Nhắc nhở h/s thu dọn dụng cụ, thiết bị, vệ sinh

Trang 16

- Đo dợc điện trở bằng vạn năng kế

- Phát hiện đợc h hỏng trong mạch điện bằng vạn năng kế

- Dụng cụ, thiết bị: Một số vạn năng kế, một số điện trở nối thành mạch đo

C - Quá trình thực hiện bài giảng:

* ổ n định lớp : + ổn định trật tự

1 Giới thiệu vạn năng kế

Vạn năng kế là dụng cụ đo nhiều chức năng, chủ

yếu để đo điện trở, dòng điện, điện áp

- Về nguyên lí đây là cơ cấu đo kiểu từ điện

Phần tĩnh là nam châm vĩnh cửu phần động là

khung dây mảnh Nhờ khóa chuyển mạnh có thể

đo dòng điện, điện áp một chiều hoặc xoay chiều,

đo điện trở có nhiều thang đo khác nhau

Vạn năng kế là dụng cụ đo tổng hợp có nhiều

Chuyển mach đồng hồ về thang đo điện trở

sau đó dùng que đo lần lợt di chuyền nếu đồng

2'3'

Gv:

- Nhắc nhở

- Điểm danh

GV giới thiệu vạn năng kếHọc sinh chú ý quan sátGV? Nêu cấu tạo vạn năng kế?

HS trả lời

GV hớng dẫn học sinh cách sửdụng vạn năng kế

HS chú ý quan sát-

- Tìm hiểu cách sử dụng vạn năng kế các núm chỉnh trên mặt đồng hồ

- Tìm hiểu 2 que đo

GV? Muốn kiểm tra các bộphận h hỏng của mạch điện tacần chuyển mạch đồng hồ vạnnăng kế về thang đo nào?

HS trả lờiGV? Thế nào là hiện tợng



R 1

R 3

Trang 17

ôm kế kiểm tra nếu đồng hồ chỉ =0 chứng tỏ

mạch bị ngắn mạch ở đoạn đang đo

- Nhắc nhở h/s thu dọn dụng cụ, thiết bị, vệ sinh

hành

ngắn mạch?

HS trả lời

đánh giá nhận xé tNhác nhở học sinh thu dọn dụng cụ

Thông báo bài học sau

Chơng ii: máy biến áp Số tiết đã dạy:15

Bài 7: một số vấn đề chung về máy biến áp A/ Mục tiêu: Sau tiết học học sinh cần

- Biết đợc khái niệm chung về máy biến áp

- Nêu đợc công dụng, cấu tạo

+) GV: chuẩn bị giáo án , bản vẽ về máy biến áp 1 pha

+) HS: chuẩn bị vở ghi bút

C/

Quá trình thực hiện bài giảng:

Trang: 17

Trang 18

Một số vấn đề chung về máy biến áp

I Khái niệm chung về MBA

1) Công dụng

- MBA 1pha dùng để biến đổi điện áp của dòng

đIện xoay chiều 1 pha thành các mức điện áp

theo yêu cầu và theo các mục đích khác nhau

của ngời

Truyền tảI Sử dụng

Đờng dây tải

MPĐ MBA tăng áp MBA giảm áp Hộ tiêu thụ

Máy biến áp còn đợc dùng trong công nghiệp

(nh hàn điện ),trong đời sống gia đình,trong kĩ

thuật điện tử ghép nối tín hiệu giữa các tầng

khuếch đại trong các bộ lọc,làm nguồn cho các

thiết bị điện,điện tử nh biến áp loa,biến áp trung

tần )

2 :Định nghĩa máy biến áp

+) MBA là thiết bị điện từ tĩnh làm việc theo

nguyên lý cảm ứng điện từ dùng để biến đổi

điện áp của nguồn điện xoay chiều nhung vẫn

giữ nguyên tần số của nó

- Trong bản vẽ sơ đồ điện, MBA đợc ký hiệu

nh sau:

- Cuộn dây nối với nguồn gọi là cuộn dây sơ

cấp kí hiệu các đại lợng U1, I1, N1,P1

- Cuộn dây nối với tải gọi là thứ cấp kí hiệu các

3/ Các số liệu định mức của MBA:

a)Dung lợng hay công suất đinh mức S đm :

Là công suất toàn phần(hay biểu kiến)của

GV đặt câu hỏi:

+ Để biến đổi điện áp của dòng điện xoay chiều từ điện áp cao xuống điện áp thấp hoặcngợc lại,ta dùng loại máy điện nào?

Học sinh trả lời

GV ?Em hay gặp MBA

ở đâu?

Học sinh trả lời GV? Em hãy giải thích vì sao cần có MBAtăng áp ở đầu đờng dây

và MBA hạ áp ở cuối ờng dây?

đ-HS: trả lờiGV: Giải thích

GV? nêu định nghĩa MBA?

Học sinh trả lời

*GV hỏi:

+ Theo em cuộn dây nào

là cuộn dây sơ cấp,cuộn dây nào là cuộn dây thứ cấp?

*GV diễn giải:

Các số liệu định mức của MBA quy định điều kiện kỹ thuật của

MBA,do nhà máy chế

U 1

Trang 19

MBA.Đơn vị: Vôn-Ampe(VA) hoặc

4 Phân loại máy biến áp:

- Máy biến áp điện lực: Dùng trong truyền tải

- Máy biến áp chuyên dùng: Dùng cho các lò

luyện kim, các thiết bị chỉnh lu

- Máy biến áp đo lờng: Dùng giảm điện áp và

dòng điện khi đa vào các đồng hồ đo

- Máy biến áp thí nghiệm: Dùng để thớ nghiệm

khung quấn dây

- Hình dáng lõi thép: thờng đợc chia làm 2 loại:

kiểu bọc(dây quấn đợc lồng trên trụ giữa), kiểu

lõi (dây quấn đợc lồng trên 2 trụ)

Lõi thép đợc ghép bằng những lá thép KTĐ dày

khoảng 0,3 0,5mm là thép hợp kim có thành

phần silíc,bên ngoài có sơn phủ êmay cách điện

b)Dây quấn máy biến áp

-Thờng làm bằng đồng đợc tráng men hoặc bọc

cách điện bằng vải mềm có độ bền cơ học

cao,khó đứt,dẫn điện tốt

Dây điện có hai cuộn: cuộn sơ cấp và cuộn thứ

cấp: dây quấn nối với nguồn là cuộn sơ cấp,dây

quấn nối với tải là cuộn thứ cấp

5

13

tạo quy định thờng ghi trên nhãn hiệu của MBA nh:Công suất địnhmức,điện áp sơ cấp định mức,dòng điện sơ cấp

định mức,dòng điện thứ cấp định mức,tần số

định mức

*GV cần lu ý với HS rằng: MBA khi làm việc không đợc vợt quá các trị số định mức ghi trên nhã máy biến áp

*GV đa ra cách phân loại MBA.Ngời ta thờngphân loại theo công dụng

HS chý ý theo dõi

GV giới thiệu sơ đồ cấu tạo mỏy biến áp

HS chú ý theo dõiGV? Nêu cấu tạo máy biến áp?

HS trả lời

*GV chỉ ra cấu tạo MAB trên sơ đồ để HS nhận biết và tìm hiểu thực tế

*GV cần giải thích cho

HS thấy rõ: Lõi thép gồm 2 phần:

+ Trụ: Là nơi đặt dây quấn

+ Gông: Để khép kín mạch từ

Trang: 19

Trang 20

c) Vỏ máy.

Thờng làm bằng kim loại,dùng để bảo vệ máy

đồng thời là nơi để gá lắp đồng hồ đo điện,đèn

báo,chuông báo,ổ lấy điện…

*GV đặt câu hỏi:Tại saolõi thép lại đợc tạo bởi nhiều lá thép KTĐ

mỏng mà không chế tạo bằng một khối thép

4

5

- Nhấn mạnh nội dung trọng tâm

Nêu cấu tạo của máy biến áp một pha?

Bài 7: một số vấn đề chung về máy biến áp (tiếp)

A/ Mục tiêu: Sau tiết học học sinh cần

- Biết đợc khái niệm chung về máy biến áp

- Nêu đợc nguyên lí làm việc, các thông số kỹ thuật của máy biến áp

Trang 21

+) GV: chuẩn bị giáo án , bản vẽ về máy biến áp 1 pha

+) HS: chuẩn bị vở ghi bút

Em hãy nêu cấu tạo của MBA 1 pha?

Một số vấn đề chung về máy biến áp

III.Nguyên lý làm việc của máy biến áp.

A) Hiện tợng cảm ứng điện từ.

Cho dòng điện biến đổi đi qua một cuộn

dây dẫn điện sẽ sinh ra một từ trờng biến

đổi.Nếu đặt cuộn dây thứ hai vào trong từ

trờng của cuộn dây thứ nhất thì trong cuộn

dây thứ hai sinh ra sức điện động cảm

ứng.Dòng điện cảm ứng này cũng biến đổi

tơng tự nh dòng điện sinh ra nó và tồn tại

trong suốt thời gian từ thông biến đổi đợc

duy trì.Đó là hiện tợng cảm ứng điện từ

b)Nguyên lý làm việc của máy biến áp.

Khi ta nối dây quấn sơ cấp máy biến áp

vào nguồn điện xoay chiều có điện áp

U1,trong dây quấn sơ cấp có dòng điện

I1chạy qua,và sinh ra từ thông  biến

thiên.Do mạch từ khép kín nên từ thông này

móc vòng qua cả hai cuộn dây sơ cấp và thứ

cấp và sinh ra trong cuộn TC một sđđ cảm

ứng E2 tỉ lệ với số vòng dây N2.Đồng thời từ

thông biến thiên cũng sinh ra trong cuộn SC

1 2

1

N

N E

E U

U



 =K (Hệ số MBA)

- Nếu K<1 ta gọi MBA tăng áp

- Nếu K>1 ta gọi MBA giảm áp

*Công suất MBA nhận từ nguồn là:

S1 = U1.I1 Công suất MBA cấp cho phụ tải là:

S2 = U2.I2 Nếu bỏ qua tổn hao,ta có: S1 = S2 nên

U1.I1 = U2.I2 hay K

I

I U

Nh vậy,nếu tăng điện áp K lần thì đồng

thời dòng điện sẽ giảm K lần và ngợc lại

Nêu nguyên tắc hoạt động của máy biến áp

Phát vấn lớp trởngGọi 1 h/s lên bảng trả lời câu hỏi

nhận xét đánh giá cho điểm

*GV giải thích hiện tợng cảm ứng điện từ bằng các câu hỏi sau:

+Cho dòng điện biến đổi đi qua một cuộn dây,trong cuộn dây sẽ sinh ra đại lợng nào?

(Từ trờng biến đổi).

+ Nếu đặt cuộn dây thứ hai vào trong từ trờng của cuộn dây thứ nhất thì trong cuộn dây thứ hai sinh ra đại lợng nào?

(Sđđ cảm ứng và dòng điện cảm ứng)

*GV nhấn mạnh:Hai cuộn dây

đặt càng sát nhau thì mức độ cảm ứng điện càng

mạnh.Mức độ đó tăng lên rất mạnh khi cả hai cuộn dây trêncùng một lõi thép,đặc biệt trênmột mạch từ khép kín

*GV nêu ra cho HS thấy đợc nguyên lý làm việc của MBA dựa trên hiện tợng cảm ứng

điện từ

*GV minh hoạ trên hình vẽ đểchỉ ra từ thông móc vòng qua cả hai cuộn dây

Câu hỏi: MBA nh thế nào gọi

là MBA tăng áp,MBA hạ áp?

đọc cho học sinh ghi câu hỏi

Trang: 21

Trang 22

ngày 15 tháng 10 năm 20 Thông qua: Ngời soạn:

Nguyễn Ngọc Khỏnh

Giáo án lý thuyết Số:12; số tiết: 01

Bài 8: Tính toán, thiết kế máy biến áp 1 pha

A.Mục tiêu: Sau khi học xong bài hs:

- Hiểu đợc quy trình chung để tính toán, thiết kế MBA 1 pha công suất nhỏ

- Hiểu đợc yêu cầu, cách tính của từng bớc khi thiết kế MBA 1 pha công suât nhỏ

- Giáo trình điện kỹ thuật, sổ tay kỹ thuật điện

- Bản vẽ cấu tạo máy biến áp dùng trong gia đình

Nêu nguyên tắc hoạt động của máy biến áp 1

pha?

I/Quy trình chung để tính toán thiết kế MBA

3 Tính số vòng dây của các cuộn dây

4 Tính tiết diện dây quấn

5 Tính diện tích cửa sổ lõi thép

1.Xác định công suất MBA:

- Công suất của cuộn sơ cấp MBA(P1)có thể tính

từ công suất của cuộn dây thứ cấp MBA(P2)nhờ

P







Trang 23

 - Hiệu suất của MBA (thờng lấy  =

0,850,95).Công suất MBA càng nhỏ thì 

càng nhỏ

- Nếu hiệu suất của MBA cao thì: S1 = S2 = U2.I2

Công suất MBA cần chế tạo là: Sđm = U2.I2

(U2,I2 - Điện áp,dòng điện thứ cấp định mức của

MBA theo yêu cầu thiết kế)

a: chiều rộng trụ quấn dây

b: chiều dày trụ quấn dây

c: độ rộng cửa sổ

h: chiều cao của sổ

a/2: độ rộng lá thép chữ I

Đối với loại MBA công suất nhỏ,khi chọn mạch

từ cần xét đến tiết diện của trụ lõi thép mà trên

đó sẽ đặt cuộn dây

b)Tính diện tích trụ quấn của lõi thép.

Đối với mạch từ kiểu bọc,diện tích trụ quấn dây

+ Sđm là công suất MBA,tính bằng (VA)

Diện tích thực của trụ lõi thép:

St =

l

hi k S

Trong đó k l là hệ số lấp đầy đợc cho trong bảng:

Bảng 8-1.Hệ số lấp đầy k l

MBA dùng trong gia đình 0,9

Bài tập:

Hãy chọn mạch từ để quấn một MBA công suất

30VA,có điện áp sơ cấp là U 1 =220V,điện áp thứ

cấp là U 2 = 12V,hiệu suất MBA  = 0,7.

- Số vòng của cuộn sơ cấp

có kích thớc phù hợp để

có thể đặt vừa cuộn dây

*GV giải thích: Trongthực tế,lõi thép đợc épchặt nhng vẫn có độ hởgiữa các lá thép do độcong vênh và lớp sơncách điện của lá thép.Vì

vậy cần phải tính diệntích thực của trụ lõi thép

*HS kẻ bảng hệ số lấp

đầy để áp dụng khi tínhtoán, thiết kế MBA

Gv: thông báo Với một MBA và tần sốnhất định,số vòng củamột cuộn dây phụ thuộcvào tiết diện trụ lõi thép

đã chọn và chất lợng lõithép

Có nhiều cách tính sốvòng dây của các cuộn

Trang: 23

Trang 24

5 Ví dụ:

Tính số vòng dây quấn cho MBA với những

thông số sau: công suất 30VA,có điện áp sơ cấp

là U1=220V,điện áp thứ cấp là U2 = 12V,hiệu

Câu hỏi, bài tập và hớng dẫn tự học:

- Ghi nhớ nội dung bài học

- Vận dụng công thức để số vòng dây với

U1=110v, U2=12v, I2=1A, hiệu suất của BA là 0,8

5’

32

dây,Trong khuôn khổ bàihọc,chúng ta chọn cáchtính qua đại lợng trunggian là “số vòng/vôn”,kýhiệu là n-số vòng tơngứng cho mỗi vôn điện ápsơ cấp hay thứ cấp

*GVCâu hỏi: Tại sao số vòngdây cuộn TC lại cộngthêm 10% điện áp TC?

(Trong công thức tính

N2,10%U2là lợng sụt ápkhi có tải của dây quấnTC)

Ngày 20 tháng 10 năm 2010

Bài 8: Tính toán, thiết kế máy biến áp 1 pha (tiếp)

- Hiểu đợc quy trình chung để tính toán, thiết kế MBA 1 pha công suất nhỏ

- Hiểu đợc yêu cầu, cách tính của từng bớc khi thiết kế MBA 1 pha công suât nhỏ

Trang 25

Vận dụng công thức để số vòng dây với

U1=110v, U2=12v, I2=1A, hiệu suất của BA là 0,8

Tính toán, thiết kế máy biến

áp 1 pha

4.Tính tiết diện dây quấn (hoặc đờng kính dây

quấn).

a)Tính tiết diện dây quấn.

- Mật độ dòng điện cho phép(A/1mm2) là số

ampe/1mm2 dây dẫn khi vận hành liên tục mà

không sinh ra phát nóng nguy hiểm và tổn thất

; I2: Cờng độ dòng điện cuộn thứ cấp

Công suất (VA) Mật độ dđiện cho phép (A/

b)Tính đờng kính dây quấn.

Để đơn giản trong tính toán,ta có thể tra bảng

để tìm tiết diện và đờng kính dây quấn sau khi đã

tính đợc dòng điện SC và TC.Sau khi đã tính đợc

tiíet diện dây quấn,ta tiến hành tra bảng 8-5 đựoc

giá trị đờng kính dây quấn hoặc ngợc lại

Vì dây có thiết diện tròn nên ta có:

Sd =

J

I

; Đồng thời ta cũng có Sd=

Vậy mật độ dòng đệncho phép là gì?

*HS theo dõi bảng (8-4)mật độ dòng điện chophép để tính toán

GV hớng dẫn học sinhcách tính tiết diện dâyquấn

HS chú ý theo dõi

GV đa ra bảng 8-5 để HStra bảng

*HS theo dõi bảng (8-5)làm t liệu

Giải thớch

Giỏo viờn đưa ra cụng thức tớnh toỏn

Trang: 25

Trang 26

n

N n

N





n1- Số vòng dây/cm2 của cuộn sơ cấp

n2- Số vòng dây/cm2 của cuộn thứ cấp

6.Sắp xếp dây quấn trong cửa sổ.

-Tính số vòng dây mỗi lớp:

H

Số vòng dây mỗi lớp = - - 1

Dường kớnh dõy có cỏch điện

-Tiếp đó ,tính số lớp dây quấn bằng cách chia

tổng số vòng cho số vòng của mỗi lớp:

Câu hỏi, bài tập và hớng dẫn tự học:

Tính toán thiết kế máy biến áp có các số liệu

ban đầu sau: U =220v; U =24v; I =1A; hiệu suất

5

3’

2’

GV vẽ hình và chỉ dẫncho HS thấy rõ cửa sổ lõithép của MBA

đầy cửa sổ K l đợc cho trong bảng 8-6.

GV đa ra các bớc sắp xếpdây quấn trong cửa sổ

*GV kết luận: Tra cácbảng sẵn có và theonhững phơng pháp tínhtoán trên,chúng ta có thểxác địnhấcc thông số củabất kỳ một MBA nhỏnào

Trang 27

máy biến áp  =0,8; hệ số tính toán K=0,8; hệ số

- Kiểm tra kiến thức đã học về máy biến áp lấy điểm kt viết thờng xuyên

- Tính toán thiết kế đợc MBA 1 pha công suất nhỏ

- Học sinh có niềm say mê và ý thức kỷ luật trong học tập

B- Công việc chuẩn bị.

- Bản vẽ cấu tạo lõi thép

- Các bảng tính sẵn các kích thớc của lõi thép, dây quấn trong sổ tay KTĐ

1/Tìm hiểu cấu tạo Máy biến áp

Bảng 9-1.Mô tả cấu tạo Máy biến áp

Lõi thép Dây quấn Cửa sổ lõi thép

- Quan sát và mô tả cấu tạo Máy biến áp

- Đo kích thớc lõi thép

- Đo đờng kính dây quấn sơ cấp và thứ cấp

- Đo kích thớc cửa sổ lõi thép

40

20

Phát vấn lớp trởng

Nhắc nhở h/s ý thức làm bài trật tự nghiêm túc

*Gv chia lớp thành cácnhóm thực hành

*Mỗi nhóm HS nhận thiết

bị và dụng cụ thực hành

*GV giao nhiệm vụ cho

HS và yêu cầu thực hànhtheo các nội dung nh đã

nêu ở mục tiêu bài thựchành

* HS đo và ghi kết quả

vào bảng mô tả cấu tạo máy biến

*GV phát phiếu học tậpcho HS và yêu cầu HStrình bày vào phiếu họctập

HS tìm hiểu và ghi kếtquả tìm hiểu vào phiếuhọc tập

Trang: 27

Trang 28

3 Tính toán thiết kế máy biến áp một pha

1 Xác định công suất máy biến áp.

Công suất MBA: S1 = S2 = 30VA

S

=

9 , 0

6 , 6

= 7,3cm2 (kl = 0,9 vì đây là biến áp dùng trong gia

Công suất của MBA< 50VA nên ta chọn mật

độ dòng điện cho phép là J = 4A/mm2 (căn cứ

2 1

1

4

14 , 0

mm J

1

mm J

S

 ( căn cứ vào bảng 8-6,tachọn Kl = 0,2)

Vậy: Scs

10'

50 '

ví dụ bài tậphớng dẫn h/s giải ví dụ bàitập

Giáo viên hớng dẫn họcsinh cách tính toán bài tập

HS thực hiện theo hớngdẫn của giáo viên

GV? Em hãy nêu côngthức tính tiết diện tiết diệndây quấn?

HS trả lờiGV? Muốn tính số vòngdây của các cuộn dây talàm thế nào?

HS trả lờiVới công suất của MBA< 50VA ta nên chọnmật độ dòng điện chophép là bao nhiêu ?

HS trả lời

GV ? Nêu cách tính đờng kính dây quấn ?

HS trả lời

GV ? Nêu cách tính diện tích cửa sổ lõi thép?

HS trả lời ?nhận xét, đánh giá u

điểm, nhợc điểmthông báo bài học sau

Trang 29

2 4 1

, 397 2

, 0

31 , 0 132 035 , 0 1100

Thông báo công việc cho bài sau và các công

việc tự học của học sinh:

Tìm hiểu về các loại vật liệu để chế tạo MBA

Giáo án lý thuyết Số:15; số tiết: 01

Bài 10: vật liệu chế tạo máy biến áp

- Biểt một sốloại vật liệu thông dụng để chế tạo máy biến áp

- Biết công dụng và phạm vi sử dụng các loại vật liệu đó

B – Các công việc chuẩn bị cho dạy và học :

C – Quá trình thực hiện bài giảng.

1 ổn định lớp: - ổn định trật tự

- Kiểm tra sĩ số 2’ Nhắc nhở chungPhát vấn lớp trởng

Trang: 29

Trang 30

3 Kiểm tra bài cũ: Giảng bài mới:

Vật liệu chế tạo máy biến áp

I/ Vật liệu dùng làm mạch từ:

- Mạch từ của MBA đợc ghép từ những lá thép

KTĐ dày từ 0,18-0,5mm.Tính chất lá thép

KTĐ thay đổi theo tỉ lệ silíc

(Loại tôn có tổn thất ít là loại có chứa nhiều

silíc: Tôn có 1% silíc tổn thất 3,6W/kg,tôn có

2,2% silíc tổn thất 2,4W/kg)

- Đẻ giảm tổn thất,các lá tôn dùng cho MBA

công nghiệp đợc cách điện với nhau bằng lớp

giấy rất mỏng dán trên mặt lá tôn hoặc bằng

một lớp sơn cách điện

- Các lá tôn cần có bề dày nh nhau,lá tôn càng

mỏng,tổn thất công suất (W/kg) càng nhỏ đi

- Khi chế tạo lõi thép,có thể xếp xen kẽ từng lá

một,hoặc từng sấp hai hoặc bốn lá thép.Tiết

diện trụ của lõi thép có thể tăng lên bằng cách

xếp thêm lá thép,nhng không đợc xếp quá mức

vì khi bề dày của lõi thép gấp ba lần bề rộng của

trụ thì việc quấn dây sẽ gặp khó khăn

- Để đơn giản cho việc chuẩn bị lõi thép,có thể

sử dụng bảng quy cách những mạch từ dùng với

những lá thép tiêu chuẩn sau:(Bảng 10-1)

Dựa vào bảng này, ta chọn thép KTĐ đẻ làm

mạch từ theo thiết kế

II/Dây quấn Máy biến áp:

-Dây quấn SC và TC của MBA làm bằng đồng

điện phân,có độ bền cơ học tốt,dễ dát mỏng để

không bị đứt khi quấn dây và mềm để các liên

kết tốt

- Dây quấn MBA có công suất lớn thờng có tiết

diện chữ nhật hoặc hình vuông,còn dây quấn

MBA công suất nhỏ có tiết diện hình tròn

- Các cuộn dây có thể đợc cuốn thành từng bối

hoặc thành lớp liên tục,vòng này sát vòng

kia.Cách quấn thành từng bối nhanh hơn,đợc

dùng với điện áp không cao.Cách quấn thành

từng lớp có cách điện sẽ đảm bảo cho máy vận

hành an toàn hơn và cuộn dây sẽ chiếm chỗ ít

hơn

III/ Vật liệu cách điện của máy biến áp:

1 Cách điện giữa các vòng dây.

Dây quấn của MBA gồm 2loại:

- Loại dây bọc:Đợc cách điện bằng lớp tơ tự

nhiên hay nhân tạo hoặc bằng vải sợi.Loại dây

bọc này dùng cxho các cuộn dây đợc ngâm tẩm

- Loại dây tráng men: Đợc tráng lớp sơn êmay

bên ngoài.Loại dây êmay này đợc dùng rất nhiều

để quấn MBA nhỏ.Nó có u điểm là ít hút ẩm và

với độ cách điện nh nhau thì kích thớc nhỏ hơn

loại dây bọc và có thể chịu đợc nhiệt độ cao

Tuy nhiên cần chọn loại dây êmay có lớp êmay

10’

10

18

GV đặt câu hỏi: Mạch từcủa MBA có cấu tạo nhthế nào?

*HS suy nghĩ và trả lời

*GV giải thích về tỉ lệsilíc: Tỉ lệ silíc càngnhiều thì càng dễ gãy,do

đó không thể tăng quá

mức.Để xác định mộtcách tơng đối tỉ lệ silícchỉ cần gấp lá théplại.Nếu lá thép bị gãy tức

là tỉ lệ silíc trong lá thépcao,còn loại thờng thì chỉcong,không gãy

*GV giải thích cho HS hiểu về việc chế tạo lõi thép MBA,cách

sắp đặt các lá thép saocho hợp lý

*GV đặt câu hỏi:

+Dây quấn MBA thờnglàm bằng vật liệu gì?Đặctính ra sao?

+Tiết diện dây quấnMBA thờng là nhữnghình gì?

*GV lu ý với HS: Trứoc khi quấn MBA cần dự trù số lợng và loại dây cho dây SC và TC của MBA theo thiết kế

*GV thuyết trình: Tuổithọ của MBA phụ thuộcphần lớn vào chất cách

điện.Nếu cách điệnkhông đầy đủ sẽ nguyhại,còn cách điện quamức sẽ làm tăng kích th-

ớc và giá thành

Trang 31

đợc tráng đều và bám chắc vào dây, không chóc

ra khi dùng móng tay cạo.Ngoài ra dây êmay

còn phải dễ uốn và có độ đàn hồi để khi quấn

không bị gãy

2 Cách điện giữa các lớp dây.

- Cách điện giữa các lớp dây bằng một hoặc

nhiều lớp giấy paraphin hoặc tẩm nhựa cách

điện

-Giấy cách điện giữa các lớp cần phải thừa ra ở

hai đầu các cuộn dây.Với điện áp từ 100

200V,lõi cuộn dây không có má thì độ thừa là

5mm.Để tránh bị tuột ra,cần thêm 2mm lớn hơn

thân của cuộn dây để sau đó gấp mép lại

3 Cách điện giữa các dây quấn với nhau và với

vỏ.

Điện áp thí nghiệm giữa các dây quấn và giữa

dây quấn với vỏ máy biến áp bằng:

2Uđm +1000V

Uđm là điện áp định mức của dây quấn

Điện áp thí nghiệm này không nhỏ hơn 2000V

- Cách điện của các dây quấn cần chịu đựng đợc

điện áp thí nghiệm đó trong 5 phút mà không

- Để cách điện giữa dây quấn và lõi thép,ngời ta

dùng giấy bìa làm khuôn cho các dây quấn

- Để hoàn chỉnh và tăng mức cách điện,các

MBA đợc tẩm sơn cách điện.Nhng muốn cho

việc tẩm đạt hiệu quả cao,cần phải sấy trong

chân không rồi tẩm dới áp lực để chất tẩm thấm

sâu vào các khe hở của cuộn dây

Bảng 10-3 cho điện áp đánh thủng của một số

giấy và vải cách điện dùng cho MBA(trị số

trung bình để tham khảo,có thể thay đổi theo

nhà chế tạo)

1.Trình bày những hiểu biết của mình về vật

- Cách điện giữa các vòngdây

- Cách điện giữa các lớpdây

- Cách điện giữa các dâyquấn với nhau và với vỏ

Giấy lót cách điện giữa các lớp

Đờng kính dây quấn (mm)

Giấy cách

điện

<0,3 Giấytụ0,3 0,6 Giấy can0,6 0,9 Giấycáp

Gv giới thiệu các bớccách điện giữa các dâyquấn với nhau và với vỏ

HS chú ý theo dõiGiỏo viờn nhấn mạnh vật liệu chế tạo mỏy biếnỏp

Thụng bỏo bài bài học sau

Trang: 31

Trang 32

Giáo án thực hành Số: 16; số tiết: 03

T/số tiết đã giảng: 23

Bài 11: Th chuẩn bị vật liệu và làm khuôn quấn mba

ứng dụng: Làm khuôn(cốt) mba 1 pha cs nhỏ

– Chuẩn bị đợc thiết bị, dụng cụ, vật liệu cần thiết cho quấn MBA theo thiết kế

- Làm đợc khuôn quấn dây theo thiết kế

+) GV: chuẩn bị giáo án, giáo trình, cốt MBA,1 số dụng cụ làm lõi MBA, tranh vẽ

+) HS : chuẩn bị vở ghi, bút, nguyên liệu, dụng cụ làm cốt gỗ, dao, khoan, thớc, đục

C/ Quá trình thực hiện bài giảng

Phổ biến và kiểm tra an toàn:

- Đảm bảo an toàn cho ngời

- Đảm bảo an toàn cho thiết bị, dụng cụ

I/Chuẩn bị vật liệu chế tạo MBA

- Mạch từ

- Dây quấn máy biến áp

- Vật liệu cách điện của máy biến áp

II/ Quy trình thực hành

1/Làm khuôn bìa (cốt cách điện hay lõi

quấn dây).

1 Làm phần thân khuôn.

Phần thân khuôn phải phù hợp với lõi thép

máy biến áp, có kích thớc lớn hơn mỗi cạnh

của lõi thép từ 0,51mm Chiều dày bìa

khoảng 1mm

Ví dụ:

Trụ giữa có kích thớc: 41x68x146mm

Ta cắt bìa theo hình khai triển,sau đó ghép

lại thành khuôn để quấn dây

Làm má khuôn bìa.

-Cắt bìa nh hình vẽ,giữa khoét lỗ,gắn chặt

vào trong thân để tạo thành má khuôn

2' 8'

- Dây quấn máy biến ápchuẩn bị nh thế nào?

- Vật liệu cách điện cần chuẩn

bị những dụng cụ gì?

trực quan hình vẽ trên bảng

GV giới thiệu từng bớc thực hiện khi làm cốt MBA

146 41 68 41 68 41

80 1

110 2 Phần để

Trang 33

-Chiều rộng của má khuôn phải nhỏ hơn cửa

sổ lõi thép

3 Làm cốt gỗ.

Làm lõi gỗ có kích thớc bằng trụ giữa lõi

thép (mỗi chiều cộng thêm 1mm) lồng khuôn

quấn dây vào lõi gỗ này và chèn chặt để khi

quấn dây khuôn không bị bẹp

Thông báo công việc cho bài sau và các công

việc tự học của học sinh:

Về nhà có thể quan sát thêm cốt MBA trong

hớng dẫn cả lớp thực hành làm cốt

nhận xét đánh giá

kết quả thực hànhThông báo nhận xét đánh giá kết quả làm bài

Trang 34

giáo án số 17 ; Số tiết giảng: 01

T.Số tiết đã dạy: 26

kiểm tra lý thuyết

A/

Mục tiêu:

- Đánh giá kỹ năng nhớ kiến thức cũ của học sinh

- Kiểm tra t duy kỹ thuật của hs

B Các công việc chuẩn bị cho bài kiểm tra.

- Câu hỏi và đáp án, biểu điểm

- Định thời gian và dự kiến các tình huống có thể xảy ra

C Quá trình tổ chức thực hiện bài kiểm tra:

-Căn cứ vào đại lợng đo gồm: A,V,W,KWh,Ôm kế

-Theo n/lý LV: Đ/hồ có cơ cấu đo từ điện, điện từ, điện

động, cảm ứng

-Theo dòng điện: Đ/hồ đo đại lợng một chiều,xoay chiều

-Theo cấp chính xác: Đ/hồ có cấp chính xác cao, TB, thấp

* Cấu tạo chung của dụng cụ đo lờng:

- 2 bộ phận chính Cơ cấu đo

Mạch đo

- Cơ cấu đo: Là bộ phận quan trọng nhất của đồng hồ đo

điện vì nó thể hiện đặc điểm và tính năng của đồng hồ

nh-:nguyên lí hoạt động, đại lợng đo, cấp chính xác

Hiện nay các loại đồng hồ sử dụng cơ cấu đo phổ biến nhất

là cơ cấu đo kiểu từ điện, điện từ, điện động và cảm ứng

- mạch đo là bộ phận nối giữa đại lợng cần đo và cơ cấu

Trang 35

5

- Lõi thép có nhiệm vụ là mạch dẫn từ, đồng thời làm

khung dây

- Lõi thép đợc ghép bởi nhiều lá thép KTĐ với nhau

- Có chiều dày từ 0,3 ữ 0,5mm những lá thép này đợc cách

điện với nhau và có hình dạng khác nhau nh chữ U, E, I,

O, F

- Chất lợng của lõi thép phụ thuộc vào hàm lợng si líc có

trong thép

2) Dây quấn

- là bộ phận dẫn đIện của MBA thờng làm bằng dây đồng

- dây đồng dùng để quấn MBA là loại dây điện phân

mềm , có độ bền cơ học tốt , khó đứt ra, khó bị xổ tung ra

trong lúc quấn

- dây có tiết diện hình tròn hoặc vuông

- có 2 cuận dây đó là cuộn dây sơ cấp và cuộn dây thứ cấp

3) Vỏ máy

- vỏ đợc làm bằng kim loại để bảo vệ ruột máy Ngoài ra

vỏ còn gá lắp các chi tiết khác nh đồng hồ đo, công tắc

chuyển mạch , ổ điện

- ở những MBA có công suất lớn, vỏ máy gồm chứa thùng

dầu làm mát và nắp thùng làm gá lắp các sứ , đầu ra của

dây quấn

- ngoài ra trên vỏ còn có van bảo hiểm , bình chứa

dầu,ống toả nhiệt

+) Tiến hành thu bài

+) Nhận xét chung giờ kiểm tra

Ôn tập lại lý thuyết trong chơng 2

Nguyờ̃n Ngọc Khánh Giáo án lý thuyết Số:18; số tiết: 01

Số tiết đã dạy: 27

Bài 12: quấn máy biến áp 1 pha

- Hiểu đợc quy trình quấn máy biến áp 1 pha

- Hiểu đợc yêu cầu kỹ thuật các bớc của quy trình quấn máy biến áp một pha

- H/s có ý thức học tập trong giờ học

+) GV: chuẩn bị giáo án ,giáo trình điện dân dụng

Trang: 35

Trang 36

+) HS: chuẩn bị vở ghi, bút , thớc.

Nêu một số vật liệu chế tạo máy biến áp?

Quấn máy biến áp 1 pha

I.

Q uấn dây máy biến áp

1 T ính số vòng dây của một lớp và số lớp dây

- Khi quấn vòng dây đầu tiên phải dùng băng

vải,vị trí đầu dây không nằm trong vùng cửa

sổ.Quấn dây theo từng lớp.Sau khi xong một lớp

phải lót giấy cách điện giữa hai lớp rồi tiếp tục

quấn các lớp sau

- Sau khi quấn xong cuộn dây sơ cấp thì lót giấy

cách điện sau đó tiếp tục quấn cuộn thứ cấp trong

quá trình quấn cần theo dõi số vòng dây trên đồng

hồ

- Khi quấn xong đủ vòng dây lấy giấy cách điện

bọc bên ngoài 2-3 lớp, tháo cuộn dây ra khỏi

khuôn gỗ đa ra ngoài

II/ Lồng lõi thép vào cuộn dây

- Đặt ngang cuộn dây lần lợt lồng các lá thép chữ

E và chữ I hoặc lá thép chữ U và chữ T Cứ 2,3 lá

lại đảo đầu,nh vậy sẽ giảm đợc khe hở không khí

- Vấn đề quan trọng là cố gắng lồng hết số lá thép

đã tính Nếu không đủ, khi làm việc MBA sẽ nóng

quá mức cho phép và mau hỏng

- Khi ghép,dùng búa gỗ để vỗ các lá thép cho thật

phẳng

- Hệ thống lại toàn bộ bài giảng

Ghi nhớ nội dung bài

Nhắc nhở chungphát vấn lớp trởngGọi hs trả lời

* GV diễn gải: Đểquấn dây MBA,taphải tính số vòng dâycủa một lớp và số lớpdây quấn

* GV cần lu ý với HSrằng: Nếu số lớp dâyquấn là số thập phânthì nên làm tròn.Sau

đó tính lại số vòngdây của mỗi lớp dâyquấn

GV giải thích cách làm từng bớc để HS

dễ hiểu

(Lu ý: Để lấy các đầu dây ra ngoài,chập đôi dây đang quấn,bọc cách điện,đánh dấu rồi tiếp tục quấn.Các

đầu dây phải đợc đa

ra cùng một phía).

Gv hớng dẫn học sinh

cách lồng lõi thép vàocuộn dây

HS chú ý theo dõi

* Nhấn mạnh ý nghĩacủa cách quấn dây

Giao nhiệm vụ cho hs

ngày25 tháng 10 năm 2009 Thông qua: Ngời soạn:

Trang 37

+) HS: chuẩn bị vở ghi, bút , thớc

III/ Đo và kiểm tra khi cha nối nguồn.

* GV diễn giải: Khiquấn xong MBA,tacần kiểm tra thôngmạch,kiểm tra chạmlõi, kiểm tra cách

Trang: 37

Trang 38

5

Dùng đèn kiểm tra ngắn mạch,một đầu dây chạm

voà lõi thép,đầu kia chạm vào đầu dây quấn.Nếu

đèn sáng là cuộn dây bị ngắn mạch với lõi thép

3.Kiểm tra cách điện

Đo điện trở cách điện giữa dây quấn và lõi thép

đạt giá trị 1M là đạt yêu cầu

IV/ Sấy, tẩm chất cách điện

1 Một số vật liệu tẩm

a) Các chất vecni béo: là những chất vecni gốc

dầu thảo mộc mau khô(dầu gai) có đặc tính trở lên

cứng dới tác dụng của ôxi

Các loại vecni tự nhiên hoặc nhân tạo: pha trong

một chất hòa tan thờng là tinh dầu Lợng chất hòa

tan không quá 60% của hỗn hợp Tỉ lệ này ch một

chất vecni đủ lỏng để có thể thấm sâu vào các

cuộn dây và khô nhanh

b) Các chất nhựa: là những chất có thể hóa lỏng ở

nhiệt độ cao nh: nhựa đờng hoặc nhựa hỗn

hợp,khi nguội trở lên cứng

c) Các chất sơn tổng hợp: ít đợc dùng trong các

máy biến áp nhỏ vì nó làm hỏng chất êmay

2 Trình tự tẩm, sấy.

Công việc tẩm sấy đợc theo một trình tự: Sấy khô

cuộn dây ở nhiệt độ cao 600C trong khoảng 3h

- Ngâm vào chất cách điện (vecni)cho đến khi

không còn bọt nổi lên là đợc

- Nhấc khối máytẩm ra khỏi chất cách điện để lên

giá cho chảy hết chất vécni thừa

GV? Để kiểm tra điện

trở cách điện giữa dâyquấn và lõi thép talàm thế nào?

HS trả lờiGV? Em hãy nêu mục

đích của việc tẩm sấy chất cách điện?

HS trả lờiGV? Hãy kể tên một

số loại vật liệu tẩm

mà em biết?

HS trả lời

Gv tổng hợp ý kiến vàkết luận

* GV giải thích trình

tự tẩm, sấy để HS dễhiểu.Sau đó cần yêucầu HS lu ý:

- Khi tẩm dây êmayphải chú ý để chất hòatan không làm hỏngêmay Do đó cần chọnvecni khô nhanh

- Sau khi tẩm nên quétthêm một lớp vecnibọc ngoài để chốngẩm,hơi axit

Nhấn mạnh ý nghĩacủa cách quấn dây

ngày 28 tháng 10 năm 2010 Thông qua:

Ngời soạn:

Trang 39

+) HS: chuẩn bị vở ghi, bút , thớc

V/ Lắp giáp máy biến áp vào vỏ

- Nối các đầu dây vào chuyển mạch, đồng hồ,

aptômát, mạch bảo vệ

-Chuyển mạch, đồng hồ,aptômát, phải đợc cố

định trên vỏ máy ở vị trí thuận tiện khi sử dụng và

đẹp về hình thức

- Kiểm tra các chỉ số của đồng hồ, chuông báo

VI/ Kiểm tra khi nối nguồn và vận hành thử.

1 Kiểm tra không tải của máy biến áp

- Cho máy chạy thử không tải khoảng 30

phút.Nếu đạt những yêu cầu sau là máy tốt:

+ Nhiệt độ của máy không quá 400C

+ Máy vận hành êm không có tiếng kêu rè phát ra

từ lõi MBA

+ Không có hiện tợng chập mạch ở hai cuộn dây

+ Điện áp ra phù hợp với điện áp thiết kế

2 Kiểm tra có tải máy biến áp

Vận hành máy biến áp với chế độ đầy đủ (đúng

với công suất thiết kế và dòng điện định mức)

trong thời gian khoảng 30 đến 45 phút.nếu máy

tốt sẽ đạt những yêu cầu sau:

- Nhiệt độ của máy không vợt quá 500C

Nhắc nhở chungphát vấn lớp trởngGọi hs trả lời

GV hớng dẫn HS cáchlắp giáp MBA vào vỏ:

- Nối các đầu dây vàochuyển mạch, đồng

hồ, aptômát, mạchbảo vệ

-Chuyển mạch, đồng

hồ, aptômát, phải

đ-ợc cố định trên vỏmáy ở vị trí thuận tiệnkhi sử dụng và đẹp vềhình thức

* GV hớng dẫn HSkiểm tra MBA khi nốinguồn và vận hànhthử nh sau:

- Máy chạy không rung, không có tiếng kêu rè từ lõi

* Nhấn mạnh ý nghĩacủa cách quấn dây

Trang: 39

Trang 40

5

Thông qua: Ngời soạn:

Giáo án thực hành Số:21 ; số tiết: 03

T/số tiết đã giảng: 30

Bài 13: Th Quấn dây Máy biến áp 1 pha

- Quấn đợc máy biến áp đều và chặt tay

- Lắp ráp đợc máy biến áp vào vỏ

- Kiểm tra và vận hành máy biến áp khi không tải và khi có tải

Định dạng
Số trang	114
Dung lượng	1,5 MB

GA ĐIỆN DÂN DỤNG

Phương ỏn thiết kế sơ đồ mạng điện

Giáo án thực hành số: 57 Số tiết: