Đề cương môn học Thư viện số

Sau khi học xong môn học này, sinh viên có thể: Về kiến thức: Nắm được khái niệm thư viện số và các vấn đề cơ bản liên quan đến thư viện số; Mô hình cho thư viện số; Các chuẩn sử dụng trong thư viện số; phương pháp tạo lập các bộ sưu tập và quản trị thông tin trong thư viện số; Cách bước thực hiện dự án thư viện số. Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng tạo lập các bộ sưu tập và quản trị thông tin trong thư viện số Về thái độ: Nghiêm túc, trung thực trong công việc; Có tinh thần hợp tác, tương trợ.

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

KHOA THƯ VIỆN THÔNG TIN



BỘ MÔN THƯ VIỆN HỌC

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

THƯ VIỆN SỐ

Trang 2

Hà Nội - 8/2012

1 Thông tin về giảng viên

- Họ và tên: ĐỖ QUANG VINH

- Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sỹ, Giảng viên chính

- Thời gian làm việc: Sáng thứ 2 hàng tuần, trong giờ hành chính

- Địa điểm làm việc: Bộ môn Công nghệ thông tin, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội

- Địa chỉ liên hệ: 418 đường La Thành, quận Đống Đa, Hà Nội

+ Điện thoại cơ quan: 04.38511971

+ Email: vinhdq@huc.edu.vn hoặc dqvinh@live.com

- Các hướng nghiên cứu chính: Công nghệ thông tin và truyền thông ICT, Thư viện số DL

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học: THƯ VIỆN SỐ

- Mã môn học: TV23A43

- Số tín chỉ: 03

- Môn học: + Bắt buộc: 

+ Lựa chọn:

- Các môn học tiên quyết: Tin học đại cương, Đai cương CNTT và TT, Thiết kế và quản trị cơ sở dữ liệu, Phần mềm ứng dụng trong thư viện

- Các môn học kế tiếp: Không

- Các yêu cầu đối với môn học:

Trang thiết bị phải có:

+ 01 máy tính / 01 sinh viên học tập

+ 01 máy tính và 01 máy chiếu Projector cho giảng viên giảng dạy

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 20 giờ

Trang 3

+ Bài tập: 20 giờ

- Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học: Khoa Thư viện Thông tin, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, số 418, Đê La Thành, Đống Đa, Hà Nội

3 Mục tiêu của môn học

3.1 Mục tiêu chung của môn học:

Sau khi học xong môn học này, sinh viên có thể:

- Về kiến thức: Nắm được khái niệm thư viện số và các vấn đề cơ bản liên

quan đến thư viện số; Mô hình cho thư viện số; Các chuẩn sử dụng trong thư viện số; phương pháp tạo lập các bộ sưu tập và quản trị thông tin trong thư viện số; Cách bước thực hiện dự án thư viện số

- Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng tạo lập các bộ sưu tập và quản trị thông

tin trong thư viện số

- Về thái độ: Nghiêm túc, trung thực trong công việc; Có tinh thần hợp tác,

tương trợ

3.2 Mục tiêu chi tiết của môn học

Mục tiêu

Nội dung

Nội dung 1

Mục 1.1, chương 1

Khái niệm thư viện

số

I.A.1 Nắm được khái

niệm

I.A.1 Nắm được định

nghĩa Thư viện số

I.A.1 Nắm được khái

niệm thư viện lai

I.B.1 Hiểu được khái

niệm thư viện truyền thống

I.B.1 Hiểu được định

nghĩa Thư viện số

I.B.1 Hiểu được khái

niệm thư viện lai

I.C.2 Phân tích được

các đặc điểm của từng loại thư viện

Nội dung 2

Mục 1.2 Tình hình

nghiên cứu và phát

triển thư viện số

trên thế giới và ở

Việt Nam

II.A.1 Nắm được Tình hình nghiên cứu và phát triển thư viện số

II.B.1 Hiểu được xu

hướng phát triển của thư viện

II.C.1 Đưa ra các dự

báo cho sự phát triển thư viện trong tương lai

Trang 4

Nội dung 3

Mục 1.3 Mô hình

cho thư viện số

III.A.1 Nắm được các

khái niệm cơ bản và

mô hình cho thư viện số

III.B.2 Hiểu được

các khái niệm cơ bản

và mô hình cho thư viện số.

III.C.1 Phân tích các

khái niệm cơ bản và

mô hình cho thư viện số

Nội dung 4

Mục 1.4 Lập kế

hoạch cho dự án

thư viện số

VI.A.1 Nắm được các

bước cơ bản trong dự

án xây dựng thư viện số

VI.A.1 Nắm được

vấn đề bản quyền tài liệu trong thư viện số

tiêu chí lựa chọn tài liệu cho thư viện số

VI.B.1 Hiểu được

các đặc điểm của một bản kế hoạch thư viện số

vấn đề bản quyền tài liệu trong thư viện số

tiêu chí lựa chọn tài liệu cho thư viện số

VI.C.1 Đánh giá kế

hoạch cho 1 dự án xây dựng thư viện số

VI.C.1 Phân tích

được vấn đề bản quyền tài liệu trong thư viện số

Nội dung 5 Mục

2.1 Chương 2 Số

hoá tài liệu

V.A.1 Nắm được các

phương pháp số hoá tài liệu, yêu cầu đối với tài liệu số hoá, quy trình số hoá tài liệu

V.B.1 Hiểu được các

V.C.1 Phân tích các

2.2 Các chuẩn

chuẩn: Chuẩn trình bày: ASCII, Unicode, HTML, XML, GIF, JPG; Chuẩn biên mục

tự động: MARC, UNIMARC, CCF, Dublin Core; Chuẩn

mô tả siêu dữ liệu:

RDF;Giao thức tìm kiếm liên thư viện:

Z39.50

nội dung từng chuẩn chuẩn trình bày:

ASCII, Unicode, HTML, XML, GIF, JPG; Chuẩn biên mục

tự động: MARC, UNIMARC, CCF, Dublin Core; Chuẩn

mô tả siêu dữ liệu:

RDF;Giao thức tìm kiếm liên thư viện:

Z39.50

VI.C.1 Đánh giá các

chuẩn

3.1 Giới thiệu

chung về

VII.A.1 Nắm được

Đặc điểm của Greenstone/DSAPCE;

VII.B.1 Hiểu được

Đặc điểm của Greenstone/DSAPCE;

VII.C.1 Phân tích

được đặc điểm, tính năng của phần mềm

Trang 5

CE

Các phương thức xây dựng thư viện số bằng

hệ phần mềm Greenstone/DSPACE

Các phương thức xây dựng thư viện số bằng

hệ phần mềm Greenstone/DSPACE

Greenstone/DSPACE

Nội dung 8

3.2 Thực hành thư

viện số

VIII.A.1 Nắm được

các bước tiến hành:

Greenstone/DSPACE;

Khởi động giao diện Librarian Interface;

Tạo lập bộ sưu tập với giao diện Librarian Interface; Quản trị thông tin ; Thiết kế giao diện cho bộ sưu tập; Xuất bản bộ sưu tập

VIII.B.1 Hiểu được

từng bước khi tiến hành xây dựng bộ sưu tập số

Chú thích: - Bậc 1: Nhớ (A)

- Bậc 2: Hiểu, vận dụng (B)

- Bậc 3: Phân tích, tổng hợp, đánh giá (C)

- Số La mã (I, II, III, IV …): Nội dung

- Số Ả rập (1, 2, 3, 4): Thứ tự mục tiêu

4 Tóm tắt nội dung môn học

Học phần trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về thư viện số: Phân biệt sự khác nhau giữa thư viện truyền thống và thư viện số; Tổng quan về tình hình nghiên cứu và phát triển thư viện số trên thế giới và ở Việt Nam; Mô hình cho thư viện số; Phân tích các thành phần của thư viện số; Siêu dữ liệu; Các chuẩn sử dụng trong thư viện số; Cách thực hiện dự án xây dựng và phát triển thư viện số; Thực hành xây dựng các bộ sưu tập và quản trị thông tin trong thư viện số bằng hệ phần mềm mã nguồn mở Greenstone và hoặc DSPACE

Trang 6

5 Nội dung chi tiết môn học

Chương 1

TỔNG QUAN VỀ THƯ VIỆN SỐ

1.1 KHÁI NIỆM THƯ VIỆN SỐ

1.1.1 Thư viện truyền thống

1.1.2 Định nghĩa Thư viện số

1.1.2.1 Định nghĩa Thư viện số

1.1.2.2 Lợi ích của Thư viện số

1.1.3 T hư viện lai

1.2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN THƯ VIỆN SỐ TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM

1.2.1 Trên thế giới

1.2.1.1 Mỹ

1.2.1.2 Các nước khác trên thế giới

1.2.2 Ở Việt Nam

1.3 MÔ HÌNH CHO THƯ VIỆN SỐ

1.3.1 Các khái niệm cơ bản

1.3.1.1 Đối tượng số

1.3.1.2 Cơ sở dữ liệu tài liệu

1.3.1.3 Siêu dữ liệu

1.3.1.4 Máy tính và mạng

1.3.1.5 Lập chỉ mục tài liệu

1.3.1.6 Tìm kiếm thông tin

1.3.1.7 Quản trị và bảo trì cơ sở dữ liệu tài liệu

1.3.1.8 Tính liên tác trong thư viện số

1.3.2 Mô hình cho thư viện số

1.3.2.1 Dòng

1.3.2.2 Cấu trúc

1.3.2.3 Không gian

Trang 7

1.3.2.4 Kịch bản

1.3.2.5 Cộng đồng

1.3.2.6 Định nghĩa hình thức Thư viện số

1.4 LẬP KẾ HOẠCH CHO DỰ ÁN XÂY DỰNG THƯ VIỆN SỐ

1.4.1 Các bước cơ bản của dự án xây dựng thư viện số

1.4.1.1 Xác định dự án xây dựng TVS

1.4.1.2 Phác thảo kế hoạch triển khai dự án xây dựng TVS

1.4.1.3 Thực hiện dự án xây dựng TVS

1.4.2 Vấn đề bản quyền tài liệu trong thư viện số

1.4.3 Tiêu chí lựa chọn tài liệu cho thư viện số

Chương 2

CÁC CHUẨN SỬ DỤNG TRONG THƯ VIỆN SỐ

2.1 SỐ HÓA TÀI LIỆU

2.1.1 Các phương pháp số hoá tài liệu

2.1.2 Yêu cầu đối với tài liệu số hoá

2.1.3 Quy trình số hoá tài liệu

2.2 CÁC CHUẨN

2.2.1 Chuẩn trình bày: ASCII, Unicode, HTML, XML, GIF, JPG

2.2.2 Chuẩn biên mục tự động: MARC, UNIMARC, CCF, Dublin Core 2.2.3 Chuẩn mô tả siêu dữ liệu: MODS, METS, RDF

2.2.4 Giao thức tìm kiếm liên thư viện: Z39.50

Chương 3

THỰC HÀNH XÂY DỰNG BỘ SƯU TẬP VỚI HỆ PHẦN MỀM THƯ VIỆN SỐ

MÃ NGUỒN MỞ GREENSTONE/DSPACE

3.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ GREENSTONE /DSPACE

3.1.1 Đặc điểm của Greenstone/DSAPCE

3.1.2 Các phương thức xây dựng thư viện số bằng hệ phần mềm Greenstone/DSPACE

3.2 THỰC HÀNH THƯ VIỆN SỐ

3.2.1 Cài đặt Greenstone/DSPACE

Trang 8

3.2.2 Khởi động giao diện Librarian Interface

3.2.3 Tạo lập bộ sưu tập với giao diện Librarian Interface

3.2.4 Quản trị thông tin

3.2.5 Thiết kế giao diện cho bộ sưu tập

3.2.6 Xuất bản bộ sưu tập

6 Học liệu

1 Học liệu bắt buộc

1.1.Arms W.Y (2003), Digital Libraries, MIT Press, Cambridge.

1.2.Fox E.A (2000), Advanced Digital Libraries, Virginia Polytechnic

Institue and State University

1.3.Lesk M (2005), Understanding Digital Libraries, 2nd Edition, Morgan Kaufmann, San Francisco

1.4.Witten I.H., Bainbridge D (2003), How to Build a Digital Library,

Morgan Kaufmann, San Francisco

1.5.Đỗ Quang Vinh (2009), Thư viện số - Chỉ mục và Tìm kiếm, Nxb Đại

học Quốc gia Hà Nội

1.6.Lourdes T.D (2006), Thư viện số và truy cập mở tài liệu lưu trữ,

Nguyễn Xuân Bình và nnk biên dịch, UNESCO, Hà Nội

1.7.The 10th International Conference on Digital Libraries (2007), Asian Digital Libraries: Looking Back 10 years and Forging New Frontiers,

Ha Noi

1.8.Tài liệu hướng dẫn cài đặt, sử dụng và phát triển của hệ phần mềm thư

viện số Greenstone/DSPACE

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy học môn học

Lý thuyết

Thảo

Trang 9

Nội dung 2 1

7.2 Lịch trình cụ thể (15 tuần, mỗi tuần 03 giờ tín chỉ)

Hình

thức

tổ chức

dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị Ghi

chú

Tuần 1

Lý thuyết 3 giờ trên

giảng đường

Nội dung 1,2,3

Đọc học liệu [1], [3], [5], [6]

Tuần 2

giảng đường

Nội dung 4 Đọc học liệu [1], [3], [5], [6]

1 giờ trên giảng đường

Nội dung 5

Tuần 3

giảng đường

Nội dung 5, Nội dung 6

Đọc học liệu [1], [3], [5], [6]

Tuần 4

giảng đường

Nội dung 6 Đọc học liệu [1], [3], [5], [6]

2 giờ trên giảng đường

Nội dung 7 Đọc học liệu [4], [8]

Tuần 5

giảng đường

Tuần 6

Lý thuyết 3 giờ trên Nội dung 8 Đọc học liệu [4], [8]

Trang 10

giảng đường

Tuần 7

giảng đường

Bài tập 1 giờ Phòng

thực hành

Nội dung 7

Tuần 8

Bài tập 3 giờ Nội dung 7 Đọc học liệu [4], [8]

Tuần 9

Tuần 10

Tuần 11

Tuần 12

Tuần 13

Tuần 14

Tuần 15

8 Chính sách đối với môn học và các yêu cầu khác của giảng viên

Sinh viên học tập môn “Thư viện số” cần phải:

- Thực hiện đầy đủ các nội dung có liên quan trong mục 7.2, cụ thể là:

+ Đọc tài liệu trước khi lên lớp nghe giảng lý thuyết; làm các bài tập trên lớp, bài tập ở nhà đầy đủ và nộp đúng thời hạn

+ Tham gia chuẩn bị ý kiến thảo luận theo nhóm về vấn đề đã đăng ký (có biên bản làm việc của nhóm), sẵn sàng trình bày ý kiến thảo luận của nhóm trước cả lớp theo yêu cầu của giảng viên

- Có thái độ nghiêm túc, tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc chuẩn bị

đề cương các chương, ý kiến thảo luận

- Tham dự đầy đủ, nghiêm túc các giờ lý thuyết và thảo luận theo quy định

9 Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học

9.1.Mục đích và trọng số kiểm tra - đánh giá

Trang 11

Hình thức Tính chất của nội

dung kiểm tra Mục đích kiểm tra Trọng số

- Có mặt đầy đủ trên

lớp

- Bài tập cá nhân và

đánh giá thường

xuyên

- Nghiêm túc, có ý thức phát biểu xây dựng bài

- Mục tiêu bậc 1: Các

vấn đề lý thuyết.

Đánh giá thái độ và ý thức học tập, khả năng tiếp cận

và tiếp nhận các các nội dung cơ bản của môn học.

10%

Thảo luận nhóm

Kiểm tra giữa kỳ

Mục tiêu bậc 1 và 2:

Chủ yếu về lý thuyết, bước đầu đòi hỏi hiểu sâu.

Mục tiêu bậc 2 và 3:

Chủ yếu về thực hành

Đánh giá kỹ năng làm việc nhóm, khả năng trình bày, thuyết trình một vấn đề lý luận cơ bản.

20%

Kiểm tra cuối kỳ Mục tiêu bậc 1,2 và 3:

hiểu sâu lý thuyết, đánh giá được giá trị của lý thuyết trên cơ sở liên hệ

lý luận với thực tế.

Đánh giá trình độ nhận thức và kỹ năng liên hệ lý luận vởi thực tiễn.

70%

Tổng: 100%

9.2 Tiêu chí đánh giá các loại bài tập và kiểm tra đánh giá

9.2.1 Loại bài tập cá nhân (đánh giá mức độ đạt mục tiêu bậc 1)

Loại bài tập này thông qua chuẩn bị và hoàn chỉnh đề cương các module

để kiểm tra, đánh giá ý thức học tập, tác phong làm việc khoa học, mức độ nắm kiếm thức cơ bản và kỹ năng làm việc độc lập, tự học, tự nghiên cứu Các tiêu chí đánh giá các loại bài tập này bao gồm:

- Nội dung:

+ Nắm được được nội dung cơ bản của từng module

+ Trình bày được đề cương sơ lược cho từng module và toàn môn học

+ Nhất thiết phải sử dụng các tài liệu do giảng viên hướng dẫn (có thể sử dụng thêm tài liệu do người học tự tìm)

- Hình thức:

Trình bày sạch sẽ, văn phong trong sáng, trích dẫn hợp lý và có dẫn xuất

xứ, độ dài từ 01 đến 02 trang khổ A4/01 chương

Trang 12

9.2.2 Loại bài tập nhóm (đánh giá mức độ đạt mục tiêu bậc 1 và 2)

Loại bài tập này được các nhóm thực hiện trước tại nhà theo sự hướng dẫn của giảng viên Mỗi nhóm cử 01 người/những người đại diện trình bày trên lớp (hoặc theo sự chỉ định của giảng viên)

Bài tập nhóm/tháng được đánh giá thông qua chất lượng báo cáo kết quả nghiên cứu của nhóm, sự trình bày của đại diện nhóm và các ý kiến tham gia thảo luận

Báo cáo kết quả nghiên cứu của nhóm phải thực hiện theo mẫu sau:

Báo cáo kết quả nghiên cứu nhóm

Đề tài nghiên cứu: ………

1 Danh sách nhóm và các nhiệm vụ được phân công:

STT Họ và tên Nhiệm vụ được phân công Ghi chú

2 Quá trình làm việc của nhóm (miêu tả các buổi họp, có thể có biên bản kèm theo)

3 Tổng hợp kết quả làm việc nhóm

4 Kiến nghị, đề xuất (nếu có)

Nhóm trưởng

(Kí tên)

* Lưu ý:

- Việc chia nhóm và phân công nhóm trưởng được thực hiện từ đầu khóa học

- Các loại bài tập phải nộp cho giảng viên (có thể nộp qua email) chậm nhất 01 ngày trước buổi lên lớp

- Điểm bài tập nhóm của mỗi sinh viên được tính theo công thức:

Sinh viên không tham gia thực hiện bài tập nhóm nào thì điểm bài tập ấy của sinh viên tính điểm 0

Trang 13

9.2.3 Loại bài tập lớn giữa kì (đánh giá mức độ đạt mục tiêu bậc 2 và 3)

Sau tuần học thứ 8, sinh viên sẽ làm bài tập lớn giữa kỳ (giảng viên cho chủ đề

để sinh viên viết ở nhà, nộp bài vào buổi lên lớp tuần thứ 10)

- Nội dung:

+ Tiêu chí 1: Xác định đúng vấn đề cần phải giải quyết.

+ Tiêu chí 2: Các luận cứ và luận chứng chính xác và có sức thuyết phục,

giải quyết được vấn đề, thể hiện năng lực tư duy lý luận tốt

+ Tiêu chí 3: Có sử dụng các tài liệu, phương pháp nghiên cứu do giảng

viên hướng dẫn

- Hình thức:

+ Tiêu chí 4: Bố cục hợp lý, trình bày sạch sẽ, văn phong trong sáng, trích

dẫn hợp lý và có dẫn xuất xứ, độ dài từ 03 đến 04 trang khổ A4

* Biểu điểm trên cơ sở mức độ đạt 4 tiêu chí:

9 - 10 - Đạt cả 4 tiêu chí

7 – 8 - Đạt 2 tiêu chí đầu

- Tiêu chí 3: có sử dụng các tài liệu, song chưa đầy đủ, sâu sắc, chưa có bình luận

- Tiêu chí 4: còn mắc vài lỗi nhỏ

5 – 6 - Đạt tiêu chí 1

- Tiêu chí 2: sức thuyết phục của các luận cứ, luận chứng chưa thật cao, vấn đề chưa được giải quyết trọn vẹn

- Tiêu chí 3, 4: còn mắc một vài lỗi nhỏ

Dưới

5

- Không đạt cả 4 tiêu chí

* Bài tập lớn giữa kỳ cũng có thể được thực hiện dưới hình thức thi trắc nghiệm tại phòng máy của trường Nội dung các câu hỏi thi trắc nghiệm bao

quát kiến thức từ chương 1 đến chương 3

9.2.4 Loại bài tập lớn cuối kỳ (Thi học kỳ - đánh giá mức độ đạt mục tiêu bậc 1, 2 và 3): Tiêu chí và biểu điểm như đối với 9.2.3

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	196 KB