Đề cương môn học Thư mục khoa học kỹ thuật

Thư mục khoa học kỹ thuật là môn thư mục chuyên ngành. Trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của Thư mục học đại cương, Thư mục khoa học kỹ thuật tập trung nghiên cứu các vấn đề : Định nghĩa, vai trò, tác dụng của tài liệu khoa học kỹ thuật; các đặc điểm nội dụng, hình thức, ngôn ngữ; cơ sở phân loại tài liệu khoa học kỹ thuật Lịch sử hình thành và phát triển tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật ở Việt Nam Phương pháp biên soạn thư mục và tổ chức phục vụ thông tin thư mục trong cơ quan thông tin – thư viện khoa học.

Trang 1

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Thư mục khoa học kỹ thuật

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Thông tin - Thư viện Bộ môn: Thư viện - Thư mục

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Giảng viên 1:

Họ và tên: Vũ Văn Nhật

Chức danh, học hàm, học vị: Phó giáo sư, Tiến sĩ, Giảng viên chính

Địa điểm làm việc: Khoa Thông tin - Thư viện, Trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện, Tầng 4, Nhà

A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội Điện thoại: 04 8583903

Email: vuvannhattttv@yahoo.com.vn

Các hướng nghiên cứu chính: Thông tin học, Thư viện học, Thư mục học, Thông tin Khoa học Công nghệ và Thông tin Kinh tế

Họ và tên: Mai Mỹ Hạnh

Chức danh, học hàm, học vị: Cử nhân

Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện - Thư mục, Khoa Thông tin - Thư viện

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện, Tầng 4, Nhà

A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội Điện thoại: 04-8583903

Email: maihanhnv@yahoo.com

Các hướng nghiên cứu chính: Thư mục học đại cương, Thư mục khoa học

kỹ thuật, Định chủ đề và tổ chức mục lục chữ cái, Marketing trong hoạt động Thông tin - Thư viện, quan hệ công chúng trong hoạt động Thông tin - Thư viện, người dùng tin

Họ và tên: Trần Hữu Huỳnh

Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ, giảng viên chính

Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện –Thư mục, Khoa Thông tin - Thư

viện, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin –Thư viện Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8583903; Mobile: 0913.505.534

Email: tranhuuhuynh@gmail.com

Các hướng nghiên cứu chính: những kiến thức cơ sở cơ bản về tổ chức và quản lý, các hình thức tổ chức quản lý hoạt động thông tin thư viện, giải

Trang 2

quyết những vấn đề lập kế hoạch, xây dựng định mức lao động khoa học, quản lý ngân sách

2 Thông tin chung về môn học

Tên môn học: Thư mục khoa học kỹ thuật

Mã môn học:

Số tín chỉ: 2

Môn học: Bắt buộc

Các môn học tiên quyết: Thư mục học đại cương

Các môn học kế tiếp:

Các yêu cầu đối với môn học:

- Giáo trình và hệ thống tài liệu tham khảo về thư mục học và thư mục khoa học kỹ thuật

- Hệ thống các sản phẩm thư mục khoa học kỹ thuật do các cơ quan thông tin- thư viện trong và ngoài nước biên soạn và xuất bản

Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

- Nghe giảng lý thuyết: 16

- Làm bài trên lớp: 4

- Bài tập thực hành: 4

Địa chỉ Khoa / Bộ môn phụ trách môn học:

Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội Điện thoại: 04-8583903

3 Mục tiêu của môn học

Môn học “Thƣ mục khoa học kỹ thuật” nhằm trang bị cho sinh viên

ngành Thông tin - Thư viện:

Về kiến thức:

● Nắm vững hệ thống và cơ bản về lý luận và thực tiễn hoạt động thư mục khoa học kỹ thuật phục vụ cho các loại đối tượng người đọc và người dùng tin;

● Nắm vững vai trò và chức năng của công tác thư mục khoa học kỹ thuật trong đời sống xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học công nghệ và sản xuất kinh doanh dịch vụ;

● Hiểu rõ về sự hình thành và phát triển tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật ở Việt Nam và trên thế giới, tình hình tổ chức hoạt động thông tin thư mục khoa học kỹ thuật của một số nước phát triển và đang phát triển trên thế giới

● Nắm vững về tổ chức hoạt động thông tin thư mục khoa học kỹ thuật trong

cơ quan thông tin - thư viện khoa học chuyên ngành và tổng hợp

Về kỹ năng:

Trang 3

● Có kỹ năng hệ thống hóa, phân tích, đánh giá toàn diện và sâu sắc đặc điểm nội dụng của từng loại hình tài liệu khoa học kỹ thuật;

● Có kỹ năng biên soạn tốt hai loại thư mục: Thư mục thông báo khoa học kỹ thuật và Thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

● Có kỹ năng phân tích và đánh giá toàn diện và sâu sắc các bản thư mục khoa học kỹ thuật do các cơ quan thông tin – thư viện đã biên soạn;

● Có kỹ năng tổ chức hoạt động thông tin thư mục khoa học kỹ thuật trong cơ quan thông tin – thư viện khoa học

Về thái độ, chuyên cần:

● Yêu thích và say mê tìm hiểu, nghiên cứu nội dung môn học, mong muốn đóng góp vào việc duy trì, phát triển và hoàn thiện công tác thư mục khoa học kỹ thuật;

● Thấy rõ được vai trò và tác dụng của các phương pháp thư mục khoa học kỹ thuật truyền thống và đồng thời có thái độ tích cực và sáng tạo trong việc ứng dụng kỹ thuật hiện đại vào công tác tổ chức hoạt dộng thông tin thư mục khoa học kỹ thuật trong cơ quan thông tin – thư viện khoa học hiện nay ở nước ta

Mục tiêu chi tiết cho từng nội dung của môn học:

Mục tiêu

Nội dung

Chương 1:

Tài liệu khoa

học kỹ thuật

- Nêu định nghĩa, vai trò

và tác dụng tài liệu khoa học kỹ thuật trong đời sống xã hội, nghiên cứu khoa học, và sản xuất kinh doanh dịch vụ

- Trình bầy các đặc điểm: vật mang tin, hình thức, nội dung, ngôn ngữ, đối tượng phục vụ,

sự phát triển nhanh và lỗi thời… của tài liệu khoa học kỹ thuật

- Trình bầy các cơ sở phân loại, nội dung, hình thức và đối tượng phục

vụ của từng loại tài liệu khoa học kỹ thuật: Tài liệu nghiên cứu khoa học, tài liệu học tập, tài

- Nắm vững đặc điểm, chức năng, vai trò và đối tượng phục vụ của từng loại tài liệu khoa học kỹ thuật

- Hiểu rõ vai trò, nội dung hoạt động xuất bản của nhà xuất bản khoa học kỹ thuật

-Vận dụng các tài liệu khoa học kỹ thuật vào việc xây dựng nguồn lực thông tin và biên soạn các loại thư mục khoa học kỹ thuật phục vụ từng lọai bạn dọc và

-Phân tích và

so sánh từng loại tài liệu khoa học kỹ

- So sánh sự giống nhau

và khác nhau giữa tài liệu khoa học kỹ thuật với các loại tài liệu khác: Tài liệu

xã hội – chính trị, tài liệu văn học nghệ thuật…

Trang 4

liệu kỹ thuật sản xuất, tài liệu khoa học phổ thông, tài liệu tra cứu và tài liệu chuyên dạng

- Nêu khái quát về quá trình hình thành và phát triển, chức năng và nhiệm vụ của các nhà xuất bản tiêu biểu tham gia xuất bản các tài liệu khoa học kỹ thuật ở Việt Nam hiện nay

người dùng tin

Chương 2:

Sơ lược lịch sử

hình thành và

phát triển tài

liệu và thư mục

khoa học kỹ

thuật ở Việt

Nam

- Nêu tõ các đặc điểm hình thành và phát triển tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật ở Việt Nam

từ thế kỷ thứ X đến nửa cuối thế kỷ XIX

- Trình bầy đặc điểm nội dung, hình thức và tính chất của tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật

từ năm 1858 – 1945

- Nêu rõ đặc điểm nội dung, hình thức và tính chất của tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật

từ năm 1945 đến nay

- Trình bầy những thành tựu nổi bật trong xuất bản tài liệu và công tác thư mục khoa học kỹ thuật hiện nay

- Nhận thức rõ các giá trị tư tưởng, lý luận và phương pháp luận thư mục khoa học kỹ thuật

cổ truyền của dân tộc Việt Nam

- Hiểu rõ những ảnh hưởng tư tưởng, lý luận và phương pháp luận thư mục khoa học

kỹ thuật phương Tây và Pháp đối với sự nghiệp thư mục khoa học kỹ thuật ở Việt Nam

- Nắm chắc nội dung, hình thức và phương pháp thư mục khoa học kỹ thuật cách mạng

và đổi mới

- Đánh giá và

so sánh về nội dung, hình thức và phương pháp thư mục khoa học kỹ thuật qua các giai đoạn phát triển lịch sử của đất nước

- Phân tích và đánh giá một

số thành tựu

và một số bản thư mục khoa học kỹ thuật tiêu biểu của từng thời kỳ lịch sử của đất nước

Chương 3:

Hiện trạng tổ

chức thông tin

thư mục khoa

học kỹ thuật

trên thế giới

- Nêu rõ đặc điểm nội dung, hình thức, tính chất và phương pháp tổ chức hoạt động thông tin thư mục khoa học kỹ thuật của một số nước

-Vận dụng lý luận

và kinh nghiệm tổ chức hoạt động thông tin thư mục khoa học kỹ thuật của các nước trên

- Đánh giá và

so sánh đặc điểm nội dung , hình thức và tính chất hoạt

Trang 5

phát triển và đang phát triển trên thế giới như:

Mỹ, Đức, Pháp, Anh, Nga, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc

thế giới vào công tác thông tin thư viện Việt Nam

động thông tin thư nục khoa học kỹ thuật của các nước TBCN

và XHCN

Chương 4:

Phương pháp

biên soạn thư

mục khoa học

kỹ thuật

- Nêu rõ cơ sở phân loại thư mục khoa học kỹ thuật như: Đặc điểm nội dung, hình thức xuất bản, phương pháp phân tích tài liệu, mục đích phục vụ, đối tượng phục

vụ, thời gian xuất bản của tài liệu…

- Trình bầy phương pháp biên soạn hai loại thư mục khoa học kỹ thuật chính: Thư mục thông báo khoa học kỹ thuật và Thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

- Hiểu rõ rõ đối tượng phục vụ của hai loại thư mục khoa học kỹ thuật:

Thư mục thông báo khoa học kỹ thuật và Tthư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

- Nắm vững quy trình biên soạn Thư mục thông báo khoa học kỹ thuật và Thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

- Phân tích sự giống và khác nhau của phương pháp biên soạn

thông báo khoa học kỹ thuật và Thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

Chương 5:

Tổ chức phục

vụ thông tin

trong cơ quan

thông tin thư

viện khoa học

- Trình bầy rõ các công tác thông tin thư mục chủ yếu thường được tiến hành trong cơ quan thông tin – thư viện khoa học như: Biên soạn thư mục thông báo sách mới,

tổ chức triển lãm sách mới và tổ chức công tác tuyên truyền giới thiệu sách khoa học kỹ thuật

- Trình bầy phương pháp

tổ chức bộ máy tra cứu tin của cơ quan thông tin khoa học, cấu trúc của

bộ máy tra cứu tin thủ công và hiện đại

- Trình bầy phương pháp

tổ chức phục vụ tra cứu tin bao gồm: phục vụ tra

- Hiểu rõ vai trò, tác dụng của từng công tác tổ chức hoạt động thông tin thư mục khoa học kỹ thuật

- Nắm vững cơ cấu tổ chức bộ máy tra cứu tin của cơ quan thông tin thư viện khoa học

- Phân tích và đánh giá những ưu điểm và hạn chế của bộ máy tra cứu tin truyền thống và bộ máy tra cứu tin hiện đại của cơ quan thông tin thư viện khoa học

Trang 6

cứu tài liệu, phục vụ tra cứu thư mục và phục vụ tra cứu dữ kiện

4 Tóm tắt nội dung môn học

Thư mục khoa học kỹ thuật là môn thư mục chuyên ngành Trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của Thư mục học đại cương, Thư mục khoa học kỹ thuật tập trung nghiên cứu các vấn đề :

- Định nghĩa, vai trò, tác dụng của tài liệu khoa học kỹ thuật; các đặc điểm nội dụng, hình thức, ngôn ngữ; cơ sở phân loại tài liệu khoa học kỹ thuật

- Lịch sử hình thành và phát triển tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật ở Việt Nam

- Phương pháp biên soạn thư mục và tổ chức phục vụ thông tin thư mục trong cơ quan thông tin – thư viện khoa học

5 Nội dung chi tiết môn học

CHƯƠNG 1: TÀI LIỆU KHOA HỌC KỸ THUẬT

1.1 Tài liệu khoa học kỹ thuật - tấm gương phản ánh trình độ phát triển khoa học kỹ thuật

1.1.1 Định nghĩa vai trò và tác dụng của tài liệu khoa học kỹ thuật

1.1.2 Những đặc điểm của tài liệu khoa học kỹ thuật

1.2 Phân loại các tài liệu khoa học kỹ thuật

1.2.1 Cơ sở phân loại tài liệu khoa học kỹ thuật

1.2.2 Các loại hình tài liệu khoa học kỹ thuật

1.3 Các nhà xuất bản khoa học kỹ thuật ở Việt Nam

1.3.1 Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật

1.3.2 Nhà xuất bản Nông nghiệp

1.3.3 Nhà xuất bản Xây dựng

1.3.4 Nhà xuất bản Giao thông Vận tải

1.3.5 Nhà xuất bản Y học

CHƯƠNG 2: SƠ LƯỢC LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TÀI LIỆU VÀ THƯ MỤC KHOA HỌC KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM

2.1 Sự hình thành và phát triển tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật từ thế kỷ X đến nửa cuối thế kỷ XIX

2.1.1 Sự hình thành và phát triển tài liệu khoa học kỹ thuật từ thế kỷ X

đến nửa cuối thế kỷ XIX 2.1.2 Sự hình thành và phát triển thư mục khoa học kỹ thuật từ thế kỷ X

đến nửa cuối thế kỷ XIX

Trang 7

2.2 Tình hình phát triển tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật ở Việt Nam

từ 1858 - 1945

2.2.1 Tình hình phát triển tài liệu khoa học kỹ thuật từ 1858 - 1945

2.2.2 Tình hình phát triển thư mục khoa học kỹ thuật từ 1858 - 1945

2.3 Tình hình phát triển tài liệu và thư mục khoa học kỹ thuật ở Việt Nam

từ 1945 đến nay

2.3.1 Tình hình phát triển tài liệu khoa học kỹ thuật từ 1945 đến nay 2.3.2 Tình hình phát triển thư mục khoa học kỹ thuật từ 1945 đến nay

CHƯƠNG 3: HIỆN TRẠNG TỔ CHỨC THÔNG TIN THƯ MỤC KHOA HỌC KỸ THUẬT TRÊN THẾ GIỚI

3.1 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Mỹ

3.2 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Cộng hòa Liên Bang Đức

3.3 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Cộng hòa Pháp

3.4 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Anh

3.5 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Cộng hòa Liên Bang Nga

3.6 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Nhật Bản

3.7 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Trung Quốc

3.8 Tổ chức thông tin thư mục khoa học kỹ thuật ở Hàn Quốc

CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP BIÊN SOẠN THƯ MỤC KHOA HỌC KỸ THUẬT 4.1 Cơ sở phân loại thư mục khoa học kỹ thuật

4.2 Phương pháp biên soạn thư mục thông báo khoa học kỹ thuật

4.2.1 Nghiên cứu xác định đề tài thư mục

4.2.2 Thu thập và lựa chọn tài liệu

4.2.3 Xử lý phân tích tài liệu

4.2.4 Sắp xếp tài liệu trong thư mục

4.2.5 Bộ máy tra cứu bổ trợ trong thư mục

4.3 Phương pháp biên soạn thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

4.3.1 Xác định đề tài thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

4.3.2 Mục đích và đối tượng phục vụ của thư mục giới thiệu khoa học kỹ

thuật 4.3.3 Lựa chọn tài liệu cho thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

4.3.4 Làm chú giải tài liệu cho thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật 4.3.5 Sắp xếp tài liệu trong thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

4.3.6 Bộ máy tra cứu bổ trợ của thư mục giới thiệu khoa học kỹ thuật

CHƯƠNG 5: TỔ CHỨC PHỤC VỤ THÔNG TIN TRONG CƠ QUAN THÔNG TIN - THƯ VIỆN KHOA HỌC

5.1 Công tác thông tin thư mục

5.1.1 Thư mục thông báo sách mới

5.1.2 Triển lãm sách mới

Trang 8

5.1.3 Tuyên truyền giới thiệu sách

5.2 Bộ máy tra cứu thông tin trong cơ quan thông tin thƣ viện khoa học

5.2.1 Bộ máy tra cứu thủ công

5.2.2 Bộ máy tra cứu hiện đại

5.3 Phục vụ tra cứu thông tin

5.3.1 Phục vụ tra cứu tài liệu

5.3.2 Phục vụ tra cứu thư mục

5.3.3 Phục vụ tra cứu dữ kiện

6 Học liệu

6.1 Tài liệu đọc bắt buộc

1 Lê Thị Chính.Thư mục tài liệu khoa học kỹ thuật –H.:

CĐNVVH,1981.-193 tr

2 Vũ Văn Nhật.Thông tin thư mục khoa học kỹ thuật - H.: ĐHQGHN,

1999 – 224 tr

3 Vũ Văn Nhật Thư mục tài liệu khoa học kỹ thuật.- H.: CĐVHHN, 1974.-

97 tr

6.2 Tài liệu đọc thêm

4 Cao Bạch Mai Giáo trình cơ sớ Thư mục học đại cương.- H.: ĐHTHHN,

1997

5 Lê Quý Đôn toàn tập: Tập 3 Đại Việt thông sử – H.: KHXH, 1990

6 Phan Huy Chú Lịch Triều Hiến chương loại chí: T 4.- H.: KHXH, 1978

7 Phan Huy Quế Biên soạn bài chú giải và bài tóm tắt tài liệu.- H.: Trung Tâm TTKHCNQG, 1998.-140 tr

8 Tìm hiểu khoa học kỹ thuật Việt Nam trong lịch sử – H.: KHXH, 1979 -436 Tr

9 Trịnh Kim Chi, Dương Bính Hồng Thư mục học đại cương - H.: ĐHVHHN, 1993 - 246 tr

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

Nội dung/ Tuần

Lên lớp

Thực hành

Tự học Tổng

Lý thuyết

Bài tập

Thảo luận Nội dung 1, tuần 1:

Khái niệm về tài liêu khoa

học kỹ thuật

Trang 9

Nội dung 2, tuần 2:

Phân loại tài liệu khoa học

Nội dung 3, tuần 3: Các

nhà xuất bản tài liệu khoa

học kỹ thuật ở Việt Nam

Thảo luận bản chất và 6

loại tài liệu khoa học kỹ

thuật

Lịch sử tài liệu và thư

mục khoa học kỹ thuật

Viêt Nam

Hiện trạng tổ chức hoạt

đông thông tin thư mục

khoa học kỹ thuật trên thế

giới

Thảo luận hiện trạng xuất

bản tài liệu và thư mục

khoa học kỹ thuật ở Việt

Nam

Phương pháp biên soạn

Bài tập biên soạn chú

giải/tóm tắt cho Thư mục

thông báo khoa học kỹ

thuật và kiẻm tra giữa kỳ

Tổ chức phục vụ thông tin

trong cơ quan thông tin

Trang 10

Bài tập biên soạn chú giải

/ tóm tắt cho Thư mục giới

Thục hành biên soạn thư

Thục hành tra cứu tài liệu

Ôn tập và tổng kết môn

7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Nội dung 1, tuần 1 : Khái niệm về tài liệu khoa học kỹ thuật

Hình thức tổ

chức dạy học

Thời gian địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu

sinh viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Định nghĩa vai trò và

tác dụng của tài liệu KHKT

- Những đặc điểm của tài liệu KHKT

- Cơ sở phân loại tài liệu khoa học kỹ thuật

Đọc tài liệu số 2

từ trang

1-15, tài liệu

số 1 từ trang 5- 8 , tài liệu số

3 từ trang 1- 5

Nội dung 2, tuần 2: Phân loại tài liệu khoa học kỹ thuật