Đề cương môn học Thư viện học đại cương

Môn học “Thư viện học đại cương” trình bầy các vấn đề lý luận về thư viện (định nghĩa, các yếu tố cấu thành, bản chất, chức năng, nhiệm vụ của thư viện), vai trò của thư viện trong đời sống xã hội; các vấn đề lý thuyết cơ bản của thư viện học (đối tượng, phương pháp nghiên cứu, lịch sử thư viện học); lý luận về sự nghiệp thư viện (cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam, các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam; lý luận về các loại hình thư viện (những cơ sở để phân chia, các loại hình thư viện chủ yếu); và các hệ thống thư viện chủ yếu ở Việt Nam (thư viện công cộng, thư viện khoa học, thư viện trường học phổ thông, thư viện quân đội).

Trang 1

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Thư viện học đại cương

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Thông tin –Thư viện Bộ môn: Thư viện – Thư mục

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Giảng viên 1:

Họ và tên: Tô Thị Hiền

Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên chính, Thạc sỹ

Thời gian, địa điểm làm việc: Giờ hành chính, từ thứ Hai, đến thứ Sáu hàng tuần Tại phòng 408, nhà E, ĐHKHXH&NV

Địa chỉ liên hệ: Phòng Chính trị và Công tác sinh viên, Trường ĐHKHXH&NV, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8585242 Mobile: 0912-469-488

Email: hient@vnu.edu.vn

Các hướng nghiên cứu chính: Thư viện học đại cương; Phát triển vốn tài liệu;

Tổ chức và bảo quản vốn tài liệu, Thư viện trường học

Họ và tên: Nguyễn Thị Trang Nhung

Chức danh, học hàm, học vị: Cử nhân

Địa điểm làm việc:Bộ môn Thư viện-Thư mục, Khoa Thông tin–Thư viện

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin – Thư viện

Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh xuân, Hà Nội Điện thoại: 04-8583903; Mobile: 0945553806

Email: trangnhung1803@gmail.com

Các hướng nghiên cứu chính: Thư viện học đại cương, Thư viện trường học, Quan hệ công chúng trong hoạt động thông tin - thư viện, Người dùng tin và nhu cầu tin

Họ và tên: Nguyễn Thị Kim Dung

Chức danh học hàm, học vị: Thạc sĩ

Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện-Thư mục, Khoa Thông tin-Thư viện,

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 0912.105324

Email: kimdungtttv@gmail.com

Các hướng nghiên cứu chính: Thư viện học đại cương, tổ chức phục vụ người dùng tin, phát triển vốn tài liệu, tổ chức và quản lý hoạt động thông tin-thư viện, thư mục khoa học-kỹ thuật, Người dùng tin và nhu cầu tin

Trang 2

2 Thông tin môn học

Tên môn học: Thư viện học đại cương

Mã môn học:

Số tín chỉ: 02

Môn học: bắt buộc

Các môn học tiên quyết: không có

Các môn học kế tiếp:

Yêu cầu về trang thiết bị:

- Phòng học giảng lý thuyết và thảo luận nhóm

- Máy chiếu projector, máy tính, bảng, phấn

Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

- Nghe giảng lý thuyết: 18

- Làm bài tập: 3

- Thảo luận trên lớp: 5

- Tự học: 4

Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học:

Văn phòng Khoa Thông tin – Thư viện

Tầng 4, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8583903

3 Mục tiêu môn học

Môn học “Thư viện học đại cương” trang bị cho sinh viên ngành Thông

tin – Thư viện:

Về kiến thức:

Nắm được những kiến thức cơ bản về lý luận thư viện: khái niệm thư viện, các bộ phận cấu thành thư viện, các chức năng, nhiệm vụ của thư viện; vai trò của thư viện trong xã hội và lịch sử thư viện

Hiểu được các vấn đề lý thuyết cơ bản của thư viện học: đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và lịch sử thư viện học; mối quan hệ giữa thư viện học với các môn khoa học khác

Nắm được những vấn đề lý luận về sự nghiệp thư viện: quy luật phát triển

sự nghiệp thư viện trên thế giới; cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam; nội dung các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam

Hiểu được ý nghĩa và cơ sở phân chia loại hình thư viện; các loại hình thư viện chủ yếu trên thế giới

Nắm và phân biệt được các hệ thống thư viện chủ yếu ở Việt Nam

Về kỹ năng:

Hình thành kỹ năng tư duy, phân tích, phát hiện và giải quyết các vấn đề thuộc lĩnh vực thư viện học

Trang 3

Hình thành kỹ năng tranh luận, phản biện, bảo vệ các ý kiến, quan điểm của mình trong giờ học lý thuyết và thảo luận nhóm

Kỹ năng đánh giá nội dung, phương pháp dạy - học của giảng viên và sinh viên đối với môn học, từ đó đề xuất các kiến nghị, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học

Về thái độ:

Từ nhận thức, sinh viên yêu thích và say mê môn học Coi thư viện học là kiến thức cơ sở, nền tảng để nhận thức và tiếp tục nghiên cứu các môn học chuyên ngành

Sinh viên có ước mơ tìm tòi, nghiên cứu, phát hiện những vấn đề rộng hơn, sâu hơn, mà thư viện học giải quyết chưa thoả đáng, hoặc những “khoảng trống” mà thư viện học chưa đề cập đến, để đóng góp và làm phong phú thêm lý luận thư viện học

Mục tiêu chi tiết cho từng nội dung của môn học:

Mụctiêu

Nội dung

Chương 1:

Lý luận về

thư viện

- Nêu được các khái niệm về thư viện

- Nắm được các bộ phận cấu thành thư viện

- Hiểu được bản chất, chức năng và nhiệm vụ của thư viện

- Biết được vai trò xã hội của thư viện

- Hiểu được lịch sử hình thành và phát triển của thư viện

- Phân tích được các quan điểm khác nhau

về thư viện; mối quan

hệ hữu cơ đa chiều giữa các yếu tố cấu thành thư viện

- Phân tích được bản chất, chức năng và nhiệm vụ của thư viện; các điều kiện kinh tế - văn hoá ảnh hưởng trực tiếp đến đặc điểm phát triển thư viện trong từng thời kỳ

- Đánh giá được trong thực tiễn các thư viện đã thực hiện chức năng, nhiệm vụ

và vai trò xã hội như thế nào

- So sánh được những nét chung và khác biệt giữa lịch sử thư viện thế giới và lịch sử thư viện Việt Nam

Chương 2:

Các vấn

thuyết cơ

bản của

thư viện

học

- Hiểu được đối tượng nghiên cứu của thư viện học

- Nắm được các phương pháp nghiên cứu của thư viện học

- Hiểu được lịch sử thư viện học: các giai đoạn phát triển

- Phân tích được thư viện học là một khoa học xã hội, là một hệ thống mở, thường xuyên đổi mới tri thức

-Vận dụng để nhận định, dự báo xu hướng phát triển tiếp theo của thư viện học thế giới và thư viện học Việt Nam

Trang 4

của thư viện học thế giới và sự phát sinh, phát triển của thư viện học Việt Nam

Chương 3:

Lý luận về

sự nghiệp

thư viện

- Biết được các quy luật phát triểếnự nghiệp thư viện

- Hiểu được cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam

- Nắm được nội dung các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam

- Lý giải được nguồn gốc cơ sở lý luận, bối cảnh ra đời của các văn bản pháp quy của Đảng và Nhà nước ta

về công tác thư viện

- Phân tích được vai trò, tác dụng của các nguyên lý, mối quan

hệ giữa các nguyên trong phát triển sự nghiệp thư viện Việt Nam

- Đánh giá được việc triển khai, thực hiện các nguyên lý trong điều kiện thực tiễn Việt Nam

Chương 4:

Lý luận về

các loại

hình thư

viện

- Hiểu được ý nghĩa

và cơ sở của sự phân chia các loại hình thư viện Việt Nam

- Nắm được những nét đặc trưng, cơ bản nhất của các loại hình thư viện: Thư viện công cộng, Thư viện khoa học, Thư viện tàng trữ và các loại hình thư viện hiện đại (thư viện số, thư viện điện tử, thư viện đa phương tiện, thư viện ảo)

- Lý giải được vai trò, tác dụng của sự phân chia và các quan điểm khác nhau trong cách phân chia các loại hình thư viện

- Phân tích được mối quan hệ hữu cơ giữa các loại hình thư viện

- Nhận dạng và xác định được loại hình của các thư viện

- So sánh được sự giống và khác nhau giữa các loại hình thư viện, trên cơ sở

đó hình thành mục tiêu hoạt động, chức năng, nhiệm vụ và mức độ tổ chức của

nó

Chương 5:

Các hệ

thống thư

viện chủ

yếu ở Việt

Nam

Nắm được 4 hệ thống thư viện chủ yếu ở Việt Nam:

- Hệ thống thư viện công cộng nhà nước

- Hệ thống thư viện khoa học

- Hệ thống thư viện trường học phổ thông

- Phân tích được những đặc trưng cơ bản của từng hệ thống

- Phân tích được mối quan hệ hữu

cơ giữa các hệ thống

- Đánh giá và so sánh được ưu, nhược điểm của từng hệ thống

- Có khả năng dự báo, đề xuất hướng phát triển của từng

hệ thống

Trang 5

- Hệ thống thư viện quân đội

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học “Thư viện học đại cương” trình bầy các vấn đề lý luận về thư viện (định nghĩa, các yếu tố cấu thành, bản chất, chức năng, nhiệm vụ của thư viện), vai trò của thư viện trong đời sống xã hội; các vấn đề lý thuyết cơ bản của thư viện học (đối tượng, phương pháp nghiên cứu, lịch sử thư viện học); lý luận về sự nghiệp thư viện (cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam, các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam; lý luận về các loại hình thư viện (những cơ sở để phân chia, các loại hình thư viện chủ yếu);

và các hệ thống thư viện chủ yếu ở Việt Nam (thư viện công cộng, thư viện khoa học, thư viện trường học phổ thông, thư viện quân đội)

5 Nội dung chi tiết môn học

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ THƯ VIỆN

1.1 Khái niệm thư viện

1.1.1 Định nghĩa thư viện

1.1.2 Các yếu tố cấu thành thư viện

1.1.3 Bản chất, chức năng của thư viện

1.1.4 Các nhiệm vụ của thư viện

1.2 Vai trò xã hội của thư viện

1.2.1 Thư viện là kho tàng tri thức và các giá trị văn hoá của nhân loại 1.2.2 Thúc đẩy sự phát triển của khoa học và kỹ thuật

1.2.3 Thúc đẩy sự phát triển của sản xuất

1.2.4 Góp phần nâng cao trình độ văn hoá cho nhân dân

1.3 Vài nét về lịch sử thư viện

1.3.1 Lịch sử thư viện thế giới

1.3.2 Lịch sử thư viện Việt Nam

CHƯƠNG 2 CÁC VẤN ĐỀ LÝ THUYẾT CƠ BẢN CỦA THƯ VIỆN HỌC

2.1 Đối tượng nghiên cứu của thư viện học

2.2 Phương pháp nghiên cứu của thư viện học

2.2.1 Các nguyên tắc trong nghiên cứu thư viện học

2.2.2 Hệ phương pháp nghiên cứu trong thư viện học

2.3 Lịch sử thư viện học

2.3.1 Lịch sử thư viện học thế giới

2.3.2 Lịch sử thư viện học Việt Nam

2.4 Mối quan hệ giữa thư viện học với các ngành khoa học khác

2.4.1 Thư viện học với Tâm lý học

2.4.2 Thư viện học với Giáo dục học

2.4.3 Thư viện học với Xã hội học

Trang 6

2.4.4 Thư viện học với Thông tin học

2.4.5 Thư viện học với Thư mục học

CHƯƠNG 3 LÝ LUẬN VỀ SỰ NGHIỆP THƯ VIỆN

3.1 Các quy luật phát triển sự nghiệp thư viện

3.1.1 Sự phát triển của kinh tế - xã hội quyết định sự phát triển của sự

nghiệp thư viện 3.1.2 Sự phát triển của nền văn hoá nhân loại, quy định sự phát triển của sự

nghiệp thư viện 3.1.3 Chính sách phát triển văn hoá - giáo dục của nhà nước trong từng giai

đoạn lịch sử ảnh hưởng đến sự phát triển của sự nghiệp thư viện

3.2 Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam

3.2.1 Cơ sở lý luận của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam 3.2.2 Cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam

3.3 Các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam

3.3.1 Nguyên lý Vai trò của Nhà nước

3.3.2 Nguyên lý Bảo đảm tính công cộng

3.3.3 Nguyên lý Phân bố mạng lưới thư viện một cách hợp lý

3.3.4 Nguyên lý Xã hội hoá sự nghiệp thư viện

CHƯƠNG 4 LÝ LUẬN VỀ CÁC LOẠI HÌNH THƯ VIỆN

4.1 Ý nghĩa và cơ sở phân chia các loại hình thư viện

4.1.1 Ý nghĩa của việc phân chia các loại hình thư viện

4.1.2 Cơ sở để phân chia các loại hình thư viện

4.2 Các loại hình thư viện chủ yếu

4.2.1 Thư viện quốc gia

4.2.2 Thư viện công cộng

4.2.3 Thư viện khoa học

4.2.4 Thư viện tàng trữ

4.2.5 Các loại thư viện hiện đại

CHƯƠNG 5 CÁC HỆ THỐNG THƯ VIỆN CHỦ YẾU Ở VIỆT NAM

5.1 Hệ thống thư viện công cộng nhà nước

5.1.1 Thư viện Quốc gia Việt Nam

5.1.2 Thư viện tỉnh/thành

5.1.3 Thư viện quận/huyện

5.1.4 Thư viện phường/xã

5.2 Hệ thống Thư viện khoa học

5.2.1 Thư viện khoa học đa ngành

5.2.2 Thư viện khoa học chuyên ngành

5.3 Hệ thống Thư viện trường học phổ thông

5.3.1 Đặc điểm Thư viện trường học phổ thông

5.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của Thư viện trường học phổ thông

Trang 7

5.4 Hệ thống Thƣ viện quân đội

5.4.1 Đặc điểm Thư viện quân đội

5.4.2 Chức năng, nhiệm vụ của Thư viện quân đội

6 Học liệu

6.1 Tài liệu đọc bắt buộc

1 Bùi Loan Thuỳ - Lê Văn Viết Thư viện học đại cương.- HCM.: ĐHQG,

2001.- 302 tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

2 Phan Văn Giáo trình Thư viện học đại cương.-H.:ĐHTH, 1983.-216 tr

(Nơi có tài liệu: Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

3 Tô Thị Hiền Thư viện học đại cương: Tập bài giảng.-

H.:ĐHKHXH&NV, 2001.- 77 tr (Nơi có tài liệu: Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

6.2 Tài liệu đọc thêm

4 Bùi Loan Thuỳ Hiện trạng và tương lai phát triển khoa học thư viện ở

Việt Nam.- H.: VHTT, 1997.- 275 tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

5 Dương Bích Hồng Lịch sử sự nghiệp thư viện Việt Nam trong tiến trình

văn hoá dân tộc.- H.: Vụ Thư viện, Bộ VH-TT.- 260 tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

6 Giới thiệu hệ thống thư viện Đức/Trương Đại Lượng dịch: //Tạp chí Thư

viện Việt Nam.- 2005.- Số 1.- tr.37-41 (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

7 Lê Văn Viết Thư viện học - những bài viết chọn lọc.- H.: VHTT, 2006.-

498 tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV

và Giảng viên)

8 Nguyễn Hữu Viêm Sự hình thành thư viện Việt Nam, từ thời Hùng Vương cho tới ngô Quyền giành độc lập (trước CN tới năm 938)//Tạp chí Thư

viện Việt Nam.- 2006.- Số 3.- tr.12-17 (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

9 Nguyễn Thị Trang Nhung Hệ thống Thư viện trường phổ thông : Tập bài giảng.-H.:ĐHKHXH & NV, 2007 -Tr.?

10 Phan Văn - Nguyễn Huy Chương Nhập môn khoa học thư viện và

thông tin.- H.: ĐHQG, 1997.- tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

11 Về công tác thư viện: các văn bản pháp quy trong hệ thống thư viện

công cộng H.: Vụ Thư viện, Bộ VH-TT, 1999 290 tr.(Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

7 Hình thức tổ chức dạy học

Trang 8

7.1 Lịch trình chung

Nội dung/Tuần

Hình thức tổ chức dạy học môn học

Tổng

Lên lớp

Thực hành

Tự học

Lý thuyết

Bài tập

Thảo luận

Nội dung 1, tuần 1: Lý luận về

Nội dung 2, tuần 4: Các vấn đề

lý thuyết cơ bản của thư viện học

(tiếp theo)

lý thuyết cơ bản của thư viện học

Nội dung 3, tuần 7: Lý luận về sự

các loại hình thư viện và Kiểm tra

giữa kỳ

Nội dung tuần 12: Bài tập nhóm

Nội dung 5, tuần 13: Các hệ

thống thư viện chủ yếu ở Việt

Nam

Nội dung 5, tuần 14: Các hệ

thống thư viện chủ yếu ở Việt

Nam (tiếp theo)

Nội dung tuần 15: Ôn tập và giải

Trang 9

7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Nội dung 1, tuần 1: Lý luận về thƣ viện

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Giới thiệu và trao đổi

với sinh viên về phương pháp dạy-học theo tín chỉ

- Giới thiệu Đề cương môn học của Giảng viên

- Khái niệm, định nghĩa về thư viện

- Các yếu tố cấu thành thư viện

- Đọc Đề cương môn học Đánh dấu những vấn đề cần trao đổi với giảng viên

- Xây dựng kế hoạch học tập môn học

- Chuẩn bị những học liệu do Giảng viên yêu cầu

- Đọc các tài liệu (TL) sau:

+ TL 1 (tr.7-17) + TL 2 (tr.6-14) + TL 3 (tr.1-7)

- Đọc trước các TL chuẩn bị cho nội dung

1, tuần 2:

+ TL 1(tr.17-33) + TL 2 (tr.15-34) + TL 3 (tr.7-22) + TL 5

+ TL 8

Nội dung 1, tuần 2: Lý luận về thƣ viện (tiếp theo)

Hình thức

tổ chức

dạy học

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Bản chất, chức năng,

nhiệm vụ của thư viện

-Vai trò xã hội của thư viện

-Vài nét về lịch sử thư viện:

+ Thư viện thế giới

- Đọc các TL sau:

+ TL 1 (tr.17-33) + TL 2 (tr.15-34) + TL 3 (tr.7-22) + TL 5

+ TL 8

- Ghi chép lại những

Trang 10

+ Thư viện Việt Nam

- Ra bài tập cá nhân cho SV

những vấn đề thắc mắc

Nội dung 1, tuần 3: Lý luận về thƣ viện (tiếp theo)

Hình thức

tổ chức

dạy học

chuẩn bị

Ghi chú

Tự học 2 giờ ở thư

viện hoặc

ở nhà

Làm bài tập: Tìm hiểu lịch sử thư viện Việt Nam

(bối cảnh lịch sử, điều kiện kinh tế - văn hoá

và các mốc thời gian chính)

- Nghiên cứu lại các TL sau:

+ TL 1 (tr.17-33) + TL 2 (tr.15-34) + TL 3 (tr.7-22) + TL 5

+ TL 8

- Đọc trước các TL chuẩn bị cho nội dung

2, tuần 4:

+ TL 1 (tr.65-89) + TL 2 (tr.35-38) + TL 3 (23-25)

- Nộp bài tập vào tuần

4 (đánh máy khoảng 3 tr.A4)

Nội dung 2, tuần 4: Các vấn đề lý thuyết cơ bản của thƣ viện học

Hình thức

tổ chức

dạy học

chuẩn bị Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Đối tượng nghiên

cứu của thư viện học

- Phương pháp nghiên cứu của tượng nghiên cứu của thư viện học

- Đọc lại các TL sau:

+ TL 1 (tr.65-89) + TL 2 (tr.35-38) + TL 3 (23-25)

- Đọc trước các tài liệu chuẩn bị cho nội dung

2, tuần 5:

+ TL 1 (tr.34-64; 89-97)

+ TL 2 (tr.38-48)

Nhận bài tập

cá nhân của Sinh viên

GV chấm

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	281,32 KB