Cơ sởđánh giá tác đông môi tr ờng... Cơ sởđánh giá tác động môi tr ờng... Hơn n�a, chuyên ngành khoa h�c này còn mang... Tài nguyên có th� phân lo�i ra: tài nguyên thiên nhiên, tài ngu
Trang 1Cơ sở
đánh giá tác đông
môi tr ờng
Trang 2Cơ sở
đánh giá tác động
môi tr ờng
Trang 3Ô nhi�m môi tr��ng và s� nghèo �ói lu�n qu�n quanh ta là m�ttrong nh�ng v�n �� b�c xúc hi�n nay Nó không ch� ��i v�i chúng
ta mà c� nhân lo�i trên Trái ��t này B�o v� môi tr��ng, phát tri�nb�n v�ng trong giai �o�n công nghi�p hóa, hi�n ��i hóa ��t n��c �Vi�t Nam là s� �òi h�i và nhi�m v� quan tr�ng, c�n thi�t c�a m�ing��i Vi�t Nam T� nh�n th�c �ó, tác gi� �ã biên so�n cu�n sách
"Cơ s� �ánh giá tác ��ng môi tr��ng" nh�m m�c �ích làm tài li�utham kh�o, nghiên c�u và h��ng d�n �ánh giá tác ��ng môi tr��ng
��i v�i các d� án phát tri�n kinh t� - xã h�i Cu�n sách này có th�làm tài li�u gi�ng d�y và �ào t�o sinh viên khoa Công ngh� - Môi tr��ng � các tr��ng ��i h�c và cao ��ng, cho công tác nghiên c�u
và ngu�n tham kh�o ��i v�i các nhà qu�n lý trong công tác ho�ch
��nh chính sách v� môi tr��ng
Cu�n sách "Cơ s� �ánh giá tác ��ng môi tr��ng" ���c biên so�n d�a trên các k�t qu� nghiên c�u khoa h�c nhi�u n�m c�a tác gi� v� môi tr��ng trong th�i gian công tác t�i "Trung tâm Kh�osát, Nghiên c�u và T� v�n Môi tr��ng bi�n", Vi�n Cơ h�c thu�cVi�n Khoa h�c và Công ngh� Vi�t Nam, ��ng th�i, tác gi� �ã s�d�ng t�p các bài gi�ng v� �ánh giá tác ��ng môi tr��ng c�a chính tác gi� biên so�n �� gi�ng d�y cho sinh viên khoa Công ngh� - Môi tr��ng, tr��ng ��i h�c Dân l�p �ông �ô Hà N�i trong 10 n�mqua (1995-2005) Ngoài ra tác gi� �ã tham kh�o các tài li�u v�
�ánh giá tác ��ng môi tr��ng c�a các ��ng nghi�p trong và ngoài n��c ��c bi�t tác gi� �ã h�c h�i ���c nhi�u �i�u b� ích thông qua con ���ng trao ��i h�c thu�t, h�i th�o v� nghiên c�u khoa h�c môi tr��ng trong các �� án H�p tác Qu�c t� � Trung tâm Môi tr��ngbi�n, Vi�n Cơ h�c
�ánh giá tác ��ng môi tr��ng là �� th�c hi�n qu�n lý môi tr��ng phát tri�n b�n v�ng và ng��c l�i, �� qu�n lý môi tr��ng c�n ph�i �ánh giá tác ��ng môi tr��ng Hai v�n �� này có m�iquan h� m�t thi�t và t�ơng tác v�i nhau
�ánh giá tác ��ng môi tr��ng v�n còn là b� môn khoa h�c
�ang hình thành, nhi�u v�n �� v� ph�ơng pháp lu�n �ang ���c ti�pt�c nghiên c�u Hơn n�a, chuyên ngành khoa h�c này còn mang
Trang 4vì v�y cu�n sách này ch�c ch�n s� không th� tránh kh�i m�t s�khi�m khuy�t, r�t mong ���c các ��c gi� thông c�m và góp ý ki�n
�� nó ���c hoàn ch�nh hơn, xin chân thành c�m ơn
Nhân d�p này tôi xin trân tr�ng bày t� s� bi�t ơn c�a mình ��nBan lãnh ��o Vi�n Cơ h�c, PGS TSKH Nguy�n Ti�n Khiêm - Vi�n tr��ng, PGS TS �� Ng�c Qu�nh - Phó vi�n tr��ng Vi�n Cơhoc, GS TSKH Ph�m V�n Ninh - Giám ��c Trung tâm Môi tr��ng bi�n, GS TS Nguy�n Toàn Th�ng - Ch� nhi�m khoa Công ngh� -Môi tr��ng và PGS TS Ngô Ng�c Cát - Phó giám ��c Trung tâm
�ào t�o và chuy�n giao công ngh�, Vi�n Khoa h�c và Công ngh�Vi�t Nam, kiêm tr��ng b� môn Qu�n lý và �ánh giá tác ��ng môi tr��ng c�a tr��ng ��i h�c Dân l�p �ông �ô Hà N�i, các giáo s�,ti�n s� và các ��ng nghi�p � Vi�n Cơ h�c và Trung tâm nghiên c�u môi tr��ng bi�n thu�c Vi�n Khoa h�c và Công ngh� Vi�tNam, �ã khích l� và giúp �� tác gi� th�c hi�n cu�n sách này
Tác gi�
Trang 5GIS H� thông tin ��a lý
IRR H� s� hoàn v�n
NPV L�i nhu�n ròng
UNDP Ch�ơng trình phát tri�n c�a Liên Hi�p Qu�c UNEP Ch�ơng tình Môi tr��ng c�a Liên Hi�p Qu�c USEPA Cơ quan b�o v� môi tr��ng Hoa K�
WHO T� ch�c Y t� th� gi�i
Trang 74 Ki�n th�c khoa h�c c�n thi�t trong �TM 34
Ch ng III Các ho+t ,-ng phát tri#n c%a các ngành kinh
t.-xã h-i gây ô nhi2m và suy thoái môi tr ng
5 Ng� nghi�p và nuôi tr�ng thu� s�n 57
Ch ng IV Ti.n trình và n-i dung c%a ,ánh giá tác
1 L��c duy�t các tác ��ng môi tr��ng 70
2 �ánh giá tác ��ng môi tr��ng sơ b� hay
3 �ánh giá tác ��ng môi tr��ng ��y �� và chi
Trang 83.2 Xõy d�ng �� c�ơng �TM 73
3.3 D� trự kinh phớ và th�i gian bi�u th�c hi�n
3.4 �� xu�t cỏc nhi�m v� cơ b�n trong �TM 77
3.5 N�i dung th�c hi�n �TM ��y �� và chi ti�t 79
8 Ph�ơng phỏp k� thu�t vi�n thỏm 141
phần hai
H ớng dẫn Đánh giá Tác động Môi tr ờng đối với
Ch ng VI: 'TM ,@i vAi cỏc dB ỏn phỏt tri#n xõy dBng
I �TM ��i v�i d� ỏn xõy d�ng cỏc cụng trỡnh
Ch ng VII: 'TM ,ụ th và cụng nghi p 181
Trang 9I �TM ��i v�i các nhà máy, xí nghi�p s�n
II �TM công nghi�p khai thác khoáng s�n và
III �ánh giá tác ��ng ô nhi�m môi tr��ng �ô
IV �ánh giá hi�n tr�ng ch�t th�i r�n �ô th� và
III �TM c�a ho�t ��ng phát tri�n du l�ch 223
Ch ng IX : 'TM ,@i vAi chEt l Fng môi tr ng 229
I �ánh giá hi�n tr�ng môi tr��ng n��c 229
II �ánh giá hi�n tr�ng môi tr��ng ��t 235
III �ánh giá hi�n tr�ng môi tr��ng không khí 241
Trang 11Phần I
Những vấn đề chung đánh giá tác
động môi tr ờng
�ỏnh giỏ tỏc ��ng mụi tr��ng nh�m m�c �ớch phõn tớch m�t cỏch
cú c�n c� khoa h�c nh�ng tỏc ��ng c�a cỏc ho�t ��ng phỏt tri�nkinh t� - xó h�i mà cỏc tỏc ��ng �ú cú th� cú l�i và c�ng cú th� cú h�i ��i v�i tài nguyờn thiờn nhiờn và mụi tr��ng s�ng t�i nơi th�chi�n d� ỏn, trong �ú cú s�c kho� c�a c�ng ��ng dõn c� Xu�t phỏt t� cỏc tỏc ��ng tiờu c�c, �� ra cỏc bi�n phỏp x� lý kh�c ph�c ��gi�i quy�t m�t cỏch h�p lý nh�ng mõu thu�n gi�a yờu c�u phỏt tri�n v�i mụi tr��ng trong s�ch �ỏnh giỏ tỏc ��ng mụi tr��ng tr��c h�t ph�i c�n th�ng nh�t s� hi�u bi�t v� mụi tr��ng và phỏt tri�n, v� nh�ng tỏc ��ng gõy ụ nhi�m c�a cỏc ngành ho�t ��ngphỏt tri�n kinh t� và cỏc ph�ơng phỏp ���c s� d�ng trong quỏ trỡnh ti�n hành �ỏnh giỏ ��i v�i cỏc d� ỏn cú n�i dung khỏc nhau T�t c� cỏc v�n �� trờn ���c �� c�p t�i trong ph�n m�t này
Trang 12��i v�i cơ th� s�ng thì môi tr��ng s�ng là t�ng h�p nh�ng �i�uki�n bên ngoài có �nh h��ng ��n ��i s�ng và s� phát tri�n c�a cơth� Còn ��i v�i con ng��i thì môi tr��ng s�ng c�a con ng��i là t�ng h�p các �i�u ki�n v�t lý, sinh h�c, hoá h�c và xã h�i bao quanh, tác ��ng và �nh h��ng t�i s� s�ng và phát tri�n c�a t�ng cá th� và c�ng ��ng con ng��i
Môi tr��ng s�ng c�a con ng��i r�t r�ng l�n, là c� v� tr� bao la, trong �ó H� M�t tr�i và Trái ��t là b� ph�n �nh h��ng tr�c ti�p, rõ r�tnh�t Chúng ta có th� t��ng t��ng Trái ��t là con tàu v� tr� l�n còn loài ng��i và sinh v�t �ang s�ng trên Trái ��t là hành khách trên tàu Môi tr��ng s�ng c�a con ng��i v� m�t v�t lý bao g�m các quy�n c�aTrái ��t: th�ch quy�n, thu� quy�n và khí quy�n Th�ch quy�n là l�p ��t
�á t�o nên b� m�t c�a Trái ��t, nơi t�n t�i các tài nguyên thiên nhiên khoáng s�n và ��t �ai canh tác m�u m� Thu� quy�n là các ��i d�ơng, bi�n c� mênh mông, sông, h�, d�y ��c ch�ng ch�t trên m�t ��t và các vùng b�ng tuy�t giá l�nh B�c c�c và Nam c�c Khí quy�n là b�u không khí v�i các lo�i khí khác nhau, bao quanh trên b� m�t Trái ��t và ���cchia ra các t�ng khí khác nhau V� m�t sinh h�c, trên Trái ��t t�n t�i
Trang 13các cơ th� s�ng c�a ��ng, th�c v�t và con ng��i, ���c g�i là sinh quy�n Sinh quy�n cùng v�i th�ch quy�n, thu� quy�n và khí quy�n t�onên môi tr��ng s�ng c�a các cơ th� s�ng Nh�ng sinh quy�n khác v�icác quy�n v�t lý vô sinh là trong sinh quy�n ngoài v�t ch�t, n�ng l��ng còn có thông tin t�n t�i và phát tri�n c�a các cơ th� s�ng D�ng thông tin phát tri�n và ph�c t�p nh�t là trí tu� con ng��i và ���c coi là Trí quy�n B�ng trí tu� c�a con ng��i, khoa h�c và k� thu�t ngày càng ��t
���c nh�ng thành t�u ��nh cao, �ang làm thay ��i nhanh chóng, sâu s�c, b�ng các công ngh� m�i - công ngh� thông tin - �i�n t�, chinh ph�c v� tr� và �ã v��t ra ngoài ph�m vi c�a Trái ��t
V�i m�c �ích và n�i dung nghiên c�u khác nhau c�a môi tr��ng s�ng, có th� phân ra môi tr��ng t� nhiên, môi tr��ng xã h�i
và môi tr��ng nhân t�o
Môi tr��ng t� nhiên bao g�m các nhân t� t� nhiên: l�t lý, hoá h�c, sinh h�c, ��a ch�t, ��a lý, t�n t�i khách quan ngoài ý mu�n c�acon ng��i, ho�c ít ch�u chi ph�i c�a con ng��i
Môi tr��ng xã h�i là c�ng ��ng con ng��i có m�i quan h� gi�acon ng��i v�i nhau C�ng ��ng con ng��i h�p thành m�t b� l�cho�c m�t qu�c gia xã h�i, t�o ra các th� ch�, t� ch�c kinh t� xã h�i Môi tr��ng nhân t�o bao g�m các nhân t� v�t lý, sinh h�c, xã h�i do con ng��i t�o nên và ch�i s� chi ph�i c�a con ng��i
C� ba lo�i môi tr��ng trên th��ng t�n t�i cùng nhau, t�ơng tác l�n nhau, th�ng nh�t trong môi tr��ng s�ng c�a con ng��i Các nhân t� môi tr��ng t� nhiên, nhân t�o hay xã h�i tác ��ng ��n con ng��i ���c g�i chung là ch�t l��ng môi tr��ng ��i v�i ��i s�ng
và s�c kho� con ng��i
2 Tài nguyên
Tài nguyên bao g�m t�t c� các ngu�n nguyên li�u, n�ng l��ng, lao
��ng, thông tin có trên trái ��t và trong không gian v� tr�, mà con ng��i có th� s� d�ng ph�c v� cu�c s�ng và phát tri�n xã h�i c�a mình Tài nguyên có th� phân lo�i ra: tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên nhân v�n
Tài nguyên thiên nhiên g�n li�n v�i các nhân t� t� nhiên, còn tài nguyên nhân v�n g�n li�n y�u t� con ng��i và xã h�i
Trang 14Tài nguyên thiên nhiên bao g�m các d�ng tài nguyên n��c, trong �ó có n��c m�t (n��c ao, h�, sông, bi�n), n��c d��i ��t(n��c ng�m, n��c khe n�t, n��c khoáng, n��c karst) Tài nguyên sinh v�t (��ng v�t, th�c v�t), tài nguyên ��t (��t nông nghi�p, lâm nghi�p, ��t �, v.v.), tài nguyên khoáng s�n (vàng, b�c, �á quý, than
�á, d�u ,khí ��t ,v.v.), tài nguyên lao ��ng
Trong các lo�i tài nguyên trên có th� phân chia theo kh� n�ng tái t�o và tài nguyên không tái t�o ���c Tài nguyên tái t�o là các d�ng tài nguyên có ngu�n cung c�p n�ng l��ng, thông tin h�u nh�liên t�c và vô t�n t� bên ngoài v� tr� vào trái ��t, t�n t�i và phát tri�n Nó ch� m�t �i khi không còn ngu�n n�ng l��ng, thông tin nói trên Tài nguyên tái t�o ���c là nh�ng tài nguyên có th� t� duy trì ho�c t� b� xung m�t cách liên t�c n�u ���c qu�n lý khôn khéo Tài nguyên tái t�o ���c g�m n�ng l��ng m�t tr�i, n�ng l��ng gió, n�ng l��ng sóng bi�n, n�ng l��ng n��c, tài nguyên sinh h�c Tài nguyên không tái t�o ���c là nh�ng tài nguyên t�n t�i m�tcách h�u h�n, s� m�t �i ho�c hoàn toàn b� bi�n ��i, không còn gi�l�i tính ch�t ban ��u sau quá trình s� d�ng �ó là tài nguyên khoáng s�n, nhiên li�u khoáng, các thông tin di truy�n b� m�t d�nkhông còn gi� l�i ���c cho ��i sau
3 Phát tri�n kinh t� - xã h�i
Phát tri�n kinh t� - xã h�i th��ng g�i t�t là phát tri�n Phát tri�n
là quá trình c�i thi�n và nâng cao �i�u ki�n s�ng v� v�t ch�t và tinh th�n c�a con ng��i b�ng s� nâng cao trình �� và n�ng l�c c�a l�cl��ng s�n xu�t, quan h� xã h�i, nâng cao ch�t l��ng v�n hoá Phát tri�n là xu th� t� nhiên c�a m�i cá nhân con ng��i ho�c c�ng ��ngcác con ng��i Quá trình phát tri�n c�a m�i qu�c gia có m�c �ích
và yêu c�u nh�t ��nh, tiêu bi�u cho m�c s�ng v�t ch�t và tinh th�nc�a ng��i dân trong qu�c gia �ó Các ch� tiêu kinh t� th��ng ���cc� th� hoá b�ng các ch� tiêu v� ��i s�ng v�t ch�t nh� l�ơng th�c, nhà �, n�ng l��ng, v�t li�u, �i�u ki�n s�c kh�e và ch� tiêu tinh th�nnh� giáo d�c, ho�t ��ng du l�ch v�n hoá, ngh� thu�t, bình ��ng xãh�i, t� do chính tr�, tôn giáo, truy�n th�ng l�ch s� c�a m�i qu�c gia
Trang 15M�i qu�c gia trên th� gi�i ��u có ���ng l�i, chính sách, chi�nl��c và m�c tiêu phát ti�n kinh t� - xã h�i c�a n��c mình, không ai gi�ng ai Các m�c tiêu c� th� c�a t�ng n��c ph� thu�c vào trình
�� dân trí và kinh t� - xã h�i hi�n t�i c�a n��c �ó và liên quan t�is� phân hoá giàu nghèo khác nhau ��i v�i các n��c nghèo, kinh t� kém phát tri�n thì yêu c�u m�c s�ng th�p hơn so v�i các n��cgi�u, kinh t� phát tri�n
S� phát tri�n kinh t� - xã h�i c�a m�i qu�c gia nói riêng và th�gi�i nói chung ��u có quy h�ach và k� ho�ch c� th� theo không gian và th�i gian ��i v�i m�t s� n��c theo xã h�i ch� ngh�a nh�Trung Qu�c, Vi�t Nam, Cu Ba thì k� ho�ch phát tri�n kinh t�th��ng th�c hi�n 5 n�m, còn ��i v�i Liên Hi�p Qu�c th��ng là 10 n�m T� n�m 1960 ��n n�m 1970 là k� ho�ch chi�n l��c 10 n�mv�i m�c tiêu s� d�ng vi�n tr� c�a các n��c gi�u, phát tri�n có n�nkhoa h�c hi�n ��i, tiên ti�n �� giúp �� các n��c nghèo, �ang phát tri�n v�i m�c �ích nâng cao m�c s�ng c�a các n��c �ó Ti�p theo
là k� ho�ch phát tri�n 10 n�m l�n th� hai c�a Liên Hi�p Qu�c t�
1970 ��n n�m 1980 nh�m b� xung thêm m�c tiêu c�a k� ho�ch 10 n�m tr��c ch�a th�c hi�n ���c �ó là m�c tiêu v� bình ��ng vàcông b�ng trong xã h�i, v� công b�ng trong phân ph�i nh�ng thành qu� chung c�a phát tri�n trong xã h�i Các nhà chi�n l��c qu�c t�
�ánh giá r�ng m�c tiêu c�a giai �o�n này c�ng không ��t ���c k�tqu� nh� mong mu�n Nguyên nhân c�a s� không ��t ���c là do s�b�t h�p lý và m�t cân ��i kinh t� th� gi�i, là s� b�t bình ��ng trong quan h� m�u d�ch gi�a các n��c phát tri�n và ch�m phát tri�n.Chi�n l��c phát tri�n kinh t� th� gi�i c�a Liên Hi�p Qu�c 10 n�ml�n th� ba ���c b�t ��u t� n�m 1981 N�i dung chính c�a chi�n(l��c này) v�n là t�ng tr��ng n�n kinh t� c�a các n��c �ang phát tri�n v�i t�c �� cao và hình thành tr�t t� kinh t� th� gi�i m�i S� phát tri�n kinh t� xã h�i trên th� gi�i ���c phân chia ra các
mô hình phát tri�n khác nhau:
Mô hình t�ng tr��ng Tân c� �i�n d�a trên cơ ch� th� tr��ng k�ho�ch hoá, s� h�u t� nhân, tích lu� v�n b�ng ti�t ki�m trong n��c
và thu hút v�n t� n��c ngoài
Mô hình phát tri�n kinh t� theo ki�u kinh t� Mac-xít d�a trên các nguyên t�c k� ho�ch hoá phát tri�n t�p trung, l�c l��ng s�n
Trang 16xu�t ch� y�u s� h�u Nhà N��c và th�ng nh�t qu�n lý c�a nhà n��c v� kinh t� và theo cơ ch� xã h�i ch� ngh�a, b� qua ch� ��phong ki�n và t� b�n ch� ngh�a, xây d�ng xã h�i xã h�i ch� ngh�a
Mô hình kinh t� t� b�n ch� ngh�a ch� y�u là k� ho�ch hoá phát tri�n kinh t� N�i dung các k� ho�ch phát tri�n do nhà n��c xác
��nh ch� mang tính ch�t ��nh h��ng, duy trì s� h�u cá nhân và cơch� th� tr��ng t� do, có nh�ng c�i cách v� c�u trúc và qu�n lý kinh t�, t�ng c��ng m�t s� bi�n pháp ki�m tra c�a nhà n��c ��i v�icông nghi�p và xây d�ng m�t s� xí nghi�p qu�c doanh làm ch� l�ccho n�n kinh t�
S� phát tri�n kinh t� - xã h�i gi�a các qu�c gia trên th� gi�i có tính ph� thu�c trong phát tri�n T�t c� các qu�c gia ��u ph� thu�cl�n nhau trong phát tri�n, ít có n��c nào có th� ��c l�p hoàn toàn
��i v�i các n��c khác
4 �a d�ng sinh h�c là s� phong phú v� ngu�n gen, v� gi�ng, loài sinh
v�t và h� sinh thái trong t� nhiên N��c ta thu�c �i�u ki�n khí h�unhi�t ��i �m, gió mùa, là m�t trong nh�ng trung tâm �a d�ng sinh h�ccao c�a th� gi�i Song trong th�c t�, h�u h�t các h� sinh thái t� nhiên
�ã ch�u tác ��ng trong quá trình phát tri�n kinh t� - xã h�i
Trên c�n, các h� sinh thái r�ng t� nhiên b� m�t nh� � Tây Nguyên, r�ng b� phá và chuy�n sang tr�ng các cây công nghi�pnh� cà phê, h�t tiêu, cao su Nhi�u di�n tích r�ng � phía b�c b� phá
�� tr�ng các cây l�ơng th�c n�ng su�t th�p, sau �ó �� hoang hoá D��i n��c do phát tri�n kinh t� - xã h�i, các ngu�n th�i gia t�ng tác ��ng ��n môi tr��ng ch�t l��ng n��c, gây suy gi�m �ad�ng sinh h�c thu� v�c ho�c làm gi�m s� l��ng cá th�, nguy hi�mhơn là làm gi�m ch�t l��ng các loài có ý ngh�a khai thác làm th�cph�m do kh� n�ng tích t� ��c t�
R�ng � Vi�t Nam v�i h� ��ng th�c v�t �a d�ng và phong phú
và chia ra nhi�u ki�u r�ng khác nhau �a d�ng các loài sinh v�ttrong các h� sinh thái r�ng, các thu� v�c n��c ng�t và bi�n (b�ng 1)
Trang 17B�ng: 1 Th�ng kê thành ph�n loài sinh v�t
4 ��ng v�t không x��ng s�ng � n��c-N��c ng�t
-Bi�n
782 7.421
Ngu�n: Vi�n sinh thái và tài nguyên sinh v�t [1 ]
Hi�n nay �a d�ng sinh h�c � Vi�t Nam �ang b� m�t mát và gi�m sut Nguyên nhân là do m�t nơi sinh c�, do s� khai thác quá m�c, do s� ô nhi�m ngày càng gia t�ng và ô nhi�m sinh h�c Nhi�u di�n tích r�ng v�n ti�p t�c b� tàn phá, thu h�p l�i �� tr�ng cây l�ơng th�c và chuy�n ��i cơ c�u cây tr�ng mang tính ch�t
Trang 18hàng hoá � vùng ��ng b�ng, di�n tích các h� sinh thái nông nghi�p c�ng �ang b� thu h�p d�n, nh��ng ch� cho các khu �ô th�
và khu công nghi�p Nhi�u di�n tích tr�ng lúa � ven bi�n n�ng xu�t th�p �ã ���c c�i t�o �� chuy�n sang các ��m, ao nuôi tr�ngth�y s�n M�t s� vùng ��t cát ven bi�n mi�n Trung c�ng ���cchuy�n sang thành ��m nuôi tôm N�u không có bi�n pháp quy ho�ch chuy�n ��i h�p lý thì ch�c n�ng sinh thái t� nhiên v�n có c�a nhi�u vùng quan tr�ng c�a ��t n��c s� b� thay ��i, �nh h��ng t�i m�c tiêu phát tri�n b�n v�ng và th� h� con cháu mai sau
Các ho�t ��ng phát tri�n kinh t� - xã h�i �ã �nh h��ng ��n s�l��ng cá th� s� loài quí hi�m suy gi�m rõ r�t và s� l��ng các loài
��ng, th�c v�t ��a vào sách �� Vi�t Nam ngày càng t�ng Các loài thú hoang dã v�n b� khai thác b�ng m�i cách �� ph�c v� cho "thói quen tiêu th� "lãng phí tài nguyên còn t�n t�i trong m�t b� ph�n dân chúng � vùng ven bi�n nguy cơ t�n th�t l�n v� �a d�ng sinh h�c, nguy cơ b� di�t ch�ng c�a nhi�u loài h�i s�n �ã ���c c�nh báo S� khai thác r�ng c�n ki�t d�n t�i s� m�t môi tr�ơng c� trú và sinh s�ng c�a ��ng v�t Vi�c m�t �i m�t s� di�n tích r�ng r�t l�n t�tr�ơc t�i nay là m�t trong nh�ng nguyên nhân cơ b�n làm suy gi�m
�a d�ng sinh h�c trên c�n � Vi�t Nam ��i v�i sinh v�t bi�n tình tr�ng khai thác h� sinh thái ven b�, nơi c� trú c�a nhi�u loài th�ysinh có giá tr� khoa h�c và kinh t� �ang tr� nên khó ki�m soát R�ng ng�p m�n là nơi nuôi d��ng nhi�u loài h�i s�n có giá tr�kinh t� cao nh� tôm bi�n, cua, cá b�p, sò, ngao, �c h�ơng, R�ng ng�p m�n còn là b�c t��ng xanh v�ng ch�c b�o v� b� bi�n, �êbi�n, h�n ch� xói l� và tác h�i c�a bão l�t R�ng ng�p m�n còn là hàng rào h�p th� m�t ph�n nh�ng ch�t ô nhi�m, các kim lo�i n�ngt� các sông �� ra Nh�ng m�t s� ��a ph�ơng nhân dân c�ng ch�a
ý th�c ���c ��y �� v� giá tr� c�a h� sinh thái, h� �ã phá r�ng ng�pm�n �� l�y ��t làm ��m �� nuôi tr�ng th�y s�n, làm �nh h��ng
��n ��i s�ng c�a dân nghèo, ��n s� b�o t�n �a d�ng sinh h�c San hô và R�n san hô �ã và �ang b� khai thác quá m�c �� làm vôi, làm �� v�t l�u ni�m, th�m chí nguy h�i hơn là khai thác b�ng ph�ơng pháp h�y di�t nh� �ánh mìn, s� d�ng hóa ch�t ��c �� b�t
h�i s�n s�ng trong r�n san hô
Trang 19B�ng 2: Tình tr�ng di�n bi�n s� l��ng m�t s� loài ��ng v�t, th�c v�t quý
hi�m có giá tr� kinh t� � Vi�t Nam
Th�ì gian S�
Trang 2027 Sâm Ng�cLinh Kh.thác 6-8 t�n/n�m kho�ng 100-150kg/n
gia tri cao
r�t hi�m, có nguy cơ m�t gi�ng, m�t gen
s�n kinh t� cao
su�t gi�m 2 - 6 l�n
Ngu�n: Vi�n Sinh thái và tài nguyên Sinh v�t [1]
Ngu�n th�y s�n n��c ng�t nhi�u nơi b� gi�m sút nghiêm tr�ng
��c bi�t � các vùng ��ng b�ng châu th�, s�n l��ng khai thác cá t�nhiên �ã gi�m 9,5 l�n [13]
S� l��ng các loài trong sách �� Vi�t Nam t�ng Trong �ó có
365 loài ��ng v�t và 356 loài th�c v�t quý hi�m �ang có nguy cơb� tiêu di�t � các m�c �� khác nhau
5 S� c� r�i ro môi tr��ng là các tai bi�n ho�c r�i ro x�y ra trong
quá trình ho�t ��ng phát tri�n kinh t� - xã h�i c�a con ng��i ho�c
do bi�n ��i th�t th��ng c�a th�i ti�t, khí h�u toàn c�u và s� ho�t
��ng n�i l�c ��t bi�n c�a l�p v� Trái ��t trong t� nhiên, gây ô nhi�m, làm suy thoái môi tr��ng nghiêm tr�ng
5.1. Các s� c� môi tr��ng do các ho�t ��ng phát tri�n kinh t� - xã h�i gây ra bao g�m s� c� tràn d�u trên bi�n, rò r� hoá ch�t, ng� ��cc�p tính
S� c� tràn d�u
S� c� tràn d�u trên bi�n và c�a sông ch� y�u do các ho�t ��ng th��ng xuyên c�a giao thông v�n t�i bi�n, các ho�t ��ng th�m dò,khai thác d�u khí trên th�m l�c ��a gây ra S� c� tràn d�u gia t�ng
�ã d�n ��n ô nhi�m môi tr��ng nghiêm tr�ng, tác ��ng x�u ��ncác h� sinh thái bi�n và gây thi�t h�i cho ho�t ��ng kinh t� - xã h�i Hi�n tr�ng tràn d�u �ã x�y ra t� n�m 1995 ��n ��u n�m 2000
Trang 21là 30 v� S� l��ng d�u tràn ra bi�n và trên sông ��c tính 91.622 t�n (B�ng 3)
S� c� môi trư�ng do rò r� hoá ch�t
Trong quá trình phát tri�n kinh t� - xã h�i, các hóa ch�t ngày càng
���c s� d�ng nhi�u c� v� s� l��ng c�ng nh� ch�ng lo�i hóa ch�t Ph�n l�n các thi�t b�, kho ch�a hóa ch�t ch�a ��m b�o k� thu�t an toàn Vi�c qu�n lý và s� d�ng hóa ch�t th��ng không tuân th�
�úng k� thu�t an toàn, nên �ã �� x�y ra s� c� môi tr��ng do rò r�hóa ch�t �a s� hóa ch�t là ��c h�i, có kh� n�ng ti�m tàng nguy hi�m �� gây ra nh�ng �nh h��ng khác nhau ��i v�i s�c kh�e con ng��i, ��i v�i môi tr��ng s�ng Nó c�ng có kh� n�ng gây ra nh�ng th�m h�a v�i quy mô r�t l�n và �nh h��ng lâu dài t�i môi tr��ng s�ng
Hi�n tr�ng môi tr��ng do rò r� hóa ch�t trong nh�ng n�m qua
�ã t�ng x�y ra nhi�u l�n, gây �nh h��ng t�i môi tr��ng và s�ckh�e con ng��i
S� c� ng� ��c c�p tính
Trang 22Nguyên nhân ch� y�u s� c� ng� ��c c�p tính là do s� d�ng hóa ch�t trong công nghi�p, th� công nghi�p, nông nghi�p ch�a �úng quy trình k� thu�t an toàn ho�c các bi�n pháp phòng ng�a ch�a
5.2 Các s� c� môi trư�ng thiên nhiên
Bão, áp th�p nhi�t ��i
B�ng 4: Thi�t h�i do bão gây ra t� n�m 1995-1999
Trang 23Do s� bi�n ��i th�t th��ng v� th�i ti�t, khí h�u toàn c�u �ã làm cho c��ng �� bão và áp th�p nhi�t ��i ngày càng gia t�ng, gây thi�t h�ir�t l�n v� ng��i và c�a c�i v�t ch�t, làm �nh h��ng ��n môi tr��ng sinh thái Hi�n tr�ng bão và áp th�p nhi�t ��i kéo dài, gây m�a l�n, t�o l� tàn phá mùa màng, nhà c�a và các công trình phúc l�i xã h�i S� thi�t h�i gây ra do bão ���c trình bày trong b�ng 4
L� l�t
C�ng nh� bão, l� l�t do các h�ên t��ng b�t th��ng v� th�i ti�t, khí h�u, th�y v�n gây ra ngày càng nhi�u và ph�c t�p Cùng v�i n�ncháy r�ng, phá r�ng ��u ngu�n, r�ng phòng h� và s� suy thoái th�m th�c v�t, các tr�n l� l�t di�n ra ngày càng ác li�t v�i quy mô l�n, gây thi�t h�i n�ng n� v� ng��i và c�a, phá h�y cân b�ng sinh thái và gây ô nhi�m môi tr��ng
Hi�n tr�ng l� l�t �ã x�y ra trong th�i gian qua th��ng trùng h�pv�i các tâm bão và áp th�p nhi�t ��i gây ra m�a l�n, kéo dài nhi�ungày ��c bi�t tr�n l� th� k� x�y ra vào cu�i n�m 1999 � mi�nTrung t� Qu�ng Bình ��n Ninh Thu�n, và ��c bi�t nguy h�i nh�t �t�nh Th�a Thiên Hu�, �ã gây thi�t h�i l�n v� ng��i và c�a, g�nnghìn ng��i ch�t và m�t tích, làm thi�t h�i r�t l�n v� tài nguyên thiên nhiên và môi tr��ng s�ng Sau tr�n l� môi tr��ng �ã b� ônhi�m n�ng n�, các h� sinh thái b� phá h�y và suy thoái, nhi�u gia
�ình m�t nhà c�a ph�i ly tán ��n nơi khác sinh s�ng
Trang 24ra các s� c� môi tr��ng s�t, s�t, xói l� và n�t ��t Các s� c� này �ãgây thi�t h�i l�n v� kinh t� và ��i s�ng c�a con ng��i và �nhh��ng nghiêm tr�ng ��n môi tr��ng
Các hi�n t��ng s�t, xói l� ��t ngày càng gia t�ng � b� bi�n,ven sông và l� quét, l� �á � các vùng núi cao, �ã x�y ra ��t bi�n,làm ch�t nhi�u ng��i, phá hu� h� sinh thái, �nh h��ng l�n ��n môi tr��ng sinh s�ng
Cháy r�ng
Cháy r�ng th��ng do th�i ti�t n�ng nóng kéo dài, cùng v�i n�n phár�ng do du canh du c�, di dân t� do, khai thác r�ng trái phép và ý th�c b�o v� r�ng kém Cháy r�ng c�ng �ã x�y ra th��ng xuyên và nghiêm tr�ng � các t�nh mi�n núi phía b�c và Tây nguyên và ��c
Trang 25bi�t v� cháy r�ng chàm � U Minh Th��ng S� c� cháy r�ng �ãgây thi�t h�i l�n v� kinh t� và h�y ho�i h� sinh thái, làm suy toái môi tr��ng Di�n tích r�ng b� m�t do cháy r�ng trong các n�m qua
�ã t�ng không ng�ng và �áng k� (B�ng 7)
B�ng 7 : Th�ng kê di�n tích r�ng b� cháy các n�m 1995-1998
Thi�t h�i �ơn v�
�ông �úc, kinh t� phát tri�n Hàng n�m nơi �ây th��ng x�y ra sóng bão trong n��c dâng do bão, và sóng l�n không liên quan ��nbi�n ��ng th�i ti�t và th��ng g�i chung là sóng th�n Sóng th�n
�ã gây ra nhi�u thi�t h�i v� kinh t� c�ng nh� tài nguyên, môi tr��ng vùng ven bi�n Hi�n t��ng sóng th�n l�n gây ra do ��ng
��t và ho�t núi l�a � ngoài khơi � n��c ta ít x�y ra Theo tài li�u nghiên c�u sóng th�n do ��ng ��t c�a Ph�m V�n Th�c(1995) thì sóng th�n l�n �ã x�y ra � ven bi�n ��ng b�ng B�c B�vào n�m 1903 và � ��ng b�ng Nam B� vào n�m 1904 Sóng th�n �ã tàn phá n�ng n�, hàng nghìn ng��i ch�t, hàng tr�mthuy�n bè b� nh�n chìm và r�t nhi�u nhà c�a b� s�p �� và cu�ntrôi ra bi�n
Sóng bão trong n��c dâng bão, ���c hình thành khi khí áp trên m�tbi�n b� gi�m và th��ng liên quan ��i v�i xoáy thu�n nhi�t ��i Sóng th�n ���c hình thành do ��ng ��t ho�c ho�t ��ng núi l�a � ngoài bi�nhay ��i d�ơng Nh�ng tr�n ��ng ��t và núi l�a � d��i �áy bi�n gây ra bi�n ��ng ��t ng�t b� m�t ��a hình làm cho toàn b� kh�i n��c � �ây b�h� xu�ng, sau �ó l�i ���c dâng cao, t�o ra sóng bi�n tràn �i m�i h��ng
Trang 26Sóng th�n do ��ng ��t và núi l�a th��ng l�n, ph� thu�c vào c��ng ��
��ng ��t và núi l�a �� cao sóng th�n th��ng vài mét và có khi ��t t�ikho�ng ch�c mét và th�m chí cao hơn nhi�u ��ng n�ng c�a sóng th�nr�t l�n, n�ng l��ng c�a m�i ��t sóng th�n n�m trong kho�ng 1019-1023ergs T�n su�t c�a sóng th�n khá th�p, nó ph� thu�c vào t�n su�t xu�thi�n c�a các tr�n ��ng ��t l�n � �áy bi�n ho�c �áy ��i d�ơng hay ven b� Theo th�ng kê c�a các chuyên gia ��ng ��t thì t�n suât xu�t hi�nsóng th�n do ��ng ��t � bi�n �ông gây ra ch� hàng ch�c n�m m�i xu�thi�n m�t l�n Các tài li�u nghiên c�u v� sóng th�n � n��c ta còn h�nch� và ch�a có công trình nào phân bi�t gi�a sóng th�n gây ra do ��ng
��t và núi l�a (n�i sinh) và sóng gây ra do bão (ngo�i sinh)
��t sóng th�n m�i x�y ra � �n �� d�ơng vào cu�i tháng 12 n�m
2004 là m�t th�m ho� l�n c�a th� gi�i Sóng th�n �ã c��p �i hơn220.000 ng��i c�a 8 n��c Nam Á và �ông Nam Á Riêng In�ônêxia s� ng��i ch�t lên t�i 170.000 ng��i Nhi�u tàu thuy�n
và nhà c�a và các ph�ơng ti�n, công trình khác b� tàn phá ghê g�m S� ng��i s�ng xót, không gia c� lên ��n hàng tri�u ng��i
�ây là ��t sóng th�n l�ch s� ch�a t�ng th�y t� tr��c t�i nay Nó �ãlàm thi�t h�i và �nh h��ng r�t l�n v� kinh t�, xã h�i và môi tr��ngs�ng nghiêm tr�ng
6 Xung ��t môi tr��ng là xung �� v� l�i ích c�a các t� ch�c, cá
nhân, trong khai thác, s� d�ng và b�o v� môi tr��ng
V�i ���ng l�i ��i m�i, n�n kinh t� liên t�c phát tri�n và t�ng tr��ng v�i t�c �� cao T�c �� phát tri�n nhanh, nh�ng cơ ch�chính sách qu�n lý c�a Nhà n��c và ý th�c c�a con ng��i ��i v�iv�n �� môi tr��ng còn h�n ch� và ch�a ���c hoàn thi�n V�n �� ônhi�m do các ho�t ��ng kinh t� gây ra �ã d�n ��n các mâu thu�n
��i kháng, b�t hòa gi�a nh�ng ng��i gây ra ô nhi�m v�i c�ng
��ng con ng��i b� h�ng ch�u ô nhi�m S� b�t bình ��ng trong vi�ch��ng l�i t� môi tr��ng, làm n�y sinh xung ��t gi�a các nhóm xã h�i S� xung ��t môi tr��ng có m�c �� khác nhau, tùy thu�c vào quy mô và m�c �� nguy hi�m c�a ngu�n gây ô nhi�m Ph�n l�ncác xung ��t môi tr��ng ch� d�ng l�i � m�c �� ti�m �n Tình tr�ng xung ��t b�ng v� l�c ít x�y ra và ph�n l�n là � m�c �� khi�u ki�nlên các c�p chính quy�n c�p trên
Nguyên nhân ch� y�u d�n ��n xung ��t môi tr��ng là:
Trang 27� S� b�t bình ��ng trong vi�c h��ng l�i ích do ho�t ��ng phát tri�n kinh t� - xã h�i mang l�i;
� S� b�t ��ng v� nh�n th�c và hành vi trong cách �ng x� v�inhau và x� s� v�i tài nguyên và môi tr��ng
� S� b�t l�c c�a chính quy�n s� t�i trong vi�c gi�i quy�t mâu thu�n, b�t hòa v� v�n �� ô nhi�m S� mâu thu�n tích t� lâu ngày không ���c gi�i quy�t tri�t �� là y�u t� d�n ��n bùng phát xung ��t
� Không có s� tham gia bàn b�c chân tình gi�a các bên gây ra ô nhi�m và bên b� ô nhi�m, trên quan �i�m hai bên ��u có l�i; Thi�u khuôn m�u c�a làng v�n hoá
S� xung ��t môi tr��ng th��ng ���c phân ra các d�ng:
� Xung ��t trong c�ng ��ng Các xung ��t này ph�n l�n d�ng
� m�c khi�u ki�n, ít x�y ra b�ng v� l�c S� xung ��t này có th� nh�n th�y � trong các làng ngh� th� công truy�n th�ng gi�a các nhóm ng��i làm ngh� v�i nhóm ng��i không làm ngh�, xung ��t gi�a cá nhân trong dòng h� v�i dòng h�
Trang 28� Xung ��t có phân chia chi�n tuy�n ph�n l�n di�n ra do s�
tranh ch�p s� d�ng tài nguyên gi�a các c�ng ��ng khác nhau,
gi�a ch�t th�i công nghi�p v�i s�n xu�t nông nghi�p và nuôi
tr�ng th�y s�n, gi�a làng ngh� v�i làng không làm ngh�, S�xung �ôt x�y ra do s� ô nhi�m môi tr��ng quá n�ng n� không th� ch�u ��ng n�i, trong khi �ó chính quy�n ��a ph�ơng b�t l�c
� Xung ��t gi�a các cơ quan qu�n lý môi tr��ng và dân c�;Khi s� b�t hoà x�y ra gi�a hai bên gây ô nhi�m và b� ô nhi�m, s�xung ��t d�n ��n khi�u ki�n Chính quy�n s� t�i gi�i quy�t b�ng ph�ơng pháp hòa gi�i, không c�ng r�n v�i bên gây ô nhi�m vàkhông th�a �áng v�i bên khi�u ki�n thì s� n�y sinh ra s� b�t hòagi�a chính quy�n và nhân dân ��a ph�ơng Chính quy�n là ng��i
��i di�n cho dân qu�n lý ��a bàn v� môi tr��ng s�ng, nh�ng làm vi�c y�u kém s� làm m�t ni�m tin ��i v�i dân
Xung ��t gi�a các cơ quan qu�n lý v�i nhau
S� xung ��t này th��ng x�y ra gi�a cơ quan qu�n lý d� án phát tri�n kinh t� - xã h�i v�i chính quy�n ��a ph�ơng Ví d� d� án s�nxu�t v�t li�u xây d�ng c�a huy�n ���c tri�n khai � m�t xã nào �ó.Khói c�a các lò g�ch gây ô nhi�m cho nhân dân trong xã s� t�i, nhân dân b�t bình v�i d� án, chính quy�n xã s� t�i ki�n Huy�n v�s� gây ô nhi�m môi tr��ng lên c�p cao hơn có th�m quy�n
V�n �� xung ��t môi tr��ng là m�t trong nh�ng v�n �� b�c xúc trong xã h�i hi�n nay ��c bi�t nó th��ng x�y ra � các làng ngh�s�n xu�t th� công m� ngh� � ��ng b�ng châu th� sông H�ng
7 B�o v� môi tr��ng, phát tri�n b�n v�ng
Môi tr��ng là t�ng h�p các �i�u ki�n s�ng c�a con ng��i Phát tri�n là quá trình c�i t�o và c�i thi�n các �i�u ki�n �ó Quan h�gi�a môi tr��ng và phát tri�n r�t ch�t ch� v�i nhau Môi tr��ng luôn ch�u các tác ��ng c�a các ho�t ��ng phát tri�n xã h�i, còn phát tri�n luôn luôn gây ra ô nhi�m và làm suy thoái môi tr��ng Môi tr��ng là ��a bàn và là ��i t��ng c�a phát tri�n
Trang 29B�o v� môi tr��ng bao g�m các ho�t ��ng phòng ng�a và h�nch� các tác ��ng x�u c�a các ho�t ��ng phát tri�n ��i v�i môi tr��ng, kh�c ph�c ô nhi�m, suy thoái, s� c� môi tr��ng, nâng cao ch�t l��ng môi tr��ng và b�o ��m cân b�ng sinh thái
Phát tri�n b�n v�ng là phát tri�n �áp �ng các nhu c�u v�t ch�t
và tinh th�n c�a th� h� hi�n t�i nh�ng không làm t�n h�i ��n kh�n�ng th�a mãn nhu c�u �ó c�a các th� h� t�ơng lai
Trên th� gi�i c�ng nh� � m�i qu�c gia ��u t�n t�i hai h� th�ng song song v�i nhau �ó là h� th�ng kinh t� xã h�i và h� th�ng môi tr��ng
H� th�ng kinh t� xã h�i ���c c�u thành b�i các thành ph�n s�nxu�t, l�u thông phân ph�i, tiêu dùng s�n ph�m, tích l�y, ��u t� v�nt�o ra nguyên v�t li�u, n�ng l��ng hàng hóa, ph� th�i và có s� trao
��i l�u thông gi�a các ph�n t� c�u thành h�
H� th�ng môi tr��ng bao g�m các thành ph�n môi tr��ng t�nhiên, môi tr��ng xã h�i và môi tr��ng nhân t�o
Các ho�t ��ng phát tri�n kinh t� luôn luôn có hai m�t: tích c�c
và tiêu c�c, t�c là có l�i và có h�i Ho�t ��ng phát tri�n t�o ra các s�n ph�m, c�a c�i v�t ch�t �� c�i thi�n ��i s�ng cho con ng��i, song trong các ho�t ��ng phát tri�n c�ng �ã gây ra các ch�t th�i
��c h�i, làm ô nhi�m và suy thái môi tr��ng, �nh h��ng ��n s�ckh�e c�ng ��ng
Môi tr��ng thiên nhiên b�n thân c�ng có hai m�t tích c�c và tiêu c�c Thiên nhiên cung c�p ngu�n tài nguyên phong phú "r�ng vàng, bi�n b�c" và phúc l�i cho con ng��i, nh�ng ��ng th�i c�ng
là ngu�n gây thiên tai, th�m h�a ��i v�i s�n xu�t và ��i s�ng cho con ng��i nh� bão, l� l�t, ��ng ��t, sóng th�n, xói l� b� bi�n c�asông v.v
M�c tiêu c�a phát tri�n kinh t� xã h�i ph�i g�n li�n v�i b�o v�môi tr��ng Mu�n b�o v� môi tr�ơng t�t ph�i th�c hi�n phát tri�n
xã h�i b�n v�ng và ng��c l�i B�o v� môi tr��ng là ph�i �ánh giá các tác ��ng tiêu c�c c�a các ho�t ��ng phát tri�n và �� xu�t ra các bi�n pháp qu�n lý, phòng ch�ng và x� lý chúng
Trang 30� n��c ta v�n �� phát tri�n kinh t� xã h�i và b�o v� môi tr��ngc�ng �ã ���c ��ng và Chính ph� r�t quan tâm Chi�n l��c phát tri�n kinh t� xã h�i ���c g�n li�n v�i chi�n l��c b�o v� môi tr��ng Chúng ta �ã th�c hi�n phát tri�n kinh t� xã h�i theo k�ho�ch 5 n�m và ��nh h��ng 10 n�m ho�c 20 n�m Chi�n l��c phát tri�n kinh t� xã h�i t� th�i k� quá �� lên ch� ngh�a xã h�i V� môi tr��ng, Nhà n��c c�ng �ã �� xu�t chi�n l��c qu�c gia v� b�o v�môi tr��ng và ban hành chính th�c ngày 12 tháng 06 n�m 1991.K� ho�ch qu�c gia v� b�o v� môi tr��ng �ã xác ��nh các m�c tiêu l�n v� th� ch� và t� ch�c:
� Thành l�p cơ quan qu�n lý môi tr��ng,
� Xây d�ng chính sách và lu�t pháp môi tr��ng,
� Thành l�p m�ng l��i quan tr�c môi tr��ng,
� L�p k� ho�ch t�ng h�p v� s� d�ng và phát tri�n tài nguyên,
� Xây d�ng chi�n l��c phát tri�n b�n v�ng cho các ngành,
� �ánh giá tác ��ng môi tr��ng,
� So�n th�o chi�n l��c môi tr��ng và phát tri�n b�n v�ng K� ho�ch qu�c gia b�o v� môi tr��ng c�ng �ã ��a ra các ch�ơng trình hành ��ng c� th�:
• Qu�n lý phát tri�n �ô th� và dân s�,
• Qu�n lý t�ng h�p các l�u v�c sông ngòi,
• Qu�n soát ô nhi�m và ch�t th�i,
• B�o v� �a d�ng sinh h�c,
Trang 31Cùng v�i t�c �� �ô th� hóa và công nghi�p hóa nhanh, v�n �� qu�n
lý ch�t th�i trong �ó có rác th�i nói chung, ch�t th�i r�n �ô th�,công nghi�p và m�t s� ngành khác nói riêng, ��c bi�t là ch�t th�i
��c h�i, nguy hi�m, �ang là nh�ng v�n �� nan gi�i trong công tác b�o v� môi tr��ng và s�c kho� c�a nhân dân
Ch t th i là nh�ng v�t ch�t � các d�ng tr�ng thái r�n, l�ng, khí,
mùi ho�c các d�ng khác th�i ra t� sinh ho�t, s�n xu�t, kinh doanh, d�ch v� ho�c các ho�t ��ng khác
Ch t th i th r n bao g�m lim lo�i, th�y tinh, cao su, các ch�t
d�o, L��ng ch�t th�i r�n phát sinh trong c� n��c trong giai �o�n1996-1999 là 49,3 nghìn t�n/ngày, trong �ó ch�t th�i r�n công nghi�p là 27 nghìn t�n; ch�t th�i r�n sinh ho�t là 21,9 nghìn t�n và ch�t th�i b�nh vi�n là 0,4 nghìn t�n
Ch t th i th l ng là n��c th�i công nghi�p, n��c th�i b�nh
vi�n, n��c th�i sinh ho�t, t�m r�a, d�u m�, v.v Trong n��c th�ith��ng ch�a các ch�t ��c h�i, vi trùng, vi khu�n truy�n b�nh
Các ch t th i d ng khí nh� b�i khói nhà máy, các khí ��c
th�i ra t� các ph�ơng ti�n giao thông, trên các bãi rác �ô th�, v.v.D�a trên cơ s� ngu�n g�c phát sinh hay tính ch�t c�a ch�t th�i, ng��i ta phân lo�i khác nhau Ch�t th�i g�m có ph� li�u và rác th�i
Ph li u là s�n ph�m, v�t li�u ���c lo�i ra trong s�n xu�t ho�c
tiêu dùng, nh�ng có th� s� d�ng tái ch� l�i �� �áp �ng yêu c�u làm nguyên li�u s�n xu�t Các ch�t ph� th�i có th� s� d�ng l�i nh� th�ytinh, gi�y, kim lo�i, các lo�i ch�t d�o, và các v�t li�u h�u cơ có kh�n�ng làm phân tr�n Ph� th�i có thành ph�n ch�t th�i ch� y�u là ch�t th�i r�n s�n xu�t công nghi�p
Rác th i n�m trong ch�t th�i nói chung, nh�ng th��ng ���c
hi�u ch� là ch�t th�i sinh ho�t và d�ch v� trên ���ng ph� Rác th�ic�ng có các thành ph�n nh� ph� th�i, nh�ng thành ph�n ch� y�u là ch�t th�i h�u cơ và c�ng ���c phân lo�i t� lúc thu gom s� d�ng �� tái ch� l�i
Phân lo�i ch�t th�i theo ngu�n g�c phát sinh bao g�m:
-Ch�t th�i công nghi�p;
Trang 32-Ch�t th�i nông nhi�p;
-Ch�t th�i sinh ho�t;
-Ch�t th�i y t�;
-Ch�t th�i xây d�ng; v.v
Phân lo�i theo thành ph�n v�t ch�t :
-Gi�y sách báo; cát tông;
Phân lo�i theo tính ch�t ��c h�i g�m các ch�t sau:
Ch�t th�i nguy h�i bao g�m các ch�t hóa h�c ��c h�i, ch�t
th�i sinh h�c, các ch�t d� cháy n�, các ch�t phóng x�, �i�nt�, ch�t th�i y t�, có nguy cơ �e d�a s�c kh�e con ng��i
và sinh v�t ���c phát sinh ra t� s�n xu�t công nghi�p (công ngh� m�i), nông nghi�p (Thu�c b�o v� th�c v�t, tr� xâu), b�nh vi�n (b�nh ph�m, kim tiêm ) và sinh ho�t, v.v
Ch�t th�i không nguy h�i là các ch�t không ch�a các ch�t
và h�p ch�t có m�t trong các ��c tính k� trên Th��ng là rác th�i sinh ho�t trong gia �ình, �ô th� nh� th�c ph�mth�a, lá cây, bao bì, g� v�n, g�ch ngói, s�i cát,
9 Môi tr��ng bi�n
N��c ta có di�n tích b� bi�n và lãnh h�i r�ng l�n, bao la Các lo�ihình tài nguyên thiên nhiên bi�n và ven b� có tính �a d�ng vàphong phú S� phát tri�n kinh t� bi�n �ã và �ang là ti�n �� c�a
���ng l�i phát tri�n kinh t� - xã h�i qu�c gia
Trang 339.1 Khái ni�m c� b�n v� ��i b�
��i b� bi�n hay còn g�i là ��i t�ơng tác gi�a bi�n và l�c ��a, là m�t d�i ti�p giáp gi�a ��t li�n và bi�n, di�n tích không l�n l�m, có b�n ch�t ��c �áo t�o nên m�t ph�n l�p v� c�nh quan c�a trái ��t và
là nơi x�y ra m�i t�ơng tác r�t ph�c t�p gi�a các quy�n c�a trái
��t: thu� quy�n, th�ch quy�n, sinh quy�n và khí quy�n
Trong ��i b� bi�n các tác ��ng t�ơng h� gi�a các quy�n di�n
ra các quá trình r�t ph�c t�p và m�nh m�, làm bi�n ��i ��a hình và v�t ch�t c�a th�ch quy�n Nh�ng s� bi�n ��i �ó ���c gây ra ch�y�u do n�ng l��ng sóng bi�n
��i b� ���c ��c tr�ng b�i các hình thái ��a hình muôn m�u, muôn v� và các l�p tr�m tích b� r�i ��c �áo th��ng g�i là bùn cát ven b� Các hình thái ��a hình và s� b�i l�ng tr�m tích th��ng tr�i dài d�c b� bi�n ho�c các v�ng v�nh l�n c�a b� bi�n
��i b� bi�n ���c gi�i h�n nghiên c�u trong 3 thành ph�nd��i �ây:
a/S��n b� ng�m: Ph�n �áy bi�n n��c nông, ��a hình ���c
thành t�o b�i sóng bi�n trong m�c n��c bi�n hi�n t�i hay là m�td�i ven b� c�a �áy bi�n b� bi�n ��i d��i tác ��ng c�a sóng Gi�ih�n trên c�a ��i b� hi�n ��i là ���ng b�, trùng v�i m�c n��c bi�ntrung bình Gi�i h�n d��i c�a s��n b� ng�m thì không c� ��nh.Song, th�c t� cho th�y v�n �� r�t ph�c t�p và m�i vùng bi�n khác nhau ��u có gi�i h�n d��i riêng c�a mình ph� thu�c vào quan
�i�m c�a các nhà nghiên c�u Trong �i�u ki�n vùng b� không có th�y tri�u, v� trí c�a nó ph� thu�c vào các thông s� c�a sóng Theo V.V Lôngin�p, gi�i h�n d��i c�a ��i b� bi�n hi�n ��i là �� sâu
mà t�i �ó sóng b�t ��u b� bi�n d�ng, c�ng nh� ��a hình và tr�mtích �áy ven b� b�t ��u b� bi�n ��i �� sâu �ó b�ng 1/2 chi�u dài b��c sóng B� bi�n h� ��i d�ơng gi�i h�n này có th� t�i �� sâu hàng ch�c mét ��i v�i vùng b� bi�n có thu� tri�u, trong gi�i h�nc�a s��n b� ng�m ��oc chia ra vùng b� khô, chi�u r�ng c�a nóph� thu�c vào �� d�c b� m�t �áy và ��i l��ng th�y tri�u Ph�nkhông gian n�m trên s��n b� ng�m ���c g�i là vùng c�n b�
Trang 34b/B� là d�i l�c ��a mà trên nó có các d�ng ��a hình ���c thành
t�o b�i ��ng l�c bi�n trong �i�u ki�n m�c n��c bi�n trung bình Trên các b� mài mòn (b� phá h�y b�i bi�n) gi�i h�n bên trong c�ab� ch�y theo mép b� klif (vách b� d�c) Trên các b� bi�n tích t�,ranh gi�i n�m � mép b� trong c�a th�m bi�n hi�n ��i Các hình thái tích t� bao ven bi�n, các �ê cát n�i ��o, v.v.là các thành ph�nhình thái ��a hình và c�u trúc c�a b�
c/���ng b� là ranh gi�i c�a b� và s��n b� ng�m, là giao tuy�n
gi�a m�t n��c bi�n và b� m�t l�c ��a ���ng b� là ���ng m�cn��c ch� xu�t hi�n rõ ràng khi có th�i ti�t t�t, bi�n yên t�nh, m�tn��c ph�ng l�ng Khi xu�t hi�n sóng v� b�, sóng leo lên b�,
��ng th�i khi rút ng��c tr� l�i �� l� ra m�t ph�n �áy bi�n ��ib� này, chi�u r�ng c�a nó thay ��i qua l�i, ph� thu�c vào �� d�c b� m�t tr�m tích ho�c m�t n�n �á g�c, nh�ng ��ng th�i ph�thu�c vào các thông s� c�a sóng bi�n tác ��ng t�i th�i �i�m �ãcho và ���c g�i là ��i sóng v� b� Sóng v� b� có th� di d�ch lên phía trên và xu�ng phía d��i trong th�i gian th�y tri�u và n��cdâng do gió Sóng v� b� �ôi khi t�o ra s� tích t� bùn cát ��cbi�t g�i là "bãi bi�n", chi�m m�t ph�n c�a b� và s��n b� ng�m
Vùng ven bi�n (Duyên h�i) là m�t d�i l�c ��a ven bi�n r�ng
l�n mà trên d�i này t�n t�i các d�ng ��a hình ���c t�o ra b�i bi�ntrong các m�c n��c bi�n c� dâng cao N�u nh� trên l�c ��a không
có các di tích ��a m�o lên nâng, thì ranh gi�i có �i�u ki�n c�a vùngven bi�n có th� là ���ng n�i các ��nh c�a các v�ng v�nh � trên các b� b�ng ph�ng, ranh gi�i này có th� trùng v�i mép vách d�c
"Klip" ho�c mép trong c�a b�c th�m bi�n Khi �ó thu�t ng� "vùng ven bi�n" ch� có ý ngh�a ��a lý t� nhiên khái quát
Vùng b� bi�n c�, � �áy bi�n n�m phía ngoài ph�m vi s��n b�
ng�m, ��ng th�i có th� t�n t�i các di tích ���ng b� bi�n c� ���ct�o ra trong khi các m�c n��c bi�n c� h� th�p Các ���ng b� bi�nc� có th� ���c bi�u hi�n trong ��a hình d��i d�ng các b�c th�mho�c các mép nhô, nh�ng th��ng tìm th�y � trên �áy bi�n bùn cát thu�c ngu�n g�c ven b�, �ôi khi có ph� bên trên m�t l�p m�ng c�atr�m tích bi�n sâu ��i này c�a các ���ng b� c� th��ng chi�mm�t ph�n nh� c�a th�m l�c ��a
Trang 35Nh� v�y các ph� ��i các b�c th�m bi�n c� nâng cao và các
���ng b� bi�n c� d��i �áy bi�n �ánh d�u gi�i h�n phân b� b�o t�ncác hình thái ��a hình c�a s� t�ơng tác c�a bi�n và l�c ��a c� ��am�o b� bi�n bao g�m 3 vùng: vùng nâng t�ơng ��i, ��i b� hi�n
��i và vùng b� bi�n b� nh�n chìm Vùng b� nâng bao g�m các hình thái ��a hình là các th�m bi�n có tu�i khác nhau, ��i b� hi�n ��ibao g�m các bãi bi�n và vách d�c "klif" �ang b� tác ��ng c�a ��ng l�c bi�n và vùng b� b� nh�n chìm Tân ki�n t�o, g�m các ���ng b�bi�n c�
9.2 Tài nguyên bi�n � ��i b�
Bi�n n��c ta r�t giàu tài nguyên sinh v�t, bao g�m các h� sinh thái bi�n nhi�t ��i ��c thù nh� r�n san hô, th�m c� bi�n, r�ng ng�pm�n, các ��m phá ven b� bi�n mi�n Trung, M�t trong các h� sinh thái này b� ô nhi�m và phá h�y s� �nh h��ng ��n h� sinh thái khác,
�nh h��ng ��n toàn b� dây truy�n m�t xích sinh thái c�a vùng bi�n Các h� sinh thái bi�n và ven b� có vai trò quan tr�ng nh�th�m th�c v�t r�ng trên ��t li�n, m�t nó bi�n tr� thành "thu� m�c" Ch�c n�ng sinh thái và �a d�ng sinh h�c là ngu�n th�c ph�m bi�n
to l�n, �óng vai trò quan tr�ng trong n�n kinh t� qu�c dân
Bi�n và vùng bi�n ven b� còn có nhi�u khoáng s�n quý hi�mnh� d�u khí � trên th�m l�c ��a, m� s�t ven bi�n Th�ch Khê (Hà T�nh) và g�n 100 m� và �i�m qu�ng quý hi�m khác
Bi�n và vùng bi�n ven b� còn có ti�m n�ng l�n v� du l�ch Nhi�u bãi bi�n ��p �ã và �ang ���c khai thác ph�c v� du l�ch, vui chơi gi�i trí và làm khu an d��ng
B� bi�n n��c ta còn có ti�m n�ng r�t l�n cho phát tri�n c�ng và hàng h�i
9.3 Hi�n tr�ng ô nhi�m bi�n
Vùng ven bi�n và trên m�t s� ��o ven b� là nơi t�p trung cao các ho�t ��ng phát tri�n kinh t� �a ngành Các ho�t ��ng phát tri�n �
�ây �ang có nguy cơ gây ô nhi�m và làm suy thoái môi tr��ng Hi�n tr�ng ô nhi�m và suy thoái môi tr��ng bi�n và ven b� do các
Trang 36ho�t ��ng phát tri�n c�a khu công nghi�p, khai hoang l�n bi�n,khai thác d�u khí và các khoáng s�n khác, v�n t�i d�u khí và hóach�t trên bi�n, khai thác h�i s�n và du l�ch, �ang di�n ra nghiêm tr�ng Ch�t l��ng môi tr��ng n��c bi�n �ang có chi�u h��ng x�u
�i M�t s� vùng b� bi�n ô nhi�m d�u và các s�n ph�m d�u m�,hàm l��ng ch�t r�n lơ l�ng (TSS), hàm l��ng k�m (Zn), xyanua (CN-) �ã v��t tiêu chu�n cho phép
Trang 37��u ông cha ta chưa có hi�u bi�t và ý th�c rõ ràng v� ô nhi�m
và suy thoái môi trư�ng như bây gi�, nhưng c�ng �ã làm nh�ng vi�c làm phòng tránh ô nhi�m và b�o v� tài nguyên môi trư�ng Ch�ng h�n như làm nhà hư�ng nam �� tránh gió mùa
�ông b�c giá rét; c�m phá r�ng thì l�p các mi�u th� th�n linh,
��t b�ng c�m � c�a r�ng; �� b�o v� các ��ng v�t quý hi�m thì th� chim, th� cá v.v
Ngày nay v�i n�n công nghi�p và nông nghi�p phát tri�n, con ngư�i �ang ��ng tr�ơc nh�ng th� thách l�n v� môi trư�ng V�i s�phát tri�n c�a xã h�i công nghi�p, nhi�u ngu�n n�ng lư�ng m�i, v�t li�u m�i, k� thu�t tiên ti�n �� �ư�c khám phá Trong nông nghi�p �� ��t �ư�c n�ng xu�t cao c�a cây tr�ng con ngư�i �ã l�md�ng phân bón hóa h�c và thu�c b�o v� th�c v�t, gây ô nhi�m môi
Trang 38trư�ng nư�c và ��t nghiêm tr�ng Các ho�t ��ng phát tri�n �ó c�acon ngư�i �ã tác ��ng m�nh m� vào tài nguyên và môi trư�ng, �ãcan thi�p tr�c ti�p và �ôi khi thô b�o vào các h� t� nhiên ��c bi�t
là trong th� k� XX, sau khi chi�n tranh th� gi�i l�n th� hai k�tthúc, các nư�c b� chi�n tranh tàn phá �ã bư�c vào th�i k� khôiph�c kinh t� sau chi�n tranh Nhi�u nư�c �ã bư�c vào công nghi�phóa, hi�n ��i hóa ��t nư�c M�t s� nhân t� m�i như cách m�ng khoa h�c k� thu�t, s� bùng n� dân s�, s� phân hóa các qu�c gia giàu nghèo �ã tác ��ng và can thi�p m�nh m� vào tài nguyên và môi trư�ng
�ánh giá tác ��ng môi trư�ng ra ��i nh�m m�c �ích gi�m b�t
và ng�n ng�a s� ô nhi�m và suy thoái môi trư�ng do các ho�t ��ng phát tri�n kinh t� xã h�i gây ra
T� nh�ng n�m 1960-1970, � các nư�c tư b�n phương Tây �ã có s� lo l�ng và quan tâm ��i v�i tài nguyên và môi trư�ng s�ng c�acon ngư�i V�n �� b�o v� tài nguyên và môi trư�ng �ã tr� thành v�n �� chính tr� b�c xúc trong xã h�i, �òi h�i chính ph� các nư�cph�i có ch� trương �ư�ng l�i và chính sách gi�i quy�t � Hoa K�vào ��u n�m 1970, Qu�c h�i nư�c này �ã ban hành lu�t và chính sách qu�c gia v� môi trư�ng và g�i t�t là NEPA Lu�t này quy
��nh r�ng t�t c� các d� án phát tri�n kinh xã h�i quan tr�ng �c�p liên bang mu�n �ư�c xét duy�t và thông qua b�t bu�c ph�i
có báo cáo �ánh giá tác ��ng môi trư�ng Sau Hoa K�, các nư�c phương Tây khác như Canada, Australia, Anh, Nh�t, ��c
�ã l�n lư�t ban hành nh�ng lu�t pháp ho�c quy ��nh v�i m�c
�� khác nhau v� �ánh gía tác ��ng môi trư�ng c�a các d� án phát tri�n kinh t� xã h�i c�a nư�c mình
Vào nh�ng n�m 1970-1980 m�t s� nư�c �ang phát tri�n � Châu
Á Thái Bình Dương như Thái Lan, Hàn Qu�c, Philipin, Indonesia, Malaysia , c�ng �ã ban hành các quy ��nh chính th�c ho�c t�mth�i v� �ánh giá tác ��ng môi trư�ng � Trung Qu�c trong th�i k�th�c hi�n b�n hi�n ��i ��t nư�c, v�i s� giúp �� c�a các nư�cphương Tây và các t� ch�c Qu�c t� c�ng �ã quan tâm và ti�n hành
�TM ��i v�i các d� án phát tri�n kinh t� xã h�i c�a nư�c mình Theo tư li�u c�a chương trình Liên hi�p Qu�c vào n�m 1985, các
Trang 39nư�c phát tri�n trên th� gi�i �ã có t�i 3/4 s� nư�c �ã có quy ��nhv� �TM v�i nh�ng m�c �� yêu c�u khác nhau
Các t� ch�c qu�c t� c�ng �ã quan tâm nhi�u ��n �TM N�m
1972 Liên Hi�p Qu�c �ã t� ch�c h�i ngh� qu�c t� v� môi trư�ng Chương trình môi trư�ng c�a Liên H�p Qu�c c�ng �ã �ư�c thành l�p v�i m�c �ích là cung c�p các tư li�u và cơ s� khoa h�c c�nthi�t cho vi�c xác ��nh �ư�ng l�i phát tri�n kinh t� c�a các qu�cgia T� ch�c Y t� th� gi�i c�ng �ã ban hành các quy ��nh v� ch�tlư�ng nư�c u�ng và không khí nh�m ��m b�o an toàn cho s�ckh�e c�a con ngư�i T� ch�c UNESCO �ã xây d�ng chương trình con ngư�i và sinh quy�n N�m 1980 ba t� ch�c UNEP, UNDP và
WB �ã công b� "Tuyên b� v� các chính sách và th� t�c v� môi trư�ng" N�i dung c�a Tuyên b� nói lên quan �i�m phát tri�n kinh t� ph�i k�t h�p v�i b�o v� môi trư�ng và các nư�c �ư�c vi�n tr�hay vay v�n c�a Liên Hi�p Qu�c ph�i có báo cáo �TM
� Vi�t Nam v�n �� �TM ra ��i vào gi�a n�m 1984 khi có chương trình Tài nguyên và Môi trư�ng Báo cáo �TM ��utiên �ư�c th�c hi�n � d� án xây d�ng nhà máy thu� �iên Tr�
An n�m 1985 và ti�p theo là ban hành quýêt ��nh c�a chính ph� v� công tác �i�u tra cơ b�n, s� d�ng h�p lý tài nguyên thiên nhiên và b�o v� môi trư�ng Quy�t ��nh �ã kh�ng ��nh r�ng các d� án công trình xây d�ng cơ b�n quan tr�ng và các chương trình phát tri�n kinh t� xã h�i v�i quy mô l�n ��u c�nph�i xem xét v� �TM trư�c khi xét duy�t th�c hi�n T� �ó chúng
ta �ã ti�n hành �TM nhà máy hóa d�u � thành ph� H� Chí Minh, h� thông tư�i tiêu Qu�n L�, Ph�ng Hi�p � ��ng b�ng sông C�uLong do công ty ESSA, Canada th�c hi�n v�i s� c�ng tác c�a các chuyên viên Vi�t Nam do Trung tâm môi trư�ng thành ph� H� Chí Minh th�c hi�n ��i v�i m�t s� nhà máy xí nghi�p c� �ư�c xây d�ng trư�c n�m 1984, nay c�ng �ã ti�n hành �TM như nhà máy gi�y Bãi B�ng V�nh Phú, nhà máy phân lân Hà B�c v.v và các d�
án phát tri�n kinh t� xã h�i m�i như h� th�ng th�y nông Th�ch Nham � Qu�ng Ngãi, d� án khai hoang l�n m�n � Nam Uông Bí V� pháp ch� chính ph� �ã công b� lu�t b�o v� môi trư�ng n�m
1994 và ngh� �inh 175/CP c�a chính ph� Lu�t BVMT �ã nêu rõ t�t c� các d� án phát tri�n kinh t� - xã h�i vá các công trình xây
Trang 40d�ng cơ b�n trư�c khi �ư�c xét duy�t th�c thi ph�i có báo cáo
�TM
Ti�p theo có nhi�u v�n b�n dư�i lu�t v� b�o v� môi trư�ng �ã
ra ��i, ��c bi�t là chi�n lư�c B�o v� môi trư�ng qu�c gia ��nn�m 2010 và ��nh hư�ng ��n n�m 2020, qu�n lý và quy ho�ch môi trư�ng trong th�i k� công nghi�p hóa - hi�n ��i hóa ��tnư�c B�o v� môi trư�ng �ã tr� thành qu�c sách c�a ��t nư�c
ta hi�n nay T� n�m 1980, v�n �� �TM �ã �ư�c Nhà nư�cquan tâm, nhưng mãi sau khi có Lu�t B�o v� môi trư�ng thì vi�c tri�n khai có h� th�ng tư Trung ương ��n ��a phương, và
��n kh�p các b�, ngành Tính ��n cu�i n�m 2004, s� báo cáo
�TM cho các d� án phát tri�n kinh t� - xã h�i �ã có 26.800
�ư�c th�c hi�n, trong �ó có 800 báo cáo �TM thu�c c�pTrung ương qu�n lý và 26.000 thu�c c�p ��a phương qu�n lý Công tác �TM c�a nư�c ta trong th�i gian qua so v�i yêu c�u ��t
ra v�n còn nhi�u y�u �i�m h�n ch�, c�n kh�c ph�c V�n còn x�y
ra tình tr�ng � nhi�u ��a phương nhi�u công trình khi �i vào ho�t ��ng có nh�ng �nh hư�ng x�u ��n môi trư�ng do s� tuân th� các quy ��nh pháp lu�t v� �ánh giá tác ��ng môi trư�ng còn h�n ch�, ch�t lư�ng báo cáo c�ng như n�ng l�c th�m ��nh các báo cáo �ánh giá tác ��ng môi trư�ng còn chưa t�t Bên c�nh �ó, ho�t ��ng sau th�m ��nh c�ng như s� tham gia c�ac�ng ��ng trong quá trình �ánh giá tác ��ng môi trư�ng còn nhi�u b�t c�p ��c bi�t là m�t s� n�i dung c�a công tác này như �ánh giá tác ��ng môi trư�ng t�ng h�p � m�t vùng hay �ph�m vi xuyên biên gi�i v�n chưa �ư�c ti�n hành (Báo cáo t�ng k�t công tác �TM ngày 27/12/2004)
Hi�n nay �TM �ã tr� thành b� môn khoa h�c môi trư�ng,
có phương pháp lu�n nghiên c�u c�a mình và �ã �ư�c �ng d�ng r�ng rãi �� gi�ng d�y trong m�t s� trư�ng ��i h�c và cao ��ng chuyên ngành � m�t s� nư�c trên th� gi�i và � nư�c
ta B� môn �TM ngày càng có nh�ng bư�c ti�n quan tr�ng và phát tri�n nhanh chóng, góp ph�n thi�t th�c vào s� nghi�pb�o v� tài nguyên thiên nhiên và môi trư�ng c�a m�i qu�c gia
và c�ng ��ng qu�c gia trên toàn th� gi�i