Ngữ văn 7 tuần 1-13

HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý, giới thiệu loại văn bản nhật dụng Đây là một văn bản nhật dụng nằm trong hệ thống các văn bản nhật dụng về vấn đề quyền trẻ em, nhà trường, phụ nữ, vă

Trang 1

Tuần 1 Ngày soạn: 13/08/2011Tiết 1 Bài1 Ngày dạy: 15/08/2011

- Hiểu được những tình cảm cao quý, ý thức trách nhiệm của gia đình đối với trẻ em-tương lai nhân loại

- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng

B.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ:

- Đọc – hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dịng nhật ký của người mẹ

- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con

- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm

3 Thái độ:

- Giáo dục HS tình cảm yêu thương, tơn trọng cha mẹ, thầy cơ.

C.PHƯƠNG PHÁP: Đọc hiểu văn bản, phát vấn, diễn giải, nêu câu hỏi cĩ vấn đề, thảo luận nhĩm…

D.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1.Ổn định lớp: 7a2 ……… 7a3………

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của Hs.

3.Bài mới: Cố nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý đã để lại cho đời những giai điệu thật đẹp đặc biệt là về tình mẹ đối

với con “Mẹ thương con cĩ hay chăng, thương từ khi thai nghén trong lịng…” Thế đấy, mẹ lo lắng cho con từ

lúc mang thai đến lúc sinh con ra, lo cho con từng miếng ăn giấc ngủ cho đến lúc con chuẩn bị bước vào năm học mới.Con sẽ được học hỏi, tìm tịi, khám phá những điều hay mới lạ Đĩ cũng là giai đoạn mẹ lo lắng quan tâm đến con nhiều nhất Để hiểu rõ tâm trạng của các bậc cha mẹ nhất là trong cái đêm trước ngày khai trường của con

chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu văn bản “Cổng trường mở ra”.

GIỚI THIỆU CHUNG

GV:Cho biết đơi nét về tác giả tác phẩm?

HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý, giới thiệu loại văn bản nhật

dụng (Đây là một văn bản nhật dụng nằm trong hệ thống các

văn bản nhật dụng về vấn đề quyền trẻ em, nhà trường, phụ

nữ, văn hĩa, xã hội sẽ được học trong chương trình lớp7)

HS: Bài văn viết về cảm xúc của người mẹ trong đêm

trước ngày khai trường của con

GV: Mẹ đã làm gì cho con vào hơm trước ngày khai trường?

I.GIỚI THIỆU CHUNG:

1.Tác giả: Lí Lan (1957) là một nữ nhà văn, nhà thơ của Việt Nam

2.Tác phẩm:

a Xuất xứ: Đăng trên báo Yêu trẻ số 166–

Tp.Hồ Chí Minh năm 2000

b Thể loại: Văn bản nhật dụng đề cập tới những

mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và xã hội

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

- Trìu mến, quan sát những việc làm của con

Giáo viên: Trương Thị Giang 1 Năm học: 2011-2012

Trang 2

HS: Thảo luận nhĩm, trình bày, bổ sung cho nhau.(Chuẩn bị

mọi thứ cần thiết: Quần áo, sách vở, quan sát con, )

GV: Qua đĩ cho thấy mẹ là người như thế nào?

HS: Trả lời.

GV chuyển ý: Mặc dù đã chuẩn bị cho con mọi thứ, tin

tưởng vào sự chuẩn bị của con nhưng người mẹ vẫn

khơng ngử được Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu tâm trạng

của mẹ

GV: Tìm chi tiết biểu hiện tâm trạng của người mẹ?

GV: Vì sao người mẹ lại cĩ tâm trạng đĩ?

HS: Một phần do háo hức ngày mai là ngày khai trường của

con Một phần do nhớ lại kỉ niệm thuở mới cắp sách đến

trường của mình.

GV: Đêm trước ngày khai trường, tâm trạng của người mẹ

và đứa con cĩ gì khác nhau?

HS: Mẹ khơng ngủ, suy nghĩ triền miên.Con thanh thản, vơ

tư.

GV: Trong văn bản cĩ phải người mẹ đang nĩi trực tiếp với

con khơng?

HS:Mẹ khơng trực tiếp nĩi với con Mẹ nhìn con ngủ như

đang tâm sự với con nhưng thực ra đang nĩi với chính mình

GV: Gọi Hs đọc đoạn “ Mẹ này” Người mẹ cịn suy nghĩ

điều gì nữa?

HS: Suy nghĩ về giáo dục.

GV: Đĩ là những suy nghĩ gì?

GV: Câu văn nào trong bài nĩi lên tầm quan trọng của nhà

trường đối với thế hệ trẻ?

HS Sử dụng phương pháp động não suy nghĩ độc lập và trả

lời: “Ai cũng…

GV: Đặt câu hỏi cĩ vấn đề: Em hiểu câu nĩi “sai một li đI

một dặm” cĩ ý nghĩa gì khi gắn với sự nghiệp giáo dục?

HS: Khơng được sai lầm trong gia đình vì gia đình quyết

định tương lai của đất nước

GV: Ngày khai trường rất quan trọng Từ đĩ ta cĩ thể nhận

thấy giáo dục cĩ một vai trị quan trọng như thế nào đối với

cuộc sống mỗi người và tồn xã hội

GV: Bài văn giúp ta hiểu biết điều gì?

HS: trả lời, GV chốt ý.

GV: Gọi HS đọc ghi nhớ SGK

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Bài cũ:

- Miêu tả ngắn gọn quang cảnh ngày khai trường, chú ý đến

sự việc, cảm xúc của bản thân)

- Ngày đầu tiên đi học, Tiếng trống trường em…

Bài mới: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi phần đọc hiểu

(giúp mẹ thu dọn đồ chơi, bận tâm về việc ngày mai thức dậy cho kịp giờ )

- Vỗ về để con ngủ, nhìn con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con

=> Yêu thương, quan tâm đến việc học của con

b2 Tâm trạng của người mẹ trong đêm khơng ngủ được:

b3.Suy nghĩ của mẹ về giáo dục

- Ngày khai trường rất quan trọng

- Khơng được sai lầm trong giáo dục

- Khẳng định vai trị của nhà trường

- Tin tưởng vào sự nghiệp giáo dục

=> Giáo dục cĩ vai trị quan trọng đối với thế

hệ tương lai

3 Tổng kết:

* Nghệ thuật:

- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dịng nhật kí của người mẹ đối với con

- Sử dụng ngơn ngữ biểu cảm

* Ý nghĩa: Văn bản thể hiện tấm lịng, tình cảm

của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trị to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người

III.HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Bài cũ:

- Viết một đoạn văn ghi lại suy nghĩ của bản thân về ngày khai trường đầu tiên

- Sưu tầm và đọc một số văn bản hoặc bài hát

cĩ nội dung về ngày khai trường

- Nắm vững nội dung và ý nghĩa văn bản

Bài mới: Soạn bài Mẹ tơi.

E RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 3

………Tuần 1 Ngày soạn: 13/08/2011Tiết 2 Ngày dạy: 15/08/2011

Văn bản: MẸ TÔI ( Trích “Những tấm lòng cao cả” - Ét– Môn – Đô Đơ A – Mi– Xi)

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

Qua bức thư của người cha gởi cho người con mắc lỗi với mẹ, hiểu được tình yêu thương, kính trọng cha mẹ

là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người

1 Kiến thức:

- Sơ giản về tác giả Ét – môn – đô đơ A – mi - xi

- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc, vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi

- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu một văn bản dưới hình thức một bức thư

- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha ( tác giả bức thư) và người mẹ được nhắc đến trong bức thư

3 Thái độ: HS cảm nhận tình cảm và công lao to lớn của cha mẹ đối với con cái; từ đó yêu cầu mỗi người

con phải có thái độ lễ phép, hiếu thảo với cha mẹ

C.PHƯƠNG PHÁP: Đọc diễn cảm, phát vấn, nêu vấn đề, phân tích, thuyết trình, phương pháp động não.

1.Ổn định lớp: 7a2……… 7a3……….

2 Kiểm tra bài cũ:

- GV:Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được từ bài cổng trường mở ra là gì?

- HS:Bài văn giúp em hiểu thêm tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và vai trò

to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người

- GV treo bảng phụ.Đêm trước ngày khai trường, tâm trạng của người con như thế nào?

A Phấp phỏng, lo lắng B Thao thức, đợi chờ

C Vô tư, thanh thản D Căng thăng, hồi hộp.

3 Bài mới: Thờ cha kính mẹ là bổn phận của người con.Tuy nhiên không phải lúc nào ta cũng ý thức được

điều đó, có lúc vì vô tình hay tự nhiên mà ta phạm phải những lỗi lầm đối với cha mẹ Chính những lúc ấy cha

mẹ mới giúp ta nhận ra được những tội lỗi mà ta đã làm Văn bản “Mẹ tôi” mà chúng ta cùng tìm hiểu hôm nay

sẽ cho ta thấy được tình cảm của các bậc cha mẹ đối với con cái

GV : Dựa vào phần chú thích, em hãy giới thiệu đôi nét về tác giả,

xuất xứ và thể laoij của tác phẩm?

GV:Hướng dẫn HS tìm nội dung từng đoạn

GV: VB là một bức thư của người bố gửi cho con nhưng tại sao lại

lấy nhan đề là “Mẹ tôi”?

HS: Nhan đề ấy là của chính tác giả đặt cho đoạn trích nội dung thư

nói về mẹ, ta thấy hiện lên một hình tượng người mẹ cao cả và lớn

1.Tác giả:

Et-môn-đô-đơ A-mi-xi (1946-1908) nhà văn Ý

2 Tác phẩm:

- Xuất xứ:Văn bản trích trong “Những tấm lòng cao cả” xuất bản năm 1886.-Thể loại: Văn bản nhật dụng dưới dạng bức thư

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Trang 4

lao

GV: cho biết hồn cảnh viết thư của bố HS: Trả lời.

GV:Thái độ của người bố đối với En-ri-cơ qua bức thư là thái độ như

thế nào?

HS thảo luận nhĩm, trình bày.

Dựa vào đâu mà em biết được?

HS: Thái độ đĩ thể hiện qua lời lẽ ơng viết trong bức thư gửi cho

En-ri-cơ“…như một nhát dao… vậy”,“… bố khơng thể… đối với con”

GV:Trước tấm lịng thương yêu, hi sinh vơ bờ bến của mẹ dành cho

En-ri-cơ người bố khuyên con điền gì?

GV:Theo em, tại sao người bố khơng nĩi trực tiếp với En-ri-cơ mà lại

viết thư?

HS: Vừa giữ được sự kín đáo, tế nhị, vừa khơng làm người mắc lỗi

mất lịng tự trọng

GV: Cĩ ý kiến cho rằng người bố đã ghét bỏ, từ chối đứa con

khi nĩi: thà rằng bố khơng cĩ con thơi con đừng hơn bố nữa " em

cĩ đồng ý khơng? Vì sao?

HS : tự bộc lộ ý kiến của mình Phương pháp động não)

GV bình ngắn: Lời cha minh chứng cho thái độ kiên quyết đến quyết

liệt trước lỗi lầm của con Yêu và ghét, cịn và mất mà ơng nĩi với

con trai như một lời khẳng định cho tình cảm cũng như niềm mong

mỏi hi vọng của ơng nơi con mình Và càng yêu con bao nhiêu hẳn

lịng ơng càng thất vọng vì thái độ vơ lễ của con bấy nhiêu

GV: Chân dung và tình cảm của người mẹ hiện lên như thế nào qua

bức thư? Tìm chi tiết thể hiện điều đĩ?

HS : Trả lời - GV chốt

GV: Tác giả tập trung khắc hoạ ngưịi mẹ ở khía cạnh tình mẫu tử

Đây là tình cảm thiêng liêng nhất mà những người phụ nữ chân

chính luơn mang bên mình.Con cái đối với họ là tất cả.Hạnh phúc

của con là hạnh phúc của mẹ Nỗi đau của con cũng chính là nỗi đau

của mẹ

GV: Nêu nội dung chính của VB “mẹ tơi”?

HS trả lời, GV chốt ý.

Gọi HS đọc ghi nhớ SGK

GV: "Mẹ tơi" là một bài ca tuyệt đẹp của"Những tấm lịng cao cả bởi

"Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn

cả.Thật đáng xấu hổ cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đĩ" và

thấm thía, mà âm vang, đọng mãi dư vị ngọt ngào

- GV gợi ý một số câu ca dao:

“Cơng cha như núi Thái Sơn”

“Con dù lớn, vẫn là con của mẹ ”

- Đọc văn bản, tìm hiểu tâm trạng của Thành và Thủy

P2: Thái độ và những điều nhắc nhở của bố

b Phân tích:

b1.Hồn cảnh người bố viết thư:

En – ri – cơ lỡ thốt ra những lời thiếu

lễ độ với mẹ khi cơ giáo đến nhà Để giúp con suy nghĩ kĩ, nhận ra và sửa lỗi lầm, bố đã viết thư cho En-ri-cơ

b2.

Thái độ của người bố đối với En-

ri-cơ:

- Đau đớn như dao đâm vào tim

- Khơng nén được cơn tức giận

- Cảnh cáo nghiêm khắc lỗi lầm của En-ri-cơ, Gợi lại hình ảnh lớn lao, cao

cả của người mẹ

- Xấu hổ và nhục nhã

- Yêu cầu con sửa chữa lỗi lầm

à Lời khuyên nhủ chân tình sâu sắc mong con hiểu được cơng lao, sự hi sinh của mẹ.

b3 Hình ảnh người mẹ

- Chăm sĩc, lo lắng, quan tâm đến con

- Hi sinh mọi thứ vì con

àLà người mẹ hết lịng thương yêu con.

thơ nĩi về tình cảm của cha mẹ dành cho con và tình cảm của con đối với cha mẹ

Bài mới: Soạn bài“Cuộc chia tay của những con búp bê”

Trang 5

- Nhận diện được hai loại từ ghép: từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ.

- Hiểu được tính chất phân nghĩa của từ ghép chính phụ và tính chất hợp nghĩa của từ ghép đẳng lập

- Có ý thức trau dồi vốn từ và biết sử dụng từ ghép một cách hợp lí

- Cấu tạo của từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập

- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và đẳng lập

2 Kiểm tra bài cũ: Bạn nào còn nhớ khái niệm từ ghép, thử nhắc lại cho cả lớp cùng nghe?

3.Bài mới: Trong chương trình lớp sáu các em đã làm quen với khái niệm từ ghép Đó là những từ phức

được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có nghĩa với nhau Bài học hôm nay cô sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về cấu tạo, trật từ sắp xếp và nghĩa của “Từ ghép”

TÌM HIỂU CHUNG

- GV treo bảng phụ, ghi VD SGK/13

- GV: Trong các từ ghép bà ngoại, thơm phức ở

VD, tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là tiếng

phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính?

- HS thảo luận nhóm (nhóm 1, 2).

- GV: Em có nhận xét gì về trật tự giữa các

tiếng trong những từ ấy?

- HS: Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng

sau

- GV: treo bảng phụ ghi VD SGK/14

- GV: Các tiếng trong 2 từ ghép quần áo, trần

bổng ở VD có phân ra tiếng chính tiếng phụ

- GV: So sánh nghĩa của từ bà ngoại với nghĩa

của từ bà, nghĩa của từ thơm phức với nghĩa của

I.TÌM HIỂU CHUNG:

→ Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau Tiếng phụ

bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính=> Từ ghép chính phụ

b Từ ghép đẳng lập

- Quần áo, trầm bổng: không phân ra tiếng chính và tiếng

phụ, các tiếng bình đẳng với nhau về quan hệ ngữ pháp

Trang 6

từ thơm, em thấy cĩ gì khác nhau?

-HS: +Bà ngoại: người đàn bà sinh ra mẹ +Bà:

người đàn bà đàn bà sinh ra mẹ hoặc cha

+ Thơm: cĩ mùi như hương của hoa, dễ chịu,

làm cho thích ngửi

+Thơm phức: cĩ mùi thơm bốc lên mạnh hấp

dẫn

-GV: So sánh nghĩa của từ quần áo với nghĩa

của mỗi tiếng quần… áo, nghĩa của từ trầm

bổng với nghĩa của mỗi tiếng trầm, bổng, em

thấy cĩ gì khác nhau?

-HS: Quần áo: quần và áo nĩi chung Trầm

bổng (âm thanh): lúc trầm lúc bổng nghe rất

- Vì sao em lại xếp như vậy ?

Bài 2: GV treo bảng phụ - hs lên điền từ

- Điền thêm tiếng để tạo từ ghép chính phụ ?

GV treo bảng phụ - hs lên điền từ

- Điền thêm tiếng để tạo từ ghép đẳng lập ?

Gọi hs trả lời

- Trả lời tại sao ?

Bài 6: Gv làm mẫu từ “mát tay”:

- Mát tay :

+ Mát : Chỉ trạng thái vật lý

+ Tay : Bộ phận của cơ thể

- Mát tay: Chỉ trình độ nghề nghiệp, cĩ tay nghề

giỏiàkết quả khái quát hơn nghĩa của “mát”

- Đọc bài, tìm hiểu các ví dụ trong sgk

Chuẩn bị bài “ Từ láy”: Đọc trước bài, tìm hiểu

ví dụ và khái niệm trong phần ghi nhớ

+ bà: người phụ nữ cao tuổi-> Nghĩa rộng + bà ngoại: người đàn bà sinh ra mẹ-> Nghĩa hẹp.

→ Nghĩa của từ bà ngoại hẹp hơn nghĩa của từ bà

=> Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa tiếng chính: Tính chất phân nghĩa:

- Từ ghép đẳng lập: suy nghĩ, chài lưới, đầu đuơi, ẩm ướt

Bài 2: Bút bi, thước kẻ, mưa rào, làm quen, ăn bám, trắng

xĩa, vui mắt, nhát gan

Bài 3: Từ ghép đẳng lập

- Núi non, núi sơng ; ham thích, ham muốn;

- Xinh đẹp, xinh tươi ; mặt mũi, mặt mày;

- Học hành, học hỏi ; tươi tốt, tươi tỉnh

Bài 4: - Sách, vở là những danh từ chỉ sự vật tồn tại dưới

dạng cá thể, cĩ thể đếm được

- Sách vở là từ ghép đẳng lập hợp nghĩa chỉ chung các loại sách và vở của học sinh nên khơng nĩi một cuốn sách vở

Bài 6: Nghĩa của các từ đã cho khái quát hơn nghĩa của

những tiếng tạo nên chúng

Bài cũ:

- Khái quát lại các loại từ ghép, nghĩa của từ ghép chính phụ, đẳng lập Làm các bài tập cịn lại

- Nhận diện từ ghép trong văn bản “Mẹ tơi”

Bài mới: Soạn bài “Từ láy”

Trang 7

- Hiểu rõ liên kết là một trong những đặc tính quan trọng nhất của văn bản

- Biết vận dụng những liên kết vào việc đọc – hiểu và tạo lập văn bản

- Khái niệm liên kết trong văn bản

- Yêu cầu về liên kết trong văn bản

2 Kỹ năng:

- Nhận biết và phân tích tính liên kết của các văn bản

- Viết các đoạn văn, bài văn cĩ tính liên kết

dung chủ đề đĩ một cách dễ hiểu? Bài học “Liên kết trong văn bản” sẽ giúp chúng ta giải quyết vấn đề này

GV: Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi trong sgk.

- Nếu En Ri Cơ chưa hiểu ý bố thì hãy cho biết vì sao? (vì giữa

các câu cịn chưa cĩ sự liên kết )

- Muốn cho đoạn văn cĩ thể hiểu được thì nĩ phải cĩ tính chất

gì?

HS: trả lời nêu khái niệm liên kết

GV: liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của

văn bản

* Bài tập thêm: “Tơi đến trường Em Thu bị ngã” Ở đây nêu

mấy thơng tin? Những thơng tin này như thế nào với nhau?

HS: hai thơng tin - khơng liên quan với nhau.

GV:Em hãy sửa lại câu văn để 2 thơng tin này gắn kết với nhau?

HS:Trên đường tới trường, tơi thấy em Thu bị ngã )

GV treo bảng phụ ghi đoạn văn SGK: Chỉ ra sự thiếu liên kết

của chúng Hãy sửa lại để thành một đoạn văn cĩ nghĩa?

HS: Giữa các câu khơng cĩ các phương tiện ngơn ngữ để nối

kết.Thêm vào “…Cịn bây giờ giấc ngủ…”

-Thay từ “đứa trẻ” bằng “con”

GV: Một Văn bản cĩ tính liên kết trước hết phải cĩ điều kiện gì?

Cùng với điều kiện ấy các câu trong Văn bản phải sự dụng các

phương tiện gì?

1.Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản.

a.Tính liên kết của văn bản:

dễ hiểu

b,Phương tiện liên kết trong văn bản :

- Ví dụ a: thiếu tâm trạng của bố-> Thiếu nội dung

- Ví dụ b:

+ Thêm cụm từ : cịn bây giờ+ Thay từ “Đứa trẻ”băng từ : con-> Dùng từ, câu văn thích hợp để liên kết

->Muốn tạo được tính liên kết trong văn bản cần phải sử dụng những phương tiện liên kết về hình thức và nội dung

2 Kết luận

Trang 8

GV nhận xét, chốt ý.

HS đọc ghi nhớ

LUYỆN TẬP

Bài 1

GV đọc đoạn văn, chia Hs làm 4 nhóm đọc đoạn văn và sắp xếp

câu văn theo thứ tự hợp lí để tạo thành 1 đoạn văn có tính liên

- Liên kết là làm cho nội dung các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau

- Phương tiện liên kết: các từ ngữ, câu

Bài 4: Giải thích: Nếu tách 2 câu văn

khỏi các câu khác trong văn bản thì có vẻ rời rạc Nhưng nếu đặt trong văn bản, thì

2 câu vẫn liên kết với các câu khác làm thành một thể thống nhất

Trang 9

Tuần 2 Ngày soạn: 20/08/2011Tiết 5-6 Ngày dạy: 22/08/2011

Văn bản:CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ

Khánh Hồi

- Hiểu được hồn cảnh éo le và tình cảm, tâm trạng các nhân vật trong truyện

- Nhận ra được cách kể chuyện của tác giả trong văn bản

2 Kiểm tra bài cũ: - Nêu ý nghĩa của văn bản “Mẹ tơi”?

- Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh người cha trong truyện ?

- Qua văn bản này em tự thấy mình phải cĩ thái độ như thế nào với cha mẹ, ơng bà?

3.Bài mới: Hầu hết trẻ thơ đều được sống với cha mẹ, được cha mẹ yêu thương Các em sẽ ra sao khi chẳng may rơi vào hồn cảnh gia đình bất hạnh? Cĩ một nhà văn đã trăn trở về điều này và cho ra đời “Cuộc chia tay của những con búp bê” Chúng ta sẽ tìm hiểu văn bản để lắng nghe thơng điệp mà nhà văn gửi gắm.

GV yêu cầu HS đọc thầm chú thích.Dựa vào chú thích *, em hãy

GV: Bạn nào cĩ thể tĩm tắt được truyện? (Gợi ý: truyện viết về ai,

về việc gì? Ai là nhân vật chính? Dựa vào cảm nhận của Thành để

+ Từ đầu -> như vậy : chia búp bê

+ Tiếp -> cảnh vật : chia tay lớp học

1.Tác giả: Khánh Hồi 2.Tác phẩm:

-Xuất xứ: Truyện đạt giải nhì cuộc thi viết truyện về quyền trẻ em tại Thụy Điển năm 1992

Trang 10

+ Còn lại : anh em chia tay

GV:Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy? Việc lựa chọn ngôi kể

này có tác dụng gì?

HS Truyện được kể theo ngôi thứ nhất Ngôi kể này giúp tác giả thể

hiện được một cách sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm và tâm trạng

nhân vật, đồng thời làm tăng tính chân thực của truyện

GV: theo dõi phần đầu Văn bản, cho biết vì sao anh em Thành,

Thuỷ phải chia đồ chơi và chia búp bê?

HS: Trả lời

GV: Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng của Thành và Thuỷ khi

mẹ bảo:“Thôi, 2 đứa liệu mà chia đồ chơi ra đi”? Em cảm nhận

được tâm trạng của hai anh em như thế nào qua những chi tiết đó?

HS: Tìm chi tiết trả lời

GV chốt ý

TIẾT 6

GV chuyển ý: Khi mẹ bảo chia đồ chơi hai anh em vô cùng buồn bã

đau đớn Họ sẽ ra sao khi phải chia tay với nhau…

GV:Việc chia búp bê diễn ra như thế nào?Lời nói và hành động của

Thuỷ có gì mâu thuẫn khi Thành đặt hai con búp bê ra hai bên ?

HS Trả lời

GV sử dụng câu hỏi động não: Theo em, có cách nào giải quyết

được mâu thuẫn ấy?

HS: Gia đình Thành và Thủy phải đòan tụ thì hai anh em không

phải chia tay.

GV nhận xét Cuối cùng hai anh em giải quyết như thế nào?

HS: Không chia nữa, để chúng bên nhau.

GV: Qua việc chia đồ chơi em hiểu gì về tình cảm của hai anh em?

GV: Việc chia tay đồ chơi đối với hai anh là một nỗi đau lớn, còn

cuộc chia tay với lớp học thì sao, chúng ta tiếp tục tìm hiểu tiếp

GV: Cho biết tâm trạng của lớp học và cô giáo khi Thủy báo chia

tay lớp học?

HS: Trả lời

GV:Chi tiết nào khiến em cảm động nhất? vì sao?

HS: Bộc lộ

GV: Khi dắt Thuỷ ra khỏi trường, tâm trạng Thành lại “ kinh ngạc

thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm

lên cảnh vật”, tác giả muốn nói điều gì qua đoạn văn này?

GV gợi ý cảnh vật bên ngoài có gì thay đổi không? Nhưng hoàn

cảnh sống của Thành và Thủy thì…

HS giải thích: Cuộc đời vẫn bình yên, lặng lễ nhưng bất hạnh lại đổ

xuống đầu anh em Thành Thủy Cả trời đất như sụp đổ trong tâm

hồn em, thế mà bên ngoài mọi người và đất trời vẫn ở trạng thái

bình thường Em cảm thấy thất vọng, bơ vơ, lạc lõng, không biết

chia sẻ cùng ai.

GV: Ở đoạn kết khi hai anh em chia tay nhau: em thấy hai anh em

có những cử chỉ và hành động gì?

HS trả lời.

GV Kết thúc truyện Thuỷ đã lựa chọn cách giải quyết nào?

HS: Thủy để con em nhỏ ở lại

->buồn bã, đau đớn, khổ sở.

* Chia búp bê

- Thành: lấy 2 con búp bê đặt sang 2 phía

- Thuỷ tru tréo lên giận dữ

- Không muốn chia rẽ búp bê, chia

rẽ anh em

- Thành cố nén mình nhưng vẫn đẫm lệ

- Hai anh em nhường nhau

-> Yêu thương, gắn bó, không thể

xa rời.

* Chia tay lớp học:

- Cô Tâm bàng hoàng, tái mặt và nước mắt giàn giụa

- Cô tặng Thủy quyển sổ với lời

nhắn: “Cô tặng em…về trường mới

em cố gắng học tập nhé!”

- Lũ nhỏ khóc mỗi lúc mỗi to

-> Đầy cảm động và chan chứa tình yêu thương.

* Anh em chia tay:

- Thuỷ như người mất hồn, mặt tái xanh, khóc nức lên, nắm tay anh

Trang 11

GV Chi tiết naỳ gợi lên trong em những suy nghĩ và tình cảm gì?

GV : Xây dựng chi tiết kết thúc chuyện như thế, nhà văn muốn nhắn

gửi với mọi người rằng: Cuộc chia tay của các em nhỏ là rất vơ lí, là

khơng nên cĩ Sự ở lại của con Em Nhỏ với con Vệ Sĩ là ước mơ về

sự đồn tụ gia đình mà tác giả dành cho các em Đồng thời nhắc nhở

những người làm cha làm mẹ hãy sống vì con cái, cố gắng giữ gìn tổ

ấm gia đình đừng để nĩ tan vỡ

GV: Bây giờ em cĩ hiểu vì sao tác giả đặt nhan đề là “ Cuộc chia tay

của những con búp bê ”?

HS Những con búp bê vốn là những đồ chơi của tuổi nhỏ, thường

gợi lên thế giới trẻ em với sự trong sáng, ngây thơ, vơ tội Những

con búp bê trong truyện cũng như anh em Thành – Thuỷ trong

sáng, vơ tư, khơng cĩ tội lỗi gì… thế mà lại phải chia tay nhau.Tên

truyện đã gợi ra một tình huống buộc người đọc phải suy nghĩ và

gĩp phần thể hiện ý nghĩa nội dung của truyện

GV:Qua câu chuyện, tác giả Khánh Hồi muốn gửi đến chúng ta

thơng điệp gì?

H trả lời

GV: Qua cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai em nhỏ

trong truyện khiến người đọc thấm thía rằng: Hạnh phúc gia đình vơ

cùng quý giá, mọi người hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn, khơng nên

vì bất cứ lí do gì mà làm tan vỡ hạnh phúc gia đình

GV: Trình bày những nét nghệ thuật chính trong truyện

HS trình bày, đọc ghi nhớ sgk

GV: Trong truyện cĩ nhiều cuộc chia tay, cuộc chia tay nào đã để

lại cho em nhiều ấn tượng nhất?Vì sao?

HS suy nghĩ và trình bày, phản biện theo cảm nhận của riêng mình

Bài cũ: đọc nhiều lần văn bản để nhớ chi tiết và tĩm tắt được.( Kể ở

ngơi thứ nhất , người kể đĩng vai Thành hoạc Thủy xưng “tơi”

Bài mới: Chuẩn bị bài: “Ca dao dân ca về tình cảm gia đình”

- Đọc diễn cảm văn bản

- Trả lời hệ thống câu hỏi phần đọc hiểu để biết giá trị nội dung nghệ

thuật trong các bài ca dao dân ca đĩ

- Thành giúp em học, chiều nào cũng đĩn em

- Hai anh em nhường nhau khơng chịu chia búp bê

- Thành dẫn em đến lớp chia tay với

- Khắc họa hình tượng nhân vật trẻ nhỏ, lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc

Bài mới: soạn bài: “Ca dao dân ca về tình cảm gia đình”

Trang 12

Tuần 2 Ngày soạn: 20/08/2011Tiết 7 Ngày dạy: 25/08/2011

Tập làm văn: BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN

- Hiểu được tầm quan trọng và yêu cầu của bố cục trong văn bản; trên cơ sở đĩ cĩ ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản

- Bước đầu xây dựng những bố cục rõ ràng, rành mạch và hợp lí cho các bài làm

- Tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kỹ năng:

- Nhận biết và phân tích bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản, xây dựng bố cục cho một văn bản nĩi (viết)

2 Kiểm tra bài cũ: Thế nào là liên kết ? Cĩ những phương tiện liên kết nào?

3.Bài mới: Các em đã từng xây dựng dàn bài và viết một bài văn hồn chỉnh với bố cục ba phần Vì thế, bố

cục trong văn bản khơng phải là một vấn đề hồn tồn mới mẻ Nhưng trên thực tế rất nhiều em khơng quan tâm đến bố cục và rất ngại phải xây dựng bố cục trong lúc làm bài Bài học hơm nay sẽ cho ta thấy rõ tầm quan trọng của bố cục trong văn bản và giúp các em xây dựng được những bố cục rành mạch, hợp li

GV: Cĩ một bạn viết đơn xin gia nhập Đội như sau:(Treo bảng

phụ - hs đọc)

- Lí do nghỉ học, Quốc hiệu, Tên đơn, Họ và tên - địạ chỉ, Cám

ơn, Lời hứa, Nơi viết, ngày , Kí tên

GV:Em cĩ nhận xét gì về nội dung và trình tự lá đơn?

HS:trình tự hợp lí

GV : Sự sắp đặt nội dung các phần trong văn bản theo 1 trình tự

hợp lí được gọi là bố cục.Em hiểu bố cục là gì?

- Gọi HS đọc ví dụ1 sgk - 29

GV Em cĩ nhận xét gì về nội dung và hình thức của những văn

bản này?

- So sánh bản kể trong ví dụ với bản kể trong sgk Ngữ văn 6: Vì

sao bản kể trong ví dụ trên lại khĩ hiểu?

- Các câu trong đoạn văn cĩ tập trung vào ý chung khơng?

- Hai ý của hai đoạn văn cĩ phân biệt khơng?

HS: Nội dung: Văn bản lộn xộn, khĩ hiểu, ý 2 đoạn văn khơng

- Quốc hiệu, tên đơn,họ và tên, địa chỉ,lí

do viết đơn,lời hứa, cám ơn, nơiviết, ngày viết đơn, kí tên

-> Bố cục: Là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo một trình tự, một hệ thống rành mạch và hợp lí

2.Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:

- Ví dụ 1 sgk/29Nội dung các đoạn thống nhất với nhau

Trang 13

GV: So sánh với bản kể trong sgk Ngữ văn 6 thì bản kể trong

ví dụ cĩ gì thay đổi?

HS: Hoạt động độc lập So sánh với bản kể trong sgk: trật tự

một số câu đã thay đổi( anh lợn cưới và anh áo mới đổi chỗ cho

nhau)

GV: Việc thay đổi này dẫn đến hậu quả gì?

HS: Văn bản mất đi yếu tố bất ngờ, khơng đạt được mục đích

phê phán nhân vật chính.

GV Muốn văn bản dễ tiếp nhận thì bố cục phải như thế nào?

HS: Bố cục trong văn bản phải mạch lạc, rõ ràng, mạch lạc

* Gọi HS đọc ví dụ 2( sgk - 29)

GV Văn bản gồm mấy đoạn? Ý các đoạn cĩ phân biệt khơng?

HS: Văn bản gồm 2 đoạn, ý của các đoạn tương đối rõ ràng và

GV: Hãy nhắc lại bố cục của một số văn bản: tự sự , miêu tả?

Cĩ cần phân biệt rõ nhiệm vụ của mỗi phần khơng? Vì sao?

HS suy nghĩ và trả lời, GV nhận xét, bổ sung

GV: Nêu kết luận về vai trị của bố cục ba phần trong văn bản?

HS: Trả lời

LUYỆN TẬP

Bài 1:

HS đọc yêu cầu bài 1 sgk/30

HS suy nghĩ và trả lời nhanh dựa vào lí thuyết đã học.

Bài 2:

GV: - Hãy ghi lại bố cục của truyện “Cuộc chia tay của những

con búp bê”

- Bố cục ấy đã rành mạch và hợp lí chưa?

- Cĩ thể kể lại câu chuyện ấy theo một bố cục khác được khơng?

(câu chuyện này cĩ thể kể theo một bố cục khác –

HS: Thảo luận 5 phút trình bày.

Bài 3:Hs đọc yêu cầu bài tập 3/sgk 30,31).

Bố cục trên đây đã rành mạch và hợp lí chưa ? Vì sao ?

- Theo em cĩ thể bổ sung thêm điều gì ?

GV hướng dẫn HS đọc kỹ đề và nêu yêu cầu của từng bài HS

làm bài theo hình thức thảo luận nhĩm

- Ví dụ 2 sgk/29

Trình tự xếp đặt các đoạn hợp lí

-> Điều kiện để cĩ một bố cục rành mạch, hợp lí:

+ Nội dung các phần, các đọan phải thống nhất chặt chẽ với nhau và phải cĩ

sự phân biệt rạch rịi

+ Trình tự sắp đặt phải đạt được mục đích giao tiếp

và sự việc+ Thân bài:Kể diễn biến sự việc+ Kết bài: Kết cục của sự việc

=>Bố cục ba phần cĩ khả năng giúp văn bản trở nên rành mạch, rõ ràng và hợp lí.

* Ghi nhớ : SGK ( 30 )

II Luyện tập:

Bài 1:

- Biết sắp xếp các ý cho rành mạch

=>hiệu quả cao

- Khơng biết sắp xếp cho hợp lí

=>khơng hiểu

Bài 2:

Bố cục văn bản:

- Mở bài:Giới thiệu nhân vật Tơi, em tơi

và việc chia tay

Trang 14

GV nhận xét, sửa chữa và chốt

* Bài cũ: các em chọn một văn bản đã học, xác định bố cục

* Bài mới: Chuẩn bị bài: “Mạch lạc trong văn bản” Đọc bài,

tìm hiểu phương pháp để văn bản mạch lạc

Bài mới: Soạn bài “Mạch lạc trong văn bản”

Trang 15

Tập làm văn: MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN

- Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản có mạch lạc

- Vận dụng kiến thức đã học về mạch lạc trong văn bản vào đọc – hiểu văn bản và thực tiễn tạo lập văn bản viết, nói

- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản

- Điều kiện cần thiết để mộtvăn bản có tính mạch lạc

3.Bài mới: Bài văn đạt điểm cao không những phải đúng bố cục ba phần mà đòi hỏi các câu, các đoạn trong

văn bản phải mạch lạc Làm thế nào để xây dựng một văn bản mạch lạc Tiết học này cô và các em sẽ làm quen

HS đọc câu hỏi 1.a, b SGK/31

GV: Dựa vào hiểu biết trên, em hãy xác định mạch lạc

trong văn bản có những tính chất gì?

HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý.

GV: Mạch lạc là sự tiếp nối của các câu các ý theo một

trình tự hợp lí đúng hay sai? Vì sao?

HS: Đúng vì các câu, các ý thống nhất làm rõ một chủ đề,

một nội dung

HS đọc phần 2a.SGK/31

GV: Hãy cho biết toàn bộ sự việc trong văn bản xoay

quanh sự việc chính nào? “Sự chia tay” và “những con búp

bê” đóng vai trò gì trong truyện? Hai anh em Thành– Thuỷ

có vai trò gì trong truyện?

HS: Cuộc chia tay giữa Thành và Thuỷ Sự chia tay và

những con búp bê là sự kiện chính Thành – Thuỷ là nhân

vật chính

HS đọc phần 2b.SGK/31

GV: Các từ ngữ: chia tay, chia đồ chơi… có phải là chủ đề

liên kết các sự việc nêu trên thành một the thống nhất

không? Đó có thể là mạch lạc trong văn bản không?

1 Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:

a, Các sự việc đều nói về sự việc chính: Anh

em Thành- Thủy chia tay

Trang 16

HS: Các từ cùng trường này giúp văn bản xoay quanh một

chủ đề thống nhất là chia tay

->Các sự việc liên kết xoay quanh một chủ đề thống nhất

à Mạch lạc trong văn bản

HS đọc phần 2.c SGK/32

GV: Các đoạn trong văn bản được nối với nhau theo liên

hệ nào? Mối liên hệ có tự nhiên hợp lí không?

HS: Mối liên hệ thời gian à Hợp lí.

- Em hãy xác định chủ đề của văn bản?

- Chủ đề này có xuyên suốt bài thơ không? Hãy chỉ ra sự

xuyên suốt đó?

HS: Nhóm 3,4 thảo luận làm câu b

Bài 2:

HS: Đọc kĩ yêu cầu của đề

GV:Hướng dẫn Hs bám sát lí thuyết về tính mạch lạc của

văn bản để giải thích

HS: Trả lời

GV chốt ý cho ghi

Bài cũ: Tìm hiểu tính mạch lạc trong văn Mẹ tôi

Bài mới: Chuẩn bị bài “ Quá trình tạo lập văn bản”.Đọc bài

tìm hiểu các bước để tạo lập một văn bản

c, Các đoạn tiếp nối nhau về mặt thời gian-> Tiếp nối nhau theo một trình tự hợp lí: Thời gian, không gian, tâm lí hoặc ý nghĩa

* Ghi nhớ: SGK/32

II LUYỆN TẬP:

Bài 1:

a/Ý chủ đạo:ca ngợi lòng yêu thương và sự

hi sinh của mẹ đối với con

+ Mở bài:Lời khuyên cần cù lao động

+ Thân bài :Lão nông để lại kho tàng cho các con

+ Kết bài:Cách lao động rất khôn ngoan của

đến sự chia tay của 2 bố mẹ sẽ làm phân tán chủ đề, văn bản thiếu tính mạch lạc

Trang 17

Văn bản: NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH

- Hiểu được khái niệm ca dao , dân ca

- Nắm được giá trị tư tưởng, nghệ thuật của những câu ca dao, dân ca về tình cảm gia đình

- Khái niệm ca dao , dân ca

- Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao về tình cảm gia đình

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mơ típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình

- Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” cĩ mấy cuộc chia tay? Cuộc chia tay nào đã để lại cho

em nhiều ấn tượng nhất ?Vì sao?

- Nêu nội dung ý nghĩa của văn bản?

3.Bài mới: Gv hát một câu dân ca và vào bài: “ Mỗi chúng ta ai cũng lớn lên bằng lời ru ngọt ngào của bà,

của mẹ, của chị Đĩ chính là những làn điệu dân ca làm nên từ những câu ca dao của nhân dân ta Những khúc hát ấy đã bồi dưỡng tâm hồn con người Việt Nam qua bao năm tháng Hơm nay cơ và các em sẽ tìm hiểu giá trị của những khúc hát về tình cảm gia đình

GV: Hướng dẫn đọc: Giọng tha thiết, trìu mến, thể hiện được

niềm yêu thương quí mến đối với người thân

GV: đọc- HS đọc - nhận xét.

GV: giải nghĩa từ khĩ

HS đọc bài 1

GV:Đây là lời của ai nĩi với ai? Vì sao em lại khẳng định

I GIỚI THIỆU CHUNG Khái niệm:

- Ca dao dân ca chỉ các thể loại trữ tình dân gian kết hợp lời và nhạc

- Ca dao là phần lời thơ của dân ca, dân ca kết hợp cả lời lẫn nhạc

+ Cù lao: bài nổi trên sơng.

+ Hai thân: cha mẹ ( song thân) + Thân: thân thiết, gần gũi.

2.Tìm hiểu văn bản:

a.Phân tích

Trang 18

như vậy?

GV: Tình cảm mà bài 1 muốn diễn tả là tình cảm gì?

Cơng lao to lớn ấy được diễn tả bằng hình ảnh nào? Hãy

phân tích ý nghĩa của hình ảnh ấy?

HS: Trả lời

GV bình: Đây là hình ảnh của thiên nhiên, to lớn, mênh

mơng vĩnh hằng được chọn làm biểu tượng cho cơng cha,

nghĩa mẹ Nhưng khơng phải là giáo huấn khơ khan mà rất

cụ thể, sinh động.

GV:Cù lao chín chữ cĩ ý nghĩa khái quát điều gì? Ngơn ngữ

âm điệu của bài ca dao cĩ gì hay?

GV: Em hãy khái quát nội dung ý nghãi bài 1?

HS đọc bài 2.

GV: Bài này là lời của ai, nĩi với ai?

HS:Đây cĩ thể là lời của người con gái đi lấy chồng xa, nhớ

về mẹ ở nơi quê nhà)

GV:Phân tích các hình ảnh thời gian, khơng gian, hành động

và nỗi niềm của nhân vật để thấy rõ tâm trạng của nhân vật

trữ tình?

HS: Trả lời

GV: Đĩ là nỗi buồn về thân phận của người con gái khi lấy

chồng xa quê: Sự bất bình đẳng nam-nữ trong xã hội pk xưa

kia đĩ là hủ tục “ Tam tịng”

GV:Đây là lời của ai, nĩi với ai?

HS:Là lời của cháu con nĩi với ơng bà

GV:Nét độc đáo trong cách diễn tả là gì? Lời ca Bao nhiêu

… bấy nhiêu cĩ sức diễn tả nỗi nhớ ntn ?

GV:Hãy đọc những bài ca dao cĩ hình ảnh so sánh: Bao

nhiêu …bấy nhiêu

HS : - Qua đình ngả nĩn trơng đình…

- Qua cầu dừng bước trơng cầu

Cầu bao nhiêu nhịp dạ em sầu bấy nhiêu

GV:Bài ca dao diễn tả nội dung gì?

GV:Đây là lời của ai, nĩi với ai?

HS: Lời của ơng bà, cơ bác nĩi với con cháu -lời của cha mẹ

nĩi với con - lời của anh em ruột thịt tâm sự với nhau

GV:Tình cảm anh em thân thương trong bài 4 được diễn tả

như thế nào?

HS: Trả lời

GV bình: 2 câu đầu như 1 định nghĩa về anh em, phân biệt

anh em với người xa Từ phân định “nào phải” làm rõ nghĩa

câu 1 Từ khẳng định “cùng” trong “cùng chung bác mẹ”

nêu rõ tình cảm ruột thịt: cùng huyết thống, sống chung dưới

=> Câu thơ lục bát dân giã, nghệ thuật so sánh đặc sắc nhưng dễ hiểu: Biểu lộ lịng biết ơn sâu nặng của con cái đối với cha mẹ.

+ Khơng gian: ngõ sau-> nơi kín đáo ít ai biết

->Mơ típ chiều chiều, thời gian ước lệ, khơng gian tâm trạng

- Trơng về:một động tác, một cử chỉ thể hiện

sự nhớ thương vời vợi

- Ruột đau: cách nĩi ẩn dụ chỉ nỗi nhớ thương

- Ngĩ lên: cử chỉ thể hiện niềm tơn kính của

con cháu đối với ơng bà

- Bao nhiêu bấy nhiêu: là cách so sánh

quen thuộc trong nhiều bài ca dao gợi nỗi nhớ

da diết khơng nguơi

=> Bài ca dao diễn tả nỗi nhớ thương, sự kính trọng của con cháu đối với ơng bà

a4/Bài 4

- Anh em khơng phải người xa lạ, đều cùng cha mẹ sinh ra, cĩ quan hệ máu mủ ruột thịt

- Yêu nhau như thể tay chân

->cách so sánh đơn giản nhưng khẳng định tình anh em khơng thể gì chia rẽ

- Anh em yêu thương nhau đem lại hạnh phúc

và niềm vui cho cha mẹ Đĩ cũng là một cách báo hiếu cha mẹ

=> Bài ca dao đề cao tình huynh đệ, nhắn nhủ anh em đồn kết vì tình ruột thịt, vì mái ấm gia đình.

Trang 19

1 mái nhà, cùng vui buồn có nhau Từ khẳng định “cùng”

trong “cùng thân” là kết quả của cụm từ “cùng chung bác

mẹ”.Là hình ảnh so sánh

GV:Những biện pháp nghệ thuật nào được cả 4 bài ca dao sử

dụng?

HS:4 bài ca dao trên cùng hướng về chủ đề gì?

- Nội dung của 4 bài ca dao đó đề cập đến những tình cảm

của ai, đối với ai?

HS đọc ghi nhớ.

GV gợi ý: Một số câu ca dao

- Ơn cha nặng lắm ai ơi

Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang

- Anh em như tay với chân

Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần

Chuẩn bị bài:“Những câu hát về tình quê hương đất nước“

Đọc văn bản, chú thích, soạn câu hỏi đọc hiểu để tìm hiểu

giá trị nội dung nghệ thuật

3 Tổng kết:

* Nghệ thuật:

- Sử dụng biện pháp so sánh, ẩn dụ , đối xứng, tăng cấp

- Có giọng điệu ngọt ngào mà trang nghiêm

- Diến tả tình cảm qua những mô típ

- Sử dụng thể thơ lục bát và lục bát biến thể

* Ý nghĩa của văn bản:

Tình cảm đối với ông bà, cha mẹ, anh em và tình cảm của ông bà, cha mẹ đối với con cháu luôn là những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng nhất trong đời sống mỗi con người

Bài cũ:

- Học thuộc các bài ca dao được học

- Sưu tầm một số bài ca dao, dân ca có nội dung tương tự và học thuộc

Bài mới: Soạn bài “ Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước”

Trang 20

NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG, ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI

- Đọc – hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mơ típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình yêu quê hương, đất nước, con người

3 Thái độ:

- Trân trọng, giữ gìn và bồi dưỡng tình yêu mến đối với thể loại ca dao, dân ca cĩ nội dung về tình yêu quê

hương, đất nước, con người

C.PHƯƠNG PHÁP:

- Đọc diễn cảm, đĩng vai, phân tích, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp gợi mở

1.Ổn định lớp: 7a2 ……… 7a3………

2 Kiểm tra bài cũ: Gv gọi 4 em đọc thuộc 4 câu ca giao, phân tích giá trị nội dung nghệ thuật?

3.Bài mới: Tình yêu quê hương đất nước cũng là một trong những chủ đề quen thuộc được ca dao dân ca

đề cập đến.Mỗi miền quê cddefu cĩ những danh lam thắng cảnh riêng Các câu ca dao dân ca đã tơ điểm cho vẻ đẹp cho quê hương và thể hiện niềm tự hào về địa phương mình

HS: 1 hs nam, 1hs nữ đọc bài ca dao 1

GV:Nhận xét về bài 1, em đồng ý với ý kiến nào : a,b,c,d

– sgk-39?

HS: Bài ca cĩ 2 phần: phần đầu là câu hỏi của chàng trai,

phần sau là lời đáp của cơ gái

GV:Những địa danh nào được nhắc tới trong lời đối đáp?

Vì sao, chàng trai, cơ gái lại dùng những địa danh với

những đặc điểm từng địa danh như vậy để hỏi - đáp?

+GV phân tích: Hỏi - đáp về là hình thức để đơi bên

thử sức, thử tài nhau về kiến thức địa lí, lịch sử của đất

nước Những địa danh mà câu đố đặt ra ở vùng Bắc Bộ

Những địa danh đĩ vừa mang đặc điểm địa lí tự nhiên

I GIỚI THIỆU CHUNG

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

- Phần đầu : Lời người hỏi (Phần đối)

- Phần sau : Lời người đáp (Phần đáp)

- Các địa danh : Năm cửa ơ, sơng Lục Đầu, sơng Thương, núi Tản Viên…

-> Là những nơi nổi tiếng nhiều thời, cảnh sắc đa dạng

=> Gợi truyền thống lịch sử, văn hĩa dân tộc

- Hỏi - đáp để bày tỏ sự hiểu biết về về kiến thức địa lí, lịch sử

=>Thể hiện niềm tự hào, tình yêu đối với quê hương đất, nước giàu đẹp.

Trang 21

vừa cĩ dấu vết lịch sử, văn hố tiêu biểu

Hs đọc bài ca dao 2

GV:Cảnh được nĩi tới trong bài ca dao thuộc địa danh

nào? Hà Nội đựơc nhắc đến với những danh lam thắng

cảnh nào?

HS: Trả lời

GV: Ở đây vẻ đẹp của Hà Nội được nhắc tới là vẻ đẹp

của truyền thống lịch sử hay vẻ đẹp của truyền thống văn

hố? Vì sao?

HS: Trả lời

GV: Bài ca gợi nhiều hơn tả, đi vào chiêm ngưỡng cảnh

vật với 1 thái độ trang trọng, tơn nghiêm Tả được nét

đẹp của cảnh vật và cũng lấy ra được những nét cĩ ý

nghĩa lịch sử

GV:Em cĩ suy nghĩ gì về câu hỏi cuối bài: Hỏi ai gây

dựng nên ? Bài ca dao gợi cho em tình cảm gì?

GV : Đại từ ai trong bài cĩ nghĩa là gì?

GV : Lời ca: Ai vơ xứ Huế tốt lên ý nghĩa nhắn gửi

nào?

GV : Theo em, cĩ những tình cảm nào ẩn chứa trong lời

mời, lơi chào đĩ?

HS: Trả lời

Bài 4

HS đọc 2 câu thơ đầu bài 4.

GV:Hai dịng thơ đầu cĩ gì đặc biệt về từ ngữ? Những

nét đặc biệt ấy cĩ tác dụng và ý nghĩa gì?

HS: Trả lời

GV:Phân tích hình ảnh cơ gái trong 2 câu cuối bài?

HS:Hình ảnh so sánh cơ gái dưới ánh nắng ban mai được

miêu tả như “chẽn lúa địng địng”là lúa mới trổ bơng,

hạt cịn ngậm sữa, gợi sự

GV : Em cĩ nhận xét gì về thể thơ và nghệ thuật chính

trong bốn bài ca?

GV : Tình cảm chung nhất thể hiện trong bốn bài ca dao

này là gì?

HS: Trả lời.GV khái quát nội dung nghệ thuật

GV gợi ý: Một số câu ca dao

- Đường vơ xứ Quảng quanh quanh…

- Nam Kỳ sáu tỉnh em ơi dặm ngồi

- Đất Quảng Nam chưa mưa…đã say

- Chuẩn bị bài: “ Những câu hát than thân” Đọc văn bản,

tìm hiểu nội dung thân thân trong các bài ca dao

=>Yêu mến, tự hào và muốn được đến thăm Hà Nội, thăm Hồ Gươm

Bài 3:

- “ Non xanh nước biêc ”

- Khơng gian rộng, đường uốn khúc mềm mại của những con đường, cảnh trí xứ Huế mềm mại hài hịa, tươi mát và khống đạt

- Ai: đại từ chỉ người bất kì, chỉ số đơng.

- Ai vơ xứ Huế thì vơ: Là lời mời chào mọi người

hãy đến với Huế

=> Bài ca dao vừa miêu tả, ca ngợi cảnh đẹp xứ Huế vừa thể hiện tình yêu, niềm tự hào về

- Cĩ giọng điệu tha thiết, tự hào

- Cấu tứ đa dạng, độc đáo

- Sử dụng thể thơ lục bát và lục bát biến thể

* Ý nghĩa của văn bản:

Ca dao bồ đắp thêm tình cảm cao đẹp của con người đối với quê hương, đất nước

Bài cũ:

- Học thuộc các bài ca dao được học

- Sưu tầm một số bài ca dao, dân ca cĩ nội dung tương tự và học thuộc

Bài mới: soạn bài “ Những câu hát than thân”

Trang 22

………

Tiếng Việt: TỪ LÁY

- Nhận diện được hai lọai từ láy: từ láy tồn bộ và từ láy bộ phận ( láy phụ âm đầu, láy vần)

- Nắm được những đặc điểm về nghĩa của từ láy

- Hiểu được giá trị tượng thanh, gợi hình, gợi cảm của từ láy; biết cách sử dụng từ láy

- Khái niệm từ láy

- Các loại từ láy

2 Kỹ năng:

- Phân tích cấu tạo tư, giá trị tu từ của từ láy trong văn bản

- Hiểu nghĩa và biết cách sử dụng một số từ láy quen thuộc để tạo giá trị gợi hình, gợi tiếng, biểu cảm, để nĩi giảm hoặc nhấn mạnh

3 Thái độ:

- HS cĩ ý thức giữ gìn sự trong sáng và giàu đẹp của tiếng Việt

C.PHƯƠNG PHÁP: Phân tích ví dụ, phát vấn, giải thích, thảo luận nhĩm.

1.Ổn định lớp: 7a2 ……… 7a3……….

2 Kiểm tra bài cũ: Cĩ mấy loại từ ghép? Nêu khái niệm từng loại?

- Nghĩa của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập?

- Thêm từ vào chỗ trống để tạo từ ghép đẳng lập: Bàn … , chân……., biển……, tĩc……, ăn…

3.Bài mới: Từ láy cĩ giá trị rất cao trong việc diễn đạt đặc điểm, tính chất, hình ảnh của sự vật Vậy thế nào là

từ láy? Tiết học hơm nay các em sẽ nắm được cấu tạo từ láy và từ đĩ vận dụng những hiểu biết vế cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa từ

GV: Những từ láy: đăm đăm,xinh xinh, nho nhỏ,

đo đỏ cĩ đặc điểm âm thanh gì giống nhau, khác

GV giải thích:Thực chất đây là những từ láy tồn

bộ nhưng cĩ sự biến đổi thanh điệu và phụ âm cuối

là do sự hồ phối âm thanh cho nên chỉ cĩ thể nĩi :

b.Từ láy bộ phận:

+ Láy bộ phận phụ âm đầu: mếu máo

-> Lặp lại phụ âm đầu

+ Láy bộ phận vần : liêu xiêu.

-> Lặp lại phần vần

* Ghi nhớ 1: SGK (42)

2.Nghĩa của từ láy:

- Ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu:

=> mơ phỏng âm thanh

- Lí nhí, li ti, ti hí: gợi tả những hình dáng âm thanh nhỏ bé

Trang 23

GV: Từ láy: Ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu được

tạo thành do đặc điểm gì về âm thanh và nghĩa?

HS: trả lời

GV:Các từ láy: lí nhí, li ti, ti hí trong mỗi nhóm sau

đây có đặc điểm gì chung về âm thanh và về nghĩa?

HS: Trả lời

GV: các từ láy: Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh

có đặc điểm gì chung về âm thanh và về nghĩa?

GV: Tìm các từ láy có nghĩa mạnh hơn hoặc nhẹ

hơn so với tiếng gốc?

HS: thay nhau lên bảng phân loại

Bài 2: Học sinh đọc yêu cầu, trả lời nhanh.

Bài 3: HS thảo luận nhóm – 4 nhóm – 5 phút , trình

bày

Các nhóm khác nhận xét

GV nhận xét, sửa sai

Bài 4:

GV gọi Hs đọc yêu cầu, suy nghĩ đặt câu với từ láy

sau : nhỏ nhắn , nhỏ nhẻ, nhỏ nhen, xanh

xanh,loáng thóang

HS : Đặt câu

- Tìm từ láy trong văn bản “ Cuộc chia tay của

những con búp bê” và văn bản “ Cổng trường mở

ra”

- Chuẩn bị bài « Đại từ » : Đọc sgk, tìm hiểu khái

niệm và các loại đại từ

- Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh: Biểu thị một trạng thái vận động khi nhô lên, khi hạ xuống, khi phồng, khi xẹp, khi nổi, khi chìm

.- Mềm mại, đo đỏ: Mang sắc thái biểu cảm, sắc thái giảm nhẹ

- Từ láy toàn bộ: thăm thẳm, bần bật, chiêm chiếp

- Từ láy bộ phận: Nức nở, tức tưởi, lặng lẽ, rực rỡ, ríu ran, nhảy nhót, nặng nề

- Nhận diện từ láy trong văn bản đã học

- Nắm và cho ví dụ từ láy toàn bộ, bộ phận? Đặc điểm nghĩa của từ láy

Bài mới : Soạn bài : « Đại từ »

Trang 24

Tập làm văn: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN.

HƯỚNG DẪN BÀI VIẾT SỐ 1

- Nắm được các bước của quá trình tạo lập văn bản để cĩ thể tập viết một văn bản một cách cĩ phương pháp và

cĩ hiệu quả hơn

- Củng cố lại những kiến thức và kĩ năng đã được học về liên kết, bố cục, mạch lạc trong văn bản Vận dụng những kiến thức đĩ vào việc đọc – hiểu văn bản và thực tiễn nĩi

- Các bước tạo lập văn bản trong giao tiếp và viết bài tập làm văn

- Các loại từ láy

2 Kỹ năng: Tạo lập văn bản cĩ bố cục, liên kết, mạch lạc

3 Thái độ: Giáo dục tính cẩn thận khi tạo lập văn bản, khi làm bài.

C.PHƯƠNG PHÁP: Gợi mở, tích hợp với phần văn bản, diễn giảng.

1.Ổn định lớp: 7a2 ……… 7a3………

2.Kiểm tra bài cũ: - Thế nào là một văn bản cĩ tính mạch lạc? Nêu yêu cầu một văn bản cĩ tính mạch lạc?

- Phân tích tính mạch lạc của văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” ?

3.Bài mới: Các em đã tìm hiểu đặc điểm của văn bản như bố cục, tính liên kết, tính mạch lạc Làm thế nào để

tạo lập một văn bản? Tiết học này cơ và các em sẽ cũng tìm hiểu

GV nêu tình huống 1: Em được nhà trường khen thưởng về thành

tích học tập Tan học, em muốn về nhà thật nhanh để báo tin vui cho

cha mẹ để mẹ vui và tự hào Em sẽ báo tin cho mẹ bằng cách nào?

Văn bản nĩi ấy cĩ nội dung gì? Nĩi cho ai nghe? Để làm gì?

HS: Trả lời

GV nêu tình huống 2: Vừa qua em được nhà trường khen thưởng vì

cĩ nhiều thành tích trong học tập Em hãy viết thư cho bạn để bạn

cùng chia sẻ niềm vui với em.Để tạo lập 1 văn bản (bức thư), em cần

xác định rõ những vấn đề gì?

HS: Trả lời

GV: trước khi tạo lập văn bản phải định hướng điều gì?

HS: nội dung, đối tượng, mục đích.

GV: Khi cĩ nhu cầu giao tiếp, ta phải xây dựng văn bản nĩi hoặc

viết Muốn giao tiếp cĩ hiệu quả, trước hết phải định hướng văn bản

về nội dung, đối tượng, mục đích.Để giúp mẹ hiểu được những điều

em muốn nĩi thì em cần phải làm gì?

HS: Sắp xếp và xây dựng bố cục văn vản nĩi, viết chặt chẽ, mạch

lạc và giúp người nghe (người đọc) dễ hiểu hơn

GV chia nhĩm yêu cầu các nhĩm lập bố cục

HS: Thảo luận trình bày.

GV: Đây là văn bản cĩ bố cục hợp lí Chỉ cĩ ý và bố cục đã tạo

được văn bản chưa?

HS:: Phải diễn đạt thành vănà văn bản

1 Các bước tạo lập văn bản:

a.Định hướng văn bản:

* Xây dựng văn bản nĩi:

- Nội dung : Giải thích lí do đạt kết quả tốt trong học tập

- Đối tượng : Nĩi cho mẹ nghe

- Mục đích : Để mẹ vui và tự hào về đứa con ngoan ngỗn, học giỏi của mình

* Văn bản viết :+ Đối tượng : - Viết thư cho ai ? Viết cho bạn

+ Mục đích : - Viết để làm gì ? Để bạn vui vì sự tiến bộ của mình

+ Nội dung : - Viết về cái gì ? Nĩi về niềm vui được khen thưởng

+ Hình thức : - Viết như thế nào?

->Định hướng để tạo lập văn bản

b Tìm ý, xây dựng bố cục văn bản:

* Bố cục: 3 phần

- MB : Giới thiệu buổi lễ khen thưởng của nhà trường

- TB : Lí do em được khen thưởng

Trang 25

GV:Gọi HS đọc phần 4 SGK/45: Cho biết việc viết thành văn cần

đạt những yêu cầu gì?

HS: trả lời các yêu cầu SGK/45.

GV: văn bản cĩ cần được kiểm tra sau khi hồn thành khơng? Nếu

cĩ thì sự kiểm tra ấy dựa theo những tiêu chuẩn cụ thể nào?

HS: Cần được kiểm tra lại xem cĩ đúng hướng khơng, bố cục cĩ

hợp lí khơng và cách diễn đạt cĩ gì sai sĩt khơng

GV: Để làm nên 1 văn bản, người tạo lập văn bản cần phải thực

hiện các bước nào?

HS: trả lời ghi nhớ.

LUYỆN TẬP

Bài 1: Gv phát vấn nhanh cho HS trả lời để nắm vững vai trị của

các bước trong quá trình tạo lập văn bản

- Viết đoạn văn ngắn kể về các việc em đã làm trong ngày chủ nhật

theo mối liên hệ thời gian

- Chuẩn bị bài “Luyện tập tạo lập văn bản”: Đọc bài chuẩn bị các

yêu cầu trong sgk/59

- KB : Nêu cảm nghĩ

c Diễn đạt thành bài văn:

Câu văn, đoạn văn rõ ràng, chính xác, mạch lạc và liên kết chặt chẽ với nhau

d Kiểm tra văn bản:

- Đã đạt yêu cầu chưa

- Xưng tơi.* Cĩ nhu cầu: bày tỏ tình

cảm, phát biểu ý kiến, khuyên răn…-VD: Văn bản: “ Mẹ tơi”

- Tập viết một văn bản cĩ tính mạch lạc

-Bài mới:Soạn bài “Luyện tập tạo lập văn bản”

HƯỚNG DẪN BÀI VIẾT SỐ 1 ( Làm ở nhà)

- Liệt kê các chuẩn kiến thức, kỹ năng trong văn tự sự

- Giới hạn nội dung cần kiểm tra, đánh giá và thực hiện các bước thiết lập ma trận đề kiểm tra

- Xác định khung ma trận

IV.CÂU HỎI ĐỀ KIỂM TRA

Đề bài : Miêu tả lại chân dung một người mà em yêu thích nhất( Cha, mẹ, thầy, cơ, bạn bè, ) ?

V HƯỚNG DẪN CHẤM BIỂU ĐIỂM

1

* Yêu cầu chung:

- Miêu tả được hình bĩng của một người mà em yêu thích

- Kể được những kỉ niệm về người thân làm hình ảnh người thân sống lại qua dịng kí ức

- Trình bày sạch sẽ, đúng chính tả, đúng ngữ pháp

* Yêu cầu cụ thể: đảm bảo bố cục ba phần

Dàn ý

Mở bài: Giới thiệu khái quát về đối tượng (người bạn) định tả

Thân bài:Miêu tả cụ thể chân dung người định tả ở các mặt sau:

+ Ngoại hình : tĩc, mặt mũi, hình dáng…

+ Cử chỉ, hành động, lời nĩi, cơng việc

+ Kỷ niệm sâu sắc giữa em và người bạn đĩ

c.Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em đối với người bạn đĩ.

Lưu ý: Trên đây là những định hướng mang tính chất khái quát Trong quá trình chấm,

(1.0điểm)

(1.0điểm) (7.0điểm)

(1.0điểm)

Trang 26

giáo viên cần căn cứ vào tình hình bài làm cụ thể của học sinh để đánh giá phù hợp, tơn

trọng sự sáng tạo của các em

VI XEM XÉT LẠI VIỆC BIÊN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA

Văn bản: NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN

- Nắm được giá trị tư tưởng , nghệ thuật đặc sắc của những câu hát than thân

- Hiện thực về đời sống của người dân lao động qua các bài hát than thân

- Một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu trong việc xây dựng hình ảnh và sử dụng ngơn từ của các bài ca dao than thân

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu và phân tích ca dao than thân

- Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật tiêu biểu trong việc xây dựng hình ảnh và sử dụng ngơn từ của các bài

ca dao than thân

2.Kiểm tra bài cũ:

- Gv gọi 2 Hs đọc thuộc cĩ diễn cảm 4 bài ca dao về tình yêu quê hương đất nước và phân tích nội dung?

- Phát biểu cảm nghĩ của em về tình yêu quê hương đất nước của người Việt Nam?

3.Bài mới: Ca dao dân ca là những sáng tác trữ tình dân gian thể hiện đời sống nội tâm của nhân dân ta Bên

cạnh những câu hát về tình cảm gia đình, tình yêu quê hương đất nước, là những câu hát giải bày nổi cay đắng cơ cực của người lao động Chùm ca dao - dân ca than thân chiếm vị trí khá đặc biệt trong ca dao trữ tình Việt nam Càng đọc nĩ, con cháu thời nay càng thương kính ơng bà cha mẹ mình hơn

GV giới thiệu giá trị hiện thực của ca dao dân ca

là phản ánh đời sống lao động của nhân dân

HS trả lời, GV chốt ý

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

GV hướng dẫn cách đọc: giọng tâm tình, thấm thía,

xĩt xa GV đọc một lượt Gọi HS đọc lại Gọi HS

nhận xét

HS đọc chú thích - chú ý: chú thích 1,3,7

GV: Những bài ca dao trên viết theo phương thức

biểu đạt nào?( biểu cảm)

* HS đọc bài 1

GV: Đối tượng mà bài ca dao này hướng tới là gì?

GV: Tác giả dân gian đã dùng những từ ngữ hình

ảnh nào để nĩi về con cị?

GV: Nhận xét về các biện pháp nghệ thuật được sử

dụng trong bài ca dao?

Những câu hát than thân phản ánh hiện thực đời sống vất vã, cơ cực của tầng lớp bình dân

- Một mình > < nước non, thân cị > < Thác ghềnh Lên thác > < xuống ghềnh

-> Sử dụng hình ảnh đối lập:Tơ đậm hình ảnh con

Trang 27

- Con cò khó nhọc vất vả vì gặp quá nhiều khó khăn

trắc trở, ngang trái: một mình phải lận đận giữa

nước non, thân cò gầy guộc mà phải lên thác xuống

ghềnh Nó gặp nhiều cảnh bể đầy ao cạn ngang trái

khó nhọc và kiếm sống một cách vất vả.

GV: Bài ca dao có phải chỉ nói về hình ảnh con cò?

GV: Ngoài nội dung than thân bài ca dao còn có nội

dung nào khác không? Em hãy đọc một bài ca dao

khác mà em biết nói về hình ảnh con cò?

HS: Ngoài nội dung than thân, bài ca dao còn nhằm

phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến trước đây.

Ví dụ: Con cò lặn lội bờ ao

Con cò đi đón cơn mưa

* HS đọc bài 2

GV: Bài ca dao là lời của ai? Nói về điều gì?

GV: Từ ngữ nào được lặp lại trong bài ca dao? Cách

lặp như vậy có tác dụng gì?

GV: Những nỗi thương thân của người lao động

được diễn tả qua hình ảnh cụ thể nào?

GV: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

Hãy phân tích?

GV: Có thể hình dung như thế nào về nỗi khổ của

con cuốc trong câu ca?

- Liên hệ Qua đèo Ngang ( Bà huyện Thanh Quan)

GV: Bài ca dao muốn diễn tả điều gì?

* HS đọc bài 3

GV: Bài ca dao này mở đầu bằng từ thân em, hãy

đọc một bài ca dao khác cũng mở đầu bằng thân em?

Nêu nhận xét?

( Thân em như giếng giữa đàng

Thân em như miếng cau khô )

GV: Bài ca dao này dùng hình ảnh trái bần trôi

Hình dung về trái bần trong lời ca Gió dập sóng dồi

biết tấp vào đâu?

GV: Từ hình ảnh trái bần, em hiểu gì về thân phận

người phụ nữ trong xã hội cũ?

( GV liên hệ thơ Hồ Xuân Hương )

GV: Theo em, còn tình cảm nào khác đối với chế độ

trong tiếng than thân này?

GV: Nêu ý nghĩa của văn bản?

GV: Ba bài ca dao trên có chung đặc điểm gì về

nghệ thuật? Nêu ý nghĩa của văn bản?

Luyện tập:

Bài 1:

GV gợi ý

HS: Rút ra từ bài học, trả lời ghi nhớ.

Bài 2: Gv hướng dẫn, HS về nhà viết bài cảm nhận.

cò khó nhọc, vất vả, cay đắng trước hoàn cảnh khó khăn

- “ Ai làm”-> câu hỏi tu từ: Khẳng định tội ác của xã hội phong kiến

->Bài ca dao là tiếng kêu thương cho thân phận

bé mọn, cơ cực của người nông dân.

+ Con cuốc - kêu ra máu: thân phận thấp cổ bé

họng, chịu nhiều oạn trái không ai thấu hiểu

=> Ẩn dụ, điệp từ: Thể hiện nỗi vất vả, thiệt thòi, chịu nhiều oan trái, bất công của những con người lao động nhỏ bé trong xã hội cũ.

Trang 28

GV gợi ý: - Thân em như hạt mưa sa

Hạt vào đài cát, hạt ra ruộng cày…

- Thân em như giếng giữa đàng

Người khơn rửa mặt, người phàm rửa chân…

- Bài mới: Chuẩn bị bài “ Những câu hát châm biếm”

Đọc văn bản, tìm hiểu nghệ thuật ẩn dụ tượng trưng

trong từng bài, cho biết ý nghĩa

Bài 2:

Viết một đoạn văn ngắn phát biểu cảm nghĩ của em

về thân phận người nơng dân dưới chế độ phong kiến?

- Hiểu được giá trị tư tưởng , nghệ thuật đặc sắc của những câu hát châm biếm

- Biết cách đọc diễn cảm và phâm tích ca dao châm biếm

- Ứng xử của tác giả dân gian trước những thĩi hư, tật xấu, những hủ tục lạc hậu

- Một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu thường thấy trong các bài ca dao châm biếm

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu và phân tích ca dao châm biếm

- Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của những câu hát châm biếm trong bài học

2 Kiểm tra bài cũ: - Đọc thuộc lịng các bài ca dao than thân đã học?

- Phân tích nội dung ý nghĩa một bài ca dao than thân mà em yêu thích?

- Nghệ thuật đặc sắc của 3 bài ca dao?

3.Bài mới: Người lao động vốn hiền lành chất phác, cam chịu nhưng cũng cĩ lúc hài hước,mạnh mẽ, táo bạo

Họ dùng những câu hát cĩ nội dung châm biếm, mỉa mai, đả kích vừa tạo ra tiếng cười hài hước vừa chống lại thĩi hư tật xấu trong xã hội Đọc những bài ca dao ấy các em sẽ hiểu tính cách, tâm hồn và quan niệm sống của người Việt Nam

GV giảng về thái độ của người bình dân xưa trong ca dao

châm biếm

Ca dao châm biếm vừa tạo ra tiếng cười mua vui vừa phê phán thĩi hư tật xấu

Trang 29

HS trả lời, GV chốt ý

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

GV hướng dẫn HS đọc văn bản và tìm hiểu chú thích

GV: Giải nghĩa chú thích Gọi HS đọc Yêu cầu HS nhận

xét GV đọc một lượt Gọi HS đọc lại Gọi HS nhận xét

GV: Những bài ca dao trên viết theo phương thức biểu đạt

nào?

HS đọc diễn cảm bài 1

GV: Hình ảnh cái cị trong câu mở đầu bài ca dao cĩ gì giống

và khác hình ảnh con cị trong các bài ca dao mà em đã học

hoặc đã biết?

HS: Cái cị: hình ảnh quen thuộc trong ca dao nĩi về thân

phận lận đận cơ cực của người phụ nữ thời xưa.

GV: Theo em, hai dịng đầu của bài ca dao cĩ ý nghĩa gì?

GV giảng thêm: Ca dao Việt Nam thường dùng lối hứng mở

đầu: Ví dụ: Quả cau nho nhỏ

Cái vỏ vân vân

GV:Chân dung chú tơi được giới thiệu qua những chi tiết

nào?

HS: Hoạt động độc lập.

GV: Em hiểu như thế nào về từ hay? Vậy, từ hay trong bài

ca dao này cĩ hàm nghĩa đĩ khơng? Vì sao?

HS: Hay = giỏi giang

GV: Nhận xét về biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong bài

GV: Em cĩ nhận xét gì về những vấn đề mà thầy bĩi nĩi

đến? ( số phận, gia đình, tình duyên, con cái)

GV: Nhận xét về những lời phán của thầy bĩi?

GV: Em cĩ biết một câu thành ngữ nào về hiện tượng này?

HS: ( Thầy bĩi nĩi dựa, Xem bĩi ra ma )

GV: Bài ca dao nhằm mục đích gì?

GV: Ngồi mục đích phê phán, châm biếm thầy bĩi, theo em

bài ca dao này cịn nhằm mục đích nào khác khơng?

GV: Ngày nay, hiện tượng này cĩ cịn khơng? Tìm thêm

những bài ca dao chế giễu thầy bĩi?

GV: Bài ca dao nĩi về sự việc gì? Những con vật nào tham dự

vào sự việc đĩ?

GV: Dựa vào hoạt động của các con vật trong bài ca, hình

dung xem mỗi con vật tượng trưng cho ai? Cho hạng người

nào trong xã hội?

GV: Hoạt động của các con vật trong bài ca dao cho em nhận

để giễu cợt, châm biếm nhân vật “chú tơi”

=> Là người đàn ơng vơ tích sự, lười biếng, thích ăn chơi hưởng thụ.

Bài 2:

Số cơ chẳng giàu thì nghèo

Số cơ cĩ mẹ cĩ cha

Số cơ cĩ vợ cĩ chồng

Sinh con đầu lịng chẳng gái thì trai

- Đây là kiểu nĩi dựa nước đơi, khơng cĩ ý nghĩa tiên đốn

=>Thầy là kẻ lừa bịp, dối trá

- Cơ gái xem bĩi là người ít hiểu biết, mù quáng

-> Nghệ thuật phĩng đại gây cười - để lật tẩy chân dung và bản chất lừa bịp của thầy

-> Phê phán, châm biếm những kẻ hành nghề bĩi tốn và những người mê tín

Trang 30

xét gì về đám tang?

HS: Cảnh tượng không phù hợp với đám ma Cuộc đánh chén

vui vẻ, chia chác diễn ra trong cảnh mất mát, tang tóc của gia

đình người chết Cái chết thương tâm của con cò trở thành

trở thành dịp trục lợi cá nhân.

GV: Theo em, tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?

Thái độ của nhân dân ta là gì?

GV: Việc chọn các con vật để miêu tả lí thú ở điểm nào?

HS: Dùng thế giới loài vật để nói về con người, về các hạng

người trong xã hội, Do đó, nội dung châm biếm trở nên kín

đáo, sâu sắc hơn.

GV: Em hiểu thế nào về cậu cai?

GV: Chân dung cậu cai được miêu tả bằng chi tiết nào?

GV: Tác giả dân gian đã dùng biện pháp nghệ thuật nào để

vẽ nên chân dung cậu cai?

GV: Nhận xét về bức chân dung này? Thái độ của nhân dân

ta đối với loại người như cậu cai là gì?

GV: Bốn bài ca dao có nội dung chung là gì?

HS : sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn trình bày GV chốt ý

GV: Hãy nêu một vài nét nghệ thuật chính của bốn bài ca

dao và ý nghĩa của những bài ca dao trên là gì

GV: Đọc diễn cảm 4 bài ca dao?

GV: Những câu hát châm biếm trong bài ca dao có điểm gì

giống với truyện cười?

HS : Trả lời

Luyện tập :

Bài 1 :GV gọi HS đọc diễn cảm cả bốn bài ca dao

Bài 2 : Gv hướng dẫn HS trả lời nhanh những điểm giống

nhau giữa những câu ca dao này và truyện cười:

- Đều có tính chất gây cười

- Ngụ ý phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội cũ

Bài cũ : GV gợi ý:

- Ăn thì chọn những miếng ngon

Làm thì chọn việc cỏn con mà làm

- Làm trai cho đáng sức trai

Khom lưng chống gối gánh hai hạt vừng

- Mèo khen mèo dài đuôi

Chuột khen chuột nhỏ dễ chui dễ trèo

Bài mới : Chuẩn bị bài : «Sông núi nước Nam »

Đọc văn bản, giải nghĩa các từ Hán Việt, trả lời câu hỏi phần

đọc hiểu văn bản

con người - giống truyện ngụ ngôn

-> Phê phán kín đáo, sâu sắc

=> Phê phán, châm biếm hủ tục ma chay ở nông thôn ngày xưa.

Bài 4:

Cậu cai nón dấu lông gà, Ngón tay đeo nhẫn gọi là cậu cai

Ba năm được một chuyến sai,

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê

-> Đặc tả (chân dung nhân vật qua trang phục, công việc), phóng đại

=> Cậu cai là người làm tôi tớ cho quan, nhưng lại hay ra oai, sách nhiễu để bắt nạt dân quê

-> nghệ thuật châm biếm có tác dụng lên án

4 Luyện tập:

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Bài cũ: Sưu tầm , phân loại và học thuộc

một số bài ca dao châm biếm

- Viết bài cảm nhận của em về một số bài ca dao châm biếm tiêu biểu trong bài học

- Học thuộc bài Nắm chắc nội dung

Bài mới:Soạn bài: “Sông núi nước Nam”

Trang 31

Tiếng Việt : ĐẠI TỪ

- Nắm được các khái niệm đại từ, các loại đại từ

- Cĩ ý thức sử dụng đại từ phù hợp với yêu cầu giao tiếp

- Khái niệm đại từ

- Các loại đại từ

2 Kỹ năng:

- Nhận biết đại từ trong văn bản nĩi và viết

- Sử dụng đại từ phù hợp với yêu cầu giao tiếp

- Cĩ mấy loại từ láy? Nêu khái niệm của từng loại ?

- Phân loại các từ láy sau: Lấp lánh, thập thị, tùng tùng, lịng tịng, hiu hiu?

3.Bài mới: Hằng ngày khi giao tiếp các em thường dùng những từ như: Tơi, tao, tớ, mày, nĩ, họ, hắn,… để xưng

hơ hoặc dùng: Đây, đĩ, nọ, kia,… ai, gì, sao, thế nào………để trỏ, để hỏi Đĩ chính là một số loại đại từ Tiếng Việt Vậy đại từ là gì? Đại từ cĩ nhiệm vụ, chức năng và cách sử dụng ra sao? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm lời giải đáp qua tiết học hơm nay

GV: treo bảng phụ ghi Vd1/sgk/54

HS: đọc ví dụ trên bảng phụ

GV: Từ nĩ trong ví dụ b chỉ con vật gì? Nhờ đâu

mà em biết được nghĩa của từ nĩ trong hai đoạn văn

này?

GV: Các từ nĩ giữ chức vụ ngữ pháp gì trong câu?

Từ thế trong đoạn văn trỏ việc gì? Nhờ đâu mà em

biết được nghĩa của nĩ?

GV: Từ ai trong bài ca dao dùng để làm gì? Nĩ giữ

chức vụ ngữ pháp gì trong câu?

=> Gọi tất cả các từ vừa tìm hiểu là đại từ.Vậy thế

nào là đại từ ? Vai trị của nĩ?

HS trình bày

GV: Yêu cầu học sinh theo dõi ví dụ sgk

GV: Các đại từ trong ví dụ a,b,c dùng để làm gì?

Yêu cầu học sinh chú ý sgk

GV: Các đại từ trong ví dụ a,b,c dùng để hỏi về ai?

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Thế nào là đại từ?

* Xét Ví dụ: sgk/54 a: nĩ chỉ em tơi ( Thủy ) →thay thế cho em tơi

trong câu trước: nĩ là chủ ngữ.

b: nĩ chỉ con gà của anh Bốn Linh → thay thế cho

- Trong câu, đại từ cĩ thể đảm nhiệm vai trị: Chủ ngữ, vị ngữ Trong cụm từ, đại từ cĩ thể đảm nhiệm vai trị phụ ngữ của danh từ, động từ, tính từ

2.Các loại đại từ:

Trang 32

HS sắp xếp đại từ theo ngôi.

GV: So sánh nghĩa của đại từ mình trong hai câu:

1.Cậu giúp đỡ mình với nhé!

a Con ngựa Nó … và hí vang.

b Xanh …của nước biển Nó khiến nhà thơ

c Cười … của con người Nó giúp ta sảng khoái

hơn.

HS: Đặt câu

Bài 3

GV: Nhận xét 2 đại từ tôi trong câu sau:

- Chợt thấy động phía sau, tôi quay lại: em tôi

đã theo ra từ lúc nào.(Cuộc chia tay của

những con búp bê )

HS: suy nghĩ trả lời cá nhân

- GV gợi ý: Đại từ ai, em…

Tiếng Việt : Ngôi 1: tôi, chúng tôi… Ngôi 2: mày,

chúng mày Ngôi 3: cô ấy, hắn…

Tiếng Anh: I -> ĐT chia ở tobe ( I’am)

He, she, it -> Động từ có s, hoặc es

- Chuẩn bị bài “ Từ Hán Việt”

Đọc bài, tìm hiểu nghĩa của từ Hán Việt trong văn

bản “ Nam quốc sơn hà”

* Đại từ để trỏ

Ví dụ:Tôi, tao tớ, chúng tôi, chúng tao, mày, nó,

- Bấy nhiêu, bao nhiêu

- Vậy, thế

=> Đại từ dùng để trỏ người, sự vật, số lượng, hoạt động, tính chất Đại từ trỏ người, sự vật gọi là đại từ xưng hô

a 1 tôi, tao, ta; chúng tôi, chúng ta

2 mày, mi ; chúng mày, bay

- Giống nhau: đều là đại từ xưng hô

- Khác nhau: + tôi ( tôi quay lại ): là chủ ngữ.

- So sánh sự khác nhau về ý nghĩa biểu cảm giữa một

số đại từ xưng hô Tiếng Việt với đại từ xưng hô trong tiếng Anh

Bài mới : Soạn bài : « Từ Hán Việt »

Trang 33

Tuần 4 Ngày soạn: 04/09/2011 Tiết 16 Ngày dạy: 09/09/2011

Tập làm văn : LUYỆN TẬP TẠO LẬP VĂN BẢN

- Củng cố những kiến thức cĩ liên quan đến việc tạo lập văn bản và làm quen hơn nữa với các bước của quá trình tạo lập văn bản

- Biết tạo lập một văn bản tương đối đơn giản, gần gũi với đời sống và cơng việc học tập của học sinh

2 Kiểm tra bài cũ: - Quá trình tạo lập văn bản trải qua những bước nào?

- Những hoạt động cụ thể trong các bước đĩ?

- Kiểm tra phần chuẩn bị ở nhà của học sinh

3.Bài mới: Với những tiết học trước, các em đã làm quen với tính liên kết, mạch lạc, bố cục 3 phần và quá

trình tạo lập văn bản Để từ lí thuyết thực hiện thành văn bản hồn thiện, chúng ta đi vào luyện tập

Củng cố kiến thức

GV: Phát vấn củng cố kiến thức đã học:Thế nào là

liên kết văn bản? Bố cục gồm mấy phần? Mạch

lạc ? Quá trình tạo lập văn bản?

HS:- Liên kết trong văn bản: là làm cho các câu, các

đoạn thống nhất và gắn bĩ chặt chẽ với nhau

- Bố cục trong văn bản là sự sắp xếp, bố trí các

phần, các đoạn theo một hệ thống rành mạch, trình

tự hợp lí

- Mạch lạc trong văn bản: là các phần, các đoạn các

câu đều nĩi về một đề tài biểu hiện một chủ đề

chung

- Quá trình tạo lập văn bản được diễn ra theo 4 bước

Luyện tập

GV: ghi đề bài lên bảng Gọi HS đọc đề.

GV:Đề bài trên thuộc kiểu văn bản gì? Do đâu em

biết?

GV:Nêu nội dung của đề bài? Đề bài yêu cầu viết

cái gì? Cho ai? Để làm gì?

HS:Viết về đất nước mình, cho bạn dểgây thiện

cảm tình bạn với đất nước mình và gĩp phần xây

b Tìm ý, sắp xếp thành bố cục rành mạch, hợp líc.Diễn đạt các ý trong bố cục thành câu văn, đoạn văn mạch lạc, liên kết

d Kiểm tra, đối chiếu văn bản

II.Luyện tập

Đề bài: Viết thư cho một người bạn để bạn hiểu về đất nước mình

1.Tìm hiểu đề:

- Kiểu văn bản: viết thư

- Nội dung: Giới thiệu đất nước Việt Nam

- Về tạo lập văn bản: 4 bước

- Độ dài văn bản: 1000 chữ

2 Xác định các bước tạo lập văn bản

a Định hướng cho văn bản:

Trang 34

dựng tình hữu nghị.

GV: Bố cục cụ thể của một bức thư như thế nào?

Nội dung của từng phần ?

HS thảo luận nhĩm trình bày.GV nhận xét, sửa sai.

Bước 1: Định hướng chính xác

- Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cho bạn Để bạn

hiểu về đất nước mình

- Viết cái gì? Truyền thống lịch sử Cảnh đẹp thiên

nhiên Phong tục, tập quán

Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý

I - Mở bài: Lí do viết thư

II - Thân bài: Giới thiệu: Đất nước tơi nhiều vẻ đẹp

nổi tiếng, tơi giới thiệu một số cảnh đẹp như vậy

1 - Vẻ đẹp Lạng Sơn - Nàng Tơ Thị - Chùa Tân

Thanh: Huyền bí đắm say lịng người

+ Sơng Hương: thơ mộng lung linh , những

câu hị tha thiết Núi Ngự Cầu Tràng Tiền ⇒ Tự

hào về quê hương đất nước

III - Kết bài: Chào bạn - Nhắn gửi: + Bạn sẽ yêu

và hiểu về đất nước chúng tơi.+ Trở thành bạn +

Mời thăm đất nước

* Chú ý: HS cũng cĩ thể đi theo hướng sau:

Thân bài: 1 - Vẻ đẹp thiên nhiên

2 Truyền thống lịch sử: Dựng nước, giữ nước,

kháng chiến → truyền thống : Cụ thể từ thời Hùng

Vương - Triệu, Đinh, Lý, Trần Pháp, Mĩ

3 - Phong tục, bản sắc văn hĩa: Tết Nguyên Đán;

Tết Trung thu ;Những lễ hội

GV: hướng dẫn HS chuẩn bị: Sau đĩ trình bày

trước lớp Hồn chỉnh thành bài mẫu

Giới thiệu về vẻ đẹp của đất nước mình để bạn hiểu

về đất nước Việt Nam

b Xây dựng bố cục: rành mạch, hợp lí, đúng định

hướng ở bước 1

* Mở bài: (Đầu thư)

- Địa điểm, ngày, tháng, năm

- Lời chào bạn

- Lý do viết thư: Giới thiệu chung về cảnh sắc thiên nhiên Việt Nam

* Thân bài: ( Phần chính bức thư)

- Hỏi thăm sức khoẻ

- Ca ngợi tổ quốc bạn

- Giới thiệu đất nước mình.: Cảnh sắc mùa xuân, mùa

hè, mùa thu,mùa đơng

+ Con người Việt Nam+ Truyền thống lịch sử, văn hố, phong tục,tập quán + Danh lam thắng cảnh

* Kết bài: (Cuối thư)

- Cảm nghĩ và niềm tự hào về đất nước.

- Lời mời chào bạn đến Việt Nam, lời chúc sức khoẻ

- Mong tình bạn hai nước gắn bĩ

c Diễn đạt thành văn bản hồn chỉnh.

- Học sinh tự viết đoạn văn mở bài, thân bài, kết bài

(d Kiểm tra văn bản:

- Nhiệm vụ: Kiểm tra việc thực hiện các bước 1,2,3

để sửa chữa sai sĩt hoặc bổ sung những ý cịn thiếu

3.Luyện cách diễn đạt:

MB: Anna thân mến !

Cũng như tất cả các bạn bè của chúng mình trên trái đất này, mỗi chúng ta đều sinh ra và lớn lên trên một đất nước tươi đẹp Với bạn đĩ là nước Nga vĩ đại cịn với mình là đất nước Việt Nam thân yêu Bạn cĩ biết khơng? Đất nước mình nằm ở vùng nhiệt đới, nĩng ẩm Một năm cĩ 4 mùa xuân, hạ, thu, đơng và mỗi mùa đều cĩ 1 vẻ đẹp riêng độc đáo, bạn ạ

- Yêu cầu về độ dài của văn bản: khoảng 1500 chữ

III Hướng dẫn tự học

Bài cũ:

- Xem lại các bước tạo lập văn bản

- Viết hồn chỉnh văn bản Bài mới: Trả bài làm văn số 1

Trang 35

………

……… Tuần 5 Ngày soạn: 10/09/2011Tiết 17 Ngày dạy: 13/09/2011

Văn bản : SÔNG NÚI NƯỚC NAM (Nam quốc sơn hà – Lí Thường Kiệt )

- Bước đầu tìm hiểu về thơ trung đại

- Cảm nhận được tinh thần, khí phách của dân tộc ta qua bản dịch bài thơ chữ Hán Nam quốc sơn hà

- Những hiểu biết bước đầu về thơ trung đại

- Đặc điểm thể thơ thất ngôn tứ tuyệt

- Chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước kẻ thù xâm lược

2 Kỹ năng:

- Nhận biết thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

- Đọc – Hiểu và phân tích thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật chữ Hán qua bản dịch tiếng Việt

- Đọc thuộc lòng một bài ca dao than thân mà em thích? Phân tích nội dung và ý nghĩa của bài ca dao đó?

- Nêu ý nghĩa của những bài ca dao than thân?

3.Bài mới: Dân tộc ta nổi tiếng với những trang lịch sử vẻ vang hào hùng Đặc biệt là dưới thời đại nhà Trần

Những trang sử vàng được phản ánh lại bàng những vần thơ chói lọi “Sông núi nước Nam” của Lí Thường Kiệt

được xem là vần thơ chói lọi nhất, là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc.

HS đọc chú thích * Sgk để hiểu tác giả, lai lịch bài thơ.

GV: Bài thơ do ai sáng tác? Các huyền thoại về bài thơ?

GV: giới thiệu thể thơ, đặc điểm thơ Đường luật với văn

thơ Trung đại, đặc biệt là văn học Lí Trần

- Tương truyền của Lí Thường Kiệt (1077),

người có công đánh giặc Tống

2.Tác phẩm:

- Sông núi nước Nam:Viết theo thể thất ngôn

tứ tuyệt (Đường luật) Bài thơ có 4 câu, mỗi câu có 7 tiếng, có niêm luật bằng-trắc chặt chẽ

- Văn học trung đại:từ thế kỉ X đến hết XIX

- Văn thơ trung đại được viết bằng chữ Hán

và chữ Nôm, có nhiều thể thơ: Đường luật, song thất lục bát, lục bát…Thơ Đường luật có

từ đời Đường bên Trung Quốc

Trang 36

GV: phát vấn để Hs hiểu nghĩa các yếu tố Hán Việt.

HS đọc 2 câu đầu:

GV:Phân tích cách dùng từ đế trong câu thơ thứ nhất?

Cụm từ Nam đế cư cĩ ý nghĩa gì?

GV gợi ý: Tại sao khơng việt là Nam nhân cư? ( người

Nam ở)?

Hs: phân tích

GV tích hợp lịch sử bị đơ hộ của nước ta, bị Trung Quốc

xem là quận huyện

GV: Việc khẳng định: chân lí đã được ghi ở sách trời cĩ ý

nghĩa gì?

HS: Trả lời

GV: 2 câu đầu cĩ nội dung gì?

HS: Trả lời

GV bình: Hai câu đầu nêu lên một nguyên lí khách quan,

tất yếu, cĩ giá trị như lời tuyên ngơn Nĩ là quyền độc lập

và tự quyết của dân tộc ta

HS đọc 2 câu cuối:

GV: Em cĩ nhận xét gì về cách diễn đạt ở câu 3?

GV: Giải nghĩa từ nghịch lỗ? Việc dùng từ lỗ bộc lộ thái

độ nào khi nĩi về quân giặc?

GV: 2 câu cuối nĩi lên ý gì ?

HS: Bài thơ đã trực tiếp nêu rõ ý tưởng bảo vệ quyền độc

lập và kiên quyết chống ngoại xâm

GV:Em cĩ nhận xét gì về thể thơ, giọng điệu, nhịp thơ? Tác

dụng?

HS: Giọng thơ đanh thép, hùng hồn biểu hiện cảm xúc

mãnh liệt, với ý chí sắt đá trong lời nĩi, người đọc phải suy

nghĩ, nghiền ngẫm mới thấy ý tưởng đĩ

GV: Theo phần giới thiệu về lai lịch bài thơ, em thấy lời

cảnh báo này nhằm vào bọn xâm lược nào?

HS: Quân tống đang xâm lược nước ta lúc bấy giờ và tất cả

lũ giặc cĩ ý định cướp nước ta

GV: Nêu nội dung và ý nghĩa văn bản?

HS: Trả lời

GV: Sơng núi nước Nam được coi là bản tuyên ngơn độc

lập đầu tiên của nước Việt Nam Vì sao?

HS thảo luận nhĩm(4 nhĩm , 4 phút và trình bày)

GV: Trong lịch sử dân tộc, ngồi Sơng núi nước Nam em

cịn biết đến văn bản nào khác được gọi là Tuyên ngơn độc

lập?

GV gợi ý: Xem thể thơ ngũ ngơn, những nét chính về tác

giả , hào khí của dân tộc thời Trần

- Tám yếu tố Hán Việt : quốc – nước, sơn – núi, hà – sơng,

đế - vua,… cư, tiệt nhiên, thiên thư, như hà…

- Đọc văn bản, chú thích để hiểu hồn cảnh ra đời, nội dung

ý nghĩa của văn bản Trả lời câu hỏi phần đọc hiểu

b.Phân tích

* Hai câu đầu:

“Nam quốc sơn hà Nam đế cư Tiệt nhân định phận tại thiên thư”

- Nam quốc: Chỉ nước ta

- Sơn hà: Chỉ sơng núi, lãnh thổ nước Nam

- Đế : quyền xưng đế, quyền làm chủ non sơng

=>Khẳng định nước ta là nước ta độc lập về chủ quyền và lãnh thổ.

* Hai câu cuối:

“Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”

- “Như hà”: Cớ sao->Thái độ bất bình, lên án

- “Nghịch lỗ”: cách gọi coi thường, khinh bỉ

- “Thủ bại hư”chuốc lấy thất bại thảm hại.

-> Đây là lời cảnh báo hành động xâm lược của kẻ thù và khẳng định sức mạnh của dân tộc Việt Nam.

=> Giọng thơ đanh thép, hùng hồn, dõng dạc: khẳng định nền độc lập chủ quyền và quyết tâm bảo vệ đất nước

3 Tổng kết:

* Nghệ thuật:

- Sử dụng thể thơ thất ngơn tứ tuyệt ngắn gọn,

súc tích để tuyên bố nền độc lập của đất nước

- Nghị luận trình bày ý kiến, dồn nén cảm xúc

- Lựa chọn ngơn ngữ thể hiện giọng thơ dõng dạc, hùng hồn, đanh thép

* Ý nghĩa văn bản:

- Bài thơ thể hiện niềm tin vào sức mạnh

chính nghĩa của dân tộc ta

- Bài thơ cĩ thể xem như là bản tuyên ngơn độc lập đầu tiên của nước ta

- Nhớ 8 yếu tố Hán Việt trong văn bản

- Soạn bài: “Phị giá về kinh”

Trang 37

………

Văn bản : PHỊ GIÁ VỀ KINH (Tụng giá hồn kinh sư – Trần Quang Khải)

- Hiểu giá trị tư tưởng và đặc sắc nghệ thuật của bài thơ

- Sơ giản về tác giả Trần Quang Khải

- Đặc điểm thể thơ ngũ ngơn tứ tuyệt

- Khí phách hào húng và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần

2 Kỹ năng:

- Nhận biết thể thơ ngũ ngơn tứ tuyệt Đường luật

- Đọc – Hiểu và phân tích thơ ngũ ngơn tứ tuyệt Đường luật chữ Hán qua bản dịch tiếng Việt

2.Kiểm tra bài cũ:

- Trình bày hiểu biết của em về thể thơ thất ngơn tứ tuyệt là gì?

- Đọc thuộc lịng phần phiên âm và dịch nghĩa bài thơ “Nam quốc sơn hà”? Qua đĩ cho biết ý nghĩa văn bản?

3.Bài mới: Một trong những bài thơ gĩp phần làm nên hào khí Đơng A dưới thời đại nhà Trần là bài thơ

“Tụng giá hồn kinh sư” của Trần Quang Khải Hơm nay cơ và các em cùng khám phá giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ

GV: yêu cầu học sinh đọc và theo dõi phần

chú thích trong văn bản để hiểu thêm về tác

giả cũng như lai lịch của bài thơ

GV: đọc phần phiên âm, HS đọc phần dịch

nghĩa, dịch thơ

GV: Bài thơ cĩ mấy nội dung chính?

HS: cĩ hai nội dung:

+ Hai câu đầu: Hào khí chiến thắng

1 Tác giả: Trần Quang Khải (1241-1294)

- Là con trai thứ ba của vua Trần Thái Tơng

- Ơng cĩ cơng lớn trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mơng

2 Tác phẩm:

a Xuất xứ: Bài thơ được viết khi tác giả đi đĩn hai vua Trần

về Thăng Long 1285

b Thể thơ: Ngũ ngơn tứ tuyệt, mỗi bài thơ cĩ bốn câu, mỗi

câu cĩ 5 chữ, cĩ niêm luật chặt chẽ

1 Đọc- tìm hiểu chú thích

2 Tìm hiểu văn bản:

a Bố cục : 2 phần b.Phân tích:

Trang 38

+ Hai câu sau: Khát vọng hịa bình.

HS: Đọc 2 câu đầu

GV: Những chiến cơng nào được nhắc tới

trong hai câu thơ đầu? Các chiến cơng đĩ gợi

nhắc những sự kiện lịch sử nào?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét về cách dùng tư: Đoạt sáo, cầm

hồ và trật tự của chúng trong hai câu thơ đầu?

HS: Trả lời

GV:Những cách diễn đạt đĩ cĩ tác dụng gì

trong việc diễn tả nội dung?

Em cảm nhận được tình cảm của tác giả ở hai

GV tích hợp lịch sử để bình giảng : Bài thơ

tuy ngắn gọn nhưng đã gợi lại khí thế hào

hùng của dân tộc qua hai trận chiến lớn trong

lịch sử chống giặc Mơng Nguyên.Bài thơ cịn

thể hiện rõ ý chí sắt đá của quân dân ta trong

sự nghiệp xây dựng đất nước Trong Thời

Trần, sau ba lần kháng chiến chống quân

xâm lược tàn bạo Nguyên Mơng là thời kì

thái bình thịnh trị khá lâu dài của đất nước

GV gợi ý: Thái bình muơn đời thịnh và phải

dựa vào sức dân, xây đắp, gìn giữ hịa bình,

bảo vệ đất nước…

- Chuẩn bị bài : Đọc kĩ văn bản, tìm hiểu

nghĩa của các yếu tố Hán Việt Cảm nhận vẻ

đẹp yên bình qua cái nhìn của nhà thơ

b1.Hai câu đầu : Hào khí chiến thắng

« Đoạt sáo Chương Dương độ, Cầm Hồ Hàm Tử quan »

- Chương Dương, Hàm Tử: Hai địa danh nổi tiếng với hai chiến cơng vang dội của quân dân ta

- Đoạt sáo>< Cầm hồ :Động từ mạnh, tiểu đối, đảo ngữ,giọng điệu khỏe khắn

-> Gợi khí thế hào hùng, oanh liệt, làm sống dậy khơng khí của trận mạc

=> Ca ngợi chiến thắng hào hùng của dân tộc và sự thất bại thảm hại của quân Mơng-Nguyên xâm lược.

b2.Hai câu cuối: Khát vọng thái bình:

« Thái bình tu trí lực, Vạn cổ thử giang san”

-> Nĩi về việc xây dựng đất nước trong thời bình với 1 niềm tin sắt đá vào sự bền vững muơn đời của đất nước

=> Thể hiện niềm tin sắt đá vào sự bền vững muơn đời của đất nước

- Tu trí lực: dốc hết sức lực

- Đề ra nhiệm vụ khi hịa bình: xây dựng đất nước

- Ước mơ, khát vọng: một đất nước mãi mãi vững bền

=> Thể hiện khát vọng lớn của nhà thơ về một đất nước bền vững, thái bình.

3 Tổng kết:

* Nghệ thuật:

- Sử dụng thể thơ ngũ ngơn tứ tuyệt cơ động, hàm súc để thể

hiện niềm tự hào của tác giả trước những chiến thắng hào hùng của dân tộc ta

- Cĩ nhịp thơ phù hợp với việc tái hiện lại những chiến thắng dồn dập của nhân dân ta và việc bày tỏ suy nghĩ của tác giả

- Sử dụng hình thức diễn đạt cơ đúc, dồn nén cảm xúc vào bên trong tư tưởng

- Soạn bài : «Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trơng ra »

Trang 39

1.Giáo viên: Chấm , trả bài, sửa bài chi tiết, vào điểm chính xác.

2 Học sinh: Lập dàn ý, xem lại đề bài

C.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1.Ổn định lớp: 7a2 7a3

2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS

3.Bài mới: GV nêu yêu cầu , sự cần thiết của tiết trả bài

ĐỀ BÀI

GV ghi đề bài lên bảng và cho HS lập dàn ý

GV nhận xét chung về kiến thức

GV:Nêu những ưu điểm của HS trong bài viết

ở nhiều phương diện Cĩ dẫn chứng cụ thể

(một số bài viết khá, tốt )

NHẬN XÉT CHUNG

GV: Chỉ ra những nhược điểm: Nội dung bài

văn miêu tả , cách sắp xếp các ý cần miêu tả

GV thống kê những lỗi của HS

Hướng dẫn phân tích nguyên nhân mắc lỗi ->

I.ĐỀ BÀI : Miêu tả chân dung một người mà em yêu

thích nhất( Cha, mẹ, anh, chị, thầy cơ, bạn bè…)

+ Lời nĩi, cơng việc

+ Kỷ niệm sâu sắc giữa em và người bạn đĩ

c.Kết bài: (1.0 điểm).

- Nêu cảm nghĩ của em đối với người bạn đĩ

II NHẬN XÉT CHUNG a.Ưu điểm:

- Nắm được yêu cầu của văn miêu tả

- Bố cục 3 đoạn rõ ràng

- Bài viết với cảm xúc chân thực

b.Nhược điểm:

- Dùng nhiều kí hiệu và viết tắt trong bài

- Khơng chấm câu, câu thừ từ, tối nghĩa

- Nội dung một số bài cịn sơ sài, thiếu ý, sự hiểu biết ít

- Một số bài chia khơng rõ ràng bố cục

- Viết câu chưa chuẩn Sai quá nhiều chính tả, đầu dịng khơng viết hoa, tên riêng người khơng viết hoa…

- Kể nhiều hơn tả

III SỬA LỖI CỤ THỂ

1 Về kiến thức : Một số HS giới thiệu khơng chính xác

về độ tuổi

Trang 40

cho HS sửa chữa dựa vào những nguyên nhân

của từng loại lỗi

HS chữa lỗi riêng và ghi vào vở

TRẢ BÀI- GHI ĐIỂM

GV: Đọc bài khá cho lớp nghe như: Linh,

Khánh, đọc văn mẫu

- GV trả bài, HS đọc lại bài và rút kinh

nghiệm Ghi điểm

- Lỗi viết câu: Câu thiếu thành phần, câu dài không ngắt câu

- Lỗi chính tả: Giài-> Dài, diệu dàng-> dịu dàng, sinh-> xinh,

IV TRẢ BÀI- GHI ĐIỂM

BẢNG THỐNG KÊ ĐIỂM

-10

Điểm 8

7-Điểm 5-6

Điểm >

TB

Điểm 3-4

Điểm 1-2

Điểm <

TB 7A2

Định dạng
Số trang	107
Dung lượng	1,45 MB