Ngữ văn 6- Tiết 101 - HOÁN DỤ

Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên Ẩn dụ phẩm chất Trả lời : - Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với

VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

KiÓm tra bµi cò

Câu 1 : Ẩn dụ là gì ? Có mấy kiểu ẩn dụ, đó là những

kiểu nào ?

Câu 2 : Câu nào sau đây có sử dụng ẩn dụ và cho biết

nó thuộc kiểu ẩn dụ nào ?

a Quê hương là chùm khế ngọt.

b Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.

c Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.

d Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

Ẩn dụ phẩm chất

Trả lời : - Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng

tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Giữa áo nâu với người

nông dân và giữa áo xanh

với người công nhân có

quan hệ như thế nào ?

Những người sống ở thị thành

Giữa nông thôn với

Những người sống ở thị thành Quan hệ giữa vật chứa

Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân ở thành phố đều đứng lên

So sánh hai cách diễn đạt trên, cách nào gợi hình, gợi cảm hơn ?

Chỉ người nông dân

Chỉ người công nhânQuan hệ g ần gũi

Quan hệ giữa vật chứa

đựng với vật bị chứa đựng

Hoán dụ là gì và hoán dụ có tác dụng như thế nào ?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng

tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan

hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho

sự diễn đạt.

2 Ghi nhớ : sgk / 82

Bài tập nhanh

Xác định biện pháp hoán dụ có trong ví dụ sau:

Những bàn chân từ than bụi lầy bùn,

Đã đứng dưới mặt trời cách mạng.

(Ta đi tới - Tố Hữu)

“Bàn chân”

(bộ phận của cơ thể)

biểu thị con người lao động nghèo khổ bị áp bức, từ

than bụi lầy bùn đã quật khởi đứng lên làm cách mạng

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

( Hoàng Trung Thông)

b.

b Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại lên hòn núi cao.

Một và ba là từ chỉ số lượng Một là từ chỉ số ít, ba là từ

chỉ số nhiều.

->Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

Một và ba là từ chỉ số lượng Một là từ chỉ số ít, ba là từ

chỉ số nhiều.

->Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Đổ máu là chỉ sự thương

vong trong chiến tranh.

-> Lấy dấu hiệu của sự vật

để gọi sự vật.

b Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại lên hòn núi cao.

c Ngày Huế đổ máu

d Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

Giữa nông thôn, thị thành với đối

tượng mà nó biểu thị có quan hệ như

thế nào ?

-> Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng.

Có bốn kiểu hoán dụ thường gặp là :

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng



Tiết 101

Ho¸n dô

I Hoán dụ là gì ?

II Các kiểu hoán dụ

Tìm phép hoán dụ có trong câu sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào (cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì ) ?

Gửi miền Bắc lòng miền Nam chung thủy

Đang xông lên chống Mĩ tuyến đầu

(Lê Anh Xuân)

II Các kiểu hoán dụ

a Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm tập thể (Hồ Chí Minh)

Bài tập 1 : Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu

văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi

phép hoán dụ là gì ?

b Vì lợi ít mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ít trăm năm phải trồng người.

(Hồ Chí Minh)

 Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng (làng

xóm – chỉ người sống ở nông thôn).

 Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu tượng (mười năm - thời gian trước mắt; trăm năm – thời gian lâu dài).

Tiết 101

Ho¸n dô

I Hoán dụ là gì ?

II Các kiểu hoán dụ

Bài tập 1 : Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì ?

III Luyện tập

c) Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

(Tố Hữu) Quan hệ giữa dấu hiệu của sự vật với sự vật

(áo chàm – chỉ người Việt Bắc).

d Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên người : Hồ Chí Minh.

(Tố Hữu)

 Quan hệ giữa vật chứa ®ựng với vật bị chứa

đựng (Trái Đất – nhân loại).

- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng sự vật, hiện tượng khác.

Gäi tªn sù vËt, hiÖn t îng nµy b»ng tªn sù vËt hiÖn t îng kh¸c

Dùa vµo quan hÖ t ¬ng

- dÊu hiÖu cña sù vËt-sù vËt

- cô thÓ - trõu t îng

Luật chơi

1

2

3 4

LUẬT CHƠI:

Có 5 ngôi sao, trong đó là 4 ngôi sao ẩn chứa 4 câu hỏi tương ứng và 1 ngôi sao may mắn.

Mỗi nhóm lần lượt chọn một ngôi sao

* Nếu nhóm chọn ngôi sao và trả lời đúng câu hỏi ẩn sau ngôi sao thì được 5 điểm , nếu trả lời sai không được điểm Thời gian suy nghĩ là 15 giây

* Nếu nhóm chọn ngôi sao ẩn sau là ngôi sao may mắn sẽ được cộng 10 điểm nếu thực hiện đúng yêu cầu của ngôi sao may mắn, và được chọn ngôi sao tiếp theo

để tham gia trả lời câu hỏi.

* Nếu nhóm chọn trả lời sai thì các nhóm khác dành quyền trả lời (bằng cách đưa tay) Nếu trả lời đúng được 5 điểm , trả lời sai không được điểm.

Thời gian: Hết giờ 10 987654321 15 11

14

Điền từ còn thiếu vào dấu …… để hoàn chỉnh đoạn

Hoán dụ là gì sau đây ?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiên tượng, khái niệm

bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác

có quan hệ ………với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

gần gũi

Thời gian Hết giờ 10 1 11 12 87 32 9 654

Có mấy kiểu hoán dụ ? Hãy kể ra ?

Có 4 kiểu hoán dụ là :

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

(Ca dao)

16

Mồ hôi  chỉ quá trình lao động nặng nhọc, vất vả.

Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

Thời gian: Hết giờ 10 987654321 11 12

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

Em đã sống bởi vì em đã thắng

Cả nước bên em, quanh giường niệm trắng

(Tố Hữu)

Cả nước  những người sống trên đất nước ta.

Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng

Ch©n thµnh c¶m ¬n