Khaùi nieäm : Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm khaùc, coù quan heä gaàn guõi với nó nhằm tang sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.. như thế nào với sự vật được chỉ?[r]
Trang 1Tuần : 28 Ngày soạn :
Tiết : 101 Ngày dạy :
II Mục tiêu :
- Nắm được khái niệm hốn dụ, các kiểu hốn dụ
- Hiểu được tác dụng của hốn dụ
- Biết vận dụng kiến thức về hốn dụ vào việc đọc hiểu VB văn học và viết bài văn mêu tả
II Kiến thức chuẩnỊ :
1 kiến thức:
- Khái niệm hốn dụ, các kiểu hốn dụ
- Tác dụng của phép hốn dụ
2 Kĩ năng:
- Nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép hốn dụ trong thực tế sử dụng tiếng việt
- Bước đầu tạo ra một số kiểu hốn dụ trong viết và nĩi
III Hướng dẫn thực hiện :
+Hoạt động 1 : Khởi động : (5phút)
- Ổn định nề nếp – sỉ số
Hỏi: Ẩn dụ là gì ? Cho ví dụ ?
+ Có mấy kiểu ẩn dụ ? Cho ví dụ ?
- GV giới thiệu bài mới
- Báo cáo sỉ số
- HS trả lời cá nhân
- Nghe và ghi tựa
- Ổn định lớp
- Kiểm tra bài cũ.
- Giới thiệu bài mới
+ Hoạt động 2: Tìm hiểu khái
niệm hoán dụ (15 phút)
- Gọi HS đọc ví dụ
- Hỏi: Các từ in đậm trong khổ thơ trên chỉ
ai ?
- GV nhận xét
- Hỏi: Giữa “áo nâu” và “áo xanh”; “nông
thôn” và “thị thành” có quan hệ với nhau
như thế nào với sự vật được chỉ?
- Cách diễn đạt này có tác dụng gì?
Hỏi: Cách diễn đạt trên là hoán dụ Vậy
em hiểu thế nào là hoán dụ?
- GV nhận xét
- Chốt lại ý 1
- Gọi HS đọc các ví dụ, chú ý những từ in
đậm
- Đọc
- HS trả lời cá nhân : công nhân và nông dân ; người dân sống ở nông thôn và thành thị
- HS trả lời cá nhân : Có quan hệ gần gũi giữa vật chứa đựng và vật bị chứa đựng
-HS trả lời cá nhân : tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
- Nghe
-Đọc lại ghi nhớ
- Đọc
- Trả lời cá nhân : + Bàn tay = người lao
I Khái niệm :
Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm khác, có quan hệ gần gũi với nó nhằm tang sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
VD Sgk
II Các kiểu hoán dụ :
Có 4 kiểu hoán dụ
- Lấy 1 bộ phận để gọi toàn thể
- Lấy vật chứa đựng để
HOÁN DỤ
Tiếng Việt
Lop6.net
Trang 2Hỏi : Các phép hoán dụ được thực hiện
qua các từ ngữ nào ? Chúng có quan hệ
như thế nào đối với các sự vật được chỉ ?
- GV đưa thêm ví dụ (bảng phụ)
“Vì sao …… Hồ Chí Minh”
- GV nhận xét
Hỏi : Mỗi VD là một kiểu hoán dụ, vậy
em hãy cho biết có mấy kiểu hoán dụ ?
- GV chốt lại ghi nhớ 2
động
+ Một, ba = số ít, số nhiều
+ Đổ máu = chiến tranh + Trái Đất = nhân loại
- Trả lời cá nhân: ghi nhớ 2
gọi vật bị chứa đựng
- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật
- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng
- hốn dụ và ẩn dụ đều gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên của sự vật, hiện tượng khác.(giống nhau)
- Điểm khác nhau giữa hai phép tu từ này là:
+ Giữa hai sự vật hiện tượng trong phép ẩn dụ cĩ quan hệ tương đồng
+ giữa hai sự vật hiện tượng trong phép hốn dụ
cĩ quan hệ gần gũi
+ Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện
tập (20 phút)
- Gọi HS đọc và xác định yêu cầu bài tập 1
- Gọi HS trình bày
- Gọi HS đọc và xác định yêu cầu bài tập 2
cho HS thảo luận nhóm
- Hướng dẫn HS viết chính tả
- Đọc
- Cá nhân trình bày : Chỉ
ra các phép hoán dụ và cho biết mối quan hệ của chúng
- Đọc
- Đại diện nhóm trả lời
- Viết chính tả
III Luyện tập Bài tập 1:
Các phép hoán dụ:
a Làng xóm = người nông dân
Vật chứa đựng-vật bị chứa đựng.
b.10 năm = thời gian trước mắt
Cái cụ thể - cái trừu tượng.
c Aùo chàm = người dân Việt Bắc
-> dấu hiệu của sự vật.
d Trái đất = nhân loại
Vật chứa đựng-vật bị chứa đựng.
Bài tập 2: So sánh ẩn dụ
và hoán dụ:
* Giống : gọi tên sự vật, hiện tượng này = tên sự vật, hiện tượng khác
* Khác:
Ẩn dụ: quan hệ tương đồng
Hoán dụ: quan hệ tương cận
Bài tập 3: Chính tả.
Lop6.net
Trang 3+ Hoạt động 4: củng cố – Dặn
dò(5 phút
a/ Củng cố:
Hỏi: Hoán dụ là gì? Có mấy kiểu hoán dụ?
b/ Hướng dẫn tự học
- Yêu cầu HS:
- Học bài: chú ý đến hai ghi nhớ
- Viết một đoạn văn mêu tả cĩ sử dụng phép
hốn dụ
- Chuẩn bị: Tập làm thơ 4 chữ
- Trả lời cá nhân
- Nghe
Lop6.net