Giáo án cả năm VL 9

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phụthuộc của CĐDĐ vào HĐT giữahai đầu dây dẫn - Yêu cầu HS tìm hiểu sơ đồ mạchđiện hình 1.1SGK - Kể tên nêu công dụng và cáchmắc các dụng cụ đó - Theo dõi, kiểm

Trang 1

Tuần 1 Ngày soạn:

Tiết 1 Ngày dạy:

Bài 1: SỰ PHỤ THUỘC CỦA CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀO HIỆU ĐIỆN THẾ GIỮA 2 ĐẦU DÂY DẪNI/ Mục Tiêu:

1 Kiến thức:

- Nêu được cách bố trí và tiến hành thí nghiệm khảo sát sự phụ thuộc của cường độdòng điện vào hiệu điện thế giữa 2 đầu dây dẫn

- Vẽ và sử dụng được đồ thị biểu diễn mối quan hệ I, U từ số liệu thực nghiệm

- Nêu được kết luận về sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa

2 đầu dây dẫn

2 Kĩ năng:

- Mắc mạch điện theo sơ đồ

- Sử dụng các dụng cụ đo: Vôn kế, Ampe kế

- Sử dụng 1 số thuật ngữ khi nói về cường độ dòng điện, hiệu điện thế

* Học sinh: Chuẩn bị kỹ bài học

III/ Tổ chức hoạt động dạy và học

Chương I: ĐIÊN HỌC

Tiết 1:

Bài 1: SỰ PHỤ THUỘC CỦA

CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀO

HIỆU ĐIỆN THẾ GIỮA HAI

ĐẦU DÂY DẪN

I) Thí nghiệm:

Hoạt động 1: Tổ chức tình huốnghọc tập

ĐVĐ: Ở lớp 7 ta đã biết mối quan

hệ giữa CĐDĐ và HĐT Vậychúng có tỉ lệ với nhau như thếnào? Chúng ta cùng nhau nghiêncứu bài hôm nay

Hoạt động 2: Ôn lại kiến thức liên

- Nhớ lại kiến thứclớp 7, thảo luận trảlời câu hỏi của GV

Trang 2

1) Sơ đồ mạch điện: Hình 1.1SGK

2) Tiến hành thí nghiệm:

C1)

II) Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc

của cường độ dòng điện vào hiệu

điện thế:

1) Dạng đồ thị:

C2)

* Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc

của CĐDĐ vào HĐT giữa hai đầu

dây dẫn là một đường thẳng đi qua

gốc tọa độ( U=0, I=0)

2) Rút ra kết luận: CĐDĐ chạy

qua một dây dẫn tỉ lệ thuận với

HĐT đặt vào hai đầu dây dẫn đó

quan đến bài học

- Để đo CĐDĐ chạy qua bóngđèn và HĐT giữa hai đầu bóngđèn, cần những dụng cụ gì?

- Nêu nguyên tắc sử dụng nhữngdụng cụ đó?

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phụthuộc của CĐDĐ vào HĐT giữahai đầu dây dẫn

- Yêu cầu HS tìm hiểu sơ đồ mạchđiện hình 1.1SGK

- Kể tên nêu công dụng và cáchmắc các dụng cụ đó

- Theo dõi, kiểm tra, giúp đỡ cácnhóm mắc mạch điện TN

- Yêu cầu đại diện 1 vài nhóm trảlời câu C1

Hoạt động 4: Vẽ và sử dụng đồ thị

để rút ra kết luận

- Yêu cầu HS đọc thông báo vềdạng đồ thị trong SGK để trả lờicâu hỏi

- Yêu cầu HS trả lời lệnh C2

- Yêu cầu đại diện 1 vài nhóm nêukết luận về mối quan hệ giữa I vàU

- Trình bày cáchmắc cho đúng

- Tìm hiểu sơ đồmạch 1.1 như yêucầu trong SGK

- Tiến hành làm thínghiệm: các nhóm

HS mắc mạch điệntheo sơ đồ và ghi lạikết quả

- Thảo luận trả lờicâu C1

- Cá nhân đọc thôngbáo để trả lời câuhỏi của GV

- Thảo luận câu C2

- Thảo luận nhóm,nhận xét dạng đồthị, rút ra kết luận

- HS trả lời

- Thảo luận và trảlời

4) Hướng dẫn về nhà:

Trang 3

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Đọc phần có thể em chưa biết

- Làm các bài tập 1.1 đến 1.4

- §äc trước bài: Điện trở của dây dẫn- Định luật Ohm

IV Rút kinh nghiệm :

I/ Mục Tiêu:

1 Kiến thức:

- Nhận biết được đơn vị điện trở và vận dụng được công thức tính điện trở để giải bài tập

- Phát biểu và viết được hệ thức của định luật ôm

- Vận dụng được định luật để giải một số dạng bài tập cơ bản

2 Kỹ năng:

- Sử dụng một số thuật ngữ khi nói về hiệu điện thế và cường độ dòng điện

- Vẽ sơ đồ mạch điện sử dụng các dụng cụ đo để xác định điện trở của một dây dẫn

3 Thái độ: Cẩn thận, kiên trì trong học tập

II/ Chuẩn bị:

 Giáo viên: Bảng 1, 2 trang 4, 5

 Học sinh: Chuẩn bị kỹ bài 1

III/ Tổ chức hoạt động dạy và học:

1 Tổ chức: Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ:

- Nêu kết luận về mối quan hệ giữa cường độ dòng điện và hiệu điện thế? Bài 1.1 (SBT)

- Đồ thị biểu diễn mối quan hệ đó có đặc điểm gì? Bài 1.2 (SBT)

3 Bài mới:

Nội dung Hoạt động của giáo viênPhương pháp dạy họcHoạt động của học sinh Bổ sung Tiết 2:

Bài 2: ĐIỆN

DÂY

DẪN-ĐỊNH LUẬT

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập

* ĐVĐ: Trong thí nghiệm với mạch điện có sơ đồ hình 1.1, nếu

sử dụng cùng một HĐT đặt vào hai

- Tham gia thảo luận trong lớp để tìm ra câu trả lời cho

Trang 4

Hoạt động 2: Xác định thương sốU/I đối với mỗi dây dẫn

- Yêu cầu GS dựa vào bảng 1 vàbảng ở bài trước xác định thương

số U/I

- Theo dõi, kiểm tra, giúp đỡ các

HS yếu tính toán cho chính xác

- Yêu cầu 1 vài nhóm lên bảngđiền kết quả vào bảng

- Yêu cầu 1 vài HS trả lời câu C2

và cho cả lớp thảo luậnHoạt động 3: Tìm hiểu khái niệmđiện trở

- Yêu cầu HS đọc KN trong SGK

- Thông báo: Trị số K= U/I khôngđổi đối với mỗi dây dẫn và đượcgọi là điện trở của dây dẫn đó

- Cho làm bài tập: HĐT giữa haiđầu dây dẫn là 3V, dòng điện qua

nó có cường độ là 250mA Tínhđiện trở của dây

- Nêu ý nghĩa của điện trởHoạt động 4: Phát biểu và viết hệthức định luật ohm

- Thông báo: Với cùng 1 HĐT đặtvào 2 đầu các dây dẫn có điện trởkhác nhau thì I tỉ lệ nghịch vớiđiện trở R

- Từ đó GV yêu cầu HS viết hệthức của định luật ohm

- Từ hệ thức, phát biểu định luậtHoạt động 5: Vận dụng- Củng cố

- Yêu cầu HS làm lệnh C3, C4

Gọi 1 HS lên bảng giải

- Công thức R= U/I dùng để làmgì?

- Từ công thức này có thể nói rằng

U tăng bao nhiêu lần thì R tăng

phần đặt vấn đề của GV

- HS xác định hệ thức U/I

- HS hoàn thành kết quảvào bảng

- Từng HS trả lời C2 vàthảo luận với cả lớp

- HS đọc thông báo KNđiện trở trong SGK => R=U/I

- Thảo luận và trả lời

- HS nêu được ý nghĩa củađiện trở

- Chú ý lắng nghe và ghi

Trang 5

- Phát biểu được định luậtohm

- Thảo luận trả lời câu C3,C4

- Trả lời: Dùng để tính điệntrở của dây dẫn khi biết U

- Soạn trước bài: Thực hành: Xác định điện trở của một dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế

IV Rút kinh nghiệm :

Trang 6

A) Mục tiêu:

1) Kiến thức:

- Nêu được cách xác định điện trở từ công thức tính điện trở

- Mô tả được cách bố trí và tiến hành được thí nghiệm xác định điện trở của 1 dây dẫn bằngampe kế và vôn kế

- 1 dây dẫn có điện trở chưa biết giá trị

- 1 nguồn điện có thể điều chỉnh được các giá trị

- Kiểm tra vệ sinh lớp

2) Kiểm tra bài cũ:

- Gọi 1 học sinh lên bảng và đặt câu hỏi:

+ Phát biểu nội dung định luật ohm, viết hệ thức?

+ Làm bài tập 2.4?

- Yêu cầu các học sinh khác chú ý lắng nghe và cho nhận xét

3) Các hoạt động dạy học:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinhTiết 3:

* ĐVĐ: Ở tiết trước các em đã tìmhiểu về điện trở của dây dẫn Nhưvậy để xác định điện trở của mộtdây dẫn bằng dụng cụ gì? Để hiểu

rõ ta qua bài 3Hoạt động 2: Trình bày phần trảlời câu hỏi trong báo cáo thực hành

- Kiểm tra việc chuẩn bị báo cáothực hành của HS

- Yêu cầu mỗi HS nêu công thức

- Cá nhân tự định hướngcho mình về kiến thức củabài

- Từng HS chuẩn bị trả lờicâu hỏi nếu GV yêu cầu

- Công thức tính điện trở:

R= U/I

- Hs trả lời được:

Trang 7

II) Nội dung

Hoạt động 3: Mắc mạch điện theo

sơ đồ và tiến hành đo

- Yêu cầu các nhóm mắc mạchđiện theo sơ đồ đã vẽ

- Theo dõi, giúp đỡ, kiểm tra cácnhóm mắc mạch điện

- Theo dõi, nhắc nhở HS phải thamgia hoạt động tích cực

- Yêu cầu HS nộp báo cáo thựchành

- Nhận xét kết quả, tinh thần vàthái độ thực hành của 1 vài nhóm

b) Dùng vôn kế mắc songsong với dây dẫn cần đoHĐT, chốt + mắc về phíacực + của nguồn điệnc) Dùng ampe kế mắc nốitiếp với dây dẫn cần đoCĐDĐ, chốt + của ampe

kế được mắc về phía cực+ của nguồn điện

- Từng HS vẽ sơ đồ mạchđiện vào vở

- Các nhóm mắc mạchđiện theo sơ đồ

- Tiến hành đo ghi kết quảvào bảng

- Cá nhân hoàn thành bảnbáo cáo để nộp

- Nghe GV nhận xét để rútkinh nghiệm cho bài họcsau

Trang 8

- Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích 1 số hiện tượng và giải bài tập về đoạnmạch nối tiếp

* ĐVĐ: Liệu có thể thay thế 2 điệntrở mắc nối tiếp bằng 1 điện trở đểdòng điện chạy qua mạch khôngthay đổi? Để hiểu rõ ta nghiên cứubài 4

Hoạt động 2: Ôn lại những kiếnthức

- Yêu cầu HS nhắc lại kiến thứclớp 7 về đoạn mạch mắc nối tiếpHoạt động 3: Nhận biết được đoạnmạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp

- Yêu cầu Hs quan sát sơ đồ mạchđiện hình 4.1 và trả lời lệnh C1

- Thông báo: Các hệ thức (1), (2)vẫn đúng đối với đoạn mạch gồmhai điện trở mắc nối tiếp

- Hướng dẫn HS vận dụng các kiếnthức để trả lời lệnh C2

Hoạt động 4: Xây dựng công thứctính điện trở tương đương của đoạnmạch gồm hai điện trở mắc nối

- Cả lớp cùng thảo luận vềcâu hỏi của GV để dễdàng bước vào bài học

Trang 9

- Hướng dẫn HS xây dựng côngthức (4) tính điện trở tương đươngcủa 1 đoạn mạch mắc nối tiếp

- Yêu cầu HS hoàn thành lệnh C3

- Mở rộng: Nếu đoạn mạch nối tiếpgồm n điện trở thành phần thì cũngtheo cách chứng minh trên ta có:

R= R1 + R2 + + Rn

Hoạt động 5: Tiến hành thí nghiệmkiểm tra

- Hướng dẫn HS làm thí nghiệmnhư trong SGK

- Theo dõi và kiểm tra các nhóm

HS mắc mạch điện theo sơ đồ

- Yêu cầu HS thảo luận nhóm đểrút ra kết luận

- HS đọc khái niệm trongSGK và trả lời

- Làm việc theo nhómdưới sự hướng dẫn của

GV, ghi vở đầy đủ

- Chú ý lắng nghe và ghichép đầy đủ

- Các nhóm mắc mạchđiện và tiến hành thínghiệm theo hướng dẫncủa SGK

- Thảo luận nhóm rút rakết luận về công thức tínhđiện trở tương đương

- Cá nhân làm lệnh C4,C5, ghi vào vở đầy đủ4) Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc phần ghi nhớ Đọc phần có thể em chưa biết

- Làm lại các lệnh C

Trang 10

- Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng thực tế và giải bài tập

về đoạn mạch song song

- 1 ampe kế có GHĐ 1,5A, 1 vôn kế có GHĐ 6V

- 1 công tắc, 1 nguồn điện 6V

- 9 đoạn dây dẫn

C) Tiến trình lên lớp:

1) Ổn định tổ chức:

- Kiểm tra sỉ số lớp

+ Nêu công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch mắc nối tiếp?

Trang 11

* ĐVĐ: Đối với đoạn mạch songsong, điện trở tương đương củađoạn mạch có bằng tổng các điệntrở thành phần không? Để hiểu rõ

ta cùng nghiên cứu bài 5Hoạt động 2: Ôn lại những kiếnthức liên quan đến bài học

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

+ Trong đoạn mạch gồm 2 điện trởmắc song song, HĐT và CĐDĐcủa mạch chính có mối quan hệ thếnào với HĐT và CĐDĐ của cácmạch rẽ?

Hoạt động 3: Nhận biết được đoạnmạch gồm 2 điện trở mắc songsong

- Yêu cầu HS trả lời C1 sau khiquan sát mạch điện hình 5.1SGK

- Thông báo: Các hệ thức (1), (2)vẫn đúng đối với đoạn mạch gồm 2điện trở mắc song song

- Hướng dẫn HS vận dụng kiếnthức để trả lời câu C2

- Hướng dẫn HS xây dựng côngthức (4)

Hoạt động 5: Tiến hành thí nghiệmkiểm tra

- Hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra cácnhóm HS mắc mạch điện và tiếnhành thí nghiệm

- Yêu cầu 1 vài HS phát biểu kếtluận

- Chốt lại kết luận

- Thảo luận tìm hiểu phầnđặt vấn đề của GV

- Từng Hs chuẩn bị trả lờicâu hỏi của GV, các HSkhác cho nhận xét

- C1: Ampe kế đo CĐDĐchạy qua mạch chính.Vôn kế đo HĐT giữa 2đầu mỗi điện trở, đồngthời là HĐT của cả đoạnmạch

- Mỗi HS tự vận dụng các

hệ thức (1), (2) và hệ thứccủa định luật ohm chứngminh hệ thức (3)

- HS tự trả lời

Trang 12

- Yêu cầu HS trả lời C4

- Yêu cầu HS trả lời C5

- Mở rộng: Điện trở tương đươngcủa đoạn mạch gồm 3 điện trở mắcsong song được tính: 1/Rtđ= 1/R1+1/R2+

1/R3

- Củng cố từng phần

- Từng HS vận dụng kiếnthức để xây dựng côngthức (4)

- Các nhóm mắc mạchđiện và tiến hành thínghiệm theo hướng dẫncủa SGK

- Thảo luận nhóm để rút

ra kết luận

- Cá nhân làm việc tìmcâu trả lời cho lệnh C4,C5

- Chú ý lắng nghe và ghichép đầy đủ

Trang 13

- Giải bài tập vật lí theo đúng các bước giải

- Rèn kỹ năng phân tích, so sánh, tổng hợp thông tin

+ Phát biểu và viết công thức định luật ohm?

+ Viết công thức biểu diễn mối quan hệ giữa U, I, R trong đoạn mạch có 2 điện trở mắc songsong?

Nội dung

Phương pháp dạy học

Bổ sungHoạt động của giáo viên Hoạt động của họcsinh

* ĐVĐ: Tiết học hôm naychúng ta vận dụng các kiếnthức đã học để giải một sốbài tập đơn giản vận dụngđịnh luật ohm

- Lắng nghe phầnđặt vấn đề của GV

Trang 14

+ Tóm tắt đề, vẽ sơ đồ+ Phân tích mạch điện+ Vận dụng công thức+ Kiểm tra kết quả

- Yêu cầu Hs nêu cách giảikhác

Hoạt động 3: Giải bài tập 2

- Gọi 1 HS đọc đề bài 2

- Yêu cầu cá nhân giải bàitập 2 theo đúng các bướcgiải như trên

- Sau khi HS làm xong, GVthu bài của một số HS kiểmtra

- Gọi 1HS lên chữa phần a,

1 HS chữa phần b

- Gọi HS khác nêu nhậnxét: Nêu các bước giảikhác

- Yêu cầu Hs đưa ra cáchgiải khác

Hoạt động 4: Giải bài tập 3

- Yêu cầu Hs đọc đề bài 3

- GV chữa bài tập và đưa rabiểu điểm chấm cho từngcâu

- Lưu ý các cách tính khácnhau, nếu đúng vẫn chođiểm tối đa

Hoạt động 5: Vận Củng cố

dụng GV củng cố lại kiến thức

- Quan sát các bướcgiải để làm bài tậpcho đúng

- HS đọc đề bài 1+ Cá nhân Hs tómtắt bài vào vở vàgiải bài tập 1

+ Làm việc cá nhânhoàn thành bài tập 1

- Tương tự như bài

1, HS tự vận dụng

để hoàn thành

- Nộp bài cho GVkiểm tra

- 2 HS lên bảngchữa bài tập

- HS nêu nhận xéttừng bước giải

- Thống nhất ghi vở

Trang 15

đầy đủ

- HS đọc đề bài tập3

- Nêu được điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài, tiết diện và vật liệu làm dây dẫn

- Biết cách xác định sự phụ thuộccủa điện trở vào 1 trong các yếu tố trên

- Suy luận và tiến hành thí nghiệm kiểm tra sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài

Trang 16

- Nêu được điện trở của các dây dẫn có cùng tiết diện và được làm từ cùng 1 vật liệu thì tỉ lệ vớichiều dài của dây

- 1 công tắc, 8 đoạn dây dẫn

- 3 điện trở cùng tiết diện, vật liệu, nhưng chiều dài khác nhau

+ Làm bài tập 2 cách 2?

+ Vẽ sơ đồ mạch điện sử dụng vôn kế và ampe kế để đo điện trở của 1 dây dẫn

Nội dung

* ĐVĐ: Chúng ta biết đối với mỗidây dẫn thì R là không đổi, vậyđiện trở mỗi dây dẫn phụ thuộcnhư thế nào vào bản thân dây dẫnđó?

Hoạt động 2: Tìm hiểu về côngdụng dây dẫn

Hoạt động 3: Tìm hiểu điện trở

- Thảo luận câu hỏicủa GV

- Các nhóm thảoluận dựa trên hiểubiết và kinh nghiệm

có sẵn+ Để cho dòng điệnchạy qua

+ Ở mạng các thiết

Trang 17

thuận với chiều

dài của mỗi dây

III) Vận dụng:

C2)

C3)

phụ thuộc vào các yếu tố nào

- Yêu cầu HS quan sát các đoạndây dẫn ở hình 7.1 cho biết chúngkhác nhau chỗ nào?

- Để xác định điện trở phụ thuộcvào yếu tố nào đó thì phải làm thếnào?

Hoạt động 4: Xác định sự phụthuộc của điện trở vào chiều dàidây dẫn

- Dự kiến cách thí nghiệm

- Thảo luận làm câu C1

- Yêu cầu HS làm thí nghiệm kiểmtra dự đoán

- Yêu cầu HS nêu kết luận qua thínghiệm kiểm tra dự đoán

- Yêu cầu HS hoàn thành câu C3

- Tương tự cho câu C4

bị gia đình

- Quan sát hình 7.1nêu được các daydẫn khác nhau:+ Chiều dài dây+ Tiết diện dây+ Chất liệu

=> Điện trở các dâynày không như nhau

- Các nhóm thảoluận và trả lời câuhỏi của GV

- Dự kiến cách làmthí nghiệm

- Các nhóm HS thảoluận và nêu dự đoánC1

- Làm thí nghiệmtheo nhóm

- So sánh với kếtquả ban đầu đưa rakết luận về sự phụthuộc của điện trởvào chiều dài dây

- Cá nhân HS hoànthành câu C2

+ Điện trở mạchcàng lớn nếu giữ Ukhông đổi thì I chạyqua mạch càng nhỏ

- C3: R= U/I=6/0,3= 20

Trang 18

- Bố trí và tiến hành thí nghiệm kiểm tra mối quan hệ giữa điện trở và tiết diện dây dẫn

- Nêu được điện trở của các dây dẫn có cùng chiều dài và làm từ cùng một vật liệu thì tỉ lệnghịch với tiết diện dây dẫn

Trang 19

+ Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào yếu tố nào?

* ĐVĐ: Điện trở của dây dẫn phụthuộc như thế nào vào tiết diện củadây=> bài mới

Hoạt động 2: Nêu dự đoán về sựphụ thuộc của điện trở vào tiết diện

- GV thu kết quả thí nghiệm củacác nhóm

- Yêu cầu so sánh với dự đoán đểrút ra kết luận

- Các nhóm HS thảoluận: sử dụng cácdây dẫn cùng chiềudài, cùng vật liệunhưng tiết diện khácnhau

- Tìm hiểu xem cácđiện trở hình 8.1 cóđặc điểm gì và đượcmắc với nhau nhưthế nào?

- HS dự đoán: Điệntrở tỉ lệ nghịch vớitiết diện dây

- Làm việc theonhóm

- Hs hoàn thànhhình vẽ

- Nêu các bước tiếnhành thí nghiệm

- Làm thí nghiệmtheo nhóm hoànthành bảng 1

- Đại diện nêu báo

Trang 20

- Yêu cầu HS làm lệnh C4

- Yêu cầu HS làm bài 8.2SBT

- Yêu cầu HS làm C5 dựa vào kếtquả bài 8.2

- Gọi HS đưa ra các lí luận khác đểtính điện trở R2

cáo kết quả thínghiệm

- Rút ra được kếtluận cần thiết

- HS vận dụng côngthức tính diện tíchhình tròn để so sánhrút ra kết luận

- Cá nhân hoànthành C3: R1= 3R2

- C4: R2= R1*

S1/S2= 1,1

- Hoàn thành bài 8.2vào vở: phương án c

- Tương tự thảoluận hoàn thành C5

Trang 21

- Mắc mạch điện và sử dụng dụng cụ đo để đo điện trở của dây dẫn

- Sử dụng bảng điện trở suất của một số chất

3) Thái độ:

- Trung thực, có tinh thần hợp tác trong hoạt động nhóm

B) Chuẩn bị:

* Mỗi nhóm HS:

- 1 cuộn dây bằng inox

- 1 cuộn dây bằng nikêlin

- 1 cuộn dây bằng nicrôm

+ Làm bài tập 8.1, 8.2 SBT?

* ĐVĐ: Căn cứ vào đặc trưng nào

để biết vật này dẫn điện tốt hơn vậtkia? Ta cùng nghiên cứu bài họchôm nay

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự phụthuộc của điện trở vào vật liệu

- Cho HS quan sát các đoạn dâydẫn đã chuẩn bị và đề nghị 1 hoặc

- Cá nhân HS suy nghĩ câutrả lời cho phần đặt vấn đềcủa GV

- Quan sát và thảo luậnnhóm để tìm ra câu trả lờicho câu C1

- Nêu các dụng cụ và cácbước kiểm tra

- Làm việc theo nhóm và rút

ra nhận xét

- Điện trở của dây dẫn phụthuộc vào vật liệu làm dây

Trang 22

- Yêu cầu Hs đọc thông tin mục1

và trả lời các câu hỏi sau:

- Hướng dẫn Hs trả lời C3 Yêucầu thực hiện theo các bước hoànthành bảng 2=> công thức tính R

- Yêu cầu HS ghi chép công thứcđầy đủ vào vở

Hoạt động 5: Vận dụng- Củng cố

- Hướng dẫn Hs hoàn thành câu C4

- Từ kết quả thu được ở câu C4=>

điện trở của dây đồng trong mạchđiện là rất nhỏ vì vậy ta thường bỏqua điện trở của dây nối trongmạch điện

- Yêu cầu HS hoàn thành C5, C6nếu còn thời gian

dẫn

- Đọc thông báo mục 1, trảlời câu hỏi của GV

- Hs tra bảng và dựa vàokhái niệm về điện trở suất đểgiải thích được ý nghĩa

- Thảo luận trả lời câu C2

- Hoàn thành bảng 2 theocác bước hướng dẫn

- Ghi công thức vào vở

- Thảo luận nhóm và dựatheo hướng dẫn của GV đểhoàn thành phần bài tập C4

- Ghi chép đầy đủ vào vở

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Đọc phần có thể em chưa biết

Trang 23

Tuần 5 Ngày soạn:

Bài 10: BIẾN TRỞ – ĐIỆN TRỞ DÙNG TRONG KỸ THUẬT

I/ Mục Tiêu:

1 Kiến thức: - Nêu được biến trở là gì ? Nêu được nguyên tắc hoạt động của biến trở

- Mắc được biến trở mạch điện để điều chỉnh cường độ dòng điện chạy qua mạch

- Nhận ra được các điện trở dùng trong kỹ thuật

2 Kỹ năng: Mắc và vẽ sơ đồ mạch điện cơ dùng biến trở

3 Thái độ: Ham hiểu biết , sử dụng an toàn điện

II/ Chuẩn bị:

* Thầy: Mỗi nhóm: 1 biến trở con chạy ( 20 - 2A) ; 1 nguồn 3V , 1 bóng đèn 2,5V – 1W ,

1 công tắc , 7 đoạn dây nối , 3 điện trở kỹ thuật cơ ghi trị số , 3 điện trở kỹ thuật loại có cácvòng màu

- 1 số loại biến trở , tay quay, con chạy , chiết áp

- Tranh phóng to các loại biến trở

* Trò: Học bài, làm bài tập và tìm hiểu bài học

III/ Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào những yếu tố nào ? phụ thuộc như

thế nào ? Viết công thức biểu diễn sự phụ thuộc đó ? BT:C5 ( SGK)

* ĐVĐ: Từ câu trả lời của HS ởtrên GV đvđ : Trong 2 cách thayđổi trị số của điện trở, theo emcách nào dễ thực hiện?

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo vàhoạt động của biến trở

- Treo tranh lên bảng Yeu cầu Hs

- Cá nhân tự trả lời câuhỏi của GV

Trang 24

- Đưa ra các loại biến trở thật, gọi

HS nhận dạng và gọi tên chúng

- Hướng dẫn HS trả lời câu C2

=> Muốn biến trở con chạy nào cótác dụng làm thay đổi điện trở phảimắc nó vào mạch điện qua cácchốt nào?

-Yêu cầu HS giải thích

- Giới thiệu kí hiệu của biến trởtrên sơ đồ mạch điện

- Gọi HS trả lời C4Hoạt động 3: Sử dụng biến trở đểđiều chỉnh cường độ dòng điện

- Yêu cầu Hs quan sát biến trở củanhóm, cho biết số ghi và giải thích

ý nghĩa

- Yêu cầu Hs trả lời C5Gọi 1HS lên bảng vẽ sơ đồ, Hskhác nhận xét

- Yêu cầu các nhóm mắc mạchđiện theo sơ đồ, thảo luận làm câuC6

- GV liên hệ: Một số thiết bị điện

sử dụng trong gia đình sử dụngbiến trở than như trong radio, tivi,

Hoạt động 4: Nhận dạng 2 loạiđiện trở dùng trong kỉ thuật

- Hướng dẫn Hs trả lời câu C7Gợi ý: Lớp than hay lớp kim loạimỏng có tiết diện lớn hay nhỏ=> Rlớn hay nhở

- Yêu cầu Hs trả lời C8Hoạt động 5: Vận dụng- Củng cố

- Quan sát tranh và trả lờiC1=> nhận dạng các loạibiến trở

- Lần lượt gọi tên các loạibiến trở

- Hoàn thành câu C5

1 HS vẽ hình lên vở, các

HS khác tự hoàn thànhvào vở

- Theo dõi con chạy, R, và

I trong mạch thay đổi

- Chú ý lắng nghe chonhận xét

- Thảo luận C7

Trang 25

- C8: Dấu hiệu: có trị sốghi ngay trên biến trở, trị

số được thể hiện bằng cácvòng màu

- Nêu được biến trở là gì và nêu được nguyên tắc hoạt động của biến trở

- Mắc được biến trở vào mạch điện để điều chỉnh cường độ dòng điện chạy qua mạch

- Nhận ra được các điện trở dùng trong kỉ thuật

Trang 26

- 1 công tắc, 7 đoạn dây dẫn

- 3 điện trở kỉ thuật

* GV:

- Một số biến trở tay quay, con chạy, chiết áp

- Tranh phóng to các loại biến trở

+ Điện trở dây dẫn phụ thuộc vào những yếu tố nào? Phụ thuộc như thế nào? Viết công thứcbiểu diễn sự phụ thuộc đó?

* ĐVĐ: Từ câu trả lời của HS ởtrên GV đvđ : Trong 2 cách thayđổi trị số của điện trở, theo emcách nào dễ thực hiện?

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo vàhoạt động của biến trở

- Treo tranh lên bảng Yeu cầu Hsquan sát ảnh chụp, kết hợp vớihình 10.1 để trả lời câu C1

- Đưa ra các loại biến trở thật, gọi

HS nhận dạng và gọi tên chúng

- Hướng dẫn HS trả lời câu C2

=> Muốn biến trở con chạy nào cótác dụng làm thay đổi điện trở phảimắc nó vào mạch điện qua cácchốt nào?

-Yêu cầu HS giải thích

- Giới thiệu kí hiệu của biến trởtrên sơ đồ mạch điện

- Gọi HS trả lời C4Hoạt động 3: Sử dụng biến trở đểđiều chỉnh cường độ dòng điện

- Cá nhân tự trả lời câuhỏi của GV

- Quan sát tranh và trả lờiC1=> nhận dạng các loạibiến trở

- Lần lượt gọi tên các loạibiến trở

- Trả lời câu C2

- Thảo luận và trả lời câuhổi của Gv

Trang 27

- Yêu cầu các nhóm mắc mạchđiện theo sơ đồ, thảo luận làm câuC6

- GV liên hệ: Một số thiết bị điện

sử dụng trong gia đình sử dụngbiến trở than như trong radio, tivi,

Hoạt động 4: Nhận dạng 2 loạiđiện trở dùng trong kỉ thuật

- Hướng dẫn Hs trả lời câu C7Gợi ý: Lớp than hay lớp kim loạimỏng có tiết diện lớn hay nhỏ=> Rlớn hay nhở

- Yêu cầu Hs trả lời C8Hoạt động 5: Vận dụng- Củng cố

- Hoàn thành câu C5

1 HS vẽ hình lên vở, các

HS khác tự hoàn thànhvào vở

- Theo dõi con chạy, R, và

I trong mạch thay đổi

- Chú ý lắng nghe chonhận xét

- Thảo luận C7

- Có S nhỏ=> có kíchthước nhỏ và R có thể rấtlớn

- C8: Dấu hiệu: có trị sốghi ngay trên biến trở, trị

số được thể hiện bằng cácvòng màu

Trang 28

- Soạn trước bài: Bài tập vận dụng định luật Ohm

- Nêu được ý nghĩa của số oat ghi trên dụng cụ điện

- Vận dụng công thức P= U*I để tính được 1 đại lượng khi biết các đại lượng còn lại

*ĐVĐ: Với cùng 1 HĐT có đènsáng mạnh hơn có đèn sáng yếuhơn Vậy căn cứ vào đâu để xácđịnh mức độ hoạt động mạnh,yếu khác nhau này=> Bài mớiHoạt động 2: Tìm hiểu công suất

- Cá nhân suy nghĩ tìm câutrả lời cho câu hỏi của GV

- Hs quan sát và đọc số ghitrên một số dụng cụ điện

Trang 29

- Như vậy số oat ghi trên dụng

cụ điện có ý nghĩa gì?

- Yêu cầu HS đọc thông báo mục

2 và ghi ý nghĩa số oát vào vở

- Hướng dẫn HS trả lời câuC3=> hình thành mối quan hệgiữa mức độ hoạt động mạnhyếu của mỗi dụng cụ điện vớicông suất

- GV treo bảng công suất Yêucầu HS giải thích con số

Hoạt động 3: Tìm công suất tínhcông suất điện

- Gọi HS nêu mục tiêu thínghiệm

- GV nêu thí nghiệm và kết quảthí nghiệm ở bảng 2

- Yêu cầu HS trả lời câu C4=>

công thức tính công suất điện

- Yêu cầu HS vận dụng định luậtohm để trả lời câu C5

Hoạt động 4: Vận dụng- Củng cố

- Yêu cầu HS hoàn thành câu C6theo hướng dẫn của GV:

+ Đèn sáng bình thường khi nào?

- Yêu cầu HS hoàn thành C7, C8

- Trả lời: Với cùng 1 HĐTđèn có só oat lớn hơn thìsáng mạnh hơn đèn có sốoát nhỏ hơn

- Hs đọc thông báo mục 2

và ghi ý nghĩa số oat

- Cá nhân trả lời câu C3hình thành mối quan hệ

- HS tham khảo bảng 1 vàtrả lời câu hỏi của GV

- Nêu mục tiêu thí nghiệm,xác định mối liên hệ giữacông suất với U và I

- HS ghi công thức P= U.I

và giải thích kí hiệu, đơn vịcủa các đại lượng trongcông thức

- Ghi C5 vào vở => ghi cáccông thức tính công suất

- Dựa vào hướng dẫn của

GV, Hs hoàn thành câu C6

- Cá nhân hoàn thành C5,C6 vào vở

Trang 30

- Nêu được ví dụ chứng tỏ dòng điện có năng lượng

- Nêu được dụng cụ đo điện năng tiêu thụ là công tơ điện và mỗi số đếm của công tơ điện vàmỗi số đếm của công tơ là 1 KWh

- Chỉ ra được sự chuyển hóa các dạng năng lượng trong hoạt động của các dụng cụ điện như cácloại đèn điện, bàn là, nồi cơm điện,

+ Yêu cầu HS làm bài 11.1, 11.2 SBT?

Nội dung

- Quan sát hình 13.1

Cá nhân HS suynghĩ trả lời câu C1

Trang 31

- Yêu cầu HS trả lời câu C2 theo nhómGọi đại diện hoàn thành bảng 1 trên bảng

- Thông báo về công của dòng điện

- Gọi HS trả lời câu C4

- Gọi 1 HS lên bảng trình bày câu C5

- Gọi Hs nêu đơn vị của từng đại lượngtrong công thức

- GV giới thiệu đơn vị khác

- Để đo công của dòng điện ta dùng dụng

- Gọi 1 HS chữa bài tập

- GV hướng dẫn chung cho cả lớp

- Vd: bàn là, nòicơm điện,

- Ghi chép đầu đủvào vở và ghi nhớ

- HS thảo luậnnhóm hoàn thànhC2

Đại diện lên bảnghoàn thành

- Cá nhân hoànthành C3 vào vở

- Nhớ lại kiến thứclớp 8 về khái niệmhiệu suất

- HS nghe thôngbáo và ghi vở

- Trả lời: Công suấtđặc trưng cho tốc độthực công và có trị

số bằng công thựchiện được trong 1đơn vị thời gian: P=A/t

- Dùng công tơ điện

để đo công củadòng điện

Trang 32

- Làm các bài tập của bài 13

- Soạn trước bài: Bài tập về công suất

Trang 33

+ Công của dòng điện là gì? Nêu công thức tính công của dòng điện? Nêu ý nghĩa các đại lượngtrong công thức?

Nội dung

Bổ sung

Hoạt động của giáo

*ĐVĐ: Để khắc sâukiến thức về côngthức tính công suấtđiện và điện năng sửdụng=> Bài tập

Hoạt động 2: Giải bàitập 1

- GV lưu ý cách sửdụng đơn vị trong cáccông thức tính

- GV hướng dẫn HSgiải phần b bài 1

- Để tính A phải ápdụng công thức nào?

Yêu cầu HS thế sốvào

- Yêu cầu Hs đọc nọidung bài tập 2, sau đótóm tắt

- Chú ý lắng nghe và tạo tinh thầnhọc tập cho riêng mình

- Cá nhân HS tóm tắt đề bài 1

- Cá nhân tự hoàn thành các phầnđơn giản của bài

- Chú ý sử dụng đúng các đơn vị

- Phần b làm theo hướng dẫn của GV

- HS nêu được công thức tính và thay

số vào

- Cá nhân HS đọc nội dung bài 2

- Cá nhân HS phân tích sơ đồ mạchđiện và tự tính được IA

- Làm bài tập theo hướng dẫn của

GV và SGK

- Có thể trình bày các cách giải khác

Trang 34

- Hướng dẫn HS làmbài tập 2, nếu trongquá trình làm mà HSthấy khó thì cho HSxem phần gợi ý

- Gọi HS nêu cáccách giải khác nhau,nhận xét

- Qua đó GV nhấnmạnh các công thứctính công và côngsuất

- Hướng dẫn HS giảibài 3 tương tự bài 1+ Yêu cầu HS đọc đề

và tóm tắt+ Giải thích ý nghĩacon số ghi trên đèn vàbàn là

- Yêu cầu HS vẽ sơ

đồ mạch điện và vậndụng công thức tínhcâu b

* Qua bài 3, GV lưu

ý cho HS 1 số vấn đềsau:

+ Công thức tính A

và P+ Công suất tiêu thụ + Cách đổi đơn vịđiện năng

Hoạt động 5: Củng cố

- GV nhận xét thái độhọc tập của HS tronggiờ học

- Nhấn mạnh các

nhau cho từng bài

- Ghi nhớ công thức tính công suất

- Tương tự với cách làm ở trên lầnlượt hoàn thành cho đến hết bài

- Hs chú ý vẽ sơ đồ mạch điện chođúng

- Nhận xét lại thái độ của mình từ đórút bài học cho bản thân

- Ghi nhớ kiến thức đã học

Trang 35

điểm cần lưu ý khilàm bài tập

- Làm các bài tập của bài 14 còn lại

- Soạn trước bài: Thực hành xác định công suất của các dụng cụ điện

+ Yêu cầu HS vẽ sơ đồ mạch điện thí nghiệm xác định công suất của bóng đèn?

Trang 36

Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học

sinhTiết 15:

II) Nội dung thực hành:

1) Xác định công suất của bóng đèn

với các hiệu điện thế khác nhau:

Hoạt động 1: Kiểmtra việc chuẩn bị củaHS:

- Yêu cầu lớp phóhọc tập báo cáo phầnchuẩn bị ở nhà cảucác bạn trong lớp

- GV kiểm tra tổngthể

- Nhận xét chung việcchuẩn bị ở nhà củaHS

Hoạt động 2: Thựchành xác định côngsuất của bóng đèn:

- Yêu cầu các nhómthảo luận -> cách tiếnhành thí nghiệm xácđịnh công suất củađèn

- Gọi 1, 2 HS nêucách tiến hành

- GV chia nhóm phâncông nhóm trưởng

- GV nêu yêu cầuchung của tiết thựchành về thái độ họctập, ý thức kỉ luật

- Giao dụng cụ chocác nhóm

- Yêu cầu các nhómtiến hành làm thínghiệm kiểm tra theomục II

- GV theo dõi, giúp

đỡ HS mắc mạchđiện, kiểm tra cácđiểm tiếp xúc, đặcbiệt là mắc vôn kế,ampe kế vào mạch,

- Hs thông báo vềviệc chuẩn bị ở nhàcủa mình cho nhómtrưởng

- Chú ý lắng ngherút kinh nghiệm

- Thảo luận nhóm

về cách tiến hànhthí nghiệm xác địnhcông suất

- Nhóm trưởng cửđại diện lên nhậndụng cụ, phân côngcông việc cho cácthành viên trongnhóm

- Tiến hành làm thínghiệm theo nhóm

- Tất cả HS trongnhóm tham gia mắchoặc theo dõi, kiểmtra cách mắc củacác bạn trong nhóm

Trang 37

III) Xác định công suất của quạt

điện:

điều chỉnh biến trở ởgiá trị lớn nhất trướckhi đóng công tắc

Lưu ý cách đọc kếtquả đo, đọc trungthực ở các lần đokhác nhau

- Yêu cầu HS cácnhóm đều phải thamgia thực hành

- Hoàn thành bảng 1

- Thảo luận thốngnhất phần a), b) Hoạt động 3: Xácđịnh công suất củaquạt điện:

- Tương tự GV hướngdẫn HS xác định côngsuất của quạt điện

- Yêu cầu HS thảoluận hoàn thành bảng

2 và thống nhất phầna), b)

Hoạt động 4: Tổngkết đánh giá thái độhọc tập của HS :

- GV thu báo cáothực hành

- Nhận xét rút kinhnghiệm về:

+ Thao tác thí nghiệm+ Thái độ học tập củacác nhóm

+ Ý thức kỉ luật

- Đọc kết quả đúngqui tắc qui định

- Cá nhân HS hoànthành bảng 1 trongbáo cáo thực hành

- Các nhóm tiếnhành xác định côngsuất của quạt điệntheo hướng dẫn của

GV và hướng dẫncủa phần 2 ở mục II

- Cá nhân hoànthành bảng 2 trongbáo cáo của mình

- Làm các bài tập của bài 15

- Soạn trước bài: Định luật Jun- len- xơ

D Rút kinh nghiệm :

Trang 38

ra kết quả đúng, 1 nhómtrình bày các nhóm khác

bổ sung

Trang 39

điện năng biến

Yêu cầu HS nêu tên 1 số dụng cụbiến đổi 1 phần điện năng thànhnhiệt năng, toàn bộ điện năngthành nhiệt năng

- Bộ phận chính là đoạn dây dẫnbằng hợp kim nikêlin hoặcconstantan

Hoạt động 3: Xây dựng hệ thứcbiểu thị định luật Jun-len-xơ

- Hướng dẫn HS thảo luận xâydựng hệ thức

+ Điện năng biến đổi hoàn toànthành nhiệt năng thì nhiệt lượngtỏa ra được tính bằng công thứcnào?

- GV treo hình vẽ 16.1 yêu cầu Hsđọc kĩ mô tả thí nghiệm xác địnhđiện năng sử dụng và nhiệt lượngtỏa ra

- Yêu cầu HS thảo luận nhóm trảlời câu C1, C2, C3

- Hướng dẫn thảo luận câu C3 từkết quả câu C1, C2

- Yêu cầu HS từ hệ thức trên phátbiểu thành lời

- GV chỉnh lại cho chínhxác=>thông báo đó là nội dungchính của định luật Jun-len-xơ

- Yêu cầu HS ghi hệ thức vào vở

- GV thông báo: Nhiệt lượng Qngoài đơn vị là J còn có đơn vị làcalo

1 calo= 0,24JHoạt động 4: Vận dụng- Củng cố

- Yêu cầu Hs trả lời C4 Hướngdẫn HS theo các bước sau:

+ So sánh điện trở của dây nối vàdây tóc bóng đèn

- Yêu cầu HS hoàn thành C5

- Gọi 1 HS lên bảng sữa

- Ghi chép đày đủ vào vởnội dung bài học

- Xây dựng được hệ thức

và ghi vở

- Nêu được vì điện năngchuyển hóa hoàn toànthành nhiệt năng=> Q= A=

I2.R.t

- Đọc kĩ phần mô tả thínghiệm hình 16.1SGK,nêu được các bước tiếnhành thí nghiệm kiểm tra

- Xử lí kết quả thí nghiệm

để trả lời câu hỏi C1, C2,C3 theo nhóm

- 1 HS phát biểu thành lời,các HS khác nhận xét

- Ghi chép đầy đủ nộidung vào vở

- Chú ý lắng nghe và ghinhớ, giải thích lí hiệu vàghi rõ đơn vị của từng đạilượng trong hệ thức

- Cá nhân Hs hoàn thànhC4, C5, C6 dưới sự hướngdẫn của GV

Trang 40

- Rèn kĩ năng giải bài tập theo các bước giải

- Rèn kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp thông tin

+ Phát biểu định luật Jun-len-xơ?

Định dạng
Số trang	169
Dung lượng	2,66 MB