Giáo án sử 7 (ba cột)

Phần I: Khái quát lịch sử thế giới trung đạiTiết 1 - Bài 1 Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến ở châu âu Thời sơ- trung kì trung đại I.. Học lịch sử lớp 6,chúng ta đã biết

Trang 1

Phần I: Khái quát lịch sử thế giới trung đại

Tiết 1 - Bài 1

Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến ở châu âu

(Thời sơ- trung kì trung đại)

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức

Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu

Hiểu khái niệm "lãnh địa phong kiến", đặc trng của nền kinh tế lãnh địa phong kiến

Nguyên nhân xuất hiện thành thị trung đại Phân biệt sự khác nhau giữa nền kinh tế lãnh

địa va nền kinh tế trong thành thị trung đại

2 T tởng

Thấy đợc sự phát triển hợp quy luật của của xã hội loài ngời:chuyển từ xã hội chiếm hữunô lệ sang xã hội phong kiến

3 Kĩ năng

Biết xác định đợc vị trí các quốc gia phong kiến châu âu trên bản đồ

Biết vận dụng phơng pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hội chiếmhĩu nô lệ sang xã hội phong kiến

II Thiết bị và đồ dùng dạy học

Bản đồ châu âu thời phong kiến

Tranh ảnh mô tả hoạt động trong lãnh địa phong kiến va thành thị trung đại

Giáo trình lịch sử thế giới trung đại

III Tiến trình giờ dạy

1 Tổ chức lớp: KTSS

2 Kiểm tra miệng

3 Giảng bài mới

Lịch sử xã hội loài ngời đã phát triển liên tục qua nhièu giai đoạn Học lịch sử lớp 6,chúng ta đã biết đợc nguồn gốc và sự phát triển của loài ngời nói chung và dân tộc Việt Namnói riêng trong thời kì cổ đại, chúng ta sẽ học nối tiếp các thời kì mới:-Thời trung đại Trongbài học đầu tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu"Sự hình thành va phát triển của xã hội phong kiến ởchâu âu"

Giecman tràn xuống va tiêu

diệt các quốc gia này, lập

Hỏi: Những việc ấy làm xã

hội phơng tây biến đổi nh

Trả lời: Chia ruộng đất,

phong tớc vị cho nhau

+ Bộ máy Nhà nớc chiếmhữu nô lệ sụp đổ

+ Các tầng lớp mới xuất hiện

- Những ngời vừa có ruộng

đất, vừa có tớc vị

1 Sự hình thành XHPK ởchâu Âu

a Hoàn cảnh lịch sử

- Cuối thế kỷ V, ngờiGecman tiêu diệt các quốcgia cổ đại

b Biến đổi trong xã hội

- Tớng lĩnh, quý tộc đợc chiaruộng, phong tớc→ các lãnhchúa phong kiến

Trang 2

phong kiến trong h1 ở SGK.

Hỏi: Trình bày đời sống,

sinh hoạt trong lãnh địa?

Hỏi: Đặc điểm chính của

nền kinh tế lãnh địa phong

kiến là gì?

Hỏi: Phân biệt sự khác nhau

giữa xã hội cổ đại và

XHPK?

Yêu cầu: HS đọc SGK

Hỏi: Đặc điểm của "thành

thị" là gì?

Hỏi: Thành thị trung đại

xuất hiện nh thế nào?

đầu lãnh địa; "nông nô" làngời phụ thuộc vào lãnhchúa, phải nộp tô thuế cholãnh chúa

Miêu tả: Tờng cao, hào sâu,

đồ sộ, kiên cố, có đầy đủnhà cửa, trang trại, nhà thờ

nh một đất nớc thu nhỏ

Lãnh chúa giàu có nhờ bóclột tô thuế nặng nề từ nôngnô, ngợc lại nông nô hết sứckhổ cực và nghèo đói

- Tự sản xuất và tiêu dùng,không trao đổi với bên ngoàidẫn đến tự cung tự cấp

- Xã hội cổ đại gồm chủ nô

và nô lệ, nô lệ chỉ là "công

cụ biết nói" XHPK gồmlãnh chúa và nông nô, nôngnô phải nộp tô thuế cho lãnhchúa

- HS đọc phần 3

- Là các nơi giao lu, buônbán, tập trung đông dân c

- Do hàng hoá nhiều→ cầntrao đổi, buôn bán→

lập xởng sản xuất, mở rộngthành thị trấn→ thành thịtrung đại ra đời

- Thợ thủ công và thơngnhân

- Sản xuất và buôn bán, trao

- Nô lệ và nông dân

- Nông nô phụ thuộc lãnhchúa xã hội phong kiến hìnhthành

2 Lãnh địa phong kiến

- Là vùng đất rộng lớn dolãnh chúa làm chủ, trong đó

có lâu đài và thành quách

- Đời sống trong lãnh địa:+ Lãnh chúa: xa hoa, đầy đủ.+ Nông nô: đói nghèo, khổcực→ chống lãnh chúa

- Đặc điểm kinh tế: tự cung

tự cấp, không trao đổi vớibên ngoài

3 Sự xuất hiện các thành thịtrung đại

- Tầng lớp : thị dân (thợ thủcông + thơng nhân)

Trang 3

1 XHPK ở châu Âu đợc hình thành nh thế nào?

2 Vì sao lại có sự xuất hiện của thành thị trung đại? Kinh tế thành thị có gì mới?

Y nghĩa sự ra đời của thành thị ?

5 Hớng dẫn về nhà

Học bài 1 và soạn bài 2

Trang 4

Tiết 2 - Bài 2

Sự suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành chủ

nghĩa t bản ở châu Âu

Biết khai thác tranh ảnh lịch sử

Bản đồ thế giới

Tranh ảnh về những nhà phát kiến địa lý, tàu thuyền

Su tầm các câu chuyện về những cuộc phát kiến địa lý

Xã hội PK chân Âu hình thành nh thế nào? Đặc điểm nền kinh tế lãnh địa?

Vì sao thành thị trung đại lại xuất hiện? Nền kinh tế lãnh địa có gì khác nền kinh tếthành thị?

Các thành thị trung đại ra đời đã thúc đẩy sản xuất phát triển, vì vậy yêu cầu về thị trờngtiêu thụ đợc đặt ra Nền kinh tế hàng hoá phát triển đã dẫn đến sự suy vong của chế độphong kiến và sự hình thành CNTB ở châu Âu

điều kiện nào?

Yêu cầu: Mô tả lại con tàu

Carraven (có nhiều buồm, to

lớn, có bánh lái )

Yêu cầu: Kể tên các cuộc

phát kiến địa lý lớn và nêu

- Do khoa học kỹ thuật pháttriển : đóng đợc những tàulớn, có la bàn

- HS trình bày trên bản đồ:

+ 1487: Điaxơ vòng qua cựcNam châu Phi

- Tìm ra những con đờngmới để nối liền giữa các

1 Những cuộc phát kiến lớn

về địa lý

- Nguyên nhân :

+ Sản xuất phát triển+ Cần nhiên liệu+ Cần thị trờng

- Các cuộc phát kiến địa lýtiêu biểu (SGK)

- Kết quả:

Trang 5

Hỏi: Các cuộc phát kiến địa

lý đó có ý nghĩa gì?

Giảng: Các cuộc phát kiến

địa lý đã giúp cho việc giao

Hỏi: Tại sao quý tộc phong

kiến không tiếp tục sử dụng

tác động gì đối với xã hội?

Hỏi: Giai cấp t sản và vô

+Cớp bóc tài nguyên từthuộc địa,

+ Buôn bán nô lệ da đen

+ Đuổi nông nô ra khỏi lãnh

địa → không có việc làm →làm thuê

- Để sử dụng nô lệ da đen →thu lợi nhiều hơn

+ Các giai cấp mới đợc hìnhthành

- T sản bao gồm quý tộc,

th-ơng nhân và chủ đồn điền

- Giai cấp vô sản: những

ng-ời làm thuê bị bóc lột thậmtệ

+ Tìm ra những con đờngmới

+ Đem lại những món lợikhổng lồ cho giai cấp t sảnchâu Âu

+ Đặt cơ sở cho việc mởrộng thị trờng của các nớcchâu Âu

- ý nghĩa:

+ Là cuộc cách mạng vềgiao thông và tri thức

+ Thúc đẩy thơng nghiệpphát triển

2 Sự hình thành chủ nghĩa tbản ở châu Âu

+ Quá trình tích luỹ t bảnnguyên thuỷ hình thành: tạovốn và ngời làm thuê

+ Về kinh tế: Hình thức kinhdoanh t bản ra đời

+ Về xã hội các giai cấp mớihình thành: T sản và vô sản

+ Về chính trị: giai cấp t sảnmâu thuẫn với quý tộc phongkiến →đấu tranh chốngphong kiến

* T sản bóc lột kiệt quệ vôsản Quan hệ sản xuất t bảnhình thành

4 Củng cố

1 Kể tên các cuộc phát kiến địa lý và tác động của nó tới xã hội châu Âu?

2 Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu đợc hình thành nh thế nào?

Trang 6

Tiết 3 – Bài 3

cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống phong kiến thời

hậu kỳ trung đại ở châu âu

1 Kiến thức

Nguyên nhân xuất hiện và nội dung t tởng của phong trào Văn hoá Phục hng

Nguyên nhân dẫn đến phong trào Cải cách tôn giáo và những tác động của phong trào này

đến xã hội phong kiến châu Âu bấy giờ

2 Tranh ảnh về thời kì Văn hoá Phục hng

3 Su tầm tài liệu về nhân vật lịch sử và danh nhân văn hoá tiêu biểu thời Phục hng

Kể tên các cuộc phát kiến địa lý tiêu biểu và nêu của các phát kiến địa đó tới xã hội châu

Âu

Sự hình thành của CNTB ở châu Âu đã diễn ra nh thế nào?

Ngay trong lòng XHPK, CNTB đã đợc hình thành Giai cấp t sản ngày càng lớn mạnh, tuynhien, họ lại không có địa vị xã hội thích hợp Do đó, giai cấp t sản đã chống lại phog kiếntrên nhiều lĩnh vực Phong trào Văn hoá Phục hng là minh cho cuộc đấu tranh của giai cấp tsản chống lại phong kiến

Yêu cầu: HS tự đọc SGK

Hỏi: Chế độ phong kiến ở

châu ÂÂu tồn tại trong bao

đào tạo giáo sĩ Những di

sản của nền văn hoá cổ đại

bị phá huỷ hoàn toàn, trừ

nhà thờ và tu viện Do đó,

giai cấp t sản đấu tranh

chống lại sự ràng buộc của

1) Phong trào Văn hoá Phụchng

*Nguyên nhân:

- Chế độ phong kiến kìmhãm sự phát triển của xã hội

- Giai cấp t sản có thế lựckinh tế nhng không có địa vịxã hội

→Phong trào Văn hoá Phụchng

Trang 7

Hỏi: Tại sao giai cấp t sản

lại chọn Văn hoá làm cuộc

mở đờng cho đấu tranh

chống phong kiến?

Yêu cầu: Kể tên một số nhà

Văn hoá, khoa học tiêu biểu

mà em biết?

(GV giới thiệu một số t liệu,

tranh ảnh trong thời Văn

hoá Phục hng cho HS)

Hỏi: Thành tựu nổi bật của

phong trào Văn hoá Phục

h-ng là gì?

Hỏi: Qua các tác phẩm của

mình, các tác giả thời Phục

hng muốn nói điều gì?

Hỏi: Nguyên nhân nào dẫn

đến phong trào cải cách tôn

giáo?

Hỏi: Trình bày nội dung t

t-ởng cuộc cải cách Luthơ và

Canvanh?

Giảng: giai cấp phong kiến

châu Âu dựa vào giáo hội để

thống trị nhân dân về mặt

tinh thần, giáo hội có thế lực

về kinh tế rất hùng hậu, có

nhiều ruộng đất → bóc lột

nông dân nh các lãnh chúa

phong kiến Giáo hội còn

ngăn cấm sự phát triển của

khoa học tự nhiên Mọi t

t-ởng tiến bộ đều bị cấm

đoán (Kể cho HS về sự hy

sinh của các nhà khoa học)

Hỏi: Phong trào " Cải cách

tôn giáo" đã phát triển nh

thế nào?

- Giai cấp t sản có thế lực vềkinh tế nhng không có địa vịxã hội, → đấu tranh chồngphong kiến trên nhiều lĩnhvực khác nhau bắt đầu làlĩnh vực văn hoá Những giá

trị văn hoá cổ đại là tinh hoanhân loại, việc khôi phục nó

sẽ có tác động, tập hợp đợc

đông đảo dân chúng đểchống lại phong kiến

- Lêona đơ Vanhxi, Rabơle,

đến ngày nay)

- Phê phán XHPK và giáohội

- Đế cao giá trị con ngời

- Mở đờng cho sự phát triểncủa Văn hoá nhân loại

- Giáo hội cản trở sự pháttriển của giai cấp t sản đanglên

- Phủ nhận vai trò của giáohội

- Bãi bỏ nghi lễ phiền toái

- Quay về giáo lí Kitô

nguyên thuỷ

- Lan rộng nhiều nớc tây

Âu: Anh, Pháp, Thụy Sĩ

- Tôn giáo phân hoá thành 2giáo phái:

+ Đạo tin lành

+ Kitô giáo

tác động mạnh đến cuộc đấutranh vũ trang của t sảnchống phong kiến

* Nội dung t tởng:

- Phê phán XHPK và Giáohội

- Đề cao giá trị con ngời

2) Phong trào cải cách tôngiáo

* Nguyên nhân:

- Giáo hội bóc lột nhân dân

- Cản trở sự phát triển củagiai cấp t sản

* Nội dung:

- Phủ nhận vai trò thống trịcủa giáo hội

- Bãi bỏ lễ nghi phiền toái

- Quay về giáo lí nguyênthuỷ

* Tác động đến xã hội:

- Góp phần thúc đẩy cho cáccuộc khởi nghĩa nông dân

- Đạo Kitô bị phân hoá

Trang 8

4 Củng cố

1 Giai cấp t sản chống phong kiến trên những lĩnh vực nào? Tại sao lại có cuộc đấu tranh

đó?

2 ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hng?

3 Phong trào Cải cách tôn giáo tác động nh thế nào đến xã hội châu Âu?

Làm bài tập trong vở bài tập

Trang 9

trung quốc thời phong kiến

1 Kiến thức

Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc

Những triều đại phong kiến lớn ở Trung Quốc

Những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học - kỹ thuật của Trung Quốc

2 T tởng

Nhận thức đợc Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn ở phơng Đông

Là nớc láng giềng với Việt Nam, ảnh hởng không nhỏ tới quá trình lịch sử của Việt Nam

3 Kĩ năng

Lập niên biểu các triều đại phong kiến Trung Quốc

Phân tích các chính sách xã hội của mỗi triều đại, từ đó rút ra bài học lịch sử?

1 Bản đồ Trung Quốc thời phong kiến

2 Tranh ảnh một số công trình, lâu đài, lăng tẩm của Trung Quốc

Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống phong kiến ở châu Âu?Nêu thành tựu và ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hng?

Phong trào Cải cách tôn giáo tác động đến xã hội châu Âu nh thế nào?

Là một trong những quốc gia ra đời sớm và phát triển rất nhanh, Trung Quốc đã đạt đợcnhiều thành tựu rực rỡ trên nhiều lĩnh vực Khác với các nớc châu Âu, thời phong kiến ởTrung Quốc bắt đầu sớm và kết thúc muộn hơn

Trang 10

Hoạt động dạy Hoạt động học Ghi bảng

rỡ thời cổ đại, Trung Quốc đóng

góp lớn cho sự phát triển của

nhân loại

Hỏi: Sản xuất thời kỳ Xuân Thu

- Chiến Quốc có gì tiến bộ?

Hỏi: Những biến đổi về mặt sản

xuất đã có tác động tới xã hội

Hỏi: Tác dụng của những chính

sách đó đối với xã hội?

- Xuất hiện giai cấp mới

là địa chủ và tá điền(nông dân lĩnh canh)

- Là giai cấp thống trịtrong XHPK vốn lànhững quý tộc cũ vànông dân giàu có, cónhiều ruộng đất

- Nông dân bị mấtruộng, phải nhận ruộngcủa địa chủ và nộp địatô

- HS trình bày theoSGK

- Vạn lí trờng thành,Cung A Phòng, Lăng LiSơn

- Rất cầu kì, giống ngờithật, số lợng lớn thểhiện uy quyền của TầnThuỷ Hoàng

- Giảm thuế, lao dịch,xoá bỏ sự hà khắc củapháp luật, khuyến khíchsản xuất

- Nhà Tần: 15 năm

- Nhà Hán: 426 năm Vì

nhà Hán ban hành cácchính sách phù hợp vớidân

- Kinh tế phát triển, xã

hội ổn định → thế nớcvững vàng

1) Sự hình thành XHPK ởTrung Quốc

* Những biến đổi trong sảnxuất

- Công cụ bằng sắt

→ Năng suất tăng

→ Diện tích gieo trông tăng

* Biến đổi trong xã hội:

- Quan lại, nông dân giàu →

- Cử quan lại đến cai trị

- Ban hành chế độ đo lờng,tiền tệ

- Bắt lao dịch

b) Thời Hán

- Xoá bỏ chế độ pháp luật hàkhắc

Trang 11

nhà Đờng có gì đáng chú ý?

Hỏi: Tác dụng của các chính

sách đó?

Hỏi: Trình bày chính sách đối

ngoại của nhà Đờng?

Hỏi: Sự cờng thịnh của Trung

Quốc bộc lộ ở những mặt nào?

- Ban hành nhiều chínhsách đúng đắn: cai quảncác vùng xa, mở nhiềukhao thi để chọn nhântài, chia ruộng cho nôngdân, khuyến khích sảnxuất

- Kinh tế phát triển →

đất nớc phồn vinh

- Mở rộng lãnh thổ bằngcách tiến hành chiếntranh (Liên hệ đối vớiViệt Nam)

- Mở khoa thi chọn nhân tài

- Giảm thuế, chia ruộng chonông dân

b) Chính sách đối ngoại

- Tiến hành chiến tranh xâmlợc → mở rộng bờ cõi, trởthành đất nớc cờng thịnhnhất châu á

4 Củng cố

1 XHPK ở Trung Quốc đợc hình thành nh thế nào?

2 Sự thịnh vợng của Trung Quốc biểu hiện ở những mặt nào dới thời nhà Đờng?

Trang 12

Tiết 5 - Bài 4

Trung Quốc thời phong kiến

(Tiếp theo)

Tiếp theo của Tiết 4 – Bài 4

Bản đồ Trung Quốc phong kiến

Nguyên nhân nào dẫn đến sự hình thành XHPK ở Trung Quốc? Theo em, sự hình thànhXHPK ở Trung Quốc có gì khác với phơng Tây?

Trình bày những nét chính trong chính sách đối nội và đối ngoại của nhà Đờng Tác dụngcủa những chính sách đó?

Sau khi phát triển đến độ cực thịnh dới thời nhà Đờng, Trung Quốc lại lâm vào tình trạng

bị chia cắt suốt hơn nửa thế kỷ (từ năm 907 đến năm 960)

Nhà Tống thành lập năm 960, Trung Quốc thống nhất và tiếp tục phát triển, tuy khôngmạnh mẽ nh trớc

Giảng: Thế kỉ XIII, quân mông

Cổ rất hùng mạnh, vó ngựa của

Hỏi: Trình bày diến biến chính

trị của Trung Quốc từ sau thời

Nguyên đến cuối Thanh?

- HS đọc phần4

- Xoá bỏ miễn giảm suthuế, mở mang các côngtrình thuỷ lợi, khuyếnkhích phát triển thủ côngnghiệp: khai mỏ, luyệnkim, dệt tơ lụa, đúc vũkhí

- ổn định đời sống nhândân sau nhiều năm chiếntranh lu lạc

- Vua Mông Cổ là HốtTất Liệt diệt nhà Tống,lập nên nhà Nguyên ởTrung Quốc

- Ngời Mông Cổ có địa vịcao, hởng nhiều đặcquyền

- Ngời Hán bị cấm đoán

đủ thứ nh cấm mang vũkhí, thậm trí cả việc họpchợ, ra đờng vào ban

4) Trung Quốc thời Tống Nguyên

-a) Thời Tống

- Miễn giảm thuế, su dịch

- Mở mang thuỷ lợi

- Lý Tự Thành lật đổ nhà

Trang 13

Hỏi: Xã hội Trung Quốc cuối

thời Minh và nhà Thanh có gì

thay đổi?

Hỏi: Mầm mống kinh tế TBCN

biểu hiện ở những điểm nào?

Giảng: Thời Minh và thời Thanh

Hỏi: Trình bày những thành tựu

nổi bật về văn hoá Trung Quốc

thời phong kiến?

Hỏi: Trình bày hiểu biết của em

về khoa học - kĩ thuật của Trung

Quốc?

Thanh t phơng Bắc trànxuống lập nên nhà Thanh

- XHPK lâm vào tìnhtrạng suy thoái

+ Vua quan ăn chơi xa xỉ

+ Nông dân, thợ thủ côngphải nộp tô, thuế nặng nề

+ Phải đi lao dịch, đi phu

+ Xuất hiện nhiều xởngdệt lớn, xởng làm đồ sứ

với sự chuyên môn hoá

cao, thuê nhiều nhâncông

+ Buôn bán với nớc ngoài

đợc mở rộng

- Đạt đợc thành tựu trênrất nhiều lĩnh vực văn hoá

khác nhau: văn học, sửhọc, nghệ thuật điêukhắc, hội hoạ

- "Tây du ký", "Tam quốcdiễn nghĩa", "Đông chuliệt quốc"

- Đạt đến đỉnh cao, trangtrí tinh xảo, nét vẽ điêuluyện Đó là tác phẩmnghệ thuật

- Cố cung, Vạn lí trờngthành, khu lăng tẩm củacác vị vua

- Gợi ý: đồ sộ, rộng lớn,kiên cố, kiến trúc hài hoà,

đẹp

- Có nhiều phát minh lớn

đóng góp cho sự pháttriển của nhân loại nhgiấy viết, kĩ thuật in ấn, labàn, thuốc súng

- Ngoài ra, Trung Quốccòn là nơi đặt nên móngcho các ngành khoa học -

kĩ thuật hiện đại khác:

đóng tàu, khai mỏ, luyệnkim

Minh

- 1644: Nhà Thanh đợcthành lập

* Biến đổi trong xã hội thời cuối Minh và Thanh:

- Vua quan xa đoạ

- Nông dân đói khổ

* Biến đổi về kinh tế:

- Mầm mống kinh tế TBCNxuất hiện

- Buôn bán với nớc ngoài

đ-ợc mở rộng

6) Văn hoá, khoa học - kĩthuật Trung Quốc thời phongkiến

a) Văn hoá

- T tởng: Nho giáo

- Văn học, sử học rất pháttriển

- Nghệ thuật: hội hoạ, điêukhắc, kiến trúc đều ở trình

4 Củng cố

1 Trình bày những thay đổi của XHPK Trung Quốc thời Minh - Thanh?

2 Văn hoá, khoa học - kĩ thuật Trung Quốc thời phong kiến có những thành tựu gì?

Trang 14

5 Híng dÉn vÒ nhµ

Lµm bµi tËp trong vë bµi tËp

Trang 15

Tiết 6 - Bài 5

ấn độ thời phong kiến

1 Kiến thức

Các giai đoạn lớn của lịch sử ấn độ từ thời cổ đại đến giữa thế kỉ XIX

Những chính sách cai trị của những vơng triều và njhuwngx biểu hiện của sự phát triểnthịnh đạt của ấn độ thời phong kiến

Một số thành tựu của văn hoá ấn độ thời cổ, trung đại

2 T tởng

Lịch sử ấn độ thời phong kiến gắn sự hng thịnh , li hợp dân tộc với đấu tranh tôn giáo.Nhận thức đợc ấn độ là một trong những trung tâm của văn minh nhân loại, có ảnh hởngsâu rộng đến sự phát triển lịch sử và văn hoá của nhiều dân tộc Đông Nam á

3 Kĩ năng

Bồi dỡng kĩ năng quan sát bản đồ

Tổng hợp những kiến thức trong bài để đạt đợc mục tiêu bài học

1 Bản đồ ấn độ thời cổ đại và phong kiến

2 T liệu về các triều đại ở ấn độ

3 Một số tranh ảnh về các công trình văn hoá của ấn độ

Sự suy yếu của xã hội phong kiến Trung Quốc cuối thời Minh- Thanh đợc biểu hiện nh thếnào?

Trình bày những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học- kĩ thuật của Trung Quốc thời phongkiến

ấn độ- một trong những trung tâm văn minh lớn nhất của nhân loại cũng đợc hình thành

từ rất sớm Với một bề dày lịch sử và những thành tựu văn hoá vĩ đại, ấn độ có những đónggóp lớn lao trong lịch sử nhân loại

- Vơng triều Gupta ra đời vào

thời gian nào?

Yêu cầu: HS đọ SGK

Hỏi: Sự phát triển của vơng

triều Gupta thể hiện ở những

mặt nào?

- HS đọc phần 1 SGK

+ 2500 năm TCN, trên lu

vc sông ấn, thành thị xuấthiện

+ 1500 năm TCN, trên luvực sông Hằng cũng cónhững thành thị

- Những thành thị- tiểu

v-ơng quốc dần liên kết vớinhau Đạo Phật có vai tròquan trọng trong quá trìnhthống nhất này

- Trong khoảng hơn 3 thếkỉ: từ thế kỉ VI TCN đếnthế kỉ III TCN

- TK IV, Vơng triều Gupta

đợc thành lập

- Cả kinh tế - xã hội và vănhoá đều rất phát triển: chếtạo đợc sắt không rỉ, đúc t-ợng đồng, dệt vải với kĩ

1) Những trang sử đầu tiên

- 2500 năm TCN: thành thịxuất hiện (sông ấn)

- 1500 năm TCN: ( sôngHằng)

- TK VI TCN: Nhà nớcMagađa thống nhất → hùngmạnh ( Cuối TK III TCN)

- Sau TK III TCN: sụp đổ

- TK IV: Vơng triều Gupta

2) ấn độ thời phong kiến

* Vơng triều Gupta:( TK IV VI)

Luyện kim rất phát triển

- Nghề thủ công: dệt , chế

Trang 16

Hỏi: Sự sụp đổ của vơng triều

Gupta diĩen ra nh thế nào?

- Ngời Hồi giáo đã thi hành

những chính sách gì?

Hỏi: Vơng triều Đêli tồn tại

trong bao lâu?

Hỏi: Vua Acơba đã áp dụng

Giảng: Kinh Vêđa là bộ kinh

cầu nguyện cổ nhất, "Vêđa"

có nghĩa là "hiểu biết", gồm 4

tập

Hỏi: Kể tên các tác phẩm văn

học nổi tiếng của Ân Độ?

Giảng: Vở "Sơkuntơla" nói về

tình yêu của nàng Sơkuntơla

và vua Đusơta, phỏng theo

một câu chuyện dân gian ấn

Độ

Hỏi: Kiến trúc ấn độ có gì

đặc sắc?

(GV giới thiệu tranh ảnh về

kiến trúc ấn độ nh lăng Tadj

Mahall, chùa hang Ajanta )

thuật cao, làm đồ kimhoàn

- Đầu thế kỉ XII, ngời ThổNhĩ Kì tiêu diệt miền Bắc

ấn vơng triều Gupta sụp

đổ

- Chiếm ruộng đất, cấm

đạo Hinđu → mâu thuẫndân tộc

- Từ XII đến XVI, bị ngờiMông Cổ tấn công lật đổ

- Thực hiện các biện pháp

để xoá bỏ sự kì thị tôngiáo, thủ tiêu đặc quyềnHồi giáo, khôi phục kinh tế

và phát triển văn hoá

- Chữ Phạn → để sáng tácvăn học, thơ ca, sử thi, các

bộ kinh và là nguồn gốccủa chữ Hinđu

- Kiến trúc Phật giáo: chùaxây hoặc khoét sâu vàovách núi, tháp có mái tròn

- Chiếm ruộng đất

- Cấm đoán đạo Hinđu

- Kinh Vêđa

- Kiến trúc: Kiến trúc Hinđu

và kiến trúc Phật giáo

4 Củng cố

Lập niên biểu các giai đoạn phát triển lich sử lớn của ấn độ

Trình bày những thành tựu lớn về văn hoá mà ngời ấn độ đã đạt đợc

Trang 17

Tiết 7 - Bài 6

Các quốc gia phong kiến đông nam á

Nhận thức đợc quá trình lịch sử, sự gắn bó lâu đời giữa các dân tộc ở Đông Nam á

Trong lịch sử các quốc gia Đông Nam á cũng có nhiều thành tựu đóng góp cho văn minhnhân loại

3 Kỹ năng

Biết xác định đợc vị trí các vơng quốc cổ và phong kiến Đông Nam á trên bản đồ

Lập niên biểu các giai đoạn phát triển chủ yếu của lịch sử khu vực Đông Nam á

Sự phát triển của ấn Độ dới vơng triều Gupta đợc biểu hiện nh thế nào?

Trình bày những thành tựu về mặt văn hóa mà ấn độ đã đạt đợc thời trung đại

Đông Nam á từ lâu đã đợc coi là một khu vực có bề dày văn hóa, lịch sử Ngay từ nhữngthế kỷ đầu công nguyên các quốc gia đầu tiên ở Đông Nam á đã bắt đầu xuất hiện Trải quahàng ngàn năm lịch sử, các quốc gia đó đã có nhiều biến chuyển Trong bài 6 chúng ta sẽnghiên cứu sự hình thành và phát triển của khu vực Đông Nam á thời đại phong kiến

Trang 18

Yêu cầu HS đọc SGK

Hỏi: Kể tên các quốc gia

khu vực Đông Nam á hiện

Hỏi: Các quốc gia cổ ở

Đông Nam á xuất hiện từ

Giảng: Các quốc gia phong

kiến Đông Nam á cũng trải

qua các giai đoạn hình

thành, hng thịnh và suy

vong

ở mỗi nớc, các quá trình đó

diễn ra trong thời gian khác

nhau.Nhng nhìn chung, giai

đoạn của nửa sau thế kỉ X

đến đàu thế kỉ XVIII là thời

đồ)

- Có một nét chung về điềukiện tự nhiên: ảnh hởng củagió mùa

+ Thuận lợi: Cung cấp đủ

- Từ những thế kỷ đầu sauCông nguyên (trừ Việt Nam

đã có nhà nớc từ trớc Côngnguyên)

Champa, Phù Nam, và hàngloạt các quốc gia nhỏ khác

- Học sinh đọc phần 2

Cuối thế kỉ XIII, dòng vuaGiava mạnh lên→chinhphục tất cả các tiểu quốc ởhai đảo Xumatơra vàGiava→lập nên vơng triềuMôgiôpahit hùng mạnhtrong suốt hơn 3 thế kỉ

- Pagan(XI)

Sukhôthay(XIII)

lạp(VI), Champa,

Thành tựu nổi bật của c dân

Đông Nam á thời phong

1 Sự hình thành các vơngquốc cổ Đông Nam á

* Điều kiện tự nhiên: Chịu

ảnh hởng của gió mùa cụ thể

là mùa khô và mùa ma

- Thuận lợi: Nông nghiệpphát triển

- Khó khăn: Có nhiều thiêntai

* Sự hình thành các quốc gia cổ:

- Đầu công nguyên

- 10 thế kỷ sau côngnguyên: Các vơng quốc đợcthành lập

2 Sự hình thành cà pháttriển của các quốc gia phongkiến Đông Nam á

- Từ thế kỉ X- XVIII, →thờikì thịnh vợng

- Inđônêsia: vơng triềuMôgiôpahit(1213-1527).Campuchia:Thời kì Ăngco(IX- XV)

- Đại Việt

- Champa

Trang 19

- Hình vòng kiểu bát úp, cótháp nhọn, đồ sộ, khắc hoạnhiều hình ảnh sinh

động(chịu ảnh hởng củakiến trúc ấn Độ)

Trang 20

Lập đợc biểu đò các giai đoạn phát triển lịch sử của Lào và Campuchia

1 Lợc đồ các nớc Đông Nam á(Hình 16 phóng to)

2 Bản đồ Đông Nam á

3 T liệu lịch sử về lào và Campuchia

Kể tên các nớc trong khu vực Đông Nam á hiện nay và xác định vị trí của các nớc trên bản

đồ

Các nớc trong khu vực Đông Nam á có điểm gì chung về điều kiện tự nhiên? điều kiện đó

có ảnh hởng gì đến sự phát triển nông nghiệp?

Campuchia và Lào là hai nớc anh em cùng ở trên bán đảo Đông Dơng với Việt Nam Hiểu

đợc lịch sử của hai nớc bạn cúng góp phần hiểu thêm lịch sử của nớc mình

Trang 21

Hỏi: Tại sao thời kỳ phát

triển của Campuchia lại

đ-ợc gọi là "thời kỳ Ăngco".

Hỏi: Sự phát triển của

Campuchia thời kì Ăngo bộc

lộ ở những điểm nào?

Giảng: "Ăngo" có nghĩa là

"đô thị", "kinh thành" Ăngo

Vat đợc xây dựng từ thế kỉ

XII, còn Ăngo Thom đợc

xây dựng trong suốt 7 thế kỉ

của thời kì phát triển

Hỏi: Em có nhận xét gì về

khu đền Ăngo Vat qua hình

14? ( GV có thể mô tả kĩ

khu đền theo t liệu)

Hỏi: Thời kì suy yếu của

Campuchia là thời kì nào?

chính trong đối nội và đối

ngoại của vơng quốc Lạn

Xạng

Hỏi: Nguyên nhân nào dẫn

đến sự suy yếu của vơng

- Ăngco là kinh đô, có nhiều

đề tháp: ĂngcoVát,

Ăngcothom đợc xây dựngtrong thời kì này

- Nông nghiệp rất phát triển

- Từ sau TK XV đến năm

1863 - bị Pháp đô hộ

- HS đọc phần 4+ Trớc TK XIII: Chỉ có ngời

Đông Nam á cổ là ngời LàoThợng

+ Sang thế kỷ XIII, ngờiThái di c → Lào Lùm, bộtộc chính của Lào

+ 1353: Nớc Lạn Xạng đợcthành lập

+ XV- XVII: Thịnh vợng

+ XVIII- XIX: Suy yếu

- Đối nội: Chia đất nớcthành các mờng đặt quan caitrị, xây quân đội vững mạnh

- Đối ngoại: Luôn giữ mốiquan hệ hòa hiếu với các n-

ớc nhng cơng quyết chốngxâm lợc

- Do sự cố tranh chấp quyềnlực trong hoàng tộc, đất nớc

c Từ thế kỷ IX - XV: Thời kỳ

Ăngco.

- Sản xuất nông nghiệp pháttriển

- Xây dựng các công trìnhkiến trúc độc đáo

- Mở rộng lãnh thổ bằng vũlực

l-* XVIII- XIX: Suy yếu.

Trang 22

Hỏi: Kiến trúc Thạt Luổng

của Lào có gì giống và khác

với các công trình kiến trúc

của các nớc trong khu vực?

suy yếu, vơng quốc Xiêmxâm chiếm

- Uy nghi, đồ sộ có kiến trúcnhiều tầng lớp, có 1 thápphụ nhỏ hơn ở xung quanh,nhng có phần không cầu kỳ,phức tạp bằng các công trìnhcủa Campuchia

Trang 23

Tiết 9 - Bài 7

Những nét chung về xã hội phong kiến

1 Kiến thức

Thời gian hình thành và tồn tại của xã hội phong kiến

Nền tảng kinh tế và các giai cấp cơ bản trong xã hội

Thể chế chính trị của nhà nớc phong kiến

1 Bản đồ châu Âu, châu á

2 T liệu về XHPK ở phơng Đông và phơng Tây

Sự phát triển của Vơng quốc Campuchia thời Ăngco đợc biểu hiện nh thế nào?

Em hãy trình bày chính sách đối nội và đối ngoại của các vua Lạn Xạng

Qua các tiết học trớc, chúng ta đã biết đợc sự hình thành, sự phát triển của chế độ phongkiến ở cả phơng Đông và phơng Tây Chế độ phong kiến là một giai đoạn quan trọng trongquá trình phát triển của lịch sử loài ngời

kéo dài trong bao lâu?

Hỏi: Thời kì khủng hoảng và

suy vong ở phơng Đông và châu

Âu diễn ra nh thế nào?

+ Châu Âu: Thế kỉ VTrả lời: + XHPK phơng

Đông: hình thành rất sớm

+ XHPK châu Âu: hìnhthành muộn hơn

Trả lời: + XHPK phơng

Đông phát triển chậmchạp: Trung Quốc (VII -XVI), các nớc Đông Nam

á (x - xvi)

+ xhpk châu Âu: TK XI

-TK XIV

+ Phơng Đông: kéo dàisuốt 3 thế kỉ (XVI - giữa

TK XIX)+ Châu Âu: rất nhanh (XV

+ Châu Âu: Đóng kíntrong lãnh địa phong kiến

1 Sự hình thành và phát triểncủa XHPK

- XHPK phơng Đông: Hìnhthành sớm, phát triển chậm, suyvong kéo dài

- XHPK ở châu Âu hình thànhmuộn hơn, kết htúc sớm hơn sovới XHPK ở phơng Đông →Chủ nghĩa t bản hình thành

2 Cơ sở kinh tế - xã hội củaXHPK

- Cơ sở kinh tế: nông nghiệp

- Địa chủ - Nông dân (phơng

Đông)

- Lãnh chúa - Nông nô (Châu

Trang 24

Hỏi: Trình bày các giai cấp cơ

Châu Âu: lãnh chúa - nôngnô

- Bóc lột bằng địa tô

- Giao ruộng đất cho nôngdân, nông nô → thu tô,thuế rất nặng

- ở châu Âu xuất hiệnthành thị trung đại → th-

ơng nghiệp, công nghiệpphát triển

đế

- Châu Âu: Lúc đầu hạnchế trong các lãnh địa →

TK XV: quyền lực tậptrung trong tay vua

+ Mức độ+ Thời gian

4 Củng cố

Lập bản so sánh chế độ phong kiến ở phơng Đông và châu Âu theo mẫu sau

- Cơ sở kinh tế - xã hội

- Nhà nớc:

Trong XHPK có những giai cấp nào? Trình bày mối quan hệ giữa các giai cấp ấy?

Trang 25

Phần II: Lịch sử việt nam từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX

Giáo dục ý thức độc lập tự chủ và thống nhất đất nớc của dân tộc

Ghi nhớ công ơn của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đã có công giành quyền tự chủ, thốngnhất đất nớc, mở ra thời kì độc lập lâu dài cho nớc ta

3 Kĩ năng

Bồi dỡng cho HS kĩ năng lập biểu đồ, sơ đồ, sử dụng bản đồ khi học bài

1 Sơ đồ toỏ chức bộ máy nhà nớc (thời Ngô Quyền)

2 Lợc đồ 12 sứ quân

3 Một số tranh ảnh, t liệu về di tích liên quan đến thời Ngô, Đinh

Trình bày những đặc điểm cơ bản của xã hội phong kiến châu Âu

Xã hội phong kiến phơng Đông có gì khác với xã hội phong kiến phơng Tây? Chế độ quânchủ là gì?

Sau hơn 1000 năm kiên cờng và bền bỉ chống lại ách đô hộ của phong kiến phơng Bắc,cuối cùng nhân dân ta đã giành lại đợc nền độc lập Với trận Bạch Đằng lịch sử (năm 938),nớc ta bớc vào thời kì độc lập, tự chủ

Hỏi: Chiến thắng Bạch Đằng

năm 938 có ý nghĩa gì?

Hỏi: Tại sao Ngô Quyền lại bãi

bỏ bộ máy cai trị của họ khúc để

thiết lập triều đình mới/

- Họ Khúc mới chỉ dành

đợc quyền tự chủ, trêndanh nghĩa vẫn phụthuộc vào nhà Hán→

Ngô Quyền quyết tâmxây dựng một quốc gia

Trang 26

Hỏi: Em có nhận xét gì về bộ máy

nhà nớc thời Ngô?

- Sau khi trị vì đất nớc đợc 5 năm,

Ngô Quyền qua đời Lúc đó, tình

hình đất nớc ta thay đổi nh thế

nào?

Giảng; Năm 950, Ngô Xơng Văn

giành lại đợc ngôi vua song uy tín

của nhà Ngô đã giảm sút → đất

n-ớc không ổn định

Hỏi: Sứ quân là gì?

GV sử dụng lợc đồ (cha ghi tên

các sứ quân), yêu cầu HS đánh

dấu các sứ quân vào các khu vực

Giảng: Loạn 12 sứ quân gây biết

bao tang tóc cho nhân dân, trong

khi đó nhà Tống đang có âm mu

xâm lợc nớc ta Do vậy, việc

thống nhất đất nớc trở nên cấp

- Còn đơn giản, sơ sàinhng đã bớc đầu thểhiện ý thức độc lập tựchủ

- HS đọc phần 2 SGK

- Đất nớc rối loạn, cácphe phái nhân cơ hộinày nổi lên giành quyềnlực: Dơng Tam Kha cớpngôi

- Là các thế lực phongkiến nổi dậy chiếm lĩnhmột vùng đất

- HS đọc SGK, xác định

vị trí các sứ quân trênbản đồ

- Các sứ quân chiếm

đóng ở nhiều vị trí quantrọng trên khắp đất nớc,liên tiếp đánh lẫnnhau→ đất nớc loạnlạc→là điều kiện thuậnlợi cho giặc ngoại xâmtấn công đất nớc

- Con của thứ sử ĐinhCông Trứ, ngời NinhBình, có tài thống lĩnhquân đội

- Tổ chức lực lợng, rènluyện vũ khí, xây dựngcăn cứ ở Hoa L

- Quan sát, lắng nghe

- Đợc nhân dân ủng hộ,

có tài đánh đâu thắng

đó→các sứ quân xinhàng hoặc lần lợt bị

đánh bại

- Thống nhất đất nớc,lập lại hoà bình trong cả

nớc→tạo điều kiện xâydựng đất nớc vững mạnhchống lại âm mu xâm l-

- Đất nớc yên bình

2 Tình hình chính trị cuối thờiNgô

- 944: Ngô Quyền mất→DơngTam Kha cớp ngôi→triều đìnhlục đục

- 950 : Ngô Xơng Văn lật đổ

D-ơng Tam Kha nhng không quản

lý đợc đất nớc

- 965 : Ngô Xơng Vănchết→loạn 12 sứ quân

3 Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đấtnớc

- Liên kết với sứ quân Trần Lãm

Trang 28

Bồi dỡng kỹ năng vẽ sơ đồ, lập biểu đồ, trong quá trình học bài.

Lợc đồ cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất

Tranh ảnh di tích lịch sử về đền thờ vua Đinh, vua Lê

T liệu về nớc Đại Cồ Việt thời Đinh - Tiền Lê

Trình bầy tình hình nớc ta cuối thời Ngô va quá trình thống nhât đất nớc của Đinh BộLĩnh

Trình bày công lao của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đối với nớc ta trong buổi đầu độc lập

Sau khi dẹp yên 12 sứ quân, đất nớc lại đợc thanh bình, thống nhất Đinh Bộ Lĩnh lên ngôivua, tiếp tục công cuộc xây dựng một quốc gia vững mạnh mà Ngô Quyền đã đặt nền móng

Trang 29

Hỏi: Tại sao Đinh Tiên

Hoàng lại đóng đô ở Hoa

L-?

Hỏi: Việc nhà Đinh không

dùng niên hiệu của phong

kiến Trung Quốc để đặt tên

- Đinh Tiên Hoàng còn áp

dụng biện pháp gì để xây

dựng đất nớc?

Giảng: Thời Đinh nớc ta cha

có luật pháp cụ thể, vua sai

lập trong hoàn cảnh nào?

Hỏi: Vì sao Lê Hoàn lại đợc

suy tôn làm vua?

Hỏi: Việc Thái Hậu Dơng

Văn Nga trao áo bào cho

Lê Hoàn nói lên điều gì?

- GV phân biệt khái niệm

- Phong vơng cho con, cắt

cử tớng lĩnh thân cận giữ

chức vụ chủ chốt, dựng cung

điện, đúc tiền, xử phạtnghiêm kẻ có tội

- ổn định đời sống xã hội →cơ sở để xây dựng và pháttriển đất nớc

- HS đọc phần II

- Sau khi Đinh Bộ Lĩnh và

Đinh Liễn bị ám hại → nội

bộ nhà Đinh lục đục, bênngoài, quân Tống chuẩn bịxâm lợc → Lê Hoàn đợc suytôn làm vua

- Là ngời có tài, có chí lớn,

mu lợc, lại đang giữ chứcThập đạo tớng quân thốnglĩnh quân đội → lòng ngờiquy phục

- Thể hiện sự thông minh,quyết đoán, đặt lợi ích quốcgia lên trên lợi ích dòng họ,vợt lên quan niệm phongkiến để bảo vệ lợi ích dân

1) Nhà Đinh xây dựng đất ớc

n 968: Đinh Bộ Lĩnh lên ngôivua

2) Tổ chức chính quyền thờiTiền Lê

Tổ chức chính quyền Trung

ơng

Trang 30

Hỏi: Quân đội thời Tiền Lê

đợc tổ chức nh thế nào?

- Quân Tống xâm lợc nớc ta

trong hoàn cảnh nào?

- GV tờng thuật lại diễn biến

cuộc kháng chiến theo lợc

đồ (Giảng thêm về chi tiết

Lê Hoàn chon Bạch Đằng để

chặn giặc kế thừa tài quân

sự của Ngô Quyền trớc đây)

Yêu cầu: HS tờng thuật lại

*Quân đội

- Cấm quân

- Quân địa phơng

3) Cuộc kháng chiến chốngTống của Lê Hoàn

* Ta:

- Chặn quân thuỷ ở sôngBạch Đằng

- Diệt cánh quân bộ ở biêngiới phía Bắc thắng lợi

c) ý nghĩa:

- Khẳng định quyền làm chủ

đất nớc

- Đánh bại âm mu xâm lợccủa kẻ thù, củng cố nền độclập

4 Củng cố

Vẽ sơ đồ bộ máy chính quyền trung ơng và địa phơng thời Tiền Lê?

Trình bày diễn biến, ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn chỉ huy (năm981)

Việc nhân dân ta lập đền thờ vua Đinh (Ninh Bình) chứng tỏ điều gì?

Trang 31

Nớc đại cồ việt thời Đinh - Tiền Lê

(Tiếp theo)

II Sự phát triển kinh tế và văn hoá

1 Tranh ảnh di tích các công trình văn hoá, kiến trúc thời Đinh, Tiền Lê

2 T liệu thành văn về các triều đại Đinh, Tiền Lê

Vẽ bộ máy nhà nớc thời Tiền Lê và giải thích

Tờng thuật lại diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống (năm 981)?

Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mu xâm lợc của kẻ thù, khẳng

định quyền làm chủ đất nớc cuả nhân dân ta và củng cố nền độc lập, thống nhất của nớc Đại

Cồ Việt Đó cũng là cơ sở để xây dựng nền kinh tế, văn hoá buổi đầu độc lập

Trang 32

cống nạp sang Trung Quốc

- Hãy miêu tả lại cung điện

Hỏi: Việc thiết lập quan hệ

bang giao với nhà Tống có ý

Hỏi: Đời sống sinh hoạt của

ngời dân diễn ra nh thế nào?

- Nông nghiệp đợc coi trọngvì đây là nền tảng kinh tếcủa đất nớc Nhà nứơc chú ý

đến việc khai khẩn đấthoang, đào vét kênh ngoi,nhân dân đợc chiaruộng → tạo điều kiện sảnxuất nông nghiệp ổn định

- Vua quan tâm đến sản xuất

→ khuyến khích nhân dânlàm nông nghiệp

- Các xởng thủ công nh đúctiền, rèn vũ khí, may mặc,xây dựng đợc thành lập

- Các nghề thủ công: dệt lụa,làm giấy, đồ gốm cũng tiếptục phát triển

- HS dựa vào SGK để miêutả: cột dát vàng, bạc, cónhiều điện, đài tế, chùachiền, kho vũ khí, kho thócthuế đợc xây dựng → quymô cung điện hoành tránghơn

- Nhiều khu chợ đợc hìnhthành, buôn bán với nớcngoài phát triển

- Do đạo Phật đợc truyền bá

rộng rãi, các nhà s có học,giỏi chữ Hán → nhà s trựctiếp dạy học, làm cố vấntrong ngoại giao → rất đ-

ợc trọng dụng

- Rất bình dị, nhiều loạihình văn hoá dân gian nh cahát, nhảy múa, đua thuyền,

đánh đu, võ, vật diễn ratrong các lễ hội

1) Bớc đầu xây dựng nềnkinh tế tự chủ

* Thơng nghiệp:

- Đúc tiền đồng

- Trung tâm buôn bán, chợ hình thành

- Buôn bán với nớc ngoài

2) Đời sông xã hội và vănhoá

a) Xã hội

b) Văn hoá

- Giáo dục cha phát triển

- Đạo Phật đợc truyền bárộng rãi

- Chùa chiền đợc xây dựngnhiều, nhà s đợc coi trọng

- Các loại hình văn hoá dângian khá phát triển

Trang 33

4 Cñng cè

§êi sèng x· héi vµ v¨n ho¸ níc §¹i Cå ViÖt cã nh÷ng chuyÓn biÕn g×?

®-5 Híng dÉn vÒ nhµ

Lµm bµi tËp trong vë bµi tËp

Trang 34

Chơng II

Nớc Đại Việt thời Lý

(Thế kỉ XI - XII)

Tiết 14 - Bài 10

Nhà Lý đẩy mạnh công cuộc xây dựng đất nớc

1 Kiến thức

Các chính sách của nhà Lý để xây dựng đất nớc: Dời đô về Thăng Long, đặt tên nớc là ĐạiViệt, chia lại đất nớc về mặt hành chính, tổ chức lại bộ máy chính quyền trung ơng và địaphơng, xây dựng luật pháp chặt chẽ, quân đội vững mạnh

2 T tởng

Giáo dục cho các em lòng tự hào và tinh thần yêu nớc, yêu nhân dân

Giáo dục học sinh bớc đầu hiểu rằng: Pháp luật Nhà nớc là cơ sở cho việc xây dựng và bảo

vệ đất nớc

3 Kĩ năng

Phân tích và nêu ý nghĩa các chính sách xây dựng và bảo vệ đất nớc của nhà Lý

Rèn kĩ năng đánh giá công lao của nhân vật lịch sử tiêu biểu (thời Lý)

Bản đồ Việt Nam

Khung sơ đồ tổ chức hành chính nhà nớc (để trống)

Nêu những nét phát triển của nền kinh tế tự chủ dới thời Đinh - Tiền Lê

Tại sao thời Đinh - Tiền Lê các nhà s đợc trọng dụng?

Vào đầu thế kỉ XI, nội bộ nhà Tiền Lê lục đục, vua Lê không cai quản đợc đất nớc Nhà

Lý thay thế, đất nớc ta đã có những thay đổi nh thế nào? (GV ghi tên bài lên bảng)

Trang 35

Giảng: Vua Lê Long Đĩnh mắc

bệnh trĩ không thể ngồi đợc phải

nằm để coi chầu gọi là Lê Ngoạ

Triều Long Đĩnh là ông vua rất

tàn bạo, nhân dân ai cũng căm

ghét Việc làm của ông: cho ngời

vào cũi thả trôi sông, róc mía trên

đầu s, dùng dao cùn xẻo thịt

ng-ời

Hỏi: Khi Long Đĩnh chết, quan

lại trong triều tôn ai làm vua?

quyết định dời kinh đô Hoa L về

Đại La và đổi Đại La thành Thăng

Long

- Treo bản đồ Việt Nam và chỉ hai

vùng đất Hoa L và Thăng Long

trên bản đồ

Hỏi: Tại sao Lý Công Uẩn quyết

định dời đô về Đại La và đổi tên

là Thăng Long?

Hỏi: Việc dời đô về Thăng Long

của vua Lý nói lên ớc nguyện gì

của ông cha ta?

- Quyền hành của vua nh thế nào?

- Có ai giúp vua lo việc nớc?

Bộ máy chính quyền ở địa phơng

đợc tổ chức nh thế nào?

Đọc nôi dung một số điều luật

trong bộ Hình th:

"Lính bảo vệ cung và sau này cả

hoạn quan khôn gtự tiện vào cung

cấm Nếu ai vào sẽ bị tội chết

Ngời canh giữ không cẩn thận để

ngời khác vào bị tội chết Cấm

dân không đợc bán con trai, quan

lại không đợc giấu con trai

Những ngời cầm cố rợng đất sau

20 năm đợc chuộc lại Trả lại

ruộng cho những ngời đã bỏ

không cày cấy Những ngời trộm

ĐọcVì ông là ngời vừa có đứcvừa có uy tín nên đợc triềuthần nhà Lê quý trọng

Đọc

1) Sự thành lập nhà LýNăm 1009, Lê Long Đĩnhchết Triều Tiền Lê chấm dứt

Trang 36

Hỏi: Quân đội nhà Lý gồm máy

bộ phận?

Yêu cầu học sinh đọc bảng phân

chia giữa cấm quận và quân địa

phơng trong SGK

Giảng: Quân đội nhà Lý bao gồm

các binh chủng: bộ binh, thuỷ

- Gồm có cấm quân vàquân địa phơng

Tổ chức chặt chẽ, quy củ

- Gả công chúa, ban quantớc cho các tù trởng dântộc

- Trấn áp những ngời có ý

định tách khỏi Đại Việt

- Giữ quan hệ với TrungQuốc và Champa, kiênquyết bảo vệ chủ quyềndân tộc

- Các chủ trơng chính sáchcủa nhà Lý vừa mềm dẻovừa kiên quyết

Quân đội gồm có cấm quân

và quân địa phơng Nhà Lý thihành chính sách "Ngụ binh nông"

Quan hệ bình đẳng vớicác nớcláng giềng

4 Củng cố

Yêu cầu HS điền vào những ô trống trong sơ đồ tổ chức bộ máy hnàh chính nhà Lý ở trung

ơng và địa phơng

Nhà Lý đã làm gì để củng cố quốc gia thống nhất?

Công lao của Lý Công Uẩn?

Trang 37

Tiết 15 - Bài 11

Cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc tống (1075 - 1077)

I giai đoạn thứ nhất (1075 - 1076)

Bản đồ đại việt thời Lý Trần

Năm 981, mối quan hệ giữa hai nớc đợc củng cố, nhng từ giữa thế kỉ XI, quan hệ ngoạigiao giữa hai nớc đã bị cắt đứt bởi nhà Tống có nhũgn hành động khiêu khích xâm lợc ĐạiViệt

+ Ngân khố tài chính nguyngập

+ Nội bộ mâu thuẫn

+Nhân dân khắp nơi đấutranh

+ Bộ tộc ngời Liêu Hạ quấynhiễu phía Bắc

- Giải quyết tình trạngkhủng hoảng trong nớc

- Xúi giục vua Champa đánhlên từ phía nam ; Phía Bắcnhà Tống ngăn cản buônbán giữa hai nớc

- Làm suy yếu lực lợng củanhà Lý

- Cử thái uý Lý Thờng Kiệtlàm tổng chỉ huy tổ chứckháng chiến

Lý Thờng Kiệt sinh năm

1 Nhà Tống âm mu xâm

l-ợc nớc ta

Nhà Tống âm mu xâm lợc

n-ớc ta để giải quyết tình hìnhkhó khăn trong nớc

Nhà Lý chủ động dối phóvới nhà Tống: Cử Lý ThờngKiệt làm tổng chỉ huy, tổchức kháng chiến

Trang 38

Giảng: Lý Thờng Kiệt cùng

quan sỹ ngày đêm luyện tập,

Thái uý Lý Thờng Kiệt chỉ

huy đạo quân khoảng 5 vạn

quân đánh Champa Vua

Champa bị bắt làm tù binh,

buộc Champa phải cắt 3

châu(thuộc vùng đất Quảng

Bình, Quảng Trị ngày nay)

Giảng: Câu nói của Lý

Th-ờng Kiệt" ngồi yên đợi

giặc chặn thế mạnh của

giặc" thể hiện điều gì?

(Nhấn mạnh: Đây là cuộc

tấn công để bảo vệ thuộc địa

chứ không phải xâm lợc)

Giảng: Tháng 10- 1075, 10

vạn quân ta chia làm 2 đạo

tấn công vào đất Tống:

+ Quân bộ do các tù trởng là

Tông Đản và Thân Cảnh

Phúc chỉ huy vợt biên giới

đánh châu Ung

+ Quân thuỷ do Lý Thờng

Kiệt chỉ huy theo vùng ven

biển Quảng Ninh đổ bộ vào

châu Khâm và châu Liêm

Lý Thờng Kiệt sau khi phá

huỷ các kho tàng của giặc,

tiến về bao vây thành Ung

Châu

Để cô lập và tranh thủ sự

ủng hộ của nhân dân Trung

Quốc, Lý Thờng Kiệt đã cho

yết bảng noi rõ mục đích

của cuộc tiến công của

Hỏi: Tại sao nói đây là

1019 tại phờng Thái Hoà,Thăng Long, là ngời có chíhớng, ham đọc binh th,luyện võ nghệ, có cốt cáchtài năng phi thờng

+ 23 tuổi ông làm quan

+ Vua Lý Nhân Tông phonglàm Thái uý và nhận làmcon nuôi

- Tiến công trớc để tự vệ

- Thể hiện chủ trơng táo bạonhằm giành thế chủ độngtiêu hao sinh lực địch ngay

từ lúc chúng cha tiến hànhxâm lợc

- Để tranh thủ sự ủng hộ củanhân dân Trung Quốc

2 Nhà Lý chủ động tấncông để phòng vệ

a Hoàn cảnh

- Nhà Tống ráo riết chuẩn bịxâm lợc Đại Việt

- Chủ trơng của nhà Lý làtấn công trớc để tự vệ

b Diễn biến

Tháng 10-1075, Lý ThờngKiệt và Tông Đản chỉ huyhơn 10 vạn quân tiến vào đấtTống

Lý Thờng Kiệt cho yết bảngnói rõ mục đích cuộc tấncông để tự vệ

c Kết quả

Sau 42 ngày đêm, quân ta đãlàm chủ thành Ung Châu, t-

Trang 39

vũ khí để xâm lợc nớc ĐạiViệt

+ Khi hoàn thành mục đích,quân ta rút về nớc

- Làm thay đổi kế hoạch vàlàm chậm lại cuộc tấn côngxâm lợc của nhà Tống

ớng giặc phải tự tử

d ý nghĩa

Làm thay đổi kế hoạch vàlàm chậm lại cuộc tấn cỗngxâm lợc của nhà Tống vàonớc ta

4 Củng cố

Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi:

* Âm mu xâm lợc Đại Việt của nhà Tống?

* Nhà Lý đã dùng cách nào để đối phó với âm mu của nhà Tống?

* Kết quả và ý nghĩa của ciệc tấn công chủ động của nhà Lý?

Trang 40

Tiết 16 - Bài 11

Cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc tống (1075 - 1077)

II Giai đoạn thứ hai(1076- 1077)

Sử dụng lợc đồ để thuật lại cuộc chiến trên sông Nh Nguyệt

Lợc đồ trận chiến tại phong tuyến Nh Nguyệt

T liệu về Lý Thờng Kiệt

Trình bày âm mu xâm lợc Đại Việt của nhà Tống?

Trớc âm mu xâm lợc của quân Tống triều Lý đã làm gì?

Gọi HS đọc bài

Hỏi: sau khi rút quân khỏi

Ung Châu, Lý Thờng Kiệt đã

làm gì?

Giảng: Dự kiến địch kéo vào

nớc theo hai hớng, Lý Thờng

Kiệt đã bố trí ( sử dụng lợc

đồ):

+ Một đạo quân chặn giặc ở

vùng biển Quảng Ninh, không

cho thuỷ quân địch vợt qua

+ Đờng bộ đợc bố trí dọc

tuyến sông Cầu qua đoạn Nh

nguyệt và xây dựng chiến

tuyến Nh Nguyệt không cho

giặc vào sâu

+ Ngoài ra các tù trởng dân

tộc ít ngời ở gần biên giới đã

cho quân mai phục những vị

- Vì:

+ Đây là vị trí chặn ngangcác hớng tấn công cuả địch

từ Quảng Tây (Trung Quốc)

đến Thăng Long

+ Đợc ví nh chiến hào tựnhiên khó vợt qua

- Đợc đắp bằng đất vữngchắc, nhiều giậu tre dày đặc

- Cho quân xâm lợc ĐạiViệt

a) Diễn biến

Cuối năm 1076, quân Tốngkéo vào nớc ta

Năm 1077, nhà Lý đã đánh

Định dạng
Số trang	162
Dung lượng	1,2 MB