chẩn đoán và điều trị u não

U NãoU não là khối bất thường trong hộp sọ, phát triển từ các tế bào não..  Khi có khối choán chỗ gần hệ thống não thất u hố sau, u não thất làm tắc ngẽn lưu thông gây dãn não thất.

ChÈn ®o¸n vµ ®iÒu trÞ u n·o

Hµ Kim Trung

U Não

U não là khối bất thường trong hộp sọ,

phát triển từ các tế bào não.

U não có thể lành tính, ác tính mọc từ nhu mô não, các thành phần bao quanh hay di căn từ các bộ phận khác của cơ thể

Dịch tễ học

Năm 2002 ở Mỹ có 186.000 trường hợp được chẩn đoán u não

36.400 u nguyên phát (12,73/100.000 dân)150.000 di căn (10-15% trường hợp ung thư)

Tầ n xu t ấ (nguyờn phỏt)

Lành tính - 100/100.000

ác tính - 30/100.000

Sinh bệnh học U não

Tắc ngẽn lưu thông dịch não tủy

 Trong 1 ngày đám rối mạch mạc tiết khoảng 500ml dịch não tuỷ, chảy qua hệ thống não thất vào khoang dưới nhện, qua lỗ

Magendie và lỗ Luschka, được hấp thu qua hệ thống tĩnh mạch dưới nhện

 Khi có khối choán chỗ gần hệ thống não thất ( u hố sau, u não

thất ) làm tắc ngẽn lưu thông gây dãn não thất …

 Giai đoạn đầu, cơ thể bù trừ bằngchuyển dịch não tuỷ xuống

khoang dưới nhện Nếu quá trình này kéo dài gây tăng áp lực nội sọ.

Sinh bệnh học U não

Phù não tình trạng tăng thể tích não trong hộp sọ do

tăng nước và điện giải Có 3 loại phù não chính

 Phù não do vận mạch: Do phá vỡ cục bộ hàng rào máu não, gây thoát dịch và protein qua thành mạch vào gian bào Phù não vận mạch diễn biến theo trình tự :

 Tăng tính thấm thành mạch

 Có chênh lệch áp lực giữa mạch máu và khoảng gian bào

Sinh bệnh học U não

Thoát vị não

Có 4 vị trí thoát vị chính:

- Thoát vị dưới liềm não

- Thoát vị cạnh lều tiểu não ( Hồi hải mã của thuỳ thái dương tụt qua khe Bichat)

- Thoát vị qua lều trung tâm

- Thoát vị qua lỗ chẩm( Tụt kẹt hạnh nhân tiểu não)

D©y TK sä vµ nÒn sä

B¸n cÇu n·o vµ tiÓu n·o

Chẩn đoán u não

Lâm sàng

 Hội chứng tăng áp lực trong sọ

Đau đầu: Tăng lên khi đi bộ, buổi sáng Giảm khi nôn

Nôn và buồn nôn: Nôn vọt, thường vào buổi sáng

Ngủ gà

Mờ mắt, phù gai thị: do dẫn truyền áp lực tăng dọc bao dư

ới nhện của thần kinh thị giác Sau giai đoạn phù gai sẽ dẫn tới teo gai

Nhìn đôi do dây 6 bị căng do thân não bị đẩy

ở trẻ em: Thóp phồng

Chẩn đoán u não

 Các triệu chứng do rối loạn chức năng não

 U trên lều ( U não bán cầu)

o Vùng trán: yếu chi và mặt bên đối diện; thay đổi tính cách

o Vùng thái dương: Nói khó nếu thương tổn bán cầu trội, mất thị

lực đồng danh 1/4 trên

o Vùng đỉnh: Rối loạn cảm giác; mất thị lực đồng danh 1/4 trên;

Lẫn lộn phải trái ( bán cầu trội )

o Vùng chẩm: Bán manh đồng danh

o Vùng thể trai: Hội chứng mất phối hợp động tác.

o Nền sọ: Tổn thương các dây TK sọ ( I, II, III, VI )

o Vùng dưới đồi và tuyến yên: rối loạn nội tiết

Chẩn đoán u não

 U dưới lều ( U não hố sau)

o Tiểu não: Mất điều hoà vận động, rối tầm, rối hư ớng, rung giật nhãn cầu ( Dấu hiệu nystagmus)

o Vùng não giữa và thân não: Tổn thương dây sọ từ

Chẩn đoán u não

Cận lâm sàng

trong sọ

 Vôi hoá trong sọ

 Loãng xương sọ: hình ảnh bản trong, bản ngoài xương

sọ.

 Dấu hiệu tăng áp lực trong sọ: dãn khớp sọ ở trẻ em;

dấu ấn ngón tay, mất mỏm yên

 XQ ngực: U phổi di căn não chiếm tỉ lệ khá cao

Chẩn đoán u não

 Chụp cắt lớp não : CT Scanner

 Vị trí, kích thước của thương tổn: Vùng nào, ngoài não hay

trong nhu mô não

 Hình ảnh phù não xung quanh u: đánh giá mức độ ác tính, xâm

lấn tổ chức xung quanh.

 Dấu hiệu choán chỗ: Đè đẩy đường giữa, xẹp não thất cùng bên,

dãn não thất bên đối diện

 Tỉ trọng khối u: Tăng hay giảm tỷ trọng.

 Mức độ ngấm thuốc cản quang

 ảnh hưởng xương liền kề ( quá sản xương, huỷ xương)

 Một u hay nhiều u

ChÈn ®o¸n u n·o

¬ng mµ chôp c¾t líp kh«ng thÊy ®uîc, xem xÐt mét c¸ch chÝnh x¸c liªn quan gi¶i phÉu cña u víi c¸c håi n·o, n·o thÊt, liÒm n·o vµ lÒu tiÓu n·o.

nu«i u vµ liªn quan cña u víi c¸c m¹ch m¸u lín tr­

íc khi phÉu thuËt

U mµng n·o

U màng não ở cánh xương bướm

U mµng n·o hè yªn

U tế bào TK đệm

U tuyÕn yªn

U d©y 8

U d©y 8

§iÒu trÞ ngo¹i khoa

Điều trị ngoại khoa

Điều trị nội trước và sau mổ

o Corticoide: Dexamethasone, synacthène…

o Lợi tiểu: Mannitol 20%, Lasix, tránh truyền nhiều nứơc

o Điều trị động kinh: Deparkine, Tegretol…

Biến chứng sau mổ

o Phù não

Më sä

m s ở ọ

m s ở ọ

Điều trị tia xạ

liều và thời gian điều trị Các phư

ơng pháp hiện nay nhằm mục đích

đạt liều cao nhất có thể làm sao có

hiệu quả với vùng bệnh lý nhưng ít

gây hại nhất với não lành.

trị với một số u ác tính:

Glioblastoma, astrocytoma độ 3,4,

u di căn, medulloblastoma,

Gamma Knife Radiosurgery

k t qu ế ả Gamma Knife