Dùng để kết thúc câu trần thuật2 Nghe tiếng thưa , tôi hỏi : Đánh dấu ranh giới thành phần phụ với CN –VN.. TT Dấu câu Công dụng Ví dụ1 Dấu chấm 2 Dấu phẩy Đánh dấu ranh giới thành phầ
Trang 23
2
Kiểm tra kiến thức đã học về : Thành ngữ,
nghĩa của từ, trường từ vựng
Thành ngữ : Điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh câu thành ngữ sau:
“ Văn………….võ ………….”ôn luyện
Nghĩa của từ :Tìm một từ biểu thị hướng hoạt động nhằm trở lại chỗ cũ? ( gợi ý : Đây là một động từ gồm 2 chữ cái)
Trang 3TIẾT 59
ÔN LUYỆN VỀ DẤU CÂU
Thứ sáu ngày 05 tháng 12 năm 2008
Trang 4I/ Tổng kết về dấu câu.
VD 1:
Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt Nghe tiếngthưa,tôi hỏi
-Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không ?
-Đùa trò gì ? Em đương lên cơn hen đây ! Hừ hừ…
( Dế mèn phiêu lưu kí , Tô Hoài)
*Kể tên những dấu câu đã được sử dụng trong đoạn văn trên ?
Đáp án:
Dấu chấm ,dấu phẩy, dấu hai chấm,dấu gạch ngang,
dấu chấm hỏi, dấu chấm than,dấu ba chấm,dấu ngoặc đơn.
Trang 5( Lão Hạc , Nam Cao )
* Tìm thêm những dấu câu ở ví dụ 1 chưa
có ?
Đáp án : Dấu ngoặc kép , dấu chấm phẩy
Trang 6VD 1:
Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt Nghe tiếngthưa , tôi hỏi :
- Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không ?
- Đùa trò gì ? Em đương lên cơn hen đây ! Hừ hừ …
( Dế mèn phiêu lưu kí , Tô Hoài )
VD 2:
Tôi sẽ cố gắng giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về , tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo rằng : “ Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố gắng để lại cho anh trọn vẹn ; Cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào ”
( Lão Hạc , Nam Cao )
* Nhắc lại tên 10 dấu câu được sử dụng trong hai ví dụ trên?
1 Dấu chấm 6 Dấu chấm than,
2 Dấu phẩy 7 Dấu ba chấm,
3 Dấu hai chấm 8 Dấu ngoặc đơn,
4 Dấu gạch ngang, 9 Dấu ngoặc kép
5 Dấu chấm hỏi,, 10 Dấu chấm phẩy.
Trang 7TT Dấu câu Công dụng Ví dụ
Trang 9(1) Tôi cất tiếng gọi Dế Choắt Dùng để kết thúc câu trần thuật
(2) Nghe tiếng thưa , tôi hỏi :
Đánh dấu ranh giới thành phần phụ với CN –VN.
Đánh dấu ( báo trước) lời dẫn trực tiếp
(3) – Chú mình có muốn cùng tớ đùa vui không ?
Đánh dấu lời dẫn trực tiếp, lời đối thoại.
không
Kết thúc câu nghi vấn
(5) Em đương lên cơn hen đây ! Kết thúc câu trần thuật
(Trường hợp đặc biệt )
(6) Hừ hừ … Biểu thị lời nói ngập ngừng,ngắt quãng.
( Dế mèn phiêu lưu kí , Tô Hoài )
( ) Đánh dấu phần chú thích, bổ sung thêm
Trang 10TT Dấu câu Công dụng Ví dụ
1 Dấu chấm
2 Dấu phẩy Đánh dấu ranh giới thành phần phụ với
CN-VN.
3 Dấu hai chấm Đánh dấu ( báo trước) lời dẫn trực tiếp.
4 Dấu gạch ngang Đặt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp
của nhân vật.
5 Dấu chấm hỏi Kết thúc câu nghi vấn.
6 Dấu chấm than Kết thúc câu cầu khiến,câu cảm thán.
7 Dấu ba chấm Biểu thị lời nói ngập ngừng,ngắt quãng.
8 Dấu ngoặc đơn Đánh dấu phần chú thích,bổ sung thêm.
9 Dấu ngoặc kép
10 Dấu chấm phẩy
Dùng để kết thúc câu trần thuật.
Trang 11VD 2:
(1)Tôi sẽ cố gắng giữ gìn cho lão (2) Đến khi con trai lão về ,
tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo rằng : (3) “ Đây là cái vườn mà
ông cụ thân sinh ra anh đã cố gắng để lại cho anh trọn vẹn ;
Cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào ”
( Lão Hạc , Nam Cao )
*Dựa vào phần phân tích ở ví dụ 1,em hãy cho biết công dụng
của dấu chấm ở cuối câu 1, dấu phẩy và dấu hai chấm ở câu 2 ?
Đáp án :Câu 1: Dấu chấm kết thúc câu trần thuật
Câu 2 :- Dấu phẩy đánh dấu thành phần phụ với CN-VN.
- Dấu hai chấm để đánh dấu lời dẫn trực tiếp
Trang 12(3)“ Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố gắng để lại cho anh trọn vẹn ; Cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào ”
* Xét về cấu trúc ,câu này thuộc kiểu câu nào?
Để ngăn cách các bộ phận,vế của câu ghép phức tạp. Câu ghép phức tạp
Dấu “ ” đánh dấu lời dẫn trực tiếp của nhân vật
* Dấu “ ” ở câu trên được dùng để làm gì ?
•Lưu ý : - Lời dẫn trực tiếp là lời đối thoại thì đánh dấu gạch đầu dòng.
VD: Tôi hỏi :
- Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không ?
- Lời dẫn trực tiếp của nhân vật thì người ta đặt trong dấu ngoặc kép
Trang 13TT Dấu câu Công dụng
1 Dấu chấm
2 Dấu phẩy Đánh dấu ranh giới thành phần phụ với CN-VN.
3 Dấu hai chấm Đánh dấu ( báo trước) lời dẫn trực tiếp.
4 Dấu gạch ngang Đặt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của
nhân vật.
5 Dấu chấm hỏi Kết thúc câu nghi vấn.
6 Dấu chấm than Kết thúc câu cầu khiến,câu cảm thán.
7 Dấu ba chấm Biểu thị lời nói ngập ngừng,ngắt quãng.
8 Dấu ngoặc đơn Đánh dấu phần chú thích,bổ sung thêm.
9 Dấu ngoặc kép Đánh dấu lời dẫn trực tiếp của nhân vật.
10 Dấu chấm phẩy Dùng để ngăn cách ranh giới các bộ phận, vế của
Câu ghép phức tạp.
Dùng để kết thúc câu trần thuật.
Trang 15Đật ở giữa câu để đánh dấu bộ phận chú thích giải thích trong câu.
Đặt đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê.
_ Nối các từ nằm trong một liên danh Dùng để kết thúc câu cầu khiến hoặc
_ Giữa các vế của một câu ghép
Dùng để đánh dấu phần chú thích ( giải thích, chú thích, bổ sung thêm)
Dùng để đánh dấu ranh giới giữa các vế của một câu ghép có cấu tạo phức tạp.
Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong một
*Dán các dấu câu cho sẵn vào đúng với công dụng của nó ? Trò chơi tiếp sức :
Dấu ngoặc kép
Dấu phẩy
Dấu ngoặc đơn
Dấu chấm phẩy
Trang 17Bài tập nhanh : Điền dấu câu thích hợp vào chỗ trống có dấu ngoặc đơn.Giải thích tại sao em chọn dấu câu đó ?
Con chó cái nằm ở gậm phản bỗng chốc vẫy đuôi rối rít ( ) tỏ ra dáng bộ vui mừng ( )
Anh Dậu lử thử từ cổng tiến vào với cả vẻ mặt xanh ngắt và buồn bứt rứt như kẻ sắp bị tù tội ( )
Cái Tí ( ) thằng Dần cùng vỗ tay reo ( )
Trang 19II/ Các lỗi thường gặp về dấu câu.
Ví dụ 1: Tác phẩm “Lão Hạc” làm em vô cùng xúc động trong xã hội cũ , biết bao nhiêu người nông dân đã sống nghèo khổ
Mắc lỗi : Thiếu dấu ngắt câu khi câu đã kết thúc.
Sửa lại : Tác phẩm “Lão Hạc” làm em vô cùng xúc động Trong xã hội cũ , biết bao nhiêu người nông dân đã sống nghèo khổ
Ví dụ 2 : Thời còn trẻ , học ở trường này Ông là học sinh xuất sắc nhất
Mắc lỗi : Thiếu dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc.
Ví dụ 3 : Cam quýt bưởi xoài là đặc sản của vùng này.
Mắc lỗi : Thiếu dấu thích hợp để tách các bộ phận của câu khi cần thiết
Sửa lại :Thời còn trẻ , học ở trường này , ông là học sinh xuất sắc nhất
Ví dụ 4:Qủa thật, tôi không biết nên giải quyết vấn đề này như thế nào và bắt đầu từ đâu?Anh có thể cho tôi một lời khuyên không Đừng bỏ mặc tôi lúc này. Mắc lỗi : Lẫn lộn công dụng của các dấu câu.
Sửa lại :Qủa thật, tôi không biết nên giải quyết vấn đề này như thế nào và bắt
đầu từ đâu.Anh có thể cho tôi một lời khuyên không? Đừng bỏ mặc tôi lúc này.
Trang 21Bài tập 2 (trang 152) : Phát hiện lỗi về dấu câu trong các đoạn văn sau đây
và thay vào đó các dấu câu thích hợp( có điều chỉnh chữ viết hoa trong
trường hợp cần thiết.Cho biết đoạn văn đó mắc lỗi gì về dấu câu?
a) Sao mãi tới giờ anh mới về, mẹ ở nhà chờ anh mãi Mẹ dặn
là : “ Anh phải làm xong bài tập trong chiều hôm nay
b) Từ xưa trong cuộc sống lao động và sản xuất nhân dân ta có
truyền thống yêu thương giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn
gian khổ Vì vậy có câu tục ngữ lá lành đùm lá rách
c) Mặc dù qua bao nhiêu năm tháng Nhưng tôi vẫn không quên
được những kỷ niệm êm đềm thời học sinh
”
Trang 22III/ Luyện tập.
b) Từ xưa trong cuộc sống lao động và sản xuất nhân dân ta có
truyền thống yêu thương giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn
gian khổ Vì vậy có câu tục ngữ lá lành đùm lá rách
c) Mặc dù qua bao nhiêu năm tháng Nhưng tôi vẫn không quên
được những kỷ niệm êm đềm thời học sinh
”
Sửa lại :Sao mãi tới giờ anh mới về? Mẹ ở nhà chờ anh mãi Mẹ dặn là
anh phải làm xong bài tập trong chiều hôm nay