Van 10 - Tiet 59

Mục tiêu bài học Giúp học sinh -Cảm nhận đựợc nỗi lòng nhà thơ trước những bất công xã hội gởi gắm qua tiếng đàn và số phận của người ca nữ trên bến Tầm Dương.. - Thấy được tài nghệ miêu

Ngày soạn:15/12/06

Ngày dạy:19/12/06

Tiết 59:

TÌ BÀ HÀNH ( BẠCH CƯ DỊ)

A Mục tiêu bài học

Giúp học sinh

-Cảm nhận đựợc nỗi lòng nhà thơ trước những bất công xã hội gởi gắm qua tiếng đàn và số phận của người ca nữ trên bến Tầm Dương

- Thấy được tài nghệ miêu tả hình tượng âm nhạc và sự kết hợp nhuần nhuyễn các yếu tố miêu tả, tự sự và trữ tình trong tác phẩm

B Phương tiện thực hiện- Cách thức tiến hành

- sgk, sgv

- thiết kế bài học

- GV tổ chức giờ dạy học theo cách thức nêu vấn đề kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi

C Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ:Đọc thuộc bài " Cảm xúc mùa thu ", cho biết tâm trạng của Đỗ Phủ thể hiện trong bài như thế nào?

2 Giới thiệu : Nguyễn Du đã mượn tiếng đàn ở thành Thăng Long để Bày Tor nỗi cảm thương trước cuộc đời và số phận bất hạnh của người kĩ nữ Ta cũng bắt gặp nỗi lòng ấy của Bạch Cư Dị khi ông giữ chức quan nhỏ ở đất Giang Châu qua "Tì

Bà hành"

3 Tiến trình

Hoat động gv, hs Nội dung cần đạt

Hoạt động 1

Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu

tác giả và tác phẩm

- HS đọc tiểu dẫn

-Em hãy trình bày những nét

chính về cuộc dời và con người

BCD?

- Cho biết hoàn cảnh ra đời của

tác phẩm?

- Thể loại?

- Học sinh đọc

- Bài thơ có thể chia làm mấy

phần, nội dung chính từng

phần?

Hoạt động 2

Phân nhóm học sing để thảo

luận

I Giới thiệu chung:

1 Tác giả: Bạch Cư Dị (722-846) tự Lạc

Thiên- người tỉnh Thiểm Tây- TQ

- Thông minh tài giỏi

- Lý tưởng chính trị, hy vọng cải tiến triều chính

- Sáng tác 3000 bài thơ

2 Tác phẩm

- Hoàn cảnh sáng tác: 815 -> giáng chức xuống làm Tư Mã

- Thể thơ: hành, 7 chữ, trước thơ Đường

- Bố cục: 88 câu chia làm 3 đoạn Đ1: 12 câu đầu: Cuộc gặp gỡ BCD - kĩ nữ Đ2: 13 - 38: Miêu tả bản đàn

Đ3: 39 -> hết: Ca nữ giải bày về cuộc đời

II Đọc- hiểu

1 Vị trí tiếng đàn trong mối quan hệ giữa nhà thơ và người kĩ nữ bến Tầm Dương

- Không quen biết nhau - tiếng đàn -> hai người

- Tiếng đàn có vai trò gì trong

mối quan hệ giữa người kĩ nữ

và nhà thơ?

Hoạt động 3: Hướng dẫn hs tìm

hiểu nghệ thuật miêu tả tiéng

đàn của BCD

-Lần thứ nhất tg đặt tiếng đàn

vào bối cảnh ntn?

- Tác giả đã dùng những

phương pháp nào để miêu tả tài

nghẹ của người ca nữ?

- TG đã miêu tả hiệu quả tác

dụng của tiếng đàn ra sao?

- Tiếng đàn được miêu tả trực

tiếp như thế nào?

-Nhà thơ còn miêu tả phối hợp

những yếu tố gì? Hiệu quả?

-Lần thứ 3 tác giả có miêu tả

trực tiếp tiếng đàn hay không?

dần hiểu biết, thông cảm với nhau và cuối cùng tâm tư con người đã hoà làm một

2 Nghệ thuật miêu tả tiếng đàn của BCD

a Lần thứ nhất:

- Tg, kg: Đêm khuya, trên bến sông Đưa tiễn

- Tác dụng của tiếng đàn: Chủ khuây khoả lại khách dùng dằng xuôi

b Lần thứ 2:

Tác giả đã phối hợp một cách tài tình nhiều phương pháp

* Miêu tả hiệu quả tác dụng:

“Dẫu chưa nên khúc tình đà thoảng bay”

“Nghe não nuột mấy dây buồn bực -> mới bắt đầu gãy nhà thơ đã chộp được cái thần bản nhạc

* Miêu tả trực tiếp tiếng đàn:

Mọi yếu tố của âm nhạc đều được thể hiện cao

độ, trường độ, cường độ và các âm sắc nhiều thời điểm của quá trình diễn tấu được miêu tả xuất sắc

• Cao trào (2 đội quân giáp lá cà

• Kết thúc (Phảy một nhát mạnh như tiếng xé lụa)

• Nốt lặng (thử thời vô thanh thắng hữu ***)

- Miêu tả dung nhan, động tác, thái độ nguời diễn tấu (bỡ ngỡ, ôm đàn che mặt, nấn ná làm thinh, mày chau)

- Kết hợp với miêu tả phong cảnh khi miêu tả tiếng đàn

-> Tả cảnh -> tài nghệ của người kĩ nữ: mọi người như bị thôi miên vào tiếng đàn: không biết mình đang ở đâu, tgian nào

c Nghệ thuật miêu tả tiếng đàn lần thứ 3

- Chỉ chộp lấy cái thần cơ bản “nghe não nuột khác tay đàn trước” (hơn hẳn 2 lần trước)

- Làm nổi bật hiệu quả mạnh mẽ của tiếng đàn mọi người đều khóc

Hoạt động 4: Cho hoạc sinh

thảo luận theo tổ

-Vị trí những lời tâm sự của kĩ

nữ với nhà thơ và nhà thơ với kĩ

nữ?

- Em hãy rút ra chủ đề bài thơ?

Hoạt động 5: GV hướng dẫn

học sinh tổng kết

Đánh giá chung về giá trị bài

thơ?

3 Vị trí những lời tâm sự

- Tăng thêm sự giao hoà tình cảm giữa 2 người

- Cùng với tiếng đàn, góp thêm tiếng nói tố cáo

xã hội phong kiến trung đường bất công, ghét tài, ghét đẹp, vùi dập còn người

- Góp phần làm cho tiếng đàn lần 3 có 1 bước nhảy vọt về chất lượng Vì đã cùng hiểu cảnh ngộ tương đồng qua lời tâm sự

III Chủ đề

Tì Bà Hành là nỗi niềm đồng cảm sâu xa của nhà thơ đồng thời lên án xã hội đã vùi dập người tài sắc Tính chất nhân đạo và ý nghĩa phê phán thể hiện 1 cách sâu sắc và thấm thía

IV Tổng kết

Tì Bà Hành đạt được thành tựu xuất sắc trong việc miêu tả một hình tượng âm nhạc hoàn chỉnh đã đạt đến trình độ mẫu mực trong việc

tả cảnh, tả tình, cũng như trong việc kết hợp bút pháp tự sự và trữ tình

D Dặn dò: học thuộc đoạn trích phần đầu

Chuẩn bị trước các bài đọc thêm