Bên cạnh ngài , mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào
Trang 2TiÕt 114 : LiÖt kª
I ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?
1 Ví dụ:( SGK/ 104)
Trang 3Bên cạnh ngài , mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống
thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ …] ]
Ngoài kia tuy m a gió ầm ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này nghe chừng tĩnh mịch lắm[ …] ]
*Về ý nghĩa: Cùng miêu tả những sự vật xa sỉ đắt tiền đ ợc bày
biện xung quanh quan lớn.
? Nêu cấu tạo và ý nghĩa của việc sử dụng những từ in đậm trong đoạn trích trên?
*Về cấu tạo: Các cụm từ và các từ sắp xếp nối tiếp nhau có mô
hình cấu tạo cú pháp t ơng tự nhau: (Các cụm DT và các DT).
1 - bát yến hấp đ ờng phèn; tráp đồi mồi chữ nhật
- nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà…
2 – trầu vàng, cau đậu, rễ tía trầu vàng, cau đậu, rễ tía
- ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông…
Trang 4Tiết 114 : Liệt kê
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Vớ dụ : ( SGK/ 104)
2 Nhận xét:
*Về cấu tạo: Đoạn văn sắp xếp
liên tiếp các từ ngữ có mô hình
cấu tạo cú pháp t ơng tự nhau
*Về ý nghĩa: Cùng miêu tả những
sự vật xa sỉ đắt tiền đ ợc bày biện
xung quanh quan lớn.
*Tác dụng:Nhằm làm nổi bật sự
xa hoa của viên quan, đối lập
với tình cảnh lam lũ của dân
phu ngoài m a gió.
*Câu hỏi: Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc t ơng tự bằng những kết cấu t ơng tự nh vậy có tác dụng gì?
*Qua tìm hiểu ngữ liệu em hãy cho biết thế nào là phép liệt kê, tác dụng của phép liệt kê ?
- Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để
diễn tả đ ợc đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của t t ởng tình cảm.
3 Kết luận : Ghi nhớ ( SGK/ 105)
Trang 5Tiết 114 : Liệt kê
Bài tập ứng dụng:
* Chỉ ra phép liệt kê trong câu văn sau và cho biết phép liệt kê đó nhằm miêu tả điều gì?
" Nhạc công dùng các ngón
đàn trau chuốt nh ngón nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi."
*Đáp án
- Phép liệt kê: Ngón nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi.
- Tác dụng : Miêu tả tài nghệ chơi
đàn của nhạc công với những ngón đàn hết sức phong phú.
I Thế nào là phép liệt kê?
1 Ngữ liệu( SGK)
2 Nhận xét:
*Về cấu tạo:Đoạn văn sử dụng
các từ ngữ có mô hình cấu tạo
cú pháp t ơng tự nhau
*Về ý nghĩa:Cùng miêu tả những
sự vật xa sỉ đắt tiền đ ợc bày
biện xung quanh quan lớn
*Tác dụng:Nhằm làm nổi bật sự
xa hoa của viên quan, đối lập
với tình cảnh lam lũ của dân
phu ngoài m a gió
3 Kết luận : Ghi nhớ ( SGK/ 105)
Trang 6Tiết 114 : Liệt kê
L u ý:
- Khi nói viết, gặp những sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất,… cùng loại ng ời ta th ờng dùng phép liệt kê
- Có khi là sự liệt kê bình th ờng
Ví dụ: Hà, Huệ, Lan cùng thi đua học tập tốt, lao động tốt
- Khi ng ời nói, ng ời viết có ý thức sử dụng liệt kê để gây một ấn t ợng sâu sắc kích thích trí t ởng t ợng cho ng ời đọc, ng ời nghe thì liệt
kê trở thành phép tu từ
Ví dụ : Bởi thế, nó gầy hơn, nó còm hơn, nó đét lại.(Nam Cao)
- Để đạt hiệu quả tu từ cao, ng ời ta có thể thêm một số trợ từ nhấn mạnh trong phép liệt kê:
Ví dụ: -Mẹ tôi đi chợ mua đủ thứ: nào rau, nào đậu, nào thịt, nào
cá, nào t ơng, nào cà…
- Hai bên Nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao
chuôi ngà, nào ống vôi chạm …]
Trang 7Tiết 114 : Liệt kê
I Thế nào là phép liệt kê?
II Các kiểu liệt kê.
1 Vớ dụ :(SGK/ 105)
2 Nhận xét:
*Về cấu tạo
- Câu 1.a: Liệt kê theo trỡnh tự
sự việc, khụng theo từng
cặp.
- Câu 1.b: Liệt kê theo từng
cặp
*Về ý nghĩa:
- Câu 2.a: Thay đổi được thứ
tự cỏc bộ phận liệt kờ ( tre,
nứa ) khụng ảnh hưởng
đến ý nghĩa
- Câu 2.b : Khụng thay đổi được
cỏc thứ tự vỡ cỏc bộ phận
liệt kờ cú sự tăng tiến ý
nghĩa.
? Xét về cấu tạo , các phép liệt kê d ới đây có gì khác nhau?
a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực l ợng, tính mạng, của cải
để giữ vững quyền tự do, độc lập
b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực l ợng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
? Thử đảo các bộ phận trong những phép liệt kê d ới đây rồi rút ra kết luận về ý nghĩa các phép liệt kê ấy có gì khác nhau
a Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nh ng cùng một mầm non măng mọc thẳng
b Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và tr ởng thành của xã hội Việt Nam
và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ
là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thế lớn là dân tộc, quốc gia.
Trang 8TiÕt 114 : LiÖt kª
? Tõ viÖc gi¶i hai bµi tËp trªn h·y tr×nh bµy kÕt qu¶ phÐp liÖt kª?
I ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?
II C¸c kiÓu liÖt kª.
1 Ví dụ :(SGK/ 105)
2 NhËn xÐt:
3 Kết luận:
*VÒ cÊu t¹o:
- LiÖt kª theo cÆp.
- LiÖt kª kh«ng theo cÆp
*VÒ ý nghÜa:
- LiÖt kª t¨nng tiÕn.
- LiÖt kª kh«ng t¨ng tiÕn.
Trang 9Tiết 114: Liệt Kê
I.Thế nào là phép liệt kê
II Các kiểu liệt kê.
Iii Luyện tập
1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)
Trong bài “Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta”,để chứng
dẫn chứng sinh động, giầu sức thuyết phục Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy?
*Đáp án:
-Từ x a đến nay mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn,
lũ bán n ớc và lũ c ớp n ớc.
-Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời
.
…
Trang 10III Luyện tập
1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)
2 Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:
a Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren đ ợc thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông
D ơng, d ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đ ờng nóng bỏng; những quả d a hấu bổ phanh đỏ lòm lòm;
những xâu lạp x ờng lủng lẳng d ới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách tr ng ra giữa trời; một viên quan uể oải b ớc qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!
* Đáp án: Các phép liệt kê
a.- D ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa tiệm
- Những cu li xe kéo … ; những quả d a hấu … ; những xâu lạp x ờng … ; Cái rốn một chú khách … ;một viên quan uể oải …
Trang 11Tiết 114: Liệt Kê
I Thế nào là phép liệt kê
II.Các kiểu liệt kê.
III Luyện tập
1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)
2 Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:
Em đã sống lại rồi em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
*Đáp án:
Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Trang 12Tiết 114: Liệt Kê
I Thế nào là phép liệt kê
II Các kiểu liệt kê.
III Luyện tập
1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)
2 Bài tập 2:
3 Bài tập 3 Đặt câu có sử dụng phép liệt kê để:
VD: Mấy chú thợ xây đang hối hả khiêng cát, khiêng sỏi, khiêng xi măng , để đổ sân bê tông.
Trang 13
Ph©n lo¹i liÖt kª
LiÖt kª theo
tõng cÆp LiÖt kª kh«ng theo tõng cÆp
LiÖt kª t¨ng tiÕn LiÖt kª kh«ng t¨ng tiÕn
- ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?
- PhÐp liÖt kª cã t¸c dông g×?
- Cã mÊy kiÓu liÖt kª?
Trang 14H íng dÉn vÒ nhµ
+ ViÕt mét ®o¹n v¨n cã sö dông phÐp liÖt kª, chØ ra kiÓu liÖt kª.
