tiet 114: liet ke

Xét ví dụ Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, ha

Nhi t li t ch o m ng các ệ ệ à ừ

sinh

Môn: Ngữ văn 7 Trườngư:ưTHCSưĐồngưThanhư–ưVũưThưư-ưTháiưBình

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Thế nào là dùng cụm chủ vị để mở

rộng câu? Nêu các tr ờng hợp dùng cụm chủ vị

để mở rộng câu?

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Xét ví dụ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn,

để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt [ ] Ngoài kia, tuy m a gió ầm

ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ].

(Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn)

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Xét ví dụ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng

phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn

bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai

bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích

mắt [ ] Ngoài kia, tuy m a gió ầm ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ]

(Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn)

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Xét ví dụ

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn , để trong khay khảm, khói bay nghi

ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong

ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu , rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm,

ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông

mà thích mắt [ ] Ngoài kia, tuy m a gió ầm

ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ]

(Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn)

2 Nhận xét

*Về ý nghĩa:

-Cùng miêu tả những đồ vật quý hiếm, đắt

tiền đ ợc bày biện xung quanh quan lớn.

*Tác dụng:

- Diễn tả đầy đủ hơn sự xa hoa của quan

phụ mẫu, đối lập với tình cảnh lam lũ của

dân phu ngoài trời m a gió.

*Về cấu tạo:

Hàng loạt những từ hay cụm từ đ ợc sắp

xếp nối tiếp nhau

3 Ghi nhớ

Bài tập ứng dụng:

*Chỉ ra phép liệt kê trong câu văn sau và cho biết phép

liệt kê đó nhằm miêu tả điều gì?

" Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt nh

ngón nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi."

*Đáp án

-Phép liệt kê: Ngón nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day,

chớp, búng, ngón phi, ngón rãi.

-Tác dụng: Miêu tả tài nghệ chơi đàn của nhạc công với

những ngón đàn hết sức phong phú.

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Xét ví dụ

2 Nhận xét

3 Ghi nhớ

*L u ý: a) Bởi thế, nó gầy hơn, nó còm hơn, nó đét lại

- Khi ng ời nói, ng ời viết có ý thức sử

dụng liệt kê để gây một ấn t ợng sâu

sắc kích thích trí t ởng t ợng cho ng ời

đọc, ng ời nghe thì liệt kê trở thành

phép tu từ

b) Mẹ tôi đi chợ mua đủ thứ: nào rau, nào đậu,

nào thịt, nào cá, nào t ơng, nào cà

- Để đạt hiệu quả tu từ cao, ng ời ta có

thể thêm một số trợ từ nhấn mạnh

trong phép liệt kê

nó gầy hơn, nó còm hơn, nó đét lại

b) Mẹ tôi đi chợ mua đủ thứ: nào rau, nào đậu, nào thịt, nào cá, nào t ơng, nào cà

I Thế nào là phép liệt kê?

II Các kiểu liệt kê

1 Xét ví dụ

a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần, lực l ợng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do,

độc lập

b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần và lực l ợng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự

do, độc lập ấy.

1a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần, lực l ợng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do,

độc lập

1 b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần và lực l ợng , tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự

do, độc lập ấy.

I Thế nào là phép liệt kê?

II Các kiểu liệt kê

1 Xét ví dụ

1a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần, lực l ợng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do,

độc lập

1b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần và lực l ợng , tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự

do, độc lập ấy.

và và

2 Nhận xét

- Câu1.a: Liệt kê không theo từng

cặp, (ngăn cách bởi các dấu phẩy)

- Câu 1b: Liệt kê theo từng cặp

*Về cấu tạo

I Thế nào là phép liệt kê?

II Các kiểu liệt kê

1 Xét ví dụ

2 Nhận xét

- Câu.1a: Liệt kê không theo từng

cặp, (ngăn cách bởi các dấu phẩy)

- Câu 1b: Liệt kê theo từng cặp

*Về cấu tạo 2a Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục

loại khác nhau, nh ng cùng một mầm non măng mọc thẳng

Tre, nứa, trúc, mai, vầu

*Về ý nghĩa:

-Câu 2.a: Liệt kê không tăng tiến

2b Tiếng Việt của chúng ta phản ánh

sự hình thành và tr ởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thế lớn là

hình thành và tr ởng thành

gia đình, họ

I ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?

II C¸c kiÓu liÖt kª

1 XÐt vÝ dô

2 NhËn xÐt

Ph©n lo¹i liÖt kª

VÒ cÊu t¹o VÒ ý nghÜa

3 Ghi nhí

III.LuyÖn tËp

LiÖt

kª theo tõng cÆp

LiÖt kª kh«ng theo tõng cÆp

LiÖt

kª t¨ng tiÕn

LiÖt

kª kh«ng t¨ng tiÕn

Tìm những câu văn, câu thơ trong đó sử dụng

phép liệt kê

Trò chơi tiếp sức

1.Rủ nhau chơi khắp Long Thành

Ba m ơi sáu phố rành rành chẳng sai

Hàng Buồm, Hàng Thiếc, Hàng Hài, Hàng Khay

Mã vĩ, Hàng Điếu Hàng Giày

Hàng Lờ, Hàng Cót, Hàng Mây, Hàng Đàn

.

(ca dao)

2 Bàn tay con nắm tay Cha

Bàn tay Bác ấm vào da vào lòng

Bác ngồi đó lớn mênh mông

Bài tập

1 Bài tập 1:

Trong bài “Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta”,để chứng minh cho luận điểm: “yêu n ớc là một truyền thống quý báu của ta”,Chủ tịch Hồ

Chí Minh đã sử dụng phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động,

giầu sức thuyết phục Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy?

*Đáp án:

Đoạn 1: Phép liệt kê: Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó l ớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,nó nhấn chìm tất cả lũ bán n ớc và lũ c ớp n ớc.

- Đoạn 2: Phép liệt kê: Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch

sử vẻ vang thời đại Bà Tr ng, Bà Triệu,Trần H ng Đạo, Lê, Lợi, Quang Trung…

- Đoạn 3: Phép liệt kê: Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng

Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

a.Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của

ông Va-ren đ ợc thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố

Đông D ơng, d ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu

li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch

trên mặt đ ờng nóng bỏng; những quả d a hấu bổ phanh đỏ lòm

lòm; những xâu lạp x ờng lủng lẳng d ới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách tr ng ra giữa trời; một viên quan uể oải b ớc

qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình

chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

d ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa tiệm

Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm

lạch bạch trên mặt đ ờng nóng bỏng; những quả d a hấu bổ phanh

đỏ lòm lòm; những xâu lạp x ờng lủng lẳng d ới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách tr ng ra giữa trời; một viên quan uể oải b

ớc qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc

Đẩu bội tinh hình chữ thập

Bài tập Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

b “Tỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết đ ợc em ng ời con gái anh Không giết đ ợc em ng ời con gái anh hùng” Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Học thuộc hai phần ghi nhớ

- Viết một đoạn văn có sử dụng phép liệt kê, chỉ ra kiểu liệt kê.

- Chuẩn bị bài “dùng cụm chủ vị để mở rộng câu” (tiếp theo):

Làm các bài tập 3 (trang 106 SGK).