ong đốt - cơ sở sinh lý, điều trị, cấp cứu

Ngoài ong vàng có thể tấn công người một cách tự nhiên hầu hết các trường hợp ong đốt đều xảy ra khi tổ ong bị quấy rầy... - Ong mật: đoạn cuối của ngòi ong có hình răng cưa, khi ong đốt

ong §èt

BS BÕ Hång Thu

BS §Æng ThÞ Xu©n

Đại cư ơng Ư

Đại cư ơng Ư

Bộ cánh màng (Hymenoptera) gồm có 4 họ :

- Apidae (ong mật),

- Bombidae (ong bầu),

- Vespidae (ong bắp cày, ong vò vẽ, ong vàng)

- Formicidae (kiến)

Ngoài ong vàng có thể tấn công người một cách tự nhiên hầu hết các trường hợp ong đốt đều xảy ra khi tổ ong bị quấy rầy

Cơ chế sinh lý bệnh:

Cách thức gây độc:

Nọc độc phần bụng sau của ong cái

-  Ong mật: đoạn cuối của ngòi ong có hình răng cưa, khi ong đốt ngòi này và một phần cơ thể ong sẽ bị

đứt ra khỏi ong và bám trên da người, ong sau khi

đốt sẽ chết, phần cơ quanh túi nọc sẽ tiếp tục co bóp

để tống nọc vào cơ thể người qua ngòi trong vài phút

 Thành phần nọc ong

 Các chất gây phản ứng dị ứng, gây độc (tổn thương tổ chức, tan máu, suy thận, RLđông máu.

 Melitin: là 1 peptid, gây tan máu, ngưng kết TC.

 Phospholipase A2: gây tan HC

 Hyaluronidase: huỷ a hyaluronic tổ chức liên kết làm nọc ong thấm nhanh hơn.

Ong đốt

Các phản ứng do ong đốt:

- Phản ứng quá mẫn type I: IgE ⇒ sốc PV

- Phản ứng quá mẫn type III: IgM, IgG:

phá huỷ tổ chức do ngưng tập TC,tắc

mạch, tổn thương nhiều cơ quan.

- Độc tính của nọc ong: khi bị đốt số lư

ợng nhiều

Cơ chế sinh lý bệnh:

 Cơ chế tác dụng:

các thành phần trong nọc ong gây

- Dị ứng theo cơ chế do IgE điều hoà

hoặc trực tiếp gây các biểu hiện dị ứng

- Trực tiếp gây nhiễm độc cho các cơ quan.

Chẩn đoán :

 Hỏi bệnh:

- Hỏi để xác định loại ong

- Tốt nhất là mang được ong tới.

triệu chứng

Tại chỗ:

       Đau buốt, đỏ, có thể đỏ da lan rộng toàn thân, mề

đay, ngứa (biểu hiện dị ứng), sưng nề, hoại tử da nơi vết đốt (nhiễm độc)

Toàn thân:

 Dị ứng: nặng có thể đỏ da toàn thân, phản ứng

phản vệ, thậm chí tụt HA (SPV) Co thắt, phù nề thanh quản, co thắt PQ, PPC

 Đau đớn, hốt hoảng, kích thích, tăng HA

triệu chứng

-   Các biểu hiện nhiễm độc: thường gặp với ong vò

vẽ, ong bắp cày, biểu hiện rõ từ ngày thứ hai trở đi, khi số lượng nốt đốt nhiều ( ≥ 20):

- Biểu hiện TCV (CPK, AST, ALT tăng, NT đỏ)

- STC (TCV, tụt HA, tan máu, TT trực tiếp thận do nọc độc) TT thận là HTOT, viêm thận kẽ

- Viêm gan, tan máu, giảm tiểu cầu, RLĐM

- BN có thể bị nhiễm độc rất nặng nề, tử vong

triệu chứng

-    Bệnh huyết thanh:

 10-14 ngày sau khi bị đốt, BN có thể có các sốt,

khó chịu, đau đầu, ngứa, nổi hạch, viêm đa khớp

 Biểu hiện dị ứng xuất hiện không liên quan với số

lượng nốt đốt và loại ong, thường sớm sau khi bị

đốt, trong khi các biểu hiện nhiễm độc thường xuất hiện muộn, nhiều giờ hoặc vài ngày sau

Ong đốt

- Xét nghiệm

+ Máu: CTM, đông máu, chảy máu, chức năng gan, thận, đông máu cơ bản.

+ Nước tiểu: protein, hồng cầu, trụ,

myoglobin, urê, creatinin.

+ XQ tim phổi.

Methylprednisolon: èng 40 mg: 2mg/kg

TruyÒn dÞch:

Thë oxy: masque 100%.

NKQ, thë m¸y nÕu cÇn.

Ong đốt: ĐIều trị

+ Điều trị triệu chứng tại chỗ

+ Dị ứng nhẹ: kháng histamin, corticoide, Bôi mỡ phenergan tại vết đốt

+ uống nhiều nước.

+ Thuốc giảm đau

+ Truyền dịch, lợi tiểu sớm để BN đái nhiều

Ong đốt: phòng bệnh

- -  TE không chọc, ném tổ ong, không dùng

tổ ong trêu chọc người khác.

- -   TE không chơi trong rừng, bụi rậm Khi thấy tổ ong nên tránh xa và báo cho người lớn biết Nếu phát hiện tổ ong ở trong trường học, ở trong nhà, trong vườn, đường đi, các nơi trẻ em hay đi lại, người lớn chủ động triệt phá tổ ong.

- Khi triệt phá tổ ong chuẩn bị cẩn thận: mặc quần áo bảo hộ, mạng, găng, mũ bảo hiểm

Mô bệnh học của thận ở BN STC do ong đốt

Xung huyết cầu thận Hoại tử ống thận cấp

NhËn d¹ng ong

BN bị ong đốt

Ong vò vẽ đốt .

Ong vò vẽ đốt .

Ong vò vẽ

đốt

.

Ong vò vẽ

đốt

.

Tæ ong vß vÏ