rắn hổ cắn - nhận biết, điều trị, cấp cứu

Đại cương- Rắn hổ cắn là một cấp cứu - Tất cả các BN bị rắn hổ cắn hoặc nghi ngờ rắn hổ cắn phải được vào viện và theo dõi sát tại khoa HSCC có máy thở và có huyết thanh kháng nọc rắn h

R ắ n h ổ c ắ n

BSCKII Nguyễn Kim Sơn

TT Chống độc - BV.BạCH MAI

i Đại cương

- Rắn hổ cắn là một cấp cứu

- Tất cả các BN bị rắn hổ cắn hoặc nghi ngờ rắn

hổ cắn phải được vào viện và theo dõi sát tại khoa HSCC có máy thở và có huyết thanh kháng nọc rắn hổ (HTKNR).

- Thường gặp:

Hổ mang bành (Naja naja)

Hổ mang chúa (Ophiophagus hannah)

Cạp nia (Bungarus candidus)

Cạp nong (Bungarus fasciatus)

- Nên mang rắn đến (đ chết hoặc còn sống) ã

hổ mang phì, hổ đất (Naja kaouthia)

r¾n hæ chóa (Ophiophagus Hannah)

c¹p nia c¹p nong

Chẩn đoán

Triệu chứng BF BC NK OH

1 Tại chỗ:

- Đau buốt

- Vết răng, móc độc

- Phù nề lan toả

- Hoại tử

–

± – –

–

± – –

+ + +++

+++

+ + ++

–

2 Toàn thân:

- Sụp mi

- Giãn đồng tử

- PXAS

- Há miệng hạn chế

- Khó thở, liệt cơ hô hấp

- Liệt chi:

+ Gôc chi

+ Ngọn chi

- PXGX

- RL nhịp tim

- Suy thận cấp

++

++

–

++

++

±

+ Mất

± –

+++

+++

–

+++

+++

+ + Mất +

–

±

+ +

± –

–

±

Giảm

–

±

±

+ +

±

+

–

±

Giảm + +

xét nghiệm

- XN nhanh xác định loại rắn độc: lấy máu TM, máu, dịch vùng vết cắn

- Công thức máu, urê, creatinin, điện giải, GOT, GPT, CPK, khí máu đm

- Protein, hồng cầu, trụ, urê, creatinin, myoglobin niệu

- điện tim

Xử trí

1 Cấp cứu ban đầu:

- Trấn an nạn nhân giữ bình tĩnh Cởi bỏ các đồ trang sức (nhẫn, vòng)

      - Không để nạn nhân tự đi, chạy Không uống rư

ợu hoặc chất kích thích Có thể chích nặn bớt nọc

độc nhưng phải đảm bảo vệ sinh, không ga rô, không chườm đá lên vết cắn Không uống, đắp bất kỳ thuốc lá gì lên vết cắn.

       - Ngay lập tức băng ép bằng băng bản rộng bắt

đầu xung quanh vết cắn cho tới tận đầu chi và hết toàn bộ chi, nẹp bất động rồi chuyển ngay đến bệnh viện (như hình vẽ) Chú ý khi bị rắn lục cắn không băng ép vì có thể làm nặng thêm tổn thư

ơng tại chỗ.

Băng ép và nẹp cố định

Xử trí

- Nếu đau nhiều: uống giảm đau hoặc tiêm Pro - Dafangan 1gr tiêm bắp hoặc tiêm TM

(người lớn)

- Nếu dấu hiệu toàn thân hay tại chỗ nhiều,

đặt ngay một đường tĩnh mạch ngoại vi ( đặt

xa chỗ cắn ) để truyền dịch.

động phải chuyển nạn nhân ngay không mất quá nhiều thì giờ để chờ sơ cứu.

- Nếu có HTKNR đặc hiệu thì tiêm ngay 1 lọ

TM hoặc tiêm tại chỗ xung quanh vết cắn.

Xử trí

2 Vận chuyển:

- Phải bất động, vận chuyển nhanh bằng xe cơ giới hoặc xe ôtô cấp cứu Không đèo bằng xe

đạp, xe máy nếu nạn nhân có sốc, trụy mạch hoặc nạn nhân có liệt chi Trong khi vận chuyển nên để thõng tay hoặc chân bị cắn.

- Nếu có suy hô hấp phải bóp bóng Ambu.

- Chú ý điều trị rối loạn huyết động bằng dung dịch cao phân tử

Xử trí

3 Tại Bệnh viện:

- Sát trùng tại chỗ, chống uốn ván (tiêm SAT), kháng sinh dự phòng.

- Thông khí nhân tạo điều khiển (Rắn cạp nong, cạp nia, hổ chúa cắn).

- Truyền dịch nhiều đề phòng suy thận cấp (Rắn hổ mang bành, hổ chúa cắn ).

- Chống phù nề (corticoid), chống đau.

- Chống loạn nhịp tim

Xử trí

- Dùng HTKNR là phương pháp điều trị đặc hiệu: + Nếu BN đến sớm: trước khi tháo băng ép tiêm ngay TM chậm 01 lọ HTKNR hổ mang chúa (với tốc độ 2ml / phút).Tiêm TM nhắc lại HTKNR

cứ 60 phút 01 lọ cho tới khi ngừng các triệu chứng lâm sàng.

phải đặt NKQ ngay và cho BN thở máy Tiêm ngay TM chậm 01 - 03 lọ HTKNR và tiếp tục tiêm TM nhắc lại cứ 30 - 60 phút 01 lọ HTKNR cho đến khi ngừng các triệu chứng toàn thân (BN hết liệt hô hấp tự thở được, ngừng thở máy, hết liệt chi, )

- Chống viêm loét giác mạc.

- Vá da nếu hoại tử lớn do vết cắn.