rắn lục cắn - nhận biết, điều trị, cấp cứu

đại c ơng- Là một cấp cứu phải đ ợc nhập viện và theo dõi sát tại khoa HSCC chống độc có máy thở và có HTKN rắn lục.. Tại chỗ: - Vài phút sau khi bị cắn đau, chảy máu, s ng tấy nhanh k

rắn lục cắn

Bs.CKII Nguyễn Kim Sơn

TT Chống độc BV.bạch mai–

đại c ơng

- Là một cấp cứu phải đ ợc nhập viện và theo dõi sát tại khoa HSCC chống độc có máy thở và có HTKN rắn lục

- Việc khám tại chỗ vết cắn rất quan trọng Cần dựa vào dấu hiệu tại chỗ để xác định loại rắn độc: vết răng, móc độc, phù nề, hoại tử,

  - Mức độ nặng nhẹ còn căn cứ vào các dấu hiệu toàn thân và số l ợng nọc nhiều ít, rắn cắn lúc no hoặc lúc đói

  - Khi nghi ngờ cần theo dõi ít nhất 2 giờ.

C¸c lo¹i r¾n lôc ë MiÒn B¾c ViÖt Nam.

1 R¾n lôc tre (Trimeresurus albolabris)

2 R¾n lôc xanh ( Trimeresurus stejnegeri)

3 R¾n lôc nói (Trimeresurus monticola)

4 R¾n kh« méc (Trimeresurus mucrosquamatus)

5 R¾n lôc hoa cai (trimeresurus jerdonii)

Chẩn đoán

1 Tại chỗ:

- Vài phút sau khi bị cắn đau, chảy máu, s ng tấy nhanh kèm theo hoại tử lan toả Sau 6 giờ

toàn chi s ng to, tím Sau 12 giờ hoại tử, phỏng rộp.

2 Toàn thân:

- Chóng mặt, lo lắng, tình trạng sốc.

- Rối loạn đông máu, xuất huyết.

-       - Chảy máu khắp nơi Tụt HA, truỵ mạch.

-       - RL n ớc, điện giải ↑ K máu, ↓ thể tích.

-       - Suy thận cấp do tiêu cơ vân (Rhabdomyolyse)

- Nhiễm trùng

xét nghiệm

1 Công thức máu: tiểu cầu ↓ nặng

2 Phức hợp đông máu (nếu có thể) th ờng thấy rối loạn: tỷ lệ Prothrombin ↓, Fibrinogen ↓, máu chảy- máu đông kéo dài Nặng có thể thấy đông máu rải rác trong lòng mạch (CIVD).

- 3 Bilan thận: urê, điện giải, creatinin, protein (máu và n ớc tiểu), men CK.

- 4 Chức năng gan ↓.

- 5 điện tim

điều trị

1 Cấp cứu ban đầu:

- Trấn an nạn nhân giữ bình tĩnh Cởi bỏ các đồ trang sức (nhẫn, vòng)

      - Không để nạn nhân tự đi, chạy Không uống r

ợu hoặc chất kích thích Không ga rô, không ch

ờm đá lên vết cắn Không uống, đắp bất kỳ thuốc lá gì lên vết cắn.

    - Không băng ép vì có thể làm nặng thêm tổn th

ơng tại chỗ.

điều trị

- Nếu đau nhiều: uống giảm đau hoặc tiêm Pro - Dafangan 1gr tiêm bắp hoặc tiêm TM (ng

ời lớn)

- Nếu dấu hiệu toàn thân hay tại chỗ nhiều, đặt ngay một đ ờng tĩnh mạch ngoại vi ( đặt xa chỗ cắn ) để truyền dịch.

  - Nếu không có ph ơng tiện cấp cứu l u động

phải chuyển nạn nhân ngay không mất quá

nhiều thì giờ để chờ sơ cứu.

điều trị

2 Trong khi vận chuyển:

- Phải bất động, vận chuyển nhanh bằng xe cơ giới hoặc xe ôtô cấp cứu Không đèo bằng xe

đạp, xe máy nếu nạn nhân có sốc, truỵ mạch hoặc nạn nhân có liệt chi.

       - Nếu có SHH phải bóp bóng Ambu, đặt ống NKQ.

       - Chú ý điều trị RL huyết động bằng dung dịch cao phân tử.

       - Trong khi vận chuyển nên để thõng tay

điều trị

3 Tại Khoa hồi sức cấp cứu:

- Sát trùng tại chỗ, chống uốn ván (tiêm SAT),

kháng sinh dự phòng.

       - điều trị RL đông máu.

       - Truyền máu nếu BN mất máu nhiều.

       - Truyền dịch nhiều phòng suy thận cấp do tiêu cơ vân.

       - Thông khí nhân tạo (PEEP) nếu có phù phổi

cấp tổn th ơng.

      - Chống phù nề (corticoid), chống đau

(Pro-điều trị

- Dùng HTKN rắn lục là ph ơng pháp điều trị đặc hiệu: (cần đề phòng sốc phản vệ)

+ Nếu BN đến sớm: có garo, tổn th ơng tại chỗ không

v ợt quá phần chi bị cắn: Tr ớc khi tháo garo cần tiêm ngay TM chậm 01 ống HTKNR lục (tốc độ 2ml / phút) Tiêm TM nhắc lại HTKNR lục cứ 60 phút 01 lọ và tiếp tục theo dõi các triệu chứng toàn thân

+ Nếu BN đến muộn: chi bị cắn đã s ng tấy, hoại tử, chảy máu Tiêm ngay TM chậm 01 - 03 ống HTKNR lục

và tiêm TM nhắc lại cứ 60 phút tiêm 1 lọ HTKNR cho

đến khi ng ng s ng tấy, ng ng phù nề, ng ng chảy máu.

- Chống viêm loét giác mạc.